I NSP 195/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący J.Ł. złożył skargę na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, wskazując na 11-letni czas trwania postępowania apelacyjnego (sygn. V ACa 440/24) przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach. Skarżący domagał się zasądzenia 20 000 zł od Skarbu Państwa oraz zalecenia zakończenia sprawy w terminie 2 miesięcy. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę, zidentyfikował kluczowe zagadnienie prawne dotyczące sposobu ustalania przewlekłości postępowania. Wątpliwość dotyczy tego, czy sąd powinien uwzględniać łączny czas trwania postępowania od jego wszczęcia, czy jedynie czas trwania na etapie objętym skargą. Analiza przepisów ustawy o skardze na przewlekłość, orzecznictwa krajowego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) wskazuje na potrzebę uwzględniania całego okresu postępowania, zgodnie ze standardami strasburskimi i celem ustawy. Jednakże, praktyka Sądu Najwyższego i pewne sformułowania w ustawie sugerują podejście fragmentaryczne. Z uwagi na te rozbieżności i wagę zagadnienia dla prawidłowego rozpoznania skargi, Sąd Najwyższy odroczył rozpoznanie sprawy i przedstawił składowi siedmiu sędziów pytanie prawne, czy art. 2 ust. 1 ustawy wymaga uwzględnienia łącznego czasu postępowania od chwili jego wszczęcia, niezależnie od etapu, na którym wniesiono skargę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących oceny przewlekłości postępowania w świetle prawa krajowego i międzynarodowego, w szczególności rozbieżności między podejściem krajowym a standardami ETPCz.
Orzeczenie odracza rozpoznanie skargi i przedstawia zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów, co oznacza, że ostateczne rozstrzygnięcie w tej konkretnej sprawie jeszcze nie zapadło.
Zagadnienia prawne (1)
Czy określony w art. 2 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość sposób stwierdzenia przewlekłości, polegający na ustaleniu, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, wymaga, by sąd uwzględnił z mocy prawa łączny dotychczasowy czas postępowania objętego skargą, od chwili jego wszczęcia do chwili jej rozpoznania (lub zakończenia), niezależnie od tego, na jakim etapie postępowania skarga została wniesiona?Ratio decidendi
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy analizuje rozbieżności między potrzebą uwzględnienia całego czasu postępowania zgodnie ze standardami ETPCz i brzmieniem art. 2 ust. 2 ustawy, a praktyką fragmentarycznej oceny przewlekłości w orzecznictwie krajowym i pewnymi sformułowaniami ustawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. Ł. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Skarb Państwa - Prezes Sądu Apelacyjnego w Katowicach | organ_państwowy | uczestnik |
Przepisy (9)
Główne
u.s.p.z. art. 2 § 1
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Definicja przewlekłości postępowania jako trwania dłużej niż konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych.
Pomocnicze
u.s.p.z. art. 2 § 2
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Wskazuje na konieczność uwzględnienia łącznego dotychczasowego czasu postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od etapu wniesienia skargi.
u.s.p.z. art. 1 § 3
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Nakazuje stosowanie przepisów ustawy zgodnie ze standardami wynikającymi z Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
u.s.p.z. art. 4
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Określa właściwość sądu do rozpoznania skargi w zależności od etapu postępowania, co może sugerować fragmentaryzację oceny.
u.s.p.z. art. 12 § 4
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
Reguluje wysokość sumy pieniężnej za przewlekłość, wskazując na konieczność uwzględnienia każdego roku dotychczasowego trwania postępowania.
k.p.c. art. 321 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada ne eat iudex ultra petita partium (zakaz orzekania ponad żądanie), stosowana odpowiednio w postępowaniu skargowym, może wpływać na ograniczenie oceny przewlekłości do ram zakreślonych przez skarżącego.
u.SN art. 82 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa prawna do przedstawienia zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów.
Konst. RP art. 91 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Hierarchia źródeł prawa, pierwszeństwo umów międzynarodowych nad ustawami w przypadku sprzeczności.
Konst. RP art. 9
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek przestrzegania wiążącego Polskę prawa międzynarodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Konieczność uwzględnienia całego czasu trwania postępowania od jego wszczęcia, zgodnie ze standardami ETPCz i art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość. • Ustawa o skardze na przewlekłość ma być stosowana zgodnie ze standardami wynikającymi z Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (art. 1 ust. 3).
Odrzucone argumenty
Praktyka orzecznicza Sądu Najwyższego wskazująca na fragmentaryczne podejście do oceny przewlekłości. • Interpretacja art. 4 ustawy o skardze na przewlekłość, wiążąca właściwość sądu z etapem postępowania. • Możliwość interpretacji art. 12 ust. 4 ustawy jako odnoszącego się do fragmentów postępowania, które były faktycznie przewlekłe. • Zasada ne eat iudex ultra petita partium (art. 321 § 1 k.p.c.) jako podstawa do trzymania się ram czasowych zakreślonych przez skarżącego.
Godne uwagi sformułowania
„postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych” • „dokonując oceny, czy w danej sprawie doszło do przewlekłości postępowania, sąd każdorazowo musi uwzględniać łączny dotychczasowy czas postępowania od chwili jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi (względnie zakończenia postępowania, jeżeli nastąpiło wcześniej), niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona.” • „dominującym stanowiskiem jest obecnie tzw. fragmentaryzacja w podejściu do badania przewlekłości, manifestująca się przy określaniu ram czasowych istotnych dla oceny zaistnienia przewlekłości postępowania w analizie wyłącznie danego etapu postępowania” • „ustawodawca wprost wprowadza podstawę prawną do interpretowania przepisów ustawy o skardze na przewlekłość przez pryzmat orzecznictwa ETPCz. Chodzi tu mianowicie o art. 1 ust. […]
Skład orzekający
Krzysztof Wiak
przewodniczący
Joanna Lemańska
sprawozdawca
Aleksander Stępkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących oceny przewlekłości postępowania w świetle prawa krajowego i międzynarodowego, w szczególności rozbieżności między podejściem krajowym a standardami ETPCz."
Ograniczenia: Orzeczenie odracza rozpoznanie skargi i przedstawia zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów, co oznacza, że ostateczne rozstrzygnięcie w tej konkretnej sprawie jeszcze nie zapadło.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do szybkiego rozpoznania sprawy i pokazuje, jak złożone mogą być interpretacje przepisów, nawet w Sądzie Najwyższym, w kontekście zgodności z prawem europejskim.
“Czy 11 lat czekania na wyrok to za długo? Sąd Najwyższy rozstrzygnie, jak liczyć przewlekłość postępowania.”
Dane finansowe
WPS: 20 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.