I NSP 18/25

SN
I NSP 18/25
POSTANOWIENIE
Dnia 27 marca 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Grzegorz Żmij
w sprawie ze skargi J. B.
uniewinnionego od zarzutu popełnienia czynu z art. 55 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii i in.,
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
‎
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn.
‎
II AKa 400/24,
z udziałem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie
na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
‎
i Spraw Publicznych w dniu 27 marca 2025 r.,
na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony
‎
do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora
‎
i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725) zawiesza postępowanie z uwagi
‎
na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych usuwających wady procesowe określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia
‎
2023 r., C-718/21 oraz w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21).
UZASADNIENIE
Pismem z 3 stycznia 2025 r. J. B. wniósł o
stwierdzenie przewlekłości postępowania w niniejszej sprawie przed sądem apelacyjnym, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na
naruszenie
prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (I); wydanie sądowi rozpoznającemu sprawę zaleceń do podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności zmierzających do możliwie jak najszybszego zakończenia
postępowania (II);
przyznanie na podstawie art. 6 ust. 3 w zw. 12 ust.
4 ustawy odszkodowania w wysokości 10.000,00 zł na rzecz skarżącego (III),
dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów procesowych celem wykazania faktu kolejności chronologicznej podejmowanych czynności w sprawie IV; zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania 200 zł (V).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o
skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz.
1725 ze zm., dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”) – strona może wnieść
skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
Na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość w
sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania toczącego się na skutek skargi sąd
stosuje odpowiednio przepisy o postępowaniu zażaleniowym obowiązujące w postępowaniu, którego skarga dotyczy.
Przepis art. 22 § 1 k.p.k. stanowi, że jeśli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania, a w szczególności jeżeli
nie można ująć oskarżonego albo nie może on brać udziału w
postępowaniu
z
powodu choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się na czas trwania przeszkody. Katalog przyczyn zawieszenia postępowania zawarty w cytowanym przepisie ma charakter otwarty.
Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, że postępowanie przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie toczy się po częściowym uchyleniu przez Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 14 grudnia 2022 r., II KK 206/21 wyroku tegoż Sądu Apelacyjnego na skutek stwierdzonej nieprawidłowości składu orzekającego, przy
czym postępowanie ponownie toczy się przed Sądem Apelacyjnym w
Warszawie w sytuacji podniesienia przez obrońców niektórych oskarżonych okoliczności nieprawidłowości składu orzekającego.
W wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z
dnia 21 grudnia 2023 r., C-718/21 potwierdzono, że Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018 r., poz. 3), nie jest organem niezależnym od władzy wykonawczej i
ustawodawczej, a orzeczenia Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i
Spraw Publicznych są obarczone wadą procesową. Stwierdzona wada procesowa pozbawia Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej kompetencji do udzielenia merytorycznej odpowiedzi na pytanie prejudycjalne przedłożone przez tak ukształtowany Sąd.
Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 23 listopada 2023 r. w
sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), stwierdził systemowe naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i wyznaczył termin na jego usunięcie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że
przyczyną stwierdzonej wady procesowej jest przede wszystkim wydanie orzeczenia przez sąd ukształtowany z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa działającej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej
Radzie
Sądownictwa
oraz
niektórych
innych ustaw (Dz. U. 2018 r., poz.
3).
Mając na względzie utrwalone orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii
Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a nadto ustrojowy charakter instytucji pytań prejudycjalnych i jej fundamentalne znaczenie dla całego systemu prawnego Unii Europejskiej (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z dnia 6 marca 2018 r., C-284/16), Sąd Najwyższy uznał, że zawieszenie postępowania jest właściwą drogą do uniknięcia poważnego naruszenia prawa, ponieważ w polskim systemie konstytucyjnym tylko ustawodawca może usunąć stwierdzoną wadę procesową.
Zawieszenie postępowania z urzędu, na podstawie art. 22 § 1 k.p.k. w
zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość okazało się zatem konieczne do czasu usunięcia stwierdzonej wady procesowej.
[SOP]
[a.ł]
‎