III SPP 31/07

Postanowienie z dnia 10 sierpnia 2007 r. III SPP 31/07 Wyznaczenie rozprawy apelacyjnej w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych po upływie około półtora roku od złożenia apelacji oznacza prze- wlekłość postępowania (art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz.U. Nr 179, poz. 1843). Jeżeli potrzeba uzupełnie- nia postępowania dowodowego nie jest wynikiem uwzględnienia okoliczności ujawnionych dopiero na rozprawie, to odpowiednie czynności (np. zarządzenie dotyczące przedstawienia dokumentów - art. 208 i art. 248 § 1 w związku z art. 391 k.p.c.) powinny być podjęte przed rozprawą. Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski. Sędziowie SN: Józef Iwulski (sprawozdawca), Zbigniew Korzeniowski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi Kazimierza D. na przewlekłość postępowania Sądu Apela- cyjnego w Poznaniu w sprawie [...] 1. s t w i e r d z i ł, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, 2. przyznał skarżącemu Kazimierzowi D. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyj- nego w Poznaniu kwotę 5.000 zł (pięć tysięcy złotych), 3. oddalił skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądził od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania. U z a s a d n i e n i e W dniu 18 czerwca 2007 r. Kazimierz D. złożył skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Wniósł o: 1) stwierdzenie, że w sprawie doszło do przewlekłości postępowa- 2 nia; 2) przyznanie od Skarbu Państwa „odpowiedniej sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł” oraz 3) zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kosztów po- stępowania skargowego. W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że w dniu 1 paździer- nika 2004 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji ZUS dotyczącej „zmiany kwalifikacji renty z częściowej na całkowitą za okres od września 2004 r. do września 2006 r.” i po upływie roku, Sąd Okręgowy w Poznaniu w dniu 5 października 2005 r. wydał wy- rok oddalający odwołanie. Ubezpieczony w dniu 17 stycznia 2006 r. wniósł apelację od tego wyroku do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu. Dopiero po upływie 17 miesięcy od wniesienia apelacji skarżący otrzymał zawiadomienie datowane na 1 czerwca 2007 r. o wyznaczeniu rozprawy apelacyjnej na dzień 3 lipca 2007 r. Skarżący uważa, że postępowanie nie jest szczególnie skomplikowane ani pod względem fak- tycznym, ani prawnym, natomiast po jego stronie nie można doszukać się żadnych uchybień, które mogłyby wpłynąć na długość postępowania. Przedłużające się postę- powanie, trwające ponad dwa i pół roku, „potęguje u skarżącego stres”, tym bardziej, że brak prawomocnego rozstrzygnięcia „trzyma skarżącego w niepewności i wzmaga poczucie krzywdy i całkowitej bezsilności”. W odpowiedzi na skargę z dnia 13 sierpnia 2007 r. prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wniósł o jej oddalenie oraz wywiódł, że apelacja skarżącego od wyroku Sądu pierwszej instancji wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w dniu 17 stycznia 2007 r., a czas oczekiwania na rozprawę apelacyjną, wyznaczaną w kolejności wpływu akt, wynosi aktualnie piętnaście i pół miesiąca. Takie opóźnienie jest konsekwencją zale- głości w rozpoznawaniu dużej liczby spraw, które wpłynęły do 2004 r. Ponadto, skarga została sporządzona w momencie, gdy Sąd Apelacyjny podjął już czynności zmierzające do rozpoznania sprawy, a odroczenie rozprawy apelacyjnej w dniu 3 lipca 2007 r. zostało podyktowane koniecznością uzupełnienia postępowania dowo- dowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Niewątpliwie, postępowanie w sprawie trwa bardzo długo, skoro od momentu złożenia przez ubezpieczonego odwołania od decyzji organu rentowego upłynęły prawie trzy lata. Dotyczy to także ostatniego etapu postępowania przed Sądem Ape- lacyjnym w Poznaniu, który jest oceniany na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowa- 3 niu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843; por. postanowie- nia Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2005 r., III SPP 19/05, OSNP 2005 nr 17, poz. 277; z dnia 12 maja 2005 r., III SPP 76/05, OSNP 2005 nr 21, poz. 345 oraz z dnia 18 lutego 2005 r., III SPP 14/05, OSNP 2005 nr 16, poz. 261). Skarżący trafnie podnosi, że niepodjęcie przez Sąd odwoławczy żadnych czynności w sprawie przez około półtora roku od dnia złożenia apelacji oznacza przewlekłość postępowania. Sąd odwoławczy wyznaczył bowiem rozprawę apelacyjną po kilkunastu miesiącach od wniesienia apelacji. W dodatku, rozprawa apelacyjna, która odbyła się w dniu 3 lipca 2007 r., została odroczona bez podania kolejnego terminu, co odsuwa w czasie prawomocne zakończenie sprawy. Można przy tym zauważyć, że jeżeli potrzeba uzu- pełnienia postępowania dowodowego nie jest wynikiem uwzględnienia okoliczności ujawnionych dopiero na rozprawie, to odpowiednie czynności (np. zarządzenie doty- czące przedstawienia dokumentów - art. 208 i 248 § 1 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.) mogły i powinny być podjęte wcześniej. Usprawiedliwieniem dla tak znacznej przewlekłości postępowania nie może być podnoszona w piśmie prezesa Sądu Apelacyjnego okoliczność, że długi termin oczekiwania na wyznaczenie rozprawy wiąże się z zaległościami, jakie powstały w tym Sądzie przed 2004 r. Braki kadrowo-organizacyjne nie mogą usprawiedliwiać pozbawienia strony prawa do sprawnego rozpoznania jej sprawy, zwłaszcza dotyczą- cej świadczenia z ubezpieczenia społecznego (por. postanowienia Sądu Najwyż- szego z dnia 6 stycznia 2006 r., III SPP 154/05, OSNP 2006 nr 21-22, poz. 342 oraz z dnia 21 marca 2006 r., III SPP 13/06, OSNP 2007 nr 7-8, poz. 121). Bez znaczenia dla oceny przewlekłości postępowania jest także okoliczność wskazywana w piśmie prezesa Sądu, że ubezpieczony złożył skargę w momencie, gdy Sąd Apelacyjny wy- znaczył już termin rozprawy apelacyjnej. W świetle przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi jest niezakończenie postępowania, nie zaś niepodjęcie przez Sąd jakiejkolwiek czynności procesowej. Prowadziło to do stwierdzenia przewlekłości postępowania przed Sądem Apelacyj- nym w Poznaniu na podstawie art. 12 ust. 2 w związku z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Sąd Najwyższy zważył, że przedmiotowa sprawa dotyczy świadczenia z ubez- pieczenia społecznego, a więc jest sprawą, w której postępowanie powinno toczyć się w sposób szczególnie sprawny. Nie jest to jednak sprawa o przyznanie świadcze- nia służącego zaspokojeniu bieżących kosztów utrzymania, lecz dotyczy jego wy- 4 miaru. Mając to na uwadze oraz uwzględniając, że skarżący w żaden sposób nie przyczynił się do przewlekłości postępowania, a jest ono spowodowane okoliczno- ściami dotyczącymi organizacji wymiaru sprawiedliwości, Sąd Najwyższy uznał, że skarżącemu należy przyznać odpowiednią sumę pieniężną na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Oceniając rozmiar przewlekłości postępowania oraz inne okoliczności sprawy (szczegółowo wskazane w uzasadnieniu postanowie- nia z dnia 6 stycznia 2006 r., III SPP 154/05, OSNP 2006 nr 21-22, poz. 342), Sąd Najwyższy uznał, że skarżący w związku z długością postępowania w jego sprawie doznał szkody niepieniężnej (niematerialnej) takiej, jak stres i frustracja, która nie może być dostatecznie zrekompensowana przez samo uznanie wystąpienia przewle- kłości i dokonując oceny na zasadzie słuszności przyznał skarżącemu kwotę 5.000 zł, oddalając skargę w pozostałym zakresie co do wysokości żądanej kwoty. O kosztach postępowania związanego ze skargą orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. i § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. ========================================