I NSNc 621/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga nadzwyczajna została wniesiona przez Rzecznika Praw Obywatelskich od prawomocnego nakazu zapłaty Sądu Okręgowego w W. z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt I Nc (...). Nakazem tym zasądzono od pozwanych solidarnie na rzecz Gminy W. Zarządu Zasobu Komunalnego kwotę 163.703,42 zł wraz z odsetkami i kosztami postępowania. Kluczowym zarzutem skargi było to, że jedna z pozwanych, J. S., była w okresie objętym nakazem (do 11 grudnia 2013 r.) osobą małoletnią i nie mogła ponosić odpowiedzialności za zadłużenie związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego. Rzecznik zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego (art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie lokatorów) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie zasad konstytucyjnych: zaufania do państwa, bezpieczeństwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oraz dobra dziecka (art. 72 Konstytucji RP). Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę, uznał, że zasądzenie od małoletniej J. S. należności za okres jej małoletności stanowiło rażące naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię. Sąd podkreślił, że choć ustawa o ochronie lokatorów nie wyłącza wprost osób małoletnich, to przypisanie im odpowiedzialności za zobowiązania wynikające z zamieszkiwania jest sprzeczne z zasadami prawa cywilnego i konstytucyjnymi gwarancjami ochrony dziecka. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony nakaz zapłaty w części dotyczącej J. S. za okres do 11 grudnia 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w W., uznając, że utrzymanie w mocy wadliwego orzeczenia naruszałoby zasady sprawiedliwości społecznej i państwa prawnego. Koszty postępowania wywołane skargą nadzwyczajną zostały wzajemnie zniesione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności za długi lokatorskie w kontekście osób małoletnich oraz stosowanie skargi nadzwyczajnej w przypadkach rażących naruszeń prawa i zasad konstytucyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących ochrony praw dziecka.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji małoletniego pozwanego i zastosowania skargi nadzwyczajnej, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach. Interpretacja przepisów o ochronie lokatorów może być odmienna w zależności od konkretnego stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zasądzenie od osoby małoletniej solidarnej odpowiedzialności za zapłatę odszkodowania za zajmowanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego stanowi rażące naruszenie prawa materialnego i zasad konstytucyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zasądzenie od osoby małoletniej solidarnej odpowiedzialności za zapłatę odszkodowania za zajmowanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego stanowi rażące naruszenie prawa materialnego (art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie lokatorów) poprzez jego błędną wykładnię, a także narusza zasady konstytucyjne takie jak dobro dziecka, zasada zaufania do państwa i bezpieczeństwo prawne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć ustawa o ochronie lokatorów nie wyłącza wprost osób małoletnich z obowiązku zapłaty odszkodowania, to przypisanie im takiej odpowiedzialności jest sprzeczne z zasadami prawa cywilnego (nie można przypisać woli pozostawania w lokalu) i konstytucyjnymi gwarancjami ochrony dziecka. Błędna wykładnia przepisu przez sąd I instancji doprowadziła do niesłusznego obciążenia małoletniej długiem, co naruszało zasady sprawiedliwości społecznej i państwa prawnego.
Czy zasądzenie od osoby małoletniej solidarnej odpowiedzialności za zapłatę odszkodowania za zajmowanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego narusza prawo do ochrony własności i praw majątkowych (art. 64 Konstytucji RP)?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uznania zasadności tego zarzutu w kontekście bezpośredniego naruszenia przez samo wydanie nakazu zapłaty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że choć wydanie nakazu zapłaty w warunkach błędnej wykładni przepisów mogło stanowić podstawę do egzekucji, to samo w sobie nie spowodowało bezpośredniego uszczuplenia majątku pozwanej. Kluczowe znaczenie miało również postępowanie strony procesowej, która nie podjęła próby zakwestionowania nakazu zapłaty w terminie, mimo że w dniu wydania nakazu była już pełnoletnia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina W. Zarząd Zasobu Komunalnego w W. | instytucja | powód |
| K. M. | osoba_fizyczna | pozwany |
| D. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| D. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| J. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (13)
Główne
u.SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa przesłanki wniesienia skargi nadzwyczajnej, w tym naruszenie zasad lub wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP lub rażące naruszenie prawa.
ustawa o ochronie lokatorów art. 18 § 1
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do uiszczania miesięcznego odszkodowania.
ustawa o ochronie lokatorów art. 18 § 2
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Właściciel może żądać od osoby zajmującej lokal odszkodowania uzupełniającego, jeżeli odszkodowanie nie pokrywa poniesionych strat.
Pomocnicze
u.SN art. 89 § 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa 5-letni termin na wniesienie skargi nadzwyczajnej od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.
u.SN art. 115 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Wyłącza stosowanie art. 89 § 3 u.SN w okresie 6 lat od wejścia w życie ustawy, jeśli orzeczenie uprawomocniło się po 17 października 1997 r., co pozwala na wniesienie skargi po terminie.
u.SN art. 115 § 1a
Ustawa o Sądzie Najwyższym
W przypadku orzeczeń uprawomocnionych przed wejściem w życie ustawy, legitymację do wniesienia skargi nadzwyczajnej posiada wyłącznie Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Obywatelskich.
k.c. art. 688¹ § 1
Kodeks cywilny
Określa krąg osób odpowiedzialnych za zapłatę czynszu i innych opłat w przypadku najmu, co stanowi punkt odniesienia dla interpretacji odpowiedzialności.
k.c. art. 26 § 1
Kodeks cywilny
Definiuje miejsce zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską.
k.r.o. art. 92
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Określa wiek, do którego dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską.
k.r.o. art. 95 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Definiuje zakres władzy rodzicielskiej, w tym obowiązek i prawo do wykonywania pieczy nad osobą dziecka.
k.p.c. art. 408
Kodeks postępowania cywilnego
Określa termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania.
k.p.c. art. 353²
Kodeks postępowania cywilnego
Nakazy zapłaty mają odpowiednio zastosowanie przepisów o wyrokach.
k.p.c. art. 398¹⁸
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje wzajemne zniesienie kosztów postępowania kasacyjnego, stosowane odpowiednio do skargi nadzwyczajnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasądzenie od osoby małoletniej solidarnej odpowiedzialności za zapłatę odszkodowania za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego stanowi rażące naruszenie prawa materialnego (art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie lokatorów) poprzez jego błędną wykładnię. • Naruszenie zasad konstytucyjnych: dobra dziecka (art. 72 Konstytucji RP), zasady zaufania do państwa i bezpieczeństwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia prawa do ochrony własności i praw majątkowych (art. 64 Konstytucji RP) w kontekście bezpośredniego skutku wydania nakazu zapłaty. • Argumenty strony pozwanej o braku możliwości uchylenia orzeczenia z powodu upływu 5 lat od jego uprawomocnienia (Sąd Najwyższy zastosował wyjątek z art. 115 § 2 u.SN).
Godne uwagi sformułowania
nie sposób przypisać im woli pozostawania w danym lokalu • J. S. przed dniem 11 grudnia 2016 r. również należała do osób zajmujących lokal w rozumieniu tego przepisu. • W obrocie prawnym nie może pozostawać orzeczenie wydane w takich okolicznościach. • nieodwracalność skutków prawnych
Skład orzekający
Tomasz Demendecki
przewodniczący-sprawozdawca
Oktawian Nawrot
członek
Agnieszka Inga Zielonka
ławnik
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności za długi lokatorskie w kontekście osób małoletnich oraz stosowanie skargi nadzwyczajnej w przypadkach rażących naruszeń prawa i zasad konstytucyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących ochrony praw dziecka."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji małoletniego pozwanego i zastosowania skargi nadzwyczajnej, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach. Interpretacja przepisów o ochronie lokatorów może być odmienna w zależności od konkretnego stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ochrony praw dziecka i pokazuje, jak skarga nadzwyczajna może korygować rażące błędy sądów, nawet po latach, chroniąc słabszą stronę postępowania. Jest to przykład interwencji państwa w obronie sprawiedliwości.
“Czy małoletni może być dłużnikiem? Sąd Najwyższy staje w obronie dziecka obciążonego długiem rodziców.”
Dane finansowe
WPS: 163 703,42 PLN
należność główna: 163 703,42 PLN
koszty postępowania: 5647 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.