I NSNc 5/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Okręgowego w T., który oddalił powództwo pracownika Z. Ś. o ustalenie, że wiązała go umowa o pracę na czas nieokreślony, oraz o przywrócenie do pracy. Pracownik był zatrudniony przez różne podmioty o nazwie „C.” S.A., a po przejęciu zakładu pracy przez nowy podmiot, zawarł kolejne umowy na czas określony, mimo wcześniejszego zatrudnienia na czas nieokreślony. Sąd Okręgowy uznał, że pracownik świadomie akceptował umowy na czas określony. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, w tym art. 23¹ k.p. (przejście zakładu pracy), wskazując, że nowy pracodawca nie może dowolnie kształtować stosunków pracy, a zmiana umowy na czas nieokreślony na umowę na czas określony wymaga wypowiedzenia lub rozwiązania dotychczasowej umowy. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska Prokuratora Generalnego, uznając, że Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował art. 23¹ k.p., traktując go jako przepis o charakterze względnie obowiązującym. Podkreślono, że przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i chroni pracownika przed pogorszeniem warunków pracy w wyniku przejęcia zakładu. Sąd Najwyższy stwierdził również naruszenie zasad konstytucyjnych, takich jak ochrona zaufania do państwa i sprawiedliwość proceduralna. Z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, które nastąpiły od uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia, Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nie orzekając co do istoty sprawy z powodu braku aktualnych ustaleń dotyczących celowości przywrócenia pracownika do pracy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 23¹ k.p. w kontekście przejmowania zakładów pracy, ochrona trwałości stosunku pracy, dopuszczalność umów na czas określony.
Dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia zakładu pracy i kolejnych umów na czas określony. Skarga nadzwyczajna jest środkiem o charakterze wyjątkowym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracodawca przejmujący zakład pracy może dowolnie przekształcać umowy o pracę na czas nieokreślony w umowy na czas określony, nie wypowiadając lub nie rozwiązując dotychczasowych umów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracodawca przejmujący zakład pracy staje się stroną dotychczasowych stosunków pracy i nie może dowolnie kształtować tych stosunków, w szczególności nie może przekształcać umów na czas nieokreślony w umowy na czas określony bez wypowiedzenia lub rozwiązania dotychczasowej umowy, gdyż art. 23¹ k.p. ma charakter bezwzględnie obowiązujący.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 23¹ k.p. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i chroni pracownika przed pogorszeniem warunków pracy w wyniku przejęcia zakładu. Zmiana umowy na czas nieokreślony na umowę na czas określony wymaga wypowiedzenia lub rozwiązania dotychczasowej umowy, a nie może być dokonana w ramach wypowiedzenia zmieniającego. Zgoda pracownika na taką zmianę nie jest wystarczająca, jeśli zmierza do obejścia przepisów prawa.
Czy zawarcie długoterminowej umowy o pracę na czas określony, z możliwością jej rozwiązania za dwutygodniowym wypowiedzeniem, może być uznane za obejście przepisów o umowach na czas nieokreślony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zawarcie długoterminowej umowy na czas określony, zwłaszcza z możliwością łatwego rozwiązania, może być uznane za obejście przepisów prawa pracy dotyczących umów na czas nieokreślony, jeśli nie znajduje uzasadnienia w potrzebie wykonania czasowo określonych zadań i zmierza do uniknięcia ograniczeń związanych z umowami bezterminowymi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że długoterminowe umowy na czas określony, które nie odpowiadają społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu takiej umowy i nie znajdują uzasadnienia w potrzebie wykonania czasowo określonych zadań, mogą być uznane za nieważne lub za obejście przepisów o umowach na czas nieokreślony. W szczególności, możliwość rozwiązania takiej umowy za krótkim okresem wypowiedzenia może świadczyć o zamiarze obejścia przepisów o wypowiadaniu umów na czas nieokreślony.
Czy naruszenie przepisów prawa materialnego przez sąd niższej instancji może stanowić podstawę do uchylenia orzeczenia w trybie skargi nadzwyczajnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli naruszenie jest rażące i prowadzi do sprzeczności z zasadami demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, a także narusza zasady konstytucyjne, takie jak ochrona zaufania do państwa i sprawiedliwość proceduralna.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga nadzwyczajna jest instrumentem służącym eliminowaniu wadliwych orzeczeń, które nie dają się pogodzić z podstawowymi zasadami państwa prawnego. W tym przypadku, rażące naruszenie przepisów prawa pracy przez Sąd Okręgowy, które miało wpływ na sytuację pracownika jako strony słabszej, uzasadniało ingerencję w prawomocność orzeczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| „C.” S.A. | spółka | pozwany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca skargi nadzwyczajnej |
Przepisy (9)
Główne
k.p. art. 23¹ § § 1
Kodeks pracy
Pracodawca przejmujący zakład pracy staje się z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i chroni pracownika przed pogorszeniem warunków pracy z powodu samego przejęcia zakładu. Nie można zmieniać umów na czas nieokreślony na umowy na czas określony bez wypowiedzenia lub rozwiązania dotychczasowej umowy.
u.SN art. 89 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa przesłanki wniesienia skargi nadzwyczajnej, w tym naruszenie zasad konstytucyjnych lub rażące naruszenie prawa.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, ochrona zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa (zasada lojalności).
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rzetelnej procedury sądowej, element sprawiedliwości proceduralnej.
Pomocnicze
k.p. art. 45 § § 1
Kodeks pracy
W przypadku ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów, sąd orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia lub przywróceniu pracownika do pracy.
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą, mająca na celu jej obejście lub sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, jest nieważna.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.p. art. 25¹ § § 1 i 2
Kodeks pracy
Zawarcie kolejnej, trzeciej umowy na czas określony bądź uzgodnienie dłuższego wykonywania pracy na podstawie umowy na czas określony jest równoznaczne z zawarciem umowy na czas nieokreślony. Wykluczone jest zawieranie długotrwałych umów na czas określony podważających normy o ochronie trwałości umów bezterminowych.
k.p. art. 33
Kodeks pracy
Dotyczy umów na czas określony, ale w kontekście długoterminowości i możliwości wypowiedzenia, które mogą naruszać istotę umowy i prowadzić do obejścia przepisów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracodawca przejmujący zakład pracy nie może dowolnie przekształcać umów na czas nieokreślony w umowy na czas określony bez wypowiedzenia lub rozwiązania dotychczasowej umowy. • Art. 23¹ k.p. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i chroni pracownika przed pogorszeniem warunków pracy w wyniku przejęcia zakładu. • Długoterminowe umowy na czas określony, zawarte w celu obejścia przepisów o umowach na czas nieokreślony, są nieważne lub stanowią obejście prawa. • Sąd Okręgowy rażąco naruszył przepisy prawa materialnego i zasady konstytucyjne.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Okręgowego, że pracownik świadomie akceptował umowy na czas określony i że art. 23¹ k.p. ma charakter względnie obowiązujący.
Godne uwagi sformułowania
przejście zakładu pracy na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy • nie można zmienić warunków pracy pracownika na jego niekorzyść z powodu samego przejęcia zakładu pracy, bez względu na to, czy pracownik wyraża zgodę na taką zmianę • zmiana umowy o pracę z umowy na czas nieokreślony na umowę terminową, nie może mieć miejsca w ramach wypowiedzenia zmieniającego • zawarcie długoterminowych umów o pracę na czas określony stoi w sprzeczności ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem takiej umowy • rażące naruszenie prawa przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie
Skład orzekający
Mirosław Sadowski
przewodniczący
Krzysztof Wiak
sprawozdawca
Agnieszka Inga Zielonka
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 23¹ k.p. w kontekście przejmowania zakładów pracy, ochrona trwałości stosunku pracy, dopuszczalność umów na czas określony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia zakładu pracy i kolejnych umów na czas określony. Skarga nadzwyczajna jest środkiem o charakterze wyjątkowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw pracowniczych w kontekście restrukturyzacji firm i pokazuje, jak skarga nadzwyczajna może korygować błędy sądów niższych instancji, chroniąc słabszą stronę stosunku pracy.
“Czy przejęcie firmy może oznaczać utratę stałej umowy o pracę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy: 14 580,19 PLN
wyrównanie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy: 892,21 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.