I NSNc 433/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga nadzwyczajna Prokuratora Generalnego dotyczyła wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 4 października 2012 r. (sygn. VI ACa 141/12), który w części oddalił powództwo o zapłatę kwoty 130 490,05 zł z ustawowymi odsetkami ponad zasądzoną kwotę 99 578,05 zł. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 361 § 2 k.c. w zw. z art. 299 § 1 i 2 k.s.h., poprzez błędną wykładnię dotyczącą wysokości szkody. Argumentował, że szkoda powinna być rozumiana jako różnica w potencjale majątkowym spółki, a nie jako kwota pomniejszona o podatek dochodowy. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę, podkreślił, że instytucja skargi nadzwyczajnej ma charakter wyjątkowy i wymaga wykazania nie tylko rażącego naruszenia prawa, ale także konieczności zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej. Analizując zarzuty, Sąd Najwyższy stwierdził, że choć interpretacja przepisów przez Sąd Apelacyjny w zakresie odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki budzi wątpliwości interpretacyjne w doktrynie (charakter odszkodowawczy vs. gwarancyjny), to przyjęte przez Sąd Apelacyjny stanowisko o odszkodowawczym charakterze odpowiedzialności i konieczności ustalenia rzeczywistego uszczerbku powoda, uwzględniając regulacje podatkowe, nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. Sąd Najwyższy uznał również, że Prokurator Generalny nie wykazał, iż uchylenie zaskarżonego wyroku jest konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadami państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił skargę nadzwyczajną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 299 k.s.h. w kontekście odpowiedzialności odszkodowawczej członków zarządu, ustalanie wysokości szkody, stosowanie skargi nadzwyczajnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów i nie stanowi zmiany ogólnej linii orzeczniczej w sposób przełomowy, ale precyzuje kwestie sporne.
Zagadnienia prawne (3)
Jaki jest charakter odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki na gruncie art. 299 § 1 k.s.h. i jak należy rozumieć pojęcie szkody w kontekście tej odpowiedzialności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność członków zarządu na gruncie art. 299 § 1 k.s.h. ma charakter odszkodowawczy, a szkoda wierzyciela powinna być rozumiana jako rzeczywisty uszczerbek majątkowy, uwzględniający m.in. regulacje podatkowe, a niekoniecznie odpowiadać kwocie zasądzonej prawomocnym orzeczeniem przeciwko spółce.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na rozbieżności w doktrynie i orzecznictwie dotyczące charakteru odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. (odszkodowawczy vs. gwarancyjny). Przyjął, że stanowisko Sądu Apelacyjnego o odszkodowawczym charakterze odpowiedzialności i konieczności ustalenia rzeczywistego uszczerbku, uwzględniającego m.in. podatek dochodowy, mieści się w granicach dopuszczalnej wykładni prawa i nie stanowi rażącego naruszenia.
Czy błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie art. 361 § 2 k.c. w zw. z art. 299 § 1 i 2 k.s.h. przez Sąd Apelacyjny stanowiło rażące naruszenie prawa, uzasadniające uwzględnienie skargi nadzwyczajnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przepisów, nawet jeśli budzi wątpliwości interpretacyjne, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli mieści się w granicach dopuszczalnej swobody interpretacyjnej i nie narusza w sposób oczywisty zasad państwa prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że rozbieżności interpretacyjne dotyczące art. 299 k.s.h. sprawiają, iż przyjęta przez Sąd Apelacyjny wykładnia, choć mogła być krytykowana, nie była rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, nie wykazano konieczności uchylenia orzeczenia dla zapewnienia zgodności z zasadami państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej.
Czy skarga nadzwyczajna została wniesiona z zachowaniem przesłanek formalnych i materialnych określonych w ustawie o Sądzie Najwyższym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skarga została wniesiona przez uprawniony podmiot (Prokuratora Generalnego) w ustawowym terminie, a zaskarżone orzeczenie nie podlegało innym środkom zaskarżenia. Jednakże, nie wykazano konieczności uchylenia orzeczenia dla zapewnienia zgodności z zasadami państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zbadał dopuszczalność skargi nadzwyczajnej, stwierdzając brak przeszkód formalnych. Niemniej jednak, brak wykazania konieczności uchylenia orzeczenia w kontekście zasady państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej, a także brak wykazania rażącego naruszenia prawa, doprowadziły do oddalenia skargi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. Ż. | osoba_fizyczna | powód |
| M. E. | osoba_fizyczna | pozwany |
| J. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (13)
Główne
u.SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa podstawy wniesienia skargi nadzwyczajnej (ogólna i szczególne).
u.SN art. 91 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Stanowi o oddaleniu skargi nadzwyczajnej, jeśli nie ma podstaw do jej uwzględnienia.
k.c. art. 361 § 2
Kodeks cywilny
Definiuje szkodę jako stratę poniesioną przez poszkodowanego oraz utracone korzyści, chyba że ustawa stanowi inaczej.
k.s.h. art. 299 § 1
Kodeks spółek handlowych
Reguluje odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki w przypadku bezskutecznej egzekucji.
Pomocnicze
u.SN art. 89 § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Wskazuje podmioty uprawnione do wniesienia skargi nadzwyczajnej.
u.SN art. 89 § 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa termin na wniesienie skargi nadzwyczajnej.
k.s.h. art. 299 § 2
Kodeks spółek handlowych
Określa przesłanki egzoneracyjne dla członków zarządu.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi o związaniu sądu prawomocnym orzeczeniem.
k.p.c. art. 398 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa wartość przedmiotu zaskarżenia wyłączającą kasację.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje rozpoznawanie skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy.
u.p.d.o.f. art. 21 § 3b
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zwalnia od podatku dochodowego niektóre odszkodowania i zadośćuczynienia.
u.p.d.o.f. art. 42e § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Reguluje obowiązek komornika jako płatnika zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzeń.
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa płatnika składek na ubezpieczenie społeczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja art. 299 k.s.h. jako odpowiedzialności odszkodowawczej, wymagającej ustalenia rzeczywistego uszczerbku wierzyciela. • Konieczność uwzględnienia regulacji podatkowych przy ustalaniu wysokości szkody. • Brak rażącego naruszenia prawa przez Sąd Apelacyjny. • Niewykazanie konieczności uchylenia orzeczenia dla zapewnienia zgodności z zasadami państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej.
Odrzucone argumenty
Zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego (art. 361 § 2 k.c. w zw. z art. 299 § 1 i 2 k.s.h.) poprzez błędną wykładnię. • Argument, że szkoda powinna być rozumiana jako różnica w potencjale majątkowym spółki, a nie kwota pomniejszona o podatek dochodowy. • Argument, że wierzyciel nie musi dowodzić wysokości szkody na zasadach ogólnych, gdyż sąd jest związany tytułem wykonawczym.
Godne uwagi sformułowania
Szkoda, o której mowa w art. 299 § 2 k.s.h., odpowiada różnicy w potencjale majątkowym spółki, jaka wystąpiła, a do jakiej nie doszłoby, gdyby we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości. • Wierzyciel który nie wyegzekwował swojej wierzytelności od spółki, nie musi na zasadach ogólnych, wynikających z art. 361 § 2 k.c., dowodzić wysokości doznanej wskutek tego szkody. • Nie jest rolą Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie rozstrzyganie, która koncepcja odpowiedzialności zarządu spółki jest odpowiednia. • Skarga nadzwyczajna jest „wentylem bezpieczeństwa”, środkiem absolutnie ekstraordynaryjnym, który winien być wnoszony przez uprawniony podmiot tylko we wskazanych w ustawie sytuacjach.
Skład orzekający
Joanna Lemańska
przewodniczący
Tomasz Demendecki
członek
Marek Dobrowolski
sprawozdawca
Paweł Księżak
członek
Grzegorz Żmij
członek
Mariusz Kolankowski
ławnik
Łukasz Kotynia
ławnik
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 299 k.s.h. w kontekście odpowiedzialności odszkodowawczej członków zarządu, ustalanie wysokości szkody, stosowanie skargi nadzwyczajnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów i nie stanowi zmiany ogólnej linii orzeczniczej w sposób przełomowy, ale precyzuje kwestie sporne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki, co jest częstym problemem w praktyce. Analiza skargi nadzwyczajnej i rozbieżności interpretacyjnych dodaje jej głębi.
“Czy członek zarządu odpowiada za długi spółki jak za własne? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice odpowiedzialności.”
Dane finansowe
WPS: 130 490,05 PLN
zasądzona kwota główna: 99 578,05 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.