I NSNc 315/22

Sąd Najwyższy2022-11-30
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
skarga nadzwyczajnaSąd Najwyższynakaz zapłatySKOKupadłośćwartość przedmiotu zaskarżenianiedopuszczalnośćkoszty postępowania

Sąd Najwyższy odrzucił skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego od nakazu zapłaty na kwotę 630 zł, uznając ją za niedopuszczalną z powodu skrajnie niskiej wartości przedmiotu zaskarżenia.

Prokurator Generalny wniósł skargę nadzwyczajną od prawomocnego nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim, domagając się uchylenia orzeczenia zasądzającego od pozwanego 630 zł na rzecz syndyka masy upadłości SKOK. Skarga opierała się na zarzutach naruszenia zasad konstytucyjnych i rażącego naruszenia prawa. Sąd Najwyższy odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną ze względu na bardzo niską wartość przedmiotu zaskarżenia (630 zł), mimo braku formalnych ograniczeń w tym zakresie w ustawie o Sądzie Najwyższym, argumentując, że skarga nadzwyczajna nie powinna być stosowana w sprawach 'de minimis' angażujących znaczne środki.

Prokurator Generalny wniósł skargę nadzwyczajną od prawomocnego nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z 5 października 2018 r., sygn. akt I Nc 1946/18, w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. przeciwko W. P. o zapłatę kwoty 630,00 zł wraz z odsetkami i kosztami. Skarga zarzucała naruszenie zasad konstytucyjnych (zasady demokratycznego państwa prawa, ochrony konsumentów, zaufania do państwa, równości wobec prawa) oraz rażące naruszenie prawa procesowego (art. 499 § 1 pkt 1 k.p.c.) i materialnego (art. 26 ust. 3 ustawy o SKOK, art. 38 § 1 pkt 4 Prawa spółdzielczego, art. 5 k.c.). Prokurator Generalny domagał się uchylenia nakazu zapłaty i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę na posiedzeniu niejawnym, odrzucił ją jako niedopuszczalną. Głównym powodem odrzucenia była bardzo niska wartość przedmiotu zaskarżenia, wynosząca 630 zł. Sąd Najwyższy, odwołując się do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących skargi kasacyjnej, które stosuje się do skargi nadzwyczajnej, zauważył, że choć ustawa o Sądzie Najwyższym nie wprowadza formalnych ograniczeń co do wartości przedmiotu zaskarżenia, to jednak skarga nadzwyczajna nie może być stosowana w sprawach 'de minimis'. Podkreślono, że postępowanie w sprawie skargi nadzwyczajnej angażuje znaczne środki i zasoby sądowe. Dodatkowo wskazano, że pozwany nie wykazywał zainteresowania sprawą, nie wnosząc sprzeciwu od nakazu zapłaty, co sugeruje brak znaczącego interesu finansowego. Sąd uznał, że skarga nie może służyć kształtowaniu polityki legislacyjnej, a w tym zakresie wskazane byłyby działania ustawodawcze. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie wzajemnego zniesienia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga nadzwyczajna nie może być wnoszona w sprawach o skrajnie niewielkiej wartości przedmiotu zaskarżenia, nawet jeśli formalnie nie ma ograniczeń w tym zakresie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że mimo braku formalnych ograniczeń co do wartości przedmiotu zaskarżenia w ustawie o Sądzie Najwyższym, skarga nadzwyczajna nie powinna być stosowana w sprawach 'de minimis' (np. 630 zł), które angażują znaczne środki i zasoby sądowe, zwłaszcza gdy strona nie wykazywała znaczącego interesu w sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucenie skargi nadzwyczajnej

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy (w kontekście odrzucenia skargi)

Strony

NazwaTypRola
Syndyk masy upadłości Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W.instytucjapowód
W. P.osoba_fizycznapozwany
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca

Przepisy (11)

Główne

ustawa o SN art. 89 § 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Skarga nadzwyczajna może być wniesiona od prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego lub wojskowego kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli jest to konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, a orzeczenie narusza zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji, lub w sposób rażący narusza prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub zachodzi oczywista sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a orzeczenie nie może być uchylone lub zmienione w trybie innych nadzwyczajnych środków zaskarżenia.

Pomocnicze

ustawa o SN art. 95 § 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

W zakresie nieuregulowanym przepisami ustawy do skargi nadzwyczajnej, w tym postępowania w sprawie tej skargi, stosuje się w zakresie spraw cywilnych – przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące skargi kasacyjnej, z wyłączeniem art. 398^4 § 2 oraz art. 398^9 k.p.c.

k.p.c. art. 398^2 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, a w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych – niższa niż dziesięć tysięcy złotych.

k.p.c. art. 398^6 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji odrzuca skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 398^4 § 1, nieopłaconą oraz skargę, której braków nie usunięto w terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną.

k.p.c. art. 398^18

Kodeks postępowania cywilnego

O kosztach postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej orzeka się na zasadach określonych w przepisach o kosztach w sprawach o zapłatę.

ustawa o s.k.o.k. art. 26 § 3

Ustawa o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych

Przepis dotyczący odpowiedzialności członków SKOK za straty.

ustawa o s.k.o.k. art. 74k § 2

Ustawa o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych

Podstawa prawna decyzji KNF o zawieszeniu działalności SKOK.

p.s. art. 19 § 2

Prawo spółdzielcze

Przepis dotyczący odpowiedzialności członków Kasy.

p.s. art. 38 § 1

Prawo spółdzielcze

Przepis dotyczący odpowiedzialności członków Kasy.

p.u. art. 333 § 1

Prawo upadłościowe

Przepis dotyczący celu postępowania upadłościowego.

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Klauzula generalna dotycząca zasad współżycia społecznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niska wartość przedmiotu zaskarżenia (630 zł) czyni skargę nadzwyczajną niedopuszczalną, mimo braku formalnych ograniczeń. Skarga nadzwyczajna nie może być stosowana w sprawach 'de minimis' angażujących znaczne środki. Pozwany nie wykazywał znaczącego interesu w sprawie, co podważa celowość wniesienia skargi. Skarga nadzwyczajna nie służy kształtowaniu polityki legislacyjnej.

Odrzucone argumenty

Skarga nadzwyczajna jest dopuszczalna od każdego prawomocnego orzeczenia, niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia (argumentacja Prokuratora Generalnego i wcześniejsze orzecznictwo SN).

Godne uwagi sformułowania

skarga nadzwyczajna nie może być wykorzystywana w sposób absolutny (niejako „do granic absurdu”) nie może ona przysługiwać w sprawach de minimis angażuje bowiem znaczne siły i środki wymiaru sprawiedliwości skarga ta nie może służyć kształtowaniu polityki legislacyjnej wobec konkretnych zagadnień związanych z funkcjonowaniem SKOK-ów

Skład orzekający

Paweł Czubik

przewodniczący-sprawozdawca

Tomasz Demendecki

członek

Jarosław Wołodkiewicz

ławnik Sądu Najwyższego

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ograniczenia w stosowaniu skargi nadzwyczajnej w sprawach o niskiej wartości przedmiotu zaskarżenia oraz w sprawach 'de minimis'."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji niskiej wartości przedmiotu zaskarżenia i braku znaczącego interesu strony. Może być interpretowane jako wyznaczanie granic dopuszczalności skargi nadzwyczajnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak Sąd Najwyższy wyznacza granice stosowania nadzwyczajnych środków prawnych, nawet jeśli formalnie nie ma ku temu przeszkód. Jest to ciekawy przykład interpretacji prawa w praktyce.

Czy skarga nadzwyczajna jest dla każdego? SN stawia granice dla spraw o 630 zł.

Dane finansowe

WPS: 630 PLN

zapłata: 630 PLN

zwrot kosztów procesu: 222 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I NSNc 315/22
POSTANOWIENIE
Dnia 30 listopada 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Czubik (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Tomasz Demendecki
‎
Jarosław Wołodkiewicz (ławnik Sądu Najwyższego)
w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W.
‎
przeciwko W. P.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 30 listopada 2022 r.
skargi nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim
‎
z 5 października 2018 r., sygn. I Nc 1946/18,
1.
odrzuca skargę nadzwyczajną;
2.
znosi wzajemnie koszty postępowania wywołanego wniesieniem skargi nadzwyczajnej
.
UZASADNIENIE
Pismem z 28 marca 2022 r. Prokurator Generalny wywiódł skargę nadzwyczajną od prawomocnego nakazu zapłaty Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z 5 października 2018 r., I Nc 1946/18, w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo
-
Kredytowej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. przeciwko W. P..
Powyższy prawomocny nakaz zapłaty został zaskarżony – na podstawie art.
89 § 1 i § 2 w zw. z art. 115 § 1 i § 1a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1904; dalej: „ustawa o SN”), z uwagi na konieczność zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości (…) – w całości.
Na zasadzie art. 89 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o SN zaskarżonemu orzeczeniu Prokurator Generalny zarzucił:
I. naruszenie zasad, wolności i praw człowieka i obywatela określonych w
art.
2, art. 32 ust. 1 i art. 76 Konstytucji RP, tj.: zasady demokratycznego państwa prawa, zasady ochrony konsumentów, zasady zaufania jednostki do
państwa oraz zasady równości wobec prawa w płaszczyźnie jego stosowania, polegające na dokonaniu rozszerzającej wykładni niewystarczająco precyzyjnej i
określonej normy prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo
-
kredytowych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2412 ze zm.; dalej: „ustawa o s.k.o.k.”) z pominięciem powołanych zasad konstytucyjnych oraz systemowej i celowościowej egzegezy regulacji dotyczących istoty funkcjonowania spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych i
odpowiedzialności członków Kasy wynikających z art. 3, art. 19 § 2 i 3, art. 38 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz.
1285 ze zm.; dalej: „p.s.”) w zw. z art. 2 ustawy o s.k.o.k. oraz regulacji art.
333 ust. 1, art. 173, art. 144, art. 61 i art. 62 ustawy z dnia 28 lutego 2013 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1228 ze zm.; dalej: „p.u.”) oraz celu postępowania upadłościowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa własności pozwanego W. P. i pozbawienia go ochrony jako
konsumenta, a ponadto spowodowało nieuzasadnione – w świetle konstytucyjnej zasady równości – zróżnicowanie sytuacji członków Kasy
de facto
pozbawiające pozwanego jako członka SKOK w upadłości jego ustawowego uprawnienia do zakwestionowania zasadności zwiększenia swojej partycypacji w
stratach Kasy wobec zastąpienia decyzją Syndyka z 28 października 2016 r., nr
1/10/2016 – zastrzeżonej do wyłącz
nej właściwości Walnego Zgromadzenia (Zebrania Przedstawicieli) Kasy – uchwały w przedmiocie sposobu pokrycia strat bilansowych (…),
II. naruszenie w sposób rażący prawa, tj.:
1) prawa procesowego, tj. art. 499 § 1 pkt 1 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie nakazu zapłaty w sytuacji, gdy twierdzenia faktyczne zawarte w pozwie w świetle przepisów prawa materialnego oraz postanowień Statutu Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. nie uzasadniały dochodzonego roszczenia, które było oczywiście bezzasadne, co winno skutkować oddaleniem pozwu,
2) prawa materialnego, tj.:
- art. 38 § 1 pkt 4 p.s. w zw. z art. 2 oraz art. 26 ust. 3 ustawy o s.k.o.k. i
§
59 ust. 5 Statutu Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej w W. w
zw.
z art. 333 ust. 1, art. 173, art. 144, art. 61 i art. 62 p.u. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uwzględnieniem dochodzonego przez powoda roszczenia i wydaniem nakazu zapłaty (…),
- art. 5 k.c. poprzez niezastosowanie, a w rezultacie niesłuszne wydanie nakazu zapłaty zasądzającego od pozwanego na rzecz powoda dochodzonej w sprawie należności (…).
W oparciu o powyższe zarzuty, rozwinięte następnie w uzasadnieniu skargi
nadzwyczajnej, Prokurator Generalny – działając na podstawie art. 91 § 1 ustawy o SN – wniósł o uchylenie zaskarżonego nakazu zapłaty w całości i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Mińsku Mazowieckim z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania ze skargi nadzwyczajnej.
Skarżący Prokurator Generalny przedstawił w swym środku zaskarżenia dotychczasowy przebieg postępowania. Powód – Syndyk masy upadłości Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo
-
Kredytowej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. w pozwie z 25 czerwca 2018 r. (…) wniósł o
zasądzenie od pozwanego W. P. kwoty 630,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz obciążenie kosztami procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania wskazał, iż powód dochodzi roszczenia
z
tytułu wpłaconych i posiadanych przez W. P. udziałów
w
Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo
-
Kredytowej w W. (dalej:
„SKOK
W.”), a więc obowiązków powstałych z tytułu członkostwa. Pozwany deklarując swoje członkostwo w SKOK W. zobowiązał się bowiem do uczestnictwa w pokrywaniu jej strat do wysokości zadeklarowanych udziałów. Dochodzona pozwem należność stanowiła równowartość 100% wpłaconych i
posiadanych przez pozwanego udziałów w SKOK W.. Kwota ta jednocześnie wyznaczała zakres, w jakim pozwany jest zobligowany uczestniczyć w pokrywaniu strat powstałych w Kasie – tj. do podwójnej wysokości wpłaconych i
posiadanych przez niego udziałów, stosownie do zapisu § 59 ust. 5 Statutu w
zw.
z art. 26 ust. 3 ustawy o s.k.o.k. W powództwie wskazano, że pozwany złożył deklarację członkowską w SKOK W.. Pozwany poświadczył, że będzie ściśle przestrzegał przepisów obowiązującego Statutu i regulaminów, których treść jest mu znana, uchwał Walnego Zgromadzenia oraz postanowień władz statutowych. Po podpisaniu i złożeniu deklaracji członkowskiej uiścił wkład członkowski w
wysokości 1,00 zł, opłacił wpisowe w kwocie 39,00 zł oraz wniósł jeden udział obowiązkowy w kwocie 30,00 zł. Złożył również oświadczenie o zadeklarowaniu dobrowolnych nadobowiązkowych udziałów, które zobowiązał się wpłacić do Kasy w terminie 30 dni od złożenia oświadczenia. Udziały nadobowiązkowe zostały wniesione i opłacone przez pozwanego (…). Łączna kwota zadeklarowanych i
wpłaconych przez pozwanego udziałów obowiązkowych i nadobowiązkowych stanowi równowartość kwoty dochodzonej pozwem.
W dniu 4 listopada 2014 r. Komisja Nadzoru Finansowego (dalej: „KNF”) podjęła decyzję o ustanowieniu zarządcy komisarycznego w SKOK W.. W
dniu 10 grudnia 2014 r. zarządca komisaryczny poinformował KNF, że Kasa nie
reguluje bieżących zobowiązań. Wobec powyższego KNF, działając na podstawie art. 74k ust. 2 ustawy o s.k.o.k., decyzją z 11 grudnia 2014 r. zawiesiła działalność SKOK w W.. Następnie, 12 grudnia 2014 r. złożyła do Sądu wniosek o ogłoszenie upadłości Kasy. Od dnia zawieszenia działalności SKOK w
W. w upadłości likwidacyjnej nie prowadzi działalności gospodarczej. Postanowieniem z 5 lutego 2015 r., X GU […], Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie ogłosił upadłość dłużnika SKOK W. z możliwością zawarcia układu (…). Postanowieniem z 19 marca 2015 r., X GUp […], Sąd Rejonowy dla
m.st. Warszawy w Warszawie zmienił postanowienie z 5 lutego 2015 r. o
ogłoszeniu upadłości w ten sposób, że zmieniono sposób prowadzenia postępowania upadłościowego na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego. Jednocześnie odwołano zarządcę masy upadłości, a na syndyka masy upadłości wyznaczono L. K.. Decyzją nr […] z
17
marca 2015 r. Zarządca masy upadłości SKOK w W. działając na
podstawie art. 26 ust. 2 ustawy o s.k.o.k. oraz § 59 ust. 2 Statutu SKOK
W. w związku z odnotowaną za 2014 r. stratą bilansową Kasy zdecydował
o zaliczeniu środków zgromadzonych w ramach funduszu zasobowego
w kwocie 170 990 885,28 zł i funduszu udziałowego w kwocie 34 083 090,00 zł, a także wszelkich wpłaconych przez członków SKOK W. środków na pokrycie tej straty Kasy za 2014 rok. Wobec faktu, że strata w
wysokości 2 264 215 497,98 zł nie została w całości pokryta zarówno z funduszu zasobowego, jak i z funduszu udziałowego, decyzją Syndyka masy upadłości SKOK W. z 28 października 2016 r., nr […]1, wydaną na podstawie §
59
ust. 5 Statutu w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o s.k.o.k., Syndyk stwierdził, że
członkowie SKOK W. ponoszą odpowiedzialność za jej stratę bilansową do podwójnej wysokości wpłaconych udziałów, oznaczając granice tej odpowiedzialności w ten sposób, że członek Kasy (w związku z zaistniałą stratą) jest zobowiązany do dopłaty 100 % wartości posiadanych i wpłaconych udziałów. Podniesiono, że decyzja o przyjęciu podwyższonej odpowiedzialności majątkowej członków SKOK W. za wszelkie straty została podjęta uchwałą Zwyczajnego Zebrania Przedstawicieli Członków Kasy z 27 czerwca 2013 r., zarejestrowaną przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie. Od tego też dnia Statut przewiduje materialną podwyższoną odpowiedzialność członków Kasy za powstałe straty do podwójnej wysokości wpłaconych udziałów – § 59 ust. 5 Statutu, przy czym powyższe zmiany zostały zaakceptowane przez KNF.
W związku z powyższym, Syndyk wezwał pozwanego do zapłaty na rzecz SKOK W. kwoty stanowiącej równowartość wpłaconych przez niego udziałów, jednak pozwany ich nie uiścił.
W zakresie podstawy prawnej dochodzonego roszczenia powód wskazał przepisy p.s., ustawy o s.k.o.k. oraz postanowienia Statutu SKOK W., z
których wynika odpowiedzialność członków Kasy za straty powstałe w Kasie, a
w
szczególności § 59 ust. 5 Statutu SKOK W. w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy
o s.k.o.k. oraz art. 19 § 2 w zw. z art. 2 p.s. oraz ww. decyzję z 28 października 2016 r.
W dniu 5 października 2018 r. Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim wydał
nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym (sygn. akt I Nc […]), na
mocy którego nakazał aby pozwany W. P. zapłacił powodowi kwotę
630,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 13 grudnia 2016 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 222,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w
tym kwotę 180,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, w
terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłaty albo wniósł w tym terminie sprzeciw.
Pozwany nie wniósł w terminie sprzeciwu, stąd nakaz zapłaty uprawomocnił
się, zaś 15 lipca 2019 r. orzeczeniu została nadana klauzuli wykonalności. Pozwany nie wniósł także skargi o wznowienie postępowania.
Pismem z 20 maja 2022 r. odpowiedź na skargę nadzwyczajną złożył syndyk
masy upadłości Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo
-
Kredytowej w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W., wnosząc o
oddalenie skargi nadzwyczajnej. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę nadzwyczajną rozwinięto stanowisko strony powodowej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga nadzwyczajna jest niedopuszczalna i dlatego podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 89 § 1 ustawy o SN, jeżeli jest to konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, od prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego lub sądu wojskowego kończącego postępowanie w sprawie może być wniesiona skarga nadzwyczajna, o ile: 1) orzeczenie narusza zasady lub
wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji lub 2)
orzeczenie w sposób rażący narusza prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub 3) zachodzi oczywista sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego - a orzeczenie nie może być uchylone lub zmienione w trybie innych nadzwyczajnych środków zaskarżenia.
Skarga nadzwyczajna jest instrumentem szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości w znaczeniu określonym w art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. Jej
celem jest wyeliminowanie z obrotu wadliwych, a jednocześnie naruszających zasady sprawiedliwości społecznej, orzeczeń sądowych, które dotyczą konkretnych, zindywidualizowanych podmiotów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z
3
kwietnia 2019 r., I NSNk 2/19; wyroki Sądu Najwyższego z: 9 grudnia 2020 r., I
NSNu 1/20; 13 stycznia 2021 r., I NSNk 3/19). Rolą kontroli nadzwyczajnej nie
jest jednak eliminowanie wszystkich wadliwych orzeczeń. Wyjątkowość orzekania w ramach tej instytucji powinna dotyczyć tylko tych z nich, które
nie
dadzą się pogodzić z podstawowymi zasadami demokratycznego państwa prawnego, będąc
prima facie
orzeczeniami w sposób elementarny niesprawiedliwymi (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2021 r., I
NSNc
146/21). W piśmiennictwie zauważa się, że z formalnego punktu widzenia skarga nadzwyczajna należy do nadzwyczajnych środków zaskarżenia o złożonym charakterze (
T. Ereciński
,
K. Weitz
, Skarga nadzwyczajna w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2019 r., Nr 2, s. 8).
Przechodząc do wyłożenia zasadniczych motywów wydanego orzeczenia, Sąd Najwyższy stwierdza, że przyczyną odrzucenia skargi nadzwyczajnej w niniejszej sprawie była bardzo niska wartość przedmiotu zaskarżenia, opiewająca na kwotę 630,00 zł (pominięte zostają w tym miejscu zasądzone zaskarżonym nakazem zapłaty ustawowe odsetki oraz koszty procesu).
W pierwszej kolejności odnotować należy, że przepisy ustawy o SN regulujące instytucję skargi nadzwyczajnej (art. 89
-
95) nie uzależniają możliwości wniesienia skargi od wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia (
rationae valoris
). Zgodnie z art. 95 pkt 1 ustawy o SN, w zakresie nieuregulowanym przepisami ustawy do skargi nadzwyczajnej, w tym postępowania w sprawie tej skargi, stosuje się w zakresie spraw cywilnych – przepisy ustawy z
dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego dotyczące skargi kasacyjnej, z wyłączeniem art. 398
4
§ 2 oraz art. 398
9
k.p.c. Na mocy art. 398
2
§ 1 k.p.c., skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w
których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, a w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych – niższa
niż dziesięć tysięcy złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o
objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia skarga kasacyjna przysługuje także w sprawach o
odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem.
Sądowi Najwyższemu w składzie orzekającym znane są wcześniejsze judykaty, w których akcentowano brak ograniczeń
rationae valoris
we wnoszeniu skarg nadzwyczajnych. W wyroku z 8 maja 2019 r., I NSNc 2/19, Sąd Najwyższy wskazał, że „(…) w postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej nie ma zastosowania art.
398
2
§ 1 k.p.c., uzależniający dopuszczalność skargi – co do zasady – od wartości przedmiotu zaskarżenia. Innymi słowy, wniesienie skargi nadzwyczajnej jest dopuszczalne od każdego orzeczenia, wskazanego w art. 89 § 1 ustawy o SN bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia. Przyjęcie poglądu przeciwnego skutkowałoby natomiast koniecznością odrzucenia rozpatrywanej skargi nadzwyczajnej”. Na podobnym stanowisku stanął Sąd Najwyższy w wyroku z 19 stycznia 2021 r., I NSNc 50/20.
Skład orzekający Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie zasadniczo przychyla się do powyższego poglądu, podkreśla jednak, że nie może on być wykorzystywany w sposób absolutny (niejako „do granic absurdu”). W
powołanych
powyżej orzeczeniach wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła kilkanaście tysięcy złotych (w sprawie I NSNc 2/19 – 15 995 zł, zaś w sprawie I
NSNc 50/20 – 19 590 zł), tymczasem w sprawie niniejszej należność główna zasądzona zaskarżonym nakazem zapłaty opiewa na kwotę 630 zł. Taką też sumą
pieniężną oznaczył wartość przedmiotu zaskarżenia Prokurator Generalny (s.
1
in fine
skargi nadzwyczajnej). Należy zauważyć, że kwota ta – w chwili wniesienia skargi nadzwyczajnej (marzec 2022 r.) i wydania orzeczenia przez
Sąd
Najwyższy (listopad 2022 r.) – stanowiła niespełna 21% minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2022 r., wynoszącego 3010 zł [§ 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 września 2021 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2022 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 1690)]. Jasne jest również, że skarga nadzwyczajna może być wywiedziona przy bardzo nikłej wartości przedmiotu sporu, gdy w sprawie doszło jednak, w toku dotychczasowego postępowania, do naruszenia praw procesowych strony (tzn. gdy istotna z perspektywy skargi jest nie tyle utrata środków o
wymiernej wartości, co „utrata” niewymiernego co do wartości prawa jednostki), które to naruszenia skarga ma za zadanie usunąć (tak w sprawie rozstrzygniętej postanowieniem Sądu Najwyższego z 21 września 2021 r., I NSNc 78/20).
Powyższe musi zostać wzięte pod uwagę przy analizie dopuszczalności skargi nadzwyczajnej. Nie może ona przysługiwać w sprawach
de minimis
, angażuje bowiem znaczne siły i środki wymiaru sprawiedliwości – sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego. W sprawie niniejszej akta zostały zwrócone do Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim m.in. celem sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego nakazu zapłaty. Skargę nadzwyczajną rozpoznaje Sąd Najwyższy w składzie dwóch sędziów zawodowych oraz jednego ławnika Sądu Najwyższego (lub nawet w składzie powiększonym – art. 94 § 1 i 2 ustawy o SN). Do tego w grę wchodzą koszty obsługi asystenckiej, biurowej, nie wspominając już o kosztach przesyłek generowanych w danej sprawie.
Niezależnie od powyższego wydaje się, że w niniejszej sprawie pozwany nie
był szczególnie zainteresowany pozytywnym dla niego rozwiązaniem sprawy. Nie wniósł w
ustawowym terminie sprzeciwu, nie podejmował żadnych działań procesowych, co w zasadzie świadczy o tym, że pogodził się z koniecznością zapłaty kwestionowanej należności, która nie miała dla niego znaczącego waloru finansowego. W takiej sytuacji działanie Prokuratora Generalnego wydaje się mieć cel inny niż wynikający z założeń skargi nadzwyczajnej – Sąd Najwyższy w
niniejszym składzie uważa jednak, że skarga ta nie może służyć kształtowaniu polityki legislacyjnej wobec konkretnych zagadnień związanych z funkcjonowaniem SKOK
-
ów, zaś w zakresie normatywnym problemu prawnego wynikającego z treści skargi wskazane byłyby raczej działania ustawodawcze.
Wszystko to powoduje, że skarga nadzwyczajna – choć co do zasady wolna od ograniczeń natury
rationae valoris
– nie może być wnoszona w sprawach o
skrajnie niewielkiej wartości przedmiotu zaskarżenia, przy braku innego niż finansowy interesu strony, co w niniejszej sprawie miało w istocie miejsce.
Zgodnie z art. 398
6
§ 3 k.p.c., Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną, która podlegała odrzuceniu przez sąd drugiej instancji, albo zwraca ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Stosownie zaś do art. 398
6
§ 2 k.p.c., sąd
drugiej instancji odrzuca skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 398
4
§ 1, nieopłaconą oraz
skargę, której braków nie usunięto w terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną. Powołane przepisy, poprzez odesłanie wynikające z art. 95 pkt 1 ustawy o SN, stosuje się do postępowania ze skargi nadzwyczajnej.
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, odrzucając skargę nadzwyczajną.
O wzajemnym zniesieniu kosztów postępowania wywołanego wniesioną skargą nadzwyczajną Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 398
18
k.p.c. w zw. z art. 95 pkt 1 ustawy o SN.
l.n
ał

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI