I NSNc 302/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego od postanowień Sądu Rejonowego w K. i Sądu Okręgowego w K., które utrzymały w mocy wpis hipoteki przymusowej łącznej na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu użytkowego, a następnie na odrębnej własności tego lokalu. Prokurator Generalny zarzucił naruszenie zasad konstytucyjnych, w tym prawa do własności i sprawiedliwości społecznej, argumentując, że hipoteka obciążyła lokal, za którego zobowiązania właściciel nie ponosił odpowiedzialności, ani się na nią nie zgadzał. Sąd Najwyższy, powołując się na swoje wcześniejsze postanowienie z dnia 16 lutego 2022 r. (sygn. akt I NSNc 601/21), ustalił, że hipoteka kaucyjna przymusowa łączna wygasła z chwilą sprzedaży upadłościowej przedsiębiorstwa spółdzielni i nie mogła obciążyć nieruchomości powstałych w wyniku przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. W związku z tym, że wpis hipoteki został już wykreślony na mocy wspomnianego postanowienia Sądu Najwyższego, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienia sądów niższych instancji i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania skargowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu we własność odrębną w kontekście obciążeń hipotecznych ciążących na nieruchomości spółdzielni, zwłaszcza po sprzedaży przedsiębiorstwa spółdzielni w postępowaniu upadłościowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia prawa do lokalu po upadłości spółdzielni i sprzedaży jej przedsiębiorstwa podmiotowi niebędącemu spółdzielnią. Wymaga analizy konkretnych przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i prawa upadłościowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy hipoteka przymusowa łączna obciążająca nieruchomość spółdzielni może obciążać odrębną własność lokalu powstałą w wyniku przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, gdy nieruchomość spółdzielni została sprzedana w postępowaniu upadłościowym podmiotowi niebędącemu spółdzielnią?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, hipoteka przymusowa łączna obciążająca nieruchomość spółdzielni nie może obciążać odrębnej własności lokalu powstałej w wyniku przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu na podstawie art. 17[18] u.s.m., jeśli nieruchomość spółdzielni została sprzedana w postępowaniu upadłościowym podmiotowi niebędącemu spółdzielnią. Takie przekształcenie nie jest podziałem nieruchomości w rozumieniu art. 76 u.k.w.h., a pierwotnie uprawniony nabywa odrębną własność lokalu bez obciążeń hipotecznych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na swoim wcześniejszym orzeczeniu, zgodnie z którym hipoteka kaucyjna przymusowa łączna wygasła z chwilą sprzedaży upadłościowej likwidacyjnej przedsiębiorstwa spółdzielni i nie mogła obciążyć nieruchomości powstałych w wyniku przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Przekształcenie to nie jest traktowane jako podział nieruchomości w rozumieniu art. 76 u.k.w.h., co oznacza, że właściciel lokalu nabywa go wolnego od obciążeń hipotecznych ciążących na nieruchomości spółdzielczej.
Czy wpis hipoteki przymusowej łącznej kaucyjnej do księgi wieczystej lokalu jest dopuszczalny, gdy wierzytelność zabezpieczona hipoteką wygasła na skutek likwidacji dłużnika (upadłej spółdzielni)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wpis hipoteki przymusowej łącznej kaucyjnej nie może być utrzymany w sytuacji wygaśnięcia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką na skutek likwidacji dłużnika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że hipoteka przymusowa łączna kaucyjna wygasła z chwilą sprzedaży upadłościowej likwidacyjnej spółdzielni, co oznaczało wygaśnięcie zabezpieczonej wierzytelności. W związku z tym, dalsze utrzymywanie wpisu hipoteki było niezasadne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. [...] w likwidacji | spółka | wnioskodawca |
| B. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (16)
Główne
u.SN art. 89 § 1, 2 i 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do wniesienia skargi nadzwyczajnej w celu zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
u.SN art. 89 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do zaskarżenia orzeczenia z zarzutem naruszenia zasad, wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP.
u.SN art. 91 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w przypadku uwzględnienia skargi nadzwyczajnej.
u.SN art. 95 § pkt 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku uchylenia orzeczeń niższych instancji.
Pr. sp. art. 17 § 18 ust. 1
Ustawa - Prawo spółdzielcze
Podstawa do przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w odrębną własność lokalu.
Pomocnicze
k.c. art. 249 § 1
Kodeks cywilny
Naruszenie poprzez nieuwzględnienie treści przepisu.
k.c. art. 249 § 2
Kodeks cywilny
Naruszenie poprzez nieuwzględnienie treści przepisu.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku, gdy wydane zostało rozstrzygnięcie reformatoryjne.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów k.p.c. do postępowania przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 398 § 18
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
u.k.w.h. art. 76 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Niezasadne zastosowanie w sprawie, gdyż przekształcenie prawa nie jest podziałem nieruchomości.
u.k.w.h. art. 24 § 1 ust. 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Naruszenie poprzez nieuwzględnienie treści przepisu.
u.k.w.h. art. 11
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Naruszenie poprzez nieuwzględnienie treści przepisu.
u.k.w.h. art. 12 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Naruszenie poprzez nieuwzględnienie treści przepisu.
u.k.w.h. art. 94
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Niezastosowanie przepisu, uznanie hipoteki za istniejącą mimo wygaśnięcia wierzytelności.
Pr. sp. art. 19 § 3
Ustawa - Prawo spółdzielcze
Naruszenie poprzez nieuwzględnienie przepisu, co spowodowało powstanie odpowiedzialności uczestników za zobowiązania spółdzielni.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Hipoteka przymusowa łączna wygasła z chwilą sprzedaży upadłościowej likwidacyjnej przedsiębiorstwa spółdzielni. • Hipoteka nie mogła obciążyć nieruchomości powstałych w wyniku przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. • Przekształcenie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu we własność lokalu na mocy art. 17[18] u.s.m. nie jest podziałem nieruchomości w rozumieniu art. 76 u.k.w.h. • Wpis hipoteki został już wykreślony na mocy wcześniejszego postanowienia Sądu Najwyższego.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądów niższych instancji utrzymujące w mocy wpis hipoteki. • Argumenty wnioskodawcy o potrzebie rozpoznania sprawy na rozprawie i przekazania zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia uchwałą pełnego składu.
Godne uwagi sformułowania
hipoteka kaucyjna przymusowa łączna wygasła z chwilą dokonania sprzedaży upadłościowej likwidacyjnej • nie mogła także obciążyć nieruchomości powstałych w wyniku przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu • pierwotnie uprawniony ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nabywa odrębną własność lokalu bez obciążeń hipotecznych ciążących wcześniej na nieruchomości spółdzielczej.
Skład orzekający
Elżbieta Karska
przewodniczący, sprawozdawca
Grzegorz Żmij
członek
Józef Kowalski
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu we własność odrębną w kontekście obciążeń hipotecznych ciążących na nieruchomości spółdzielni, zwłaszcza po sprzedaży przedsiębiorstwa spółdzielni w postępowaniu upadłościowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia prawa do lokalu po upadłości spółdzielni i sprzedaży jej przedsiębiorstwa podmiotowi niebędącemu spółdzielnią. Wymaga analizy konkretnych przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i prawa upadłościowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony własności i praw nabytych w kontekście skomplikowanych sytuacji prawnych związanych z upadłością spółdzielni i obciążeniami hipotecznymi. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie praktyczne dla właścicieli lokali.
“Sąd Najwyższy: Hipoteka z upadłej spółdzielni nie obciąży Twojego mieszkania!”
Zdanie odrębne
Grzegorz Żmij
SSN Grzegorz Żmij złożył zdanie odrębne do postanowienia i jego uzasadnienia.
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.