I NSNc 247/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarga nadzwyczajna została wniesiona przez Prokuratora Generalnego od postanowień Sądu Apelacyjnego w Warszawie i Sądu Okręgowego w Warszawie, które uchyliły decyzję Wojewody wyrażającą zgodę na cykliczne organizowanie zgromadzeń patriotycznych w dniach 11 listopada w latach 2021-2023. Sądy niższych instancji uznały, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 26a ust. 1 Prawa o zgromadzeniach, w szczególności dotyczące organizacji podobnych wydarzeń w ciągu ostatnich trzech lat, wskazując, że zgromadzenie z 2020 roku było nielegalne. Prokurator Generalny zarzucił naruszenie art. 57 Konstytucji RP (wolność zgromadzeń) poprzez błędną wykładnię przepisów. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę, uchylił zaskarżone postanowienia sądów niższych instancji i oddalił odwołanie Prezydenta miasta W. od decyzji Wojewody. Sąd Najwyższy uznał, że wydarzenie z 11 listopada 2020 roku, mimo że miało formę przejazdu zamiast marszu i odbyło się wbrew decyzji zakazującej, spełniało wymogi "tego rodzaju wydarzeń" w rozumieniu art. 26a ust. 1 Prawa o zgromadzeniach. Podkreślono, że ograniczenia wolności zgromadzeń muszą być interpretowane wąsko, a wydarzenia z 2020 roku były uzasadnione sytuacją epidemiczną i miały ten sam cel co zgromadzenia z lat poprzednich. Sąd Najwyższy przywrócił tym samym decyzję Wojewody.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Prawa o zgromadzeniach dotyczących zgromadzeń cyklicznych, legitymacji czynnej organów w postępowaniu administracyjnym i sądowym, oraz zakresu stosowania skargi nadzwyczajnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem o zgromadzeniach i skargą nadzwyczajną.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wydarzenie z 11 listopada 2020 r., które odbyło się w formie przejazdu zamiast marszu i wbrew decyzji zakazującej, może być uznane za "tego rodzaju wydarzenie" w rozumieniu art. 26a ust. 1 Prawa o zgromadzeniach, spełniające przesłankę do wyrażenia zgody na cykliczne organizowanie zgromadzeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wydarzenie z 11 listopada 2020 r., mimo innej formy i zakazu, spełniało wymogi "tego rodzaju wydarzeń" w rozumieniu art. 26a ust. 1 Prawa o zgromadzeniach, ponieważ miało ten sam cel, odbywało się na tym samym obszarze i w tym samym okresie co zgromadzenia z lat poprzednich, a jego forma (przejazd) była uzasadniona sytuacją epidemiczną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia art. 26a ust. 1 Prawa o zgromadzeniach dokonana przez sądy niższych instancji była zbyt wąska. Zwrot "tego rodzaju wydarzenia" należy interpretować szerzej, uwzględniając "chociażby nie w formie zgromadzeń". Wydarzenie z 2020 roku, mimo że było przejazdem, a nie marszem, i odbyło się wbrew zakazowi (uzasadnionemu epidemią), miało ten sam cel i odbywało się w podobnym kontekście, co zgromadzenia z lat poprzednich, spełniając tym samym wymóg cykliczności.
Czy Prezydent miasta W. posiadał legitymację czynną do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody wyrażającej zgodę na cykliczne organizowanie zgromadzeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Prezydent miasta W. nie posiadał legitymacji czynnej do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody wyrażającej zgodę na cykliczne organizowanie zgromadzeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie przyznały Prezydentowi miasta W. legitymację czynną do wniesienia odwołania. Przepisy Prawa o zgromadzeniach, w szczególności art. 16 ust. 4 w zw. z art. 26b i 26e, precyzyjnie określają krąg uczestników postępowania w sprawie odwołania od decyzji o zakazie zgromadzenia, którym jest wnoszący odwołanie i organ gminy (lub wojewoda w przypadku zgromadzeń cyklicznych). Nie przewidziano możliwości wniesienia odwołania od decyzji wyrażającej zgodę na zgromadzenie przez Prezydenta miasta.
Czy dopuszczalne jest rozszerzające stosowanie art. 16 Prawa o zgromadzeniach, który reguluje odwołanie od decyzji o zakazie zgromadzenia, do sytuacji wydania decyzji pozytywnej (wyrażającej zgodę)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozszerzające stosowanie art. 16 Prawa o zgromadzeniach do sytuacji wydania decyzji pozytywnej jest sprzeczne z literalnym brzmieniem przepisu i prowadzi do ograniczenia wolności zgromadzeń.
Uzasadnienie
Prokurator Generalny argumentował, że przyznanie organowi gminy prawa do zaskarżania decyzji o zgodzie na cykliczne zgromadzenia, na podstawie rozszerzającej wykładni art. 16 ust. 1 Prawa o zgromadzeniach, jest sprzeczne z literalnym brzmieniem przepisu, który przewiduje prawo do wniesienia odwołania jedynie od decyzji zakazującej zgromadzenia. Sąd Najwyższy przychylił się do tej argumentacji, uznając, że taka wykładnia ogranicza wolność zgromadzeń gwarantowaną art. 57 Konstytucji RP.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prezydent miasta W. | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Wojewoda [...] | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Stowarzyszenie z siedzibą w W. | inne | uczestnik postępowania |
| Prokurator Regionalny w W. | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | wnioskodawca skargi nadzwyczajnej |
Przepisy (14)
Główne
u.SN art. 89 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do wniesienia skargi nadzwyczajnej przez Prokuratora Generalnego.
u.SN art. 89 § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do wniesienia skargi nadzwyczajnej przez Prokuratora Generalnego.
u.SN art. 89 § 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Termin do wniesienia skargi nadzwyczajnej.
u.SN art. 91 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia i orzeczenia co do istoty sprawy.
prawo o zgromadzeniach art. 16 § 1
Ustawa - Prawo o zgromadzeniach
Reguluje odwołanie od decyzji o zakazie zgromadzenia.
prawo o zgromadzeniach art. 26a § 1
Ustawa - Prawo o zgromadzeniach
Definiuje zgromadzenie cykliczne i jego przesłanki.
Konstytucja RP art. 57
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich.
Pomocnicze
u.SN art. 115 § 1a
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Wyłączenie stosowania art. 89 § 2 u.SN w przypadku orzeczeń uprawomocnionych po wejściu w życie u.SN.
u.SN art. 115 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Możliwość wniesienia skargi nadzwyczajnej od prawomocnych orzeczeń kończących postępowanie w sprawach, które uprawomocniły się po 17 października 1997 r.
k.p.c. art. 398 § 18
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.
u.SN art. 95 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.
prawo o zgromadzeniach art. 26e
Ustawa - Prawo o zgromadzeniach
Nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów art. 14-20 do zgromadzeń cyklicznych.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Warunki dopuszczalności ograniczeń wolności.
k.p.c. art. 510 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja zainteresowanego w postępowaniu nieprocesowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wydarzenia z 11 listopada 2020 r. spełniały wymogi "tego rodzaju wydarzeń" w rozumieniu art. 26a ust. 1 Prawa o zgromadzeniach, mimo innej formy i zakazu. • Prezydent miasta W. nie posiadał legitymacji czynnej do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody wyrażającej zgodę na cykliczne zgromadzenia. • Rozszerzająca wykładnia art. 16 Prawa o zgromadzeniach na decyzje pozytywne jest niedopuszczalna.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądów niższych instancji o niespełnieniu przesłanek z art. 26a ust. 1 Prawa o zgromadzeniach. • Argumenty o przyznaniu Prezydentowi W. legitymacji czynnej do wniesienia odwołania.
Godne uwagi sformułowania
"tego rodzaju wydarzenia", chociażby nie w formie zgromadzeń • brak legitymacji czynnej Prezydenta W. do wniesienia odwołania • rozszerzająca wykładnia art. 16 Prawa o zgromadzeniach jest sprzeczna z literalnym brzmieniem przepisu • demokratyczne państwo prawne zobowiązane jest usuwać z obrotu orzeczenia obarczone poważnymi wadami
Skład orzekający
Janusz Niczyporuk
przewodniczący-sprawozdawca
Oktawian Nawrot
członek
Agnieszka Inga Zielonka
ławnik Sądu Najwyższego
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa o zgromadzeniach dotyczących zgromadzeń cyklicznych, legitymacji czynnej organów w postępowaniu administracyjnym i sądowym, oraz zakresu stosowania skargi nadzwyczajnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem o zgromadzeniach i skargą nadzwyczajną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej wolności zgromadzeń i interpretacji przepisów Prawa o zgromadzeniach w kontekście zgromadzeń cyklicznych, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w ramach skargi nadzwyczajnej dodaje jej wagi.
“Sąd Najwyższy rozstrzygnął spór o wolność zgromadzeń: czy przejazd zamiast marszu w 2020 roku przekreślał prawo do organizacji Marszu Niepodległości?”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.