I C 1046/23

Sygn. akt I C 1046/23 UZASADNIENIE wyroku z dnia 4 czerwca 2024 r. Pozwem z dnia 8 września 2022 r. (data nadania w placówce pocztowej) powód – (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. , wniósł o zasądzenie od pozwanego – (...) Bank (...) S.A. (dalej także jako Bank) z siedzibą w W. kwoty 35.753,05 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 22 lipca 2022 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu świadczenia nienależnego, spełnionego przez poprzednika prawnego powoda na rzecz pozwanego tytułem odsetek i innych kosztów pożyczki nr (...) z dnia 19 stycznia 2016 r. z uwagi na złożenie przez konsumenta w dniu 22 lipca 2022 r. oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego na podstawie art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (dalej: u. k.k. ). Powód wskazał także, że w umowie kredytu doszło do naruszenia przez kredytobiorcę przepisu art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. Jednocześnie strona powodowa wniosła o zasądzenie od strony pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie stosownie do treści art. 98 § 1 1 k.p.c. (pozew – k 1-4v). W odpowiedzi na pozew (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz od powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swego stanowiska strona pozwana powołała się kolejno na: niedopuszczalność cesji wierzytelności mającej swoje źródło w zastosowaniu sankcji kredytu darmowego (z uwagi na specyficzny i osobisty charakter wierzytelności), nieistnienia wierzytelności w dacie zawarcia umowy przelewu wierzytelności (w dacie zawarcia umowy oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego nie dotarło jeszcze do adresata), złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego po upływie terminu prekluzyjnego z art. 45 ust. 5 u.k.k. , brak naruszenia obowiązków informacyjnych z art. 30 u.k.k. oraz abuzywność postanowień umowy przelewu wierzytelności (odpowiedź na pozew – k. 74-82). Pismem z dnia 30 października 2023 r. powód podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko (pismo procesowe powoda k.88-92). Na dalszym etapie procesu stanowiska stron nie uległy zmianie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 19 stycznia 2016 r. pomiędzy M. W. (1) jako pożyczkobiorcą będącym konsumentem a (...) Bankiem (...) S.A. z siedzibą w W. jako pożyczkodawcą została zawarta umowa pożyczki nr (...) . Mocą powyższej umowy (...) S.A. udzielił pożyczkobiorcy pożyczki gotówkowej w kwocie 116 725,36 zł obejmującej całkowitą kwotę pożyczki (kwota pożyczki bez kredytowanych kosztów pożyczki) w wysokości 107 399,00 zł oraz kwotę przeznaczoną na zapłatę kosztów związanych z udzieleniem pożyczki tj. prowizji za udzielenie pożyczki w wysokości 9 326,36 zł (§ 1 ust. 1 i 2 umowy oraz § 2 umowy). Całkowity koszt pożyczki został określony na kwotę 78 320, 83 zł (§ 1 ust. 3 umowy). Całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę wynosiła 185 719,83 zł, co stanowiło sumę całkowitej kwoty pożyczki i całkowitego kosztu pożyczki (§ 1 ust. 4 umowy). Rzeczywista roczna stopa oprocentowania została określona na poziomie 12,68 % (§ 1 ust. 5 umowy). Do wyliczenia wielkości o których mowa w § 1 umowy przyjęto, że umowa pożyczki będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta oraz, że (...) S.A. i pożyczkobiorca wypełnią zobowiązania wynikające z umowy pożyczki w terminach określonych w umowie (§ 1 ust. 6 umowy). Za czynności związane z obsługą pożyczki Bank miał pobierać prowizje i opłaty bankowe przewidziane w „Taryfie prowizji i opłat bankowych w (...) S.A. ”. Przesłanką do zmiany przez (...) S.A. tytułów oraz stawek opłat i prowizji określonych w taryfie, zmiany warunków ich pobierania, jak również wprowadzania przez Bank nowych opłat lub prowizji, było zaistnienie co najmniej jednej z następujących okoliczności: 1. Zmiana miesięcznych lub kwartalnych lub półrocznych lub rocznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny, o co najmniej 0,10 p.p.; w przypadku zmiany więcej niż jednego wskaźnika, podstawą zmiany był wskaźnik o najwyższej wartości zmiany 2. Zmiana cen energii, połączeń telekomunikacyjnych, usług pocztowych, kosztów obsługi rozliczeń transakcji, rozliczeń międzybankowych i innych kosztów ponoszonych przez Bank na rzecz instytucji zewnętrznych, których dotyczą opłaty lub prowizje, o co najmniej 1,00 % 3. Zmiana przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku publikowanego przez GUS za dany miesiąc lub kwartał lub rok, o co najmniej 1,00 %, w przypadku zmiany więcej niż jednego wskaźnika , podstawą do zmiany jest wskaźnik o najwyższej wartości zmiany; 4. Udostępnienie pożyczkobiorcom nowych usług, o charakterze opcjonalnym, z zastrzeżeniem, że ta zmiana polega na ustanowieniu nowych opłat lub prowizji, dotyczących udostępnionych usług; 5. Wprowadzenie, zmiana lub uchylenie powszechnie obowiązujących przepisów prawa, uchwał, decyzji, rekomendacji oraz innych wydawanych przez (...) , NBP, UOKiK, (...) lub inne właściwe urzędy lub organy administracji publicznej, wydanie orzeczeń sądowych, o ile w ich wyniku i w celu dostosowania się do nich, konieczna stała się zmiana postanowień taryfy; 6. Konieczność dostosowania postanowień taryfy do postanowień innych wzorców umownych Banku, w zakresie dotyczącym tytułów opłat i prowizji, niewpływającym na wysokość pobieranych opłat i prowizji oraz warunki ich pobierania; 7. Wprowadzenie, zmiana lub uchylenie przepisów prawa wpływających na zasady i sposób świadczenia przez Bank usług w ramach umowy o prowadzenie rachunków bankowych oraz umów rachunku, w tym umów o karty lub wpływających na zasady korzystania z tych usług przez pożyczkobiorcę, powodujących zmianę ponoszonych przez Bank kosztów świadczenia tych usług (§ 3 ust. 1 i 2 umowy). Zmiany wskazane w ust. 2, wyrażające zmiany wskaźników lub kosztów, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3 miały polegać na podwyższeniu lub obniżeniu stawek prowizji lub opłat zgodnie z kierunkiem zmian tych wskaźników lub kosztów, o nie więcej niż dwukrotność dotychczas obowiązującej stawki opłaty lub prowizji. Zmiany, o których mowa miały być dokonywane nie częściej niż raz na kwartał. Zmiany, o których mowa w ust. 2 mogły nastąpić nie później niż w terminie 12 miesięcy od zaistnienia okoliczności będących przesłanką zmiany. Pożyczkobiorcy przysługiwało prawo złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy w przypadku braku akceptacji zmiany Taryfy w trybie określonym w § 5 pkt 6 umowy (§ 3 ust. 3, 5 i 9 umowy). Wypłata pożyczki miała nastąpić jednorazowo w dniu 19 stycznia 2016 r., na wskazane w umowie rachunki bankowe (§ 4 ust. 1 umowy). Pożyczkobiorca zobowiązany był do spłaty pożyczki wraz z odsetkami w 120 równych ratach kapitałowo-odsetkowych, płatnych w okresach miesięcznych, do 1-go dnia każdego miesiąca, w wysokości i terminach wyszczególnionych w planie spłaty. Pierwsza i ostatnia rata były ratami wyrównującymi (§ 6 ust. 1 i 2 umowy). Kwota pożyczki o której mowa w § 1 ust. 1 umowy oprocentowana miała być według zmiennej stopy procentowej, która w dniu zawarcia umowy wynosiła 9,99 zł % w stosunku rocznym (§ 5 ust. 1 umowy). W okresie obowiązywania umowy Bank uprawniony był do podwyższania albo obniżania oprocentowania pożyczki, w sytuacji odpowiednio wzrostu lub spadku: a) którejkolwiek z podstawowych stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego ustalanych przez Radę Polityki Pieniężnej, publikowanych na stronie internetowej NBP, o co najmniej 0,25 punktu procentowego, lub b) ustalonych jako średnia arytmetyczna notowań z miesiąca kalendarzowego, którejkolwiek z następujących stawek referencyjnych dla depozytów złotowych udzielanych na rynku międzybankowym: WIBOR 1M, WIBOR 3M, WIBOR 6M, WIBOR 9M, WIBOR 12M, publikowanych w serwisie informacyjnym R. , o co najmniej 0,10 punktu procentowego (§ 5 ust. 2 umowy). Bank, uwzględniając kierunek zmian stóp lub stawek, o których mowa w ust. 2, uprawniony był do podjęcia decyzji o zmianie oprocentowania w terminie 3 miesięcy od zaistnienia okoliczności będących podstawą zmiany, przestrzegając zasad dobrej praktyki bankowej oraz dobrych obyczajów (§ 5 ust. 3).Zakres zmiany oprocentowania pożyczki w okolicznościach o których mowa w ust. 2 pkt 1 wynosił od 0,25 punktu procentowego do trzykrotności wartości, o którą została zmieniona określona stopa procentowa, a w przypadku o którym mowa w ust. 2 pkt 2 wynosił od 0,10 punktu procentowego do trzykrotności wartości, o którą uległa zmianie określona stawka referencyjna (§ 5 ust. 4 umowy). Pożyczkobiorcy przysługiwało zgodnie z umową prawo do złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy w przypadku braku akceptacji zmiany oprocentowania w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o tej zmianie. W przypadku złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu, zmiana oprocentowania nie wiąże pożyczkobiorcy, a umowa ulega rozwiązaniu po upływie 30-dniowego okresu wypowiedzenia (§ 5 ust. 6, 7, 8 umowy). Wskazano również, że wpłaty na rachunek miały być zaliczane na poczet należności w następującej kolejności: prowizje i opłaty, odsetki od zadłużenia przeterminowanego, odsetki zaległe, zadłużenie przeterminowane z tytułu pożyczki, odsetki bieżące, zadłużenie z tytułu kwoty pożyczki (§ 6 ust. 5 umowy). Zgodnie z § 7 umowy pożyczkobiorca miał prawo do spłaty całości albo części pożyczki przed terminem ustalonym zgodnie z § 6. Spłata dokonywana miała być zgodnie z pisemną dyspozycją pożyczkobiorcy. Wcześniejsza częściowa spłata kwoty pożyczki miała powodować skrócenie okresu kredytowania lub zmniejszenie wysokości rat kapitałowo-odsetkowych przy zachowaniu dotychczasowego okresu kredytowania stosownie do dyspozycji pożyczkobiorcy. Spłata o której mowa w ust. 2 miała zostać zaliczona na poczet spłaty pożyczki, po dokonaniu rozliczenia wymaganych zobowiązań i odsetek naliczonych do dnia wcześniejszej spłaty. W przypadku nie spłacenia raty w terminie, Bank uprawniony był do pobierania od kwoty zaległej raty pożyczki odsetki według zmiennej stopy procentowej zadłużenia przeterminowanego (§ 8 ust. 2 umowy). Stopa procentowa dot. zadłużenia przeterminowanego, odpowiadała aktualnej wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie wynikającej z powszechnie obowiązujących przepisów prawa i w dniu zawarcia umowy - wynosiła dwukrotność sumy stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych tj. 14 % w stosunku rocznym (§ 8 ust. 3 umowy). Zmiana wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie powodować miała równoczesną i analogiczną zmianę wysokości stopy procentowej zadłużenia przeterminowanego. Bank miał poinformować o zmianie wysokości stopy procentowej zadłużenia przeterminowanego do końca miesiąca roku kalendarzowego, w którym nastąpiła zmiana poprzez udostępnienie aktualnej wysokości tej stopy na stronie internetowej oraz w oddziałach banku (§ 8 ust. 4). W umowie poinformowano również pożyczkobiorcę o możliwości odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. Odstąpienie miało być skuteczne jeżeli pożyczkobiorca dostarczy lub wyśle oświadczenie na adres wskazany we wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy, przed upływem powyższego terminu (§ 15 ust. 1 umowy). W razie odstąpienia od umowy pożyczkobiorca miał zwrócić bankowi całą kwotę pożyczki wraz z odsetkami naliczonymi od dnia następnego po dniu wypłaty pożyczki do dnia spłaty pożyczki. Wskazano również, że w dniu zawarcia umowy wysokość należnych odsetek za każdy dzień korzystania z pożyczki wynosił 29,39 zł. W razie odstąpienia od umowy bank miał zwrócić pożyczkobiorcy poniesione przez niego koszty udzielonej pożyczki, z wyjątkiem bezzwrotnych kosztów poniesionych przez pożyczkobiorcę na rzecz organów administracji publicznej (§ 15 ust. 2, 4, 6 umowy) (okoliczności bezsporne; ponadto umowa pożyczki, k. 5-7v). Pożyczka została spłacona przez M. W. (1) przed terminem w dniu 28 lutego 2019 r. (okoliczności bezsporne, nadto dowód: pismo (...) S.A. – k. 21) Zwrot prowizji i odsetek ustawowych w związku z przedterminową spłatą pożyczki nr (...) został zlecony przez (...) S.A. w dniu 15 marca 2022 r. (okoliczność niekwestionowana przez pozwanego, pismo (...) S.A. – k. 17) M. W. (2) skontaktował się z powodową spółką celem zweryfikowania prawidłowości wyliczenia przez Bank zwrotu prowizji wynikającej z przedterminowej spłaty pożyczki. Przesłał umowę do analizy, a następnie uzyskał odpowiedź, że umowa zawiera niedozwolone postanowienia umowne (zeznania świadka – k. 103-104). Umową przelewu wierzytelności ( (...) .22) z dnia 23 czerwca 2022 r. M. W. (2) przeniósł na (...) sp. z o.o. wierzytelność pieniężną: a) stanowiącą roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego spełnionego tytułem umowy kredytu w związku z jego nieważnością bądź niedozwolonym w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.p.c. charakterem klauzul umownych, b) powstałą na mocy art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim i oświadczenia kredytobiorcy o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, w związku z naruszeniem w umowie kredytu przepisów ustawy o kredycie konsumenckim , która przysługuje mu bądź będzie mu przysługiwać w związku z umowami kredytu: nr (...) z dnia 26.04.2013 r., nr (...) z dnia 11.12.2013 r. oraz nr (...) z dnia 19 stycznia 2016 r. Cesjonariusz zobowiązał się do przekazania Cedentowi 50 % wyegzekwowanego świadczenia (umowa przelewu – k. 24, zeznania świadka – k. 103-104). Pismem z dnia 23 czerwca 2022 r. M. W. (2) poinformował (...) S.A. o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w związku z naruszeniem przepisów ustawy o kredycie konsumenckim w umowie (...) z dnia 19 stycznia 2016 r. i dwóch innych umowach zawartych z pozwanym, a także o przelewie wierzytelności. Przesyłka została doręczona pozwanemu w dniu 22 lipca 2022 r. (oświadczenie – k. 16, potwierdzenie nadania – k. 17, wydruk ze strony śledzenia przesyłek – k.18-19; zawiadomienie o przelewie – k. 24). Pismem z dnia 12 sierpnia 2022 r. Bank poinformował M. W. (2) , iż w ocenie Banku umowa pożyczki zawierała wszystkie elementy wymagane ustawą o kredycie konsumenckim i nie ma podstaw do zastosowania sankcji kredytu darmowego. Zdaniem Banku postanowienia umowy pożyczki nie naruszają przepisów obowiązującego prawa i nie mają charakteru klauzul niedozwolonych (pismo - k. 20-20v). Pismem datowanym na dzień 27 lipca 2022 r. (doręczonym 2 sierpnia 2022 r.) powód zawiadomił pozwanego o cesji wierzytelności oraz wezwał do zapłaty kwoty 35 753,05 zł z uwagi na naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. i skorzystania przez kredytobiorcę z sankcji kredytu darmowego zgodnie z art. 45 u.k.k. Pismem z dnia 12 sierpnia 2022 r. pozwany odmówił powodowi udzielenia wyjaśnień i dokumentów związanych z umową pożyczki (wezwanie do zapłaty – k. 26-27v; potwierdzenie nadania i odbioru – k. 31-33; pismo – k. 34). W okresie od 19 stycznia 2016 r. do 28 lutego 2019 r. pożyczka była obsługiwana terminowo. Wysokość spłaconego kapitału pożyczki w okresie od 19 stycznia 2016 r. do 28 lutego 2019 r. wyniosła 116 725,36 zł, zaś wysokość spłaconych odsetek wyniosła 32 870, 91 zł. Kwota prowizji za udzielenie pożyczki pobranej zgodnie z zawartą umową i obowiązującą Taryfą opłat i prowizji wyniosła 9.326,36 zł i została potrącona z kwoty pożyczki w dniu 19 stycznia 2016 r. W związku z przedterminową spłatą pożyczki Bank zwrócił konsumentowi kwotę 6 444, 22 zł tytułem prowizji i kwotę 1 198, 77 zł tytułem odsetek (pismo (...) S.A. – k. 21, potwierdzenie przelewów k.85-86) . Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej wskazanych dowodów złożonych do akt sprawy, których autentyczność i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy nie budziła wątpliwości oraz na podstawie twierdzeń przyznanych wprost i niezaprzeczonych przez strony, na podstawie art. 229 k.p.c. i 230 k.p.c. Żaden z dokumentów stanowiących podstawę ustaleń faktycznych w sprawie nie wzbudził zastrzeżeń Sądu co do swej mocy dowodowej, niezależnie od tego, że do akt sprawy złożone zostały one w formie kserokopii. Powód i pozwany nie zaprzeczali rzetelności tych kopii, a Sąd nie znalazł przyczyn, by wątpliwości w tym zakresie powziąć z urzędu. Dokumenty te Sąd uznał za wiarygodne, gdyż składają się one na spójny obraz stanu faktycznego i nie pozostają ze sobą w sprzeczności. Stan faktyczny został ustalony również w oparciu o dowód z przesłuchania świadka M. W. (1) . Zeznania złożone przez świadka M. W. (1) Sąd uznał za wiarygodne. Zeznania te były bowiem logiczne, spójne i szczere i nie zaistniały żadne okoliczności, które pozwalałyby dokonać ich odmiennej oceny. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie i podlegało oddaleniu. Na wstępie należy wskazać, że umowa pożyczki zawarta pomiędzy pierwotnym pożyczkobiorcą, a pozwanym Bankiem stanowi umowę o kredyt konsumencki i podlega regulacjom ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim , obowiązującej w chwili zawarcia umowy. Stosownie do dyspozycji art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. W świetle art. 3 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy, za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki. Przedmiotowa umowa niewątpliwie stanowiła zatem umowę, o której mowa w art. 3 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 ww. ustawy. W tym miejscu należy wskazać, że gdy w dalszej części uzasadnienia Sąd będzie posługiwał się pojęciami „kredyt”, „umowa kredytu”, „kredytodawca”, „kredytobiorca” będzie miał również na myśli odpowiednio „pożyczkę”, „umowę pożyczki”, „pożyczkodawcę” i „pożyczkobiorcę”. Powód wywodził swoje roszczenia z art. 45 u.k.k. , zgodnie z którym w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie ( ust. 1 ). Wymienione uprawnienie wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy (ust. 5). Pomiędzy stronami bezsporne było, że M. W. (2) , jako konsument, zawarł z (...) S.A. umowę pożyczki z dnia 19 stycznia 2016 r., która została spłacona przed terminem w dniu 28 lutego 2019 r. Spór pomiędzy stronami w pierwszej kolejności dotyczył ustalenia, czy strona powodowa posiadała legitymację czynną do wystąpienia z przedmiotowym roszczeniem, a zatem czy doszło do skutecznego przelewu wierzytelności z uwagi na specyficzny i osobisty charakter wierzytelności powstałej na skutek zastosowania sankcji kredytu darmowego, następnie czy możliwe było przelanie wierzytelności w sytuacji, gdy w dacie przelewu oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego nie zostało jeszcze skutecznie złożone pozwanemu, a nadto czy oświadczenie o skorzystaniu z kredytu darmowego złożone zostało w terminie przewidzianym w art. 45 ust. 5 u.k.k. Spór dotyczył także tego czy doszło do naruszenia obowiązków informacyjnych określonych w art. 30 u.k.k. , skutkujących powstaniem uprawnienia do powoływania się na sankcję kredytu darmowego. Z uwagi na daleko idące skutki procesowe w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu braku legitymacji procesowej czynnej powoda, która miała wynikać z umowy cesji wierzytelności. Wskazać należy, że przelew wierzytelności (cesja) jest umową, na podstawie której dotychczasowy wierzyciel (cedent) przenosi wierzytelność ze swojego majątku do majątku osoby trzeciej (cesjonariusza). Przedmiotem przelewu co do zasady może być wierzytelność istniejąca, którą cedent może swobodnie rozporządzać. Powinna ona być też w dostateczny sposób oznaczona (zindywidualizowana). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 11 maja 1999 r. (III CKN 423/98) konieczne jest wyraźne określenie stosunku zobowiązaniowego, którego elementem jest zbywana wierzytelność. Nie budzi wątpliwości, że w wyniku przelewu wierzytelności przechodzi na nabywcę ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi (por. wyrok SN z 30.10,2002 r. V CKN 1542/00). Jest przy tym oczywiste, że z treści umowy przelewu wierzytelności zawartej przez strony musi wynikać jej przedmiot, co oznacza, że skuteczność umowy przelewu wierzytelności uzależniona jest m. in. od skonkretyzowania przez strony wierzytelności będącej jej przedmiotem. Wierzytelność mająca stanowić przedmiot rozporządzenia, powinna być w dostateczny sposób zindywidualizowana, w tym winien być wyraźnie określony stosunek zobowiązaniowy, którego elementem jest zbywana wierzytelność (por. wyrok SN z 11.05.1999 r. III CKN 423/98), a zatem winny być oznaczone strony tego stosunku, świadczenie oraz przedmiot świadczenia. Ponadto podkreślenia wymaga, że skuteczność umowy przelewu wierzytelności uzależniona jest przede wszystkim od istnienia wierzytelności będącej jej przedmiotem (por. wyrok SO w Łodzi z 04.09.2019 r., III Ca 983/19). W nauce prawa oraz w orzecznictwie nie ma wątpliwości co do tego, że przedmiotem przelewu mogą być zarówno wierzytelności istniejące, jak i przyszłe. Co do tych ostatnich podkreśla się ich niejednorodny charakter, wskazując, że należą do nich wierzytelności z czynności prawnych dokonanych pod warunkiem zawieszającym lub z zastrzeżeniem terminu, wierzytelności, u których podłoża leży częściowo tylko zrealizowany stan faktyczny uzasadniający jej powstanie oraz wierzytelności, których powstanie jest w całości kwestią przyszłości (nadzieja na powstanie wierzytelności). Podkreśla się także, że wierzytelność wskazana w umowie przelewu wierzytelności przyszłej, zostaje przeniesiona na cesjonariusza dopiero z chwilą jej powstania, zatem skutek rozporządzający nie następuje w chwili zawarcia umowy cesji (por. wyrok SN z 08.08.2003 r., V CK 169/08; wyrok SN z 09.08.2005, IV CK 157/05; wyrok SN z 26.09.2002 r. III CKN 346/01). W ocenie Sądu zgromadzone dowody, w tym przede wszystkim dokumenty załączone do pozwu i zeznania świadka M. W. (2) prowadzą do wniosku, że wierzytelność dochodzona pozwem była przedmiotem umowy cesji, na jaką powód się powołuje w tej sprawie. W świetle zawartej umowy cesji M. W. (2) dokonał przelewu na rzecz strony powodowej wszelkich wierzytelności pieniężnych przysługujących mu lub mających mu przysługiwać wraz ze wszelkimi przynależnymi do wierzytelności prawami akcesoryjnymi (m. in. odsetki ustawowe za opóźnienie) wynikających z zastosowania tzw. sankcji kredytu darmowego, określonej w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, a także stanowiących roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego spełnionego tytułem umów kredytu w związku z ich nieważnością bądź niedozwolonym w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. charakterem klauzul umownych, w odniesieniu do umowy kredytu z dnia 26.04.2013 r. nr (...) , z dnia 11.12.2013 r. nr (...) oraz z dnia (...) przysługujących konsumentowi wobec (...) Bank (...) S.A. Uwzględniając treść umowy cesji w ocenie Sądu należy uznać, że jej przedmiotem były wierzytelności pieniężne związane z sankcją kredytu darmowego ( art. 65 k.c. ), zaś sama umowa cesji w dostateczny sposób konkretyzowała jej przedmiot. Sąd nie podzielił argumentacji strony pozwanej, co do nieważności zawartej umowy cesji. Zdaniem Sądu do zawarcia umowy doszło, konsument przelał wierzytelność pieniężną, która została w sposób dostateczny określona i sprecyzowana w treści umowy. Ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że umowa została przez strony podpisana własnoręcznie. Brak było jakichkolwiek wątpliwości, że umowa cesji została ważnie zawarta. Postanowienia umowy zostały zaakceptowane przez cedenta, a ewentualne roszczenia, przysługują stronom umowy cesji, nie zaś pozwanemu. Adekwatnym instrumentem do podważenia czynności prawnych dokonanych na skutek błędu jest instytucja uchylenia się od skutków prawnych zawartego w nich oświadczania woli dotkniętego wadą – przy czym takie oświadczenie może złożyć jedynie ten, od kogo oświadczenie to pochodzi. Na błąd jako wadę oświadczeń woli złożonych przez kredytobiorcę nie może zatem powoływać się pozwany. Nie ma również uzasadnionych podstaw, by w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przyjąć, że umowa cesji między kredytobiorcą a powodem została zawarta w warunkach wyzysku. Jedynie na marginesie wskazać należy, że skutkiem wyzysku nie jest bezwzględna nieważność dotkniętej nim umowy, lecz umożliwienie sądowi, na żądanie pokrzywdzonego, ukształtowania zobowiązania o równoważnych świadczeniach lub, w ostateczności, unieważnienia umowy. Sąd nie dopatrzył się też nieważności umowy przelewu, jako sprzecznej z prawem bądź zasadami współżycia społecznego ( art. 58 § 1 i 2 k.c. ). Konsument miał prawo przelać przysługujące mu wierzytelności wobec Banku, chociażby z tej przyczyny, że woli nie angażować się w proces sądowy osobiście. Również uzgodniona przez strony umowy cesji kwota wynagrodzenia konsumenta za przelane wierzytelności nie budzi wątpliwości. Rzeczona umowa spełnia zatem wszystkie wymogi wskazane w treści art. 509 k.c. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że roszczenie o zwrot opłat wynikających z zastosowania sankcji kredytu darmowego, nie istniało w chwili cesji, bowiem przelew wierzytelności przyszłych jest prawnie dopuszczalny, a pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie i doktrynie. Niemniej jednak w świetle art. 45 u.k.k. skutki związane z sankcją kredytu darmowego powstają – verba legis – „po złożeniu” oświadczenia. Uruchomienie sankcji kredytu darmowego zależy zatem od wykonania przez konsumenta uprawnienia prawnokształtującego. Konsument przed zawarciem umowy cesji takiego oświadczenia nie złożył co nie budzi wątpliwości (oświadczenie złożone przez konsumenta zostało doręczone (...) S.A. w dniu 22 lipca 2022 r. – k. 18v), zatem roszczenie to na datę umowy cesji jeszcze się nie zaktualizowało. Jednak przedmiotem umowy cesji były zarówno wierzytelności istniejące, jak i przyszłe, zatem skutkiem przelewu można również objąć wierzytelności przyszłe powiązane ze skorzystaniem z sankcji kredytu darmowego. W tym miejscu należało jeszcze rozważyć czy uprawnienie uruchamiające sankcję kredytu darmowego mogło zostać skutecznie przeniesione przez konsumenta na rzecz powoda w drodze umowy cesji. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stoi na stanowisku, że niewątpliwie uprawnienie do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego uznać należy za mieszczące się w pojęciu uprawnienia prawnokształtującego. Korzystając z przysługującego mu prawa, kredytobiorca dokonuje bowiem jednostronnego przekształcenia stosunku umownego wiążącego go z kredytodawcą, które to przekształcenie polega na modyfikacji treści umowy kredytu, poprzez odpadnięcie z jego treści zobowiązania do zapłaty na rzecz kredytodawcy odsetek i innych kosztów kredytu. Dotychczas odpłatna umowa kredytu konsumenckiego, nabiera więc zasadniczo charakteru bezkosztowego. W teorii i praktyce prawa przyjmuje się, że uprawnienia tego rodzaju nie mogą być głównym, jedynym przedmiotem tego rodzaju umowy. Wynika to przede wszystkim z brzmienia art. 509 k.c. , który jako przedmiot umowy cesji wskazuje wierzytelność, zaś uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego nie jest roszczeniem, lecz prawem kształtującym. Potwierdza to mechanizm jego realizacji zgodnie z którym kredytobiorca musi najpierw złożyć stosowne oświadczenie, że korzysta z sankcji kredytu darmowego, którego następstwem jest dopiero nowe ukształtowanie relacji prawnej między nim a kredytodawcą. Nie jest możliwe, aby kredytobiorca jednostronnym oświadczeniem woli mógł skutecznie doprowadzić do przejścia tego uprawnienia na inną osobę. Należy zwrócić uwagę, że wykonanie prawa złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego przez inną osobę, niż strona stosunku zobowiązaniowego wynikającego z tej umowy, prowadziłoby do tego, że o tym, czy stosunek zobowiązaniowy ma istnieć i w jakiej formie, decydowałaby nie strona tego stosunku, lecz osoba trzecia. Brak jest jednak podstaw do tego aby przyjąć, że przelew jednego z uprawnień przysługujących kredytobiorcy taktować jako równoznaczny w skutkach z przelewem wszystkich uprawnień wynikających dla strony z tego stosunku. Dodatkowo skorzystanie z sankcji kredytu darmowego rodzi nie tylko uprawnienie do żądania zwrotu uiszczonych kosztów kredytu, ale powoduje również nowe ukształtowanie stosunku pomiędzy kredytobiorcą a kredytodawcą. Powyższe potwierdził Skład Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego w uchwale z dnia 6 lutego 2004 r., sygn.. akt II CK 429/02. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę fakt, że uprawnienia prawnokształtujące nie mogą być przedmiotem osobnej cesji praw, nie oznacza jednocześnie, że w odniesieniu do tego typu uprawnień nie może w ogóle dojść do zmiany podmiotu, któremu one przysługują. Mając na uwadze orzecznictwo europejskie w zakresie ochrony praw konsumentów, należy stwierdzić, że nie jest możliwe arbitralne pozbawienie konsumenta możliwości przeniesienia jego uprawnień na podmiot trzeci. W doktrynie przyjmuje się koncepcję, zgodnie z którą uprawnienia prawnokształtujące niejako podążają za wierzytelnością, z którą są funkcjonalnie związane. Zdaniem Sądu w składzie niniejszym nie można jednak przyjąć, że dokonanie przelewu wierzytelności skutkuje automatycznym przejściem na cesjonariusza uprawnień prawnokształtującyh. Z uwagi na ochronę konsumenta konieczne jest zdaniem Sądu poczynienie przez strony umowy cesji dodatkowego zastrzeżenia, że przelew obejmuje też określone uprawnienie prawnokształtujące. Skutkiem skorzystania z sankcji kredytu darmowego jest nowe ukształtowanie zobowiązania pomiędzy konsumentem a Bankiem, a zatem wpływa na prawa i obowiązki konsumenta w związku z wykonywaną umową pożyczki/kredytu. Skutek skorzystania z sankcji kredytu darmowego jest na tyle doniosły, że nie można domniemywać, że umowa cesji dotyczy również tego uprawnienia. Skoro pełnomocnictwo do złożenia oświadczenia musi być pełnomocnictwem materialnym, to tym bardziej umowa cesji, niewątpliwie bardziej doniosła od pełnomocnictwa, musi wyraźnie wskazywać na przejście takiego uprawnienia. Umowa cesji załączona do akt sprawy, nie uprawniała cesjonariusza do złożenia oświadczenia o charakterze prawnokształtującym. Podmiotem uprawnionym do złożenia oświadczenia pozostawał więc konsument – kredytobiorca, jednakże zważywszy na sformułowanie przedmiotu cesji roszczenie dotyczące sankcji kredytu darmowego, aktualizujące się na skutek złożenia ww. oświadczenia, przysługuje nie kredytobiorcy lecz powodowi. W niniejszej sprawie konsument osobiście złożył Bankowi oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Co do zasady zawarta przez strony umowa przelewu wierzytelności mogła zatem przenieść na nabywcę przyszłą wierzytelność pieniężną, która będzie przysługiwała pożyczkobiorcy jako cedentowi przeciwko stronie pozwanej wskutek złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego (jeśli oświadczenie to zostałoby skutecznie złożone). W ocenie Sądu nie został natomiast zachowany termin do skorzystania z uprawnienia do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego przewidziany w art. 45 ust. 5 u.k.k. , a tym samym uprawnienie konsumenta wygasło. Zgodnie z art. 45 ust. 5 u.k.k. uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Ustawodawca nie sprecyzował, co rozumie pod pojęciem „wykonania” umowy, co doprowadziło do powstania różnych interpretacji tego terminu w orzecznictwie sądów powszechnych. Według jednej z koncepcji moment, od którego zaczyna biec roczny termin na wygaśnięcie uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego oznacza przede wszystkim stan, w którym wszelkie zobowiązania obu stron umowy o kredyt konsumencki zostały w pełni wykonane. Nie można odnosić tego wyłącznie do wykonania zobowiązania po stronie kredytodawcy. Nie ma przy tym znaczenia, czy zostały one wykonane w terminie, dobrowolnie, czy też przymusowo, np. w drodze egzekucji komorniczej. Należy przy tym zaznaczyć, że chodzi tutaj o zobowiązania określone treścią umowy o kredyt konsumencki bez uwzględnienia skutków sankcji kredytu darmowego. Zgodnie z inną koncepcją prezentowaną w orzecznictwie zwrot „wykonanie umowy” użyty w art. 45 ust. 5 u.k.k. , od którego zaczyna biec roczny termin na wygaśnięcie uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego oznacza dzień wykonania umowy przez kredytodawcę, czyli dzień przekazania kwoty kredytu. Przemawiać ma za tym fakt, że w przeciwnym wypadku unicestwiony byłby cel tego przepisu. Ma on za zadanie bowiem ograniczyć uprawnienie konsumenta krótkim terminem prekluzyjnym, tak aby ustabilizować stosunek prawny i aby kredytodawca nie pozostawał w nieskończoność w niepewności co do zakresu swojej wierzytelności. Gdy zaś wygaśnięcie uprawnienia zależało od wykonania umowy przez kredytobiorcę (konsumenta), mógłby on przez celowe jej niewykonywanie odwlekać upływ tego terminu. Niedopuszczalne jest, aby jedna ze stron stosunku prawnego mogła według własnej woli regulować rozpoczęcie biegu. Sąd w składzie niniejszym stoi na stanowisku, że termin, o którym mowa w art. 45 ust. 5 u.k.k. rozpoczyna swój bieg z chwilą wykonania umowy przez kredytobiorcę, a zatem z chwilą całkowitej spłaty kredytu. W ocenie Sądu nie ma podstaw do przyjęcia, że ustawodawca miał na myśli wyłącznie wykonanie umowy przez kredytodawcę. Taka interpretacja byłaby rażąco niekorzystna dla konsumenta, zwłaszcza w sytuacji gdy spłata kredytu na mocy umowy zostaje odroczona w czasie na kilka lat. Z chwilą wypłaty kredytu umowa zostaje wykonana tylko przez jedną ze stron stosunku prawnego, ale wciąż nie zostaje wykonana przez konsumenta. O stanie wykonania umowy można mówić dopiero wtedy, gdy obie strony wywiążą się z głównych obowiązków z niej wynikających charakterystycznych dla danego stosunku zobowiązaniowego. Bank jako kredytodawca wykonuje przyjęte na siebie zobowiązanie umowne z chwilą wypłacenia kredytobiorcy umówionych środków pieniężnych, zaś po stronie kredytobiorcy umowa zostaje zrealizowana, gdy spłaci całość zobowiązania wynikającego z umowy w terminie nią określonym. Zatem umowa kredytu konsumenckiego jest wykonana najpóźniej z chwilą gdy kredytobiorca w całości spłaci zobowiązanie wynikające z zaciągniętej umowy. Moment, w którym dochodzi do całkowitej spłaty kredytu jest dla kredytobiorcy zawsze znany i łatwy do ustalenia i jednocześnie prowadzi do wygaśnięcia roszczeń kredytodawcy w stosunku do kredytobiorcy. Od tej właśnie chwili należy liczyć termin do złożenia prawnokształtującego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Termin ten ma charakter prekluzyjny i wynosi rok. Zdaniem Sądu podstawowy cel takiego uregulowania sprowadza się do konieczności uniknięcia stanu niepewności prawnej po stronie kredytodawcy co do tego czy może, czy też nie, liczyć na zysk związany z zawartą umową. Z uwagi na to, że przepis ma charakter restrykcyjny w stosunku do kredytodawców i stanowi wyjątek od reguły odpłatności umów kredytowych, musi być on również interpretowany w sposób ścisły. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy kredyt konsumencki zaciągnięty przez M. W. (1) został spłacony w dniu 28 lutego 2019 r. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez strony, a poczynione ustalenia faktyczne nie wskazują by na powyższą datę istniały jakiekolwiek obowiązki wynikające z zawartej umowy bądź z przepisów prawa, które strony uważały za niewykonane. Uznać zatem należało, że umowa została wykonana właśnie z tą datą. Oceny tej nie zmienia fakt, że dopiero w dniu 15 marca 2022 r. bank dokonał rozliczenia zwrotu prowizji i odsetek ustawowych z tytułu umowy pożyczki nr (...) z dnia 19 stycznia 2016 r. Zgodnie z art. 49 ust. 1 u.k.k. , w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Użyte w art. 49 ust. 1 u.k.k. sformułowanie „ulega obniżeniu” wskazuje, że opisany w nim skutek przedterminowej całkowitej spłaty kredytu powstaje z mocy samego prawa. Nie ma więc podstaw, by przyjąć, że nakłada on na Bank jakikolwiek obowiązek wobec konsumenta, zwłaszcza w porównaniu z art. 52 u.k.k. , w którym nałożenie określonego w nim obowiązku na kredytodawcę zostało wyrażone wprost i w sposób stanowczy. Jak wyjaśnił Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 lutego 2023 r. w sprawie V Ca 3241/22 jest rzeczą oczywistą, że skoro spłata całości kredytu przed terminem określonym w umowie na mocy art. 49 ust. 1 u.k.k. prowadzi do skutku w postaci obniżenia całkowitego kosztu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, konsument, które koszty te poniósł, nabywa roszczenie o ich zwrot. Roszczenie to, jak co do zasady każde roszczenie majątkowe, ulega przedawnieniu ( art. 117 § 1 k.c. ), co powoduje, że po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia ( art. 117 § 2 k.c. ). W sytuacji zatem, gdyby przyjąć, że kredytodawca jest obowiązany, w ramach rozliczenia, o którym mowa w art. 52 u.k.k. , zwrócić kredytobiorcy nadpłacone (wskutek zastosowania art. 49 ust. 1 u.k.k. ) koszty kredytu i dopiero dokonanie tego zwrotu byłoby równoznaczne z wykonaniem umowy w rozumieniu art. 45 ust. 5 u.k.k. , mogłoby dojść do sytuacji, w której uprawnienie do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego - wbrew intencji ustawodawcy - mogłoby nigdy nie wygasnąć. Po upływie terminu przedawnienia kredytodawca mógłby bowiem skutecznie uchylić się od zaspokojenia roszczenia kredytobiorcy o zwrot odpowiedniej części kosztów w związku z przedterminową spłatą kredytu, a to z kolei skutkowałoby brakiem rozpoczęcia biegu rocznego terminu zawitego z art. 45 ust. 5 u.k.k. , co byłoby nie do pogodzenia z domniemaniem racjonalności ustawodawcy. Nie sposób bowiem przyjąć, by przyznając jakiemukolwiek podmiotowi prawo do skorzystania z instrumentu służącego stabilizacji jego sytuacji prawnej, jakim jest instytucja przedawnienia, jednocześnie powiązał on ze skorzystaniem z niego skutek, który stabilizację tę całkowicie i trwale udaremnia. Jakkolwiek art. 45 ust. 5 u.k.k. wprowadzono w celu ochrony interesów konsumenta, aby wydłużyć okres, w którym może on dowiedzieć się o zaistniałym naruszeniu, wykonać przewidziane w tym przepisie uprawnienie i domagać się od kredytodawcy zwrotu zapłaconych odsetek i innych kosztów z tytułu kredytu konsumenckiego (por. uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 8 października 2021 r., I ACa 59/21 /LEX nr 3322549/), przedstawiona w akapicie poprzednim koncepcja wykładni powołanego przepisu nie jest ze wskazanym celem sprzeczna. Ochrona interesów konsumenta nie może mieć bowiem charakteru nieograniczonego, nieproporcjonalnie ingerującego w również podlegający prawnej ochronie interes prawny przedsiębiorcy. W ustawie o kredycie konsumenckim sam ustawodawca dał temu wyraz poprzez wprowadzenie jedynie rocznego, a więc bardzo krótkiego terminu, liczonego od daty wykonania umowy kredytu, w którym kredytobiorca może złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, oraz nadając mu charakter terminu zawitego, a więc niepodlegającego przywróceniu. Tutejszy Sąd podziela przywołane wyżej stanowisko Sądu Okręgowego w Warszawie, zgodnie z którym wykładnia pojęcia „wykonanie umowy” użytego w art. 45 ust. 5 u.k.k. powinna mieć charakter zwężający i ograniczać się do podstawowych obowiązków wynikających z umowy kredytu, tj. takich, wraz z wykonaniem których umowę uznają za wykonaną same strony. W realiach rozpoznawanej sprawy w relacji między M. W. (1) a (...) S.A. sytuacja taka zaistniała wraz z dokonaniem przez kredytobiorcę całkowitej spłaty kredytu w dniu 28 lutego 2019 r. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na istnienie jakichkolwiek okoliczności, z których mogłoby wynikać, że po tej dacie strony umowy kredytu nie uważały tej umowy za wykonaną. M. W. (2) potwierdził to wprost podczas przesłuchania w charakterze świadka. Z treści jego zeznań wynika bowiem, że skontaktował się z powodową spółką w celu ustalenia prawidłowości rozliczenia przez bank prowizji w związku z przedterminową spłatą pożyczki, a o sankcji kredytu darmowego dowiedział się dopiero od kancelarii współpracującej z powodową spółką (protokół rozprawy – k. 103.). Przy przyjęciu interpretacji powoda kredytobiorca mógłby dowodnie wydłużać sobie termin do złożenia oświadczenia oczekując na zwrot proporcjonalnej części prowizji, ale jednocześnie nie podejmując żadnych działań w kierunku uzyskania tego zwrotu w szczególności nie wzywając kredytodawcy do zapłaty. Wówczas dochodziłoby do obejścia przepisu, który w swoim założeniu ma być restrykcyjny i wprowadzać krótki, nieprzywracalny i prowadzący do wygaśnięcia roszczenia termin na złożenie oświadczenia. Poza tym należy zauważyć, że obowiązek zwrotu odpowiedniej części kosztów kredytu w razie wcześniejszej spłaty wynika nie bezpośrednio z umowy, ale z ustawy o kredycie konsumenckim. Rozliczenie w ramach art. 49 u.k.k. jest następstwem przedterminowego spłacenia kredytu, ma więc miejsce już po wykonaniu umowy przez strony, nie dotyczy wykonania umowy, a jej rozliczenia. Uznać zatem należało, że w dacie złożenia przez M. W. (1) oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego tj. 22 lipca 2022 r. uprawnienie do złożenia takiego oświadczenia już mu nie przysługiwało. Powód nie mógł zatem nabyć skutecznie roszczenia, którego dochodził w niniejszym postępowaniu, skoro nie przysługiwało ono zbywcy. Tym samym zasadny okazał się podniesiony przez stronę pozwaną zarzut braku legitymacji procesowej czynnej powoda, choć co do zasady z innych przyczyn niż wskazane w odpowiedzi na pozew. Z tego powodu powództwo musiało zatem podlegać oddaleniu. Jednocześnie, niejako na marginesie należy wskazać, że gdyby konsument skutecznie, tj. w zakreślonym w ustawie rocznym terminie prekluzyjnym, złożył Bankowi oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, powództwo zasługiwałoby na uwzględnienie, albowiem treść umowy pożyczki kwalifikowała do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Powód wywodził swoje roszczenie w oparciu o art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, wobec czego Sąd był uprawniony do oceny całej umowy pod kątem wszystkich naruszeń stanowiących podstawę do zastosowania sankcji kredytu darmowego, a nie tylko do podniesionego przez stronę powodową zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 6. W ocenie Sądu kredytodawca naruszył art. 30 ust. 1 pkt 6 oraz pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim, albowiem w umowie pożyczki nie zamieszczono w sposób odpowiedni informacji o warunkach na jakich oprocentowanie pożyczki i koszty związane z umową o kredyt mogą ulec zmianie. Co prawda w § 3 oraz w § 5 umowy pożyczki wymieniono szereg czynników których zaistnienie może spowodować zmianę kosztów kredytu oraz zmianę oprocentowania kredytu, jednakże opisano je tak dalece nieprecyzyjnie i niejednoznacznie, że uniemożliwia to uznanie, że pożyczkodawca wywiązał się ze swoich obowiązków informacyjnych względem konsumenta. Na każdym sądzie państwa członkowskiego Unii Europejskiej spoczywa obowiązek prounijnej wykładni prawa krajowego. Wynika on przede wszystkim z Traktatu o Unii Europejskiej z dnia 7 lutego 1992 r., który w art. ust. 3 zd. 2 nakazuje państwom członkowskim podejmować „wszelkie środki” właściwe dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatów lub aktów instytucji Unii. Adresatami tego obowiązku są także sądy. Zasada interpretacji przyjaznej dla prawa europejskiego znajduje uzasadnienie również z art. 91 ust. 1 Konstytucji RP , a interpretacja sprzeczna z zasadami prawa europejskiego jest sprzeczna z zasadą państwa prawa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28.01.2003 r,, K 2/02). Wykładnia prounijna powinna być dokonywana „tak dalece, jak to możliwe” („as far as possible”) (tak wyrok (...) z 13.11.1990 r., C-106/89 M. ). W orzecznictwie (...) przyjmuje się, że „stosując prawo krajowe, a zwłaszcza przepisy uregulowania przyjętego specjalnie w celu wprowadzenia wymagań dyrektywy, sąd krajowy jest zobowiązany interpretować prawo krajowe w najszerszym możliwym zakresie w świetle brzmienia i celu danej dyrektywy, aby osiągnąć rezultat przez nią przewidziany” (wyrok (...) z 05.10.2004 r. w sprawach połączonych C-397/01 do C-403/01, Bernhard P. ). Przy wykładni zakresu obowiązków przedsiębiorcy wynikających z art. 30 ust. 1 pkt 6 oraz pkt 10 u.k.k. nie można pominąć treści Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG, którą implementuje do polskiego porządku prawnego właśnie ustawa o kredycie konsumenckim. Zgodnie z art. 10 ust. 2 litera f oraz litera k dyrektywy w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły określa się m. in. stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy oraz, jeśli są dostępne, wszelkie indeksy lub stopy referencyjne mające zastosowane do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania kredytu, a także wszelkie opłaty powstałe w związku z umową o kredyt oraz warunki, na jakich opłaty te mogą ulegać zmianie. Dyrektywa kładzie nacisk na to, aby informacje przekazywane konsumentowi przez kredytodawcę były jasne i zwięzłe. Wskazuje na to motyw 31 preambuły dyrektywy, zgodnie z którym w celu umożliwienia konsumentom poznania swoich praw i obowiązków wynikających z umowy o kredyt powinna ona zawierać wszelkie niezbędne informacje podane w sposób jasny i zwięzły. Wymóg wskazania w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły elementów określonych w art. 10 ust. 2 dyrektywy jest więc niezbędny w celu umożliwienia konsumentom poznania ich praw i obowiązków (por. wyrok (...) z 09,11.2016 r. w sprawie C-42/15 (...) Slovakia; wyrok SN z 30.01.2019 r., I (...) 9/18). W ocenie Sądu naruszenie przepisu art. 30 ust. 1 u.k.k. przez przedsiębiorcę może polegać zarówno na niepodaniu w ogóle w umowie informacji o których mowa w tym artykule, ale także na podaniu tej informacji w sposób niejasny i niezwięzły. Sąd miał na uwadze, że w art. 45 u.k.k. nie został wymieniony art. 29 ust. 3 u.k.k. jako podstawa do zastosowania sankcji kredytu darmowego, niemniej jednak w ocenie Sądu nie jest możliwe rozpatrywanie art. 45 u.k.k. w sposób sprzeczny z założeniami dyrektywy, nawet gdyby krajowy legislator pominął odwołanie się do wymogu jasności zapisów umowy. W przedmiotowej sprawie Bank co prawda podał kiedy oprocentowanie pożyczki, opłaty i prowizje mogą ulegać zmianie, jednakże sposób sformułowania tych zapisów umownych jest na tyle niejednoznaczny i nieprecyzyjny, że nie pozwala konsumentowi na pełne poznanie wynikających z umowy praw i obowiązków. W odniesieniu do zapisu dotyczącego zmiany opłat i prowizji, wskazać należy, że zwłaszcza pierwsze trzy punkty § 3 ust. 2 umowy są wysoce nieprecyzyjne. Powołanie się na zmianę miesięcznych lub kwartalnych lub półrocznych lub rocznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny, o co najmniej 0,10 p.p., zmianę cen energii, połączeń telekomunikacyjnych, usług pocztowych, kosztów obsługi rozliczeń transakcji, rozliczeń międzybankowych i innych kosztów ponoszonych przez Bank na rzecz instytucji zewnętrznych, których dotyczą opłaty lub prowizje, o co najmniej 1,00 % lub też zmianę przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku publikowanego przez GUS za dany miesiąc lub kwartał lub rok, o co najmniej 1,00 %, jest zdaniem Sądu niewystarczające i nieprecyzyjne. Wskaźniki miesięczne, kwartalne, roczne i półroczne bardzo często są do siebie wysoce odmienne, a wybór który ze wskaźników będzie miał zastosowanie przysługuje wyłącznie bankowi. Kryterium zmiany cen energii, połączeń telekomunikacyjnych czy kosztów obsługi rozliczeń transakcji jest kryterium w żaden sposób nieweryfikowalnym i konsument nie ma jakiejkolwiek możliwości oceny ryzyka zaistnienia takich zdarzeń. W odniesieniu zaś do kwestii zmiany oprocentowania pożyczki, wskazać należy, że w ocenie Sądu, zapis § 5 ust. 2 i 4 jest na tyle nieprecyzyjny i niejednoznaczny, że nie można uznać go za wystarczające spełnienie przez Bank obowiązku informacyjnego wobec konsumenta. W umowie nie sprecyzowano, które konkretnie stopy procentowe NBP mają stanowić podstawę zmiany oprocentowania, a nadto wskazane w ust. 2 pkt 2 ustalane jako średnia arytmetyczna notowania z miesiąca kalendarzowego stawek referencyjnych WIBOR 3M, WIBOR 6M, WIBOR 9M, WIBOR 12M, nie pozwalają na zidentyfikowanie przez konsumenta który wskaźnik zostanie użyty do zmiany oprocentowania. Wskaźniki mające być podstawą zmiany, bardzo często są od siebie wysoce odmienne, a wybór który z licznych wskaźników będzie miał zastosowanie przysługuje wyłącznie bankowi. Nadto należy mieć również na uwadze, że oprocentowanie mogło się zmienić nie o ilość punktów procentowych, o która zmienił się dany wskaźnik, ale nawet o trzykrotność tej wartości, zaś decyzja o ile finalnie wzrośnie oprocentowanie była wyłącznie arbitralną decyzją Banku. Ponadto w ocenie Sądu zapis zawarty w § 15 umowy wskazujący, że odstąpienie od umowy będzie skuteczne, jeżeli pożyczkobiorca dostarczy lub wyśle oświadczenie na adres wskazany we wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy, w ocenie Sądu jest nieprawidłowy, a w konsekwencji niespełniający wymogu z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim , ponieważ mógł wprowadzić konsumenta w błąd, wywołując mylne wrażenie, że oświadczenia o odstąpieniu od umowy, które zostały złożone w innej formie, niż pisemnie, nie zostaną uznane przez kredytodawcę za wywołujące skutki prawne. Nie można również wykluczyć, że w przypadku zaistnienia sporu na tle umowy przedsiębiorca nie będzie powoływał się na zamieszczone w umowie postanowienie mimo, iż w świetle art. 47 u.k.k. takie działanie, jako sprzeczne z przepisami o charakterze bezwzględnie obowiązującym będzie niedozwolone i nieważne z mocy prawa. W przypadku złożenia oświadczenia w innej formie konsument może mieć wrażenie, że nie wywołało ono oczekiwanych skutków prawnych i nadal jest zobowiązany do spłaty kwoty pożyczki. Takie błędne wrażenie może spowodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął (patrz wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt XVII AmA 1/16). W ocenie Sądu pożyczkodawca naruszył również art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. , pomimo, że w umowie wskazano kwotowo wysokość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. , umowa o kredyt powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Powód w umowie wskazał (...) w wysokości 12,68 %. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania to – zgodnie z art. 5 pkt 12 ustawy – całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Ustawa posługuje się również wzorem matematycznym obliczenia tej stopy w formie równania. (...) ma na celu zobiektywizowanie wartości kosztów kredytu w postaci odsetek, opłat i prowizji w odniesieniu do konkretnej umowy kredytu konsumenckiego tak, aby konsument mógł tę wartość porównać z innymi tego rodzaju produktami oferowanymi przez instytucje finansowe i dokonać wyboru po należytym poinformowaniu o tej obiektywnej wartości. Niewątpliwie w umowie pożyczki wskazano wysokość (...) w postaci wartości procentowej oraz wskazano założenia przyjęte do jej obliczenia (§ 1 umowy pożyczki). Obliczenie (...) jest wynikiem działania matematycznego na postawie skomplikowanego wzoru zapisanego jako suma ciągu działań. Zmienne wyrażone w ustawie wymagają podstawienia określonych, wynikających z umowy wartości liczbowych. Umowa przedstawia jedynie założenia, które zostały przyjęte przy obliczaniu (...) i jest to zgodne z ustawą. Jednakże w sytuacji, w której konsument podważa wartość (...) podnosząc zarzut niewłaściwego jej obliczenia przy użyciu nieprawidłowych danych, wówczas to przedsiębiorca-bank ma obowiązek wykazania spornej okoliczności poprawności zawartego w umowie wyniku równania matematycznego. Ciężar dowodu w tym zakresie jest odwrócony – to przedsiębiorca-bank powinien temu zadaniu sprostać i wykazać przed sądem, że konsument nie został wprowadzony w błąd, a przyjęte założenia i zmienne w ramach równania matematycznego zostały prawidłowo zastosowane. Ustawa wymaga od kredytodawcy wypełnienia obowiązku wskazania (...) i naruszeniem ustawy nie jest wyłącznie brak podania tej informacji, ale też podanie tej wartości w sposób nierzetelny lub niewłaściwy. W niniejszej sprawie pozwany Bank nie wykazał poprawności obliczenia tej wartości, czyli nie wypełnił warunku niweczącego sankcję za naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. P. wyjścia dla wykładni pojęcia „całkowitej kwoty kredytu” jest odwołanie się do dyrektywy 2008/48/WE. W orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 26 kwietnia 2016 r, przypomniano, że „w art. 3 lit. h dyrektywy pojęcie „całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta” zdefiniowane zostało jako „suma całkowitej kwoty kredytu i całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta”. Całkowita kwota kredytu w rozumieniu art. 3 lit l i art. 10 ust. 2 dyrektywy nie obejmuje żadnych kwot, których przeznaczeniem jest wywiązanie się ze zobowiązań podjętych w ramach odnośnej umowy o kredyt, takich jak koszty administracyjne, odsetki, opłata za udzielenie kredytu czy wszelkie typy kosztów, które musi ponieść konsument”. (...) w sprawie C-377/14 stanął na stanowisku, że „ art. 3 lit l i art. 10 ust. 2 dyrektywy, a także pkt I załącznika I do rzeczonej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnionych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych przez kredytodawcę z udzieleniem odnośnego kredytu, które to kwoty nie są w rzeczywistości wypłacone konsumentowi”. Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 lutego 2017 r. sygn. VI ACa 560/16 wskazał, że na tle art. 5 pkt 7 u.k.k. „całkowita kwota kredytu oznacza środki faktycznie udostępnione konsumentowi”, to w konsekwencji „konsument jest zobowiązany do uiszczenia odsetek naliczanych tylko od środków faktycznie udostępnionych konsumentowi, a więc od „całkowitej kwoty kredytu” Brak więc podstaw do obciążania konsumenta odsetkami od kosztów kredytu, nawet w przypadku udzielenia kredytu w celu sfinansowania tych kosztów”. Jak wynika z treści przedmiotowej umowy pożyczki, bank zastrzegł w umowie możliwość wyliczenia stopy (...) od kredytowanych kosztów udzielonej pożyczki w postaci prowizji. Tymczasem jak już wyżej wskazano, przepisy u. k.k. wprost wskazują, że sposób wyliczenia stopy oprocentowania kredytu, może odwoływać się tylko do kwoty faktycznie wypłaconej kredytobiorcy. Z definicji zawartej w art. 5 pkt 10 u.k.k. wynika, że stopa oprocentowania kredytu to stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Tymczasem z postanowień umowy wprost wynika, że przy wyliczaniu (...) pozwany wziął pod uwagę całkowitą kwotę do zapłaty przez kredytobiorcę, a więc również kredytowane koszty kredytu. Tego typu wadliwość umowy naruszała art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. , błędnie wskazując wysokość (...) . Błędne sformułowanie tego elementu umowy doprowadziło do wprowadzenia w błąd konsumenta. Przyjąć należy, ze konsument zapoznany z (...) wyliczonym w takim trybie zostaje albo błędnie poinformowany o zaniżonej wysokości tego wskaźnika, bowiem liczony jest on przy uwzględnieniu wyższej kwoty kredytu, niż faktycznie konsumentowi udostępniona, albo też postawiony zostaje przed faktem wyliczania oprocentowania również od kredytowanych kosztów kredytu w postaci prowizji. Możliwość naliczania tego rodzaju oprocentowania została zaś jednoznacznie zakwestionowania w praktyce orzeczniczej, albowiem już przywołany w niniejszym wywodzie art. 5 pkt 10 u.k.k. jednoznacznie wskazuje, że oprocentowanie stosowane powinno być do kwoty wypłaconej kwoty kredytu. Kredytowane koszty kredytu, które wcale nie zostają faktycznie udostępnione kredytobiorcy, nie mogą być podstawą naliczania odsetek kredytowych. Jak wskazał w swoim wyroku Sąd Najwyższy, „całkowita kwota kredytu” obejmuje jedynie tę kwotę, która została faktycznie oddana do swobodnej dyspozycji konsumenta. Brak więc podstaw do obciążania konsumenta odsetkami od kosztów kredytu, nawet w przypadku udzielenia kredytu w celu sfinansowania tych kosztów (por. wyrok SN z 30.01.2019 r. I (...) 9/18). Pomimo, jednak zaistnienia w umowie pożyczki ww. naruszeń, wobec wygaśnięcia po stronie konsumenta uprawnienia do skorzystania z sankcji kredytu darmowego przed złożeniem stosownego oświadczenia, wskutek czego nie powstała po jego stronie wierzytelność o zwrot świadczenia spełnionego tytułem odsetek i innych kosztów pożyczki, którą mógłby nabyć powód w drodze zawartej umowy cesji, powództwo musiało podlegać oddaleniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Na koszty pozwanego złożyła się kwota 3600 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie) oraz koszt opłaty skarbowej w wysokości 17 zł poniesiony w związku z udzielonym w sprawie pełnomocnictwem. sędzia Katarzyna Janiak ZARZĄDZENIE (...) sędzia Katarzyna Janiak W. , 02.09.2024 r.