I Ns 99/14

Sąd Rejonowy w Ząbkowicach ŚląskichZąbkowice Śląskie2015-02-24
SAOSCywilnespadkiNiskarejonowy
spadekdziedziczenieustawaodrzucenie spadkuterminbrak testamentubrak dziecirodzeństwo

Sąd stwierdził, że spadek po A.M. nabyli jego bracia K.M. i P.M. w częściach po 1/2 każdy, po odrzuceniu spadku przez siostrę E.P. i jej małoletnie dzieci.

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po A.M. złożyła spółka będąca jego wierzycielem. Spadkodawca zmarł bezdzietny i bezżenny, a jego rodzice nie żyli. Z rodzeństwa spadkodawcy, siostra E.P. wraz z małoletnimi dziećmi odrzuciła spadek w ustawowym terminie. Dwóch braci, B.M. i G.M., zmarło przed spadkodawcą i nie mieli potomstwa. Pozostali bracia, K.M. i P.M., nie złożyli oświadczeń o odrzuceniu spadku, co skutkowało jego prostym przyjęciem w częściach po 1/2.

Sąd Rejonowy w Ząbkowicach Śląskich rozpoznał sprawę z wniosku (...) Sp. z o.o. w S. o stwierdzenie nabycia spadku po A.M., który zmarł w 2012 roku. Spadkodawca był bezdzietnym kawalerem, a jego rodzice zmarli przed nim. Z pięciorga rodzeństwa, dwóch braci (B.M. i G.M.) zmarło wcześniej i nie pozostawiło potomstwa. Siostra E.P. wraz z małoletnimi dziećmi (A.P. i R.P.) odrzuciła spadek w ustawowym terminie, po uzyskaniu zezwolenia sądu rodzinnego. Sąd uznał, że E.P. dowiedziała się o tytule powołania do spadku dopiero z wezwania na rozprawę, co potwierdziły zeznania świadków i uczestników. Pozostali bracia, K.M. i P.M., nie złożyli żadnych oświadczeń spadkowych, co zgodnie z prawem oznaczało proste przyjęcie spadku w częściach po 1/2 każdy. Sąd stwierdził nabycie spadku przez K.M. i P.M. oraz ustalił, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Spadek dziedziczą z ustawy rodzeństwo spadkodawcy, pod warunkiem, że żyją w chwili otwarcia spadku. Jeśli rodzeństwo zmarło przed spadkodawcą, a nie miało potomstwa, ich udział nie przechodzi na nikogo. Jeśli rodzeństwo odrzuciło spadek, jest traktowane jakby nie dożyło otwarcia spadku.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące dziedziczenia ustawowego (art. 926, 931, 932 kc). W przypadku braku zstępnych i małżonka, dziedziczy rodzeństwo. Jeśli rodzeństwo nie dożyło otwarcia spadku, jego udział przypada jego zstępnym, a jeśli ich nie ma, udział ten wygasa. Odrzucenie spadku przez spadkobiercę skutkuje wyłączeniem go od dziedziczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzenie nabycia spadku

Strona wygrywająca

K. M. i P. M.

Strony

NazwaTypRola
(...) Sp. z o.o. w S.spółkawnioskodawca
E. M.osoba_fizycznauczestnik
K. M.osoba_fizycznauczestnik
P. M.osoba_fizycznauczestnik
A. M.osoba_fizycznaspadkodawca
E. P.osoba_fizycznauczestnik
A. P. (1)osoba_fizycznauczestnik
R. P.osoba_fizycznauczestnik
B. M.osoba_fizycznazmarły brat spadkodawcy
G. M.osoba_fizycznazmarły brat spadkodawcy
J. M. (1)osoba_fizycznazmarła matka spadkodawcy
J. M. (2)osoba_fizycznazmarły ojciec spadkodawcy

Przepisy (17)

Główne

k.c. art. 1025 § § 1

Kodeks cywilny

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć każdy, kto ma w tym interes prawny.

k.c. art. 926 § § 1

Kodeks cywilny

Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu.

k.c. art. 926 § § 2

Kodeks cywilny

Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.

k.c. art. 927 § § 1

Kodeks cywilny

Nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje.

k.c. art. 931 § § 1

Kodeks cywilny

W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

k.c. art. 931 § § 2

Kodeks cywilny

Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

k.c. art. 932 § § 1

Kodeks cywilny

W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

k.c. art. 932 § § 3

Kodeks cywilny

W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

k.c. art. 932 § § 4

Kodeks cywilny

Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

k.c. art. 932 § § 5

Kodeks cywilny

Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

k.c. art. 1012

Kodeks cywilny

Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić.

k.c. art. 1015 § § 1

Kodeks cywilny

Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

k.c. art. 1020

Kodeks cywilny

Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.

k.p.c. art. 520 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach o prawa niemajątkowe oraz w sprawach o prawa majątkowe, w których ustawa nie przyznaje prawa do zwrotu kosztów od strony przeciwnej, sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji orzeknie o kosztach, stosując zasady określone w niniejszym tytule. W innych sprawach, zwłaszcza przy braku odmiennych przepisów, strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie.

Pomocnicze

k.c. art. 1025 § § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 1027

Kodeks cywilny

k.c. art. 1050 § § 2

Kodeks cywilny

Gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spadkodawca nie sporządził testamentu. Rodzice spadkodawcy zmarli przed nim. Dwaj bracia spadkodawcy zmarli przed nim i nie mieli potomstwa. Siostra E.P. wraz z małoletnimi dziećmi odrzuciła spadek w ustawowym terminie. Pozostali bracia K.M. i P.M. nie złożyli oświadczeń o odrzuceniu spadku, co oznacza jego przyjęcie wprost.

Godne uwagi sformułowania

Spadkodawca był bezdzietnym kawalerem. Odrzucenie spadku przez spadkobiercę jest jednoznaczne z wyłączeniem go od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku.

Skład orzekający

Aneta Gawron

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Niska

Powoływalne dla: "Ustalenie zasad dziedziczenia ustawowego w przypadku braku testamentu, dzieci i małżonka, a także odrzucenia spadku przez część rodzeństwa."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji rodzinnej i braku testamentu, co ogranicza jej uniwersalne zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 3/10

Sprawa jest rutynowa z punktu widzenia prawa spadkowego, opiera się na standardowej interpretacji przepisów Kodeksu cywilnego.

0
Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I Ns 99/14 POSTANOWIENIE Dnia 24 lutego 2015 roku Sąd Rejonowy w Ząbkowicach Śląskich Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Aneta Gawron Protokolant: Kamila Szwarc po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 roku w Ząbkowicach Śląskich na rozprawie sprawy z wniosku (...) Sp. z o.o. w S. przy uczestnictwie E. M. , K. M. , P. M. o stwierdzenie nabycia spadku po A. M. I. stwierdza, że spadek po A. M. zmarłym dnia 14 lutego 2012 roku w Z. ostatnio stale zamieszkałym w Z. na podstawie ustawy; nabyli bracia K. M. i P. M. w częściach po ½ każdy z nich; II. ustala, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Sygn. akt I Ns 99/14 UZASADNIENIE (...) Sp. z o.o. w S. wniosła o stwierdzenie, że spadek po A. M. zmarłym dnia 14 lutego 2012r. ostatnio stale zamieszkałym w Z. na podstawie ustawy nabyła siostra E. M. i bracia K. M. i P. M. . Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Spadkodawca A. M. zmarł 14 lutego 2012r. w Z. , gdzie ostatnio zamieszkiwał. Był bezdzietnym kawalerem. W chwili jego śmierci nie żyli już jego rodzice. Matka spadkodawcy J. M. (1) zmarła w 2009r., a ojciec spadkodawcy J. M. (2) zmarł w 2005r. A. M. miał pięcioro rodzeństwa: siostrę E. P. oraz braci P. M. , K. M. , B. M. i G. M. . B. M. zmarł 17 października 1990 roku, a G. M. zmarł 16 lutego 2009r. Obydwaj byli bezdzietnymi kawalerami. A. M. testamentu nie sporządził. Dowód: odpis skrócony aktu zgonu A. M. sporządzony w Urzędzie Stanu Cywilnego w Z. za Numerem (...) , - odpisy skrócone aktów urodzenia E. M. , K. M. i P. M. , - odpis skrócony aktu małżeństwa E. P. , - zapewnienia spadkowe, Spadek po A. M. odrzuciła w dniu 3 czerwca 2014r. - w ustawowym terminie jego siostra E. P. , a także jej małoletnie dzieci A. P. (1) i R. P. , oświadczeniem z dnia 10 lutego 2015r. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014r. Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie Wydział III Rodzinny i Nieletnich zezwolił E. P. i M. P. na złożenie w imieniu małoletnich R. P. i A. P. (1) oświadczenia o odrzuceniu spadku po A. M. . Dowód: oświadczenia spadkowe składane na rozprawie, Postanowienie Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie z dnia 15.12.2014r. sygn. akt III Nsm 641/14, Uczestniczka E. P. dowiedziała się o tytule swojego powołania, czyli o śmierci A. M. z wezwania na rozprawę tj. 10 marca 2014r. E. P. nie była na pogrzebie brata A. , nikt nie poinformował jej o jego śmierci. W 1987r. E. P. wyprowadziła się do B. i nie utrzymywała kontaktu z bratem A. , ani z pozostałymi braćmi. A. M. nadużywał alkoholu, podobnie jak jego ojciec J. M. (2) i to właśnie było powodem zerwania kontaktów. Dowód: zeznania uczestniczki E. P. , Zeznania uczestnika P. M. , Zeznania uczestnika K. M. Zeznania świadka B. S. , Zeznania świadka M. P. , Inni spadkobiercy nie składali oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po A. M. . Nie toczyły się również sprawy o uznanie za niegodnego dziedziczenia, ani nie były zawierane umowy o zrzeczenie się dziedziczenia. Sąd zważył, co następuje: W świetle art. 1025 § 1 k.c. wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć każdy, kto ma w tym interes. Może to być więc każda osoba, która jest zainteresowana w wywołaniu skutków prawnych związanych z prawomocnym stwierdzeniem nabycia spadku, w szczególności skutków określonych w art. 1025 § 2 i 1027 k.c. Interes prawny pełni w tym wypadku funkcję legitymacji, a ściśle uprawnienia do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Chodzi przy tym o obiektywny interes prawny, czyli obiektywną potrzebę wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu (...) Spółka z o.o. w S. będąca wierzycielem spadkodawcy ma interes w ustaleniu spadkobierców po nim. Zgodnie z treścią przepisu art. 926 § 1 i 2 kc powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku, ani osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje ( art. 927 § 1kc ) Przepis art. 931 § 1 kc stanowi, że w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych ( art. 931§ 2 kc ). Zgodnie z art. 932 . § 1 k.c. w braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych ( § 3 ). Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych ( § 4 ). Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy (§ 5). Skoro zatem spadkodawca A. M. był kawalerem i nie miał dzieci, a jego rodzice zmarli przed nim, to na podstawie ustawy do dziedziczenia dochodzi rodzeństwo spadkodawcy. Spadkodawca miał pięcioro rodzeństwa: siostrę E. P. oraz braci P. M. , K. M. , B. M. i G. M. . B. M. zmarł w 1990 roku, a G. M. zmarł w 2009r. Obydwaj byli bezdzietnymi kawalerami. Skoro B. M. i G. M. nie dożyli otwarcia spadku, nie mogą być spadkobiercami. W ich miejsce nie wejdzie żadna osoba, ponieważ nie mieli oni dzieci. Siostra spadkodawcy E. P. złożyła w ustawowym terminie oświadczenie o odrzuceniu spadku po A. P. (2) . Wskazać należy, że spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. ( art. 1012 kc ). Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania ( art. 1015 § 1kc ). Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza ( art. 1050 § 2kc ). Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku ( art. 1020 kc ). Przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziło, że E. P. dowiedziała się o tytule swojego powołania dopiero z wezwania na rozprawę. Sąd dał wiarę w tym zakresie świadkom B. S. i M. P. , jak również uczestnikom P. M. i K. M. . Wszyscy oni zgodnie zeznali, że uczestniczka E. P. nie była na pogrzebie brata i nikt nie poinformował jej o śmierci brata. Treść tych zeznań znajduje logiczne uzasadnienie w stosunkach panujących pomiędzy E. P. a jej braćmi. Nie utrzymują oni ze sobą kontaktu, nie odwiedzają się, ani do siebie nie telefonują. Powodem takiej sytuacji było nadużywanie alkoholu przez A. M. i jego ojca. Mając na uwadze powyższe uznać należy, że uczestniczka E. P. złożyła w ustawowym terminie oświadczenie o odrzuceniu spadku po swoim bracie A. M. . E. P. ma dwoje małoletnich dzieci: A. P. (1) i R. P. . Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014r. Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie Wydział III Rodzinny i Nieletnich zezwolił E. P. i M. P. na złożenie w imieniu małoletnich R. P. i A. P. (1) oświadczenia o odrzuceniu spadku po A. M. . Oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu małoletnich zostało złożone w dniu 10 lutego 2015r., a więc również w ustawowym terminie. E. P. i jej dzieci A. P. (1) i R. P. , którzy spadek odrzucili, są traktowani tak, jakby nie dożyli otwarcia spadku, a zatem wyłączeni od dziedziczenia. Pozostali dwaj bracia spadkodawcy K. M. i P. M. oświadczeń spadkowych nie składali, zatem uznać należy, że spadek przyjęli wprost. Dziedziczą oni spadek w częściach równych, czyli po ½. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie I postanowienia na podstawie wyżej wskazanych przepisów. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 520 § 1 kpc , przyjmując, że każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI