I NS 745/16

Sąd Rejonowy w OleśnicyOleśnica2017-02-23
SAOSCywilnespadkiŚredniarejonowy
spadekdziedziczenie ustawoweodrzucenie spadkumałoletnidobrodziejstwo inwentarzaKodeks cywilnypostępowanie nieprocesowe

Podsumowanie

Sąd stwierdził nabycie spadku po J. M. przez jego żonę D. M. oraz zstępnych rodzeństwa, uwzględniając oświadczenia o odrzuceniu spadku przez niektórych spadkobierców.

Wnioskodawczyni D. M. wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po swoim mężu J. M., który zmarł w 2014 roku. Spadkodawca nie pozostawił testamentu. W toku postępowania ustalono, że część spadku odrzuciło rodzeństwo spadkodawcy oraz ich zstępni. Sąd, analizując oświadczenia o przyjęciu i odrzuceniu spadku, w tym przez małoletnich, stwierdził nabycie spadku przez żonę w 8/16 części oraz przez zstępnych rodzeństwa po 2/16 lub 1/16 części, z dobrodziejstwem inwentarza.

Sprawa dotyczyła stwierdzenia nabycia spadku po J. M., który zmarł w 2014 roku, nie pozostawiając testamentu. Wnioskodawczyni, żona zmarłego, D. M., wniosła o stwierdzenie nabycia spadku. Ustalono, że spadkodawca nie miał dzieci, a jego rodzice nie żyli. Spadek po nim odrzuciło jego rodzeństwo (U. K., A. R., Z. P.) oraz część ich zstępnych. Sąd szczegółowo analizował oświadczenia o odrzuceniu spadku, w tym te złożone przez przedstawicieli ustawowych małoletnich spadkobierców. Na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących dziedziczenia ustawowego (art. 931, 932, 1012, 1015, 1020 kc), sąd stwierdził, że spadek w 8/16 części nabyła żona D. M. z dobrodziejstwem inwentarza. Pozostała część spadku przypadła zstępnym rodzeństwa, przy czym udziały zostały ustalone w zależności od tego, czy ich rodzice odrzucili spadek, a także uwzględniono przepisy dotyczące dziedziczenia przez małoletnich. Sąd zastosował zasadę, że brak oświadczenia spadkobiercy mającego ograniczoną zdolność do czynności prawnych jest równoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na art. 520 § 1 kpc, zgodnie z którym w postępowaniu nieprocesowym każdy ponosi koszty związane ze swoim udziałem.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Spadek nabywają dalsi zstępni rodzeństwa spadkodawcy, zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego, z uwzględnieniem oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, a także przepisów dotyczących małoletnich.

Uzasadnienie

Sąd analizował przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące dziedziczenia ustawowego (art. 931, 932, 1015, 1020 kc) oraz zasady składania oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, w tym przez osoby małoletnie, aby ustalić krąg spadkobierców i ich udziały.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzenie nabycia spadku

Strona wygrywająca

D. M. oraz zstępni rodzeństwa

Strony

NazwaTypRola
D. M.osoba_fizycznawnioskodawca
U. K.osoba_fizycznauczestnik postępowania
A. R.osoba_fizycznauczestnik postępowania
Z. P.osoba_fizycznauczestnik postępowania
G. R.osoba_fizycznauczestnik postępowania
E. S.osoba_fizycznauczestnik postępowania
M. K. (1)osoba_fizycznauczestnik postępowania
M. R.osoba_fizycznauczestnik postępowania
K. K. (1)osoba_fizycznauczestnik postępowania
M. K. (2)osoba_fizycznauczestnik postępowania
A. P.osoba_fizycznauczestnik postępowania
G. P.osoba_fizycznauczestnik postępowania
K. P.osoba_fizycznauczestnik postępowania
O. P.osoba_fizycznauczestnik postępowania
B. P.osoba_fizycznauczestnik postępowania
S. P.osoba_fizycznauczestnik postępowania
F. R.osoba_fizycznauczestnik postępowania
S. R.osoba_fizycznauczestnik postępowania
D. S.osoba_fizycznauczestnik postępowania
J. R.osoba_fizycznauczestnik postępowania
W. R.osoba_fizycznauczestnik postępowania

Przepisy (9)

Główne

k.c. art. 931 § § 1

Kodeks cywilny

Do dziedziczenia z ustawy w pierwszej kolejności powołani są małżonek i dzieci, którzy dziedziczą w częściach równych, przy czym część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

k.c. art. 932 § § 1

Kodeks cywilny

W przypadku braku zstępnych powołani do spadku z ustawy są małżonek i rodzice.

k.c. art. 932 § § 4

Kodeks cywilny

Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

k.c. art. 932 § § 5

Kodeks cywilny

Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

k.c. art. 1012

Kodeks cywilny

Spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też odrzucić spadek.

k.c. art. 1015 § § 1

Kodeks cywilny

Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania.

k.c. art. 1015 § § 2

Kodeks cywilny

Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza, gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba prawna, w imieniu której nie złożono oświadczenia.

k.c. art. 1020

Kodeks cywilny

Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.

k.p.c. art. 520 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

W postępowaniu nieprocesowym zasada jest, że każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza

Skład orzekający

Ewa Przychodzka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o dziedziczeniu ustawowym, odrzuceniu spadku przez spadkobierców i ich zstępnych, a także kwestie dziedziczenia przez małoletnich oraz zasady ponoszenia kosztów w postępowaniu nieprocesowym."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego związanego z odrzuceniem spadku przez wielu spadkobierców i ich zstępnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca ze względu na złożoność dziedziczenia ustawowego, gdy wielu spadkobierców odrzuca spadek, co wymaga szczegółowej analizy przepisów i oświadczeń, w tym dotyczących małoletnich.

Kto dziedziczy, gdy wszyscy odrzucą spadek? Sąd rozstrzyga skomplikowaną sprawę spadkową.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygnatura akt I Ns 745/16 POSTANOWIENIE Dnia 23 lutego 2017r. Sąd Rejonowy w Oleśnicy I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Ewa Przychodzka Protokolant: Beata Wolny Po rozpoznaniu w dniu 09 lutego 2017r. przy udziale stron: wnioskodawca: D. M. uczestnicy postępowania: U. K. , A. R. , Z. P. , G. R. , E. S. , M. K. (1) , M. R. , K. K. (1) , M. K. (2) , A. P. , G. P. , K. P. , O. P. , B. P. , S. P. , F. R. , S. R. , D. S. , J. R. , W. R. sprawy o stwierdzenie nabycia spadku POSTANAWIA I. stwierdzić, że spadek po spadkodawcy którym jest: J. M. - imiona rodziców spadkodawcy: A. , M. - nazwisko rodowe spadkodawcy: M. - PESEL/data i miejsce urodzenia: 23 maja 1956r. B. - data śmierci spadkodawcy: 21 września 2014 r. - miejsce zgonu/znalezienia zwłok: J. - miejsce ostatniego zwykłego pobytu spadkodawcy: S. na podstawie ustawy nabyli: - żona D. M. – w 8/16 częściach i z dobrodziejstwem inwentarza oraz zstępni rodzeństwa: - J. R. - W. R. , - S. P. - każdy po 2/16 części i z dobrodziejstwem inwentarza, - O. P. , - B. P. , - każdy po 1/16 części i z dobrodziejstwem inwentarza; II. każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Z./: 1. (...) 2. (...) 3. (...) - (...) - (...) 23.02.2017r. Sygn. akt I Ns 745/16 UZASADNIENIE Wnioskodawczyni D. M. wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym w dniu 21.09.2014 r. mężu J. M. . Postanowieniem Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 08.01.2015 r. do rozpoznania nin. sprawy wyznaczony został tut. Sąd. W toku postępowania dowodowego ustalono następujący stan faktyczny: Spadkodawca J. M. ostatnio stale zamieszkiwał w S. , a zmarł w J. w dniu 21.09.2014 r. W chwili śmierci pozostawał w ważnym związku małżeńskim z D. M. M. (2) . Z małżeństwa nie miał dzieci, nie posiadał również dzieci pozamałżeńskich, przysposobionych ani zmarłych wcześniej. Miał on rodzeństwo tj. siostry U. K. i A. R. oraz braci Z. P. i A. M. . W chwili śmierci J. M. nie żyli jego rodzice, nie żył również brat A. M. , który pozostawił po sobie dwoje dzieci tj. G. R. i E. S. . Zmarły nie pozostawiła po sobie testamentu, nie były zawierane żadne umowy dotyczące dziedziczenia. W skład spadku nie wchodzi gospodarstwo rolne. Po śmierci J. M. spadek po nim odrzuciło w dniu 08.01.2015 r. jego rodzeństwo: U. K. , A. R. oraz Z. P. . W tym samym dniu w/w spadek odrzucił też jedyny syn U. M. K. oraz córki A. R. : M. R. i K. K. (1) . M. R. nie złożyła żadnych oświadczeń w imieniu swoich małoletnich dzieci: J. i W. R. . K. K. (1) odrzuciła w/w spadek w imieniu swojej małoletniej córki M. K. (3) w dniu (...) Synowie Z. P. również odrzucili w/w spadek: G. P. – w dniu 11.03.2015 r., a A. P. – w dniu 15.06.2015 r. A. P. ma dwóch małoletnich synów: B. i O. P. , w imieniu których nie składał żadnego oświadczenia co do przyjęcia czy odrzucenia w/w spadku. G. P. ma również dwóch małoletnich synów: K. i S. P. . Tylko w imieniu małoletniego syna K. złożone zostało przez niego w dniu 25.08.2015 r. oświadczenie o odrzuceniu w/w spadku. Córki zmarłego brata spadkodawcy A. M. (w 1980 r.) G. R. i E. S. odrzuciły w/w spadek w dniu 14.01.2015 r. Później w dniu 06.06.2015 r. G. R. odrzuciła w/w spadek w imieniu dwóch swoich małoletnich synów: F. i S. R. . E. S. w imieniu swojej jedynej małoletniego syna D. S. odrzuciła w/w spadek w dniu 08.06.2015 r. Wnioskodawczyni D. M. złożyła w dniu 11.03.2015 r. notarialnie oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza. /dowód: zapewnienie spadkowe – k. 33; odpis aktu zgodny spadkodawcy – k. 5; odpisy aktów stanu cywilnego uczestników postępowania – k. 6, 11, 121, 122, 128, 141 – 145; oświadczenia notarialne o odrzuceniu spadku – k. 123 – 125, 129 – 131; akta spraw SRFw J. o sygn. I Ns (...) , I Ns (...) , I Ns (...) , I Ns (...) , I Ns (...) , I Ns (...) , I Ns (...) – w zał.; Kwestia złożonych oświadczeń co do przyjęcia bądź odrzucenia spadku nie została ujawniona w zapewnieniu spadkowym z dnia 01.06.2015 r. Postanowieniem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 22.06.2016 r. sprawa została uchylona do ponownego rozpoznania. Sąd zważył: Jeżeli spadkodawca nie pozostawia po sobie testamentu, następuje dziedziczenie ustawowe. Zgodnie z treścią art. 931 § 1 kc do dziedziczenia z ustawy w pierwszej kolejności powołani są małżonek i dzieci, którzy dziedziczą w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. W przypadku braku zstępnych na podstawie art. 932 § 1 kc powołani do spadku z ustawy są małżonek i rodzice, § 4 powołanego przepisu stanowi zaś, że jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych, natomiast zgodnie z art. 932 § 5 kc jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy. Biorąc powyższe pod uwagę, wnioskodawczyni jako małżonce zmarłego J. M. przypadła 1/2 część spadku. Wobec ujawnienia w toku ponownego rozpoznania sprawy, iż wnioskodawczyni złożyła wcześniej notarialne oświadczenie z dnia 11.03.2015 r. o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza ( art. 1012 kc ) w terminie przewidzianym treścią art. 1015 kc – nastąpiło to z tymże ograniczeniem. Druga część spadku, która przypadła do podziału między zstępnych rodzeństwa spadkodawcy, przypadła małoletnim uczestnikom, których rodzice złożyli wcześniej oświadczania o odrzuceniu spadku. W myśl art. 1020 kc spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Siostrzenica M. R. nie złożyła żadnych oświadczeń co do przyjęcia lub odrzucenia w/w spadku w imieniu swoich małoletnich dzieci, tj. J. i W. R. . Stąd udziały po 1/8 części. Bratanek A. P. nie złożył żadnych oświadczeń co do przyjęcia lub odrzucenia w/w spadku w imieniu swoich małoletnich dzieci, tj. B. i O. P. . Przypadły im udziały po 1/16 części. Bratanek G. P. nie złożył żadnych oświadczeń co do przyjęcia lub odrzucenia w/w spadku w imieniu swojego małoletniego syna S. P. . Przypadł mu udział w 1/8 części. Pamiętać przy tym należało o obowiązującej w dacie otwarcia spadku regulacji art. 1015 § 2 kc , stanowiącej, iż gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych (…) brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. W taki tez sposób nastąpiło nabycie spadku przez w/w uczestników postępowania. Wobec powyższego orzeczono jak w punkcie I postanowienia. Orzeczenie o kosztach oparto na treści art. 520 § 1 kpc , zgodnie z którym w postępowaniu nieprocesowym zasadą jest, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Obciążają go zatem koszty tych czynności, których dokonał sam bądź zostały podjęte w jego interesie przez sąd z urzędu lub na jego wniosek. Z przepisu tego wynika, że w postępowaniu nieprocesowym w zasadzie nie ma podstaw do domagania się przez uczestnika, który poniósł określone koszty, zwrotu ich od pozostałych uczestników. Wyjątki od tej zasady przewidziane są w § 2 art. 520 kpc , który przewiduje możliwość stosunkowego rozdzielenia obowiązku zwrotu kosztów lub włożenia go na jednego z uczestników w całości, gdy są oni w różnym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania lub ich interesy są ze sobą sprzeczne oraz w § 3, zgodnie z którym sąd może włożyć na uczestnika postępowania, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika, gdy interesy uczestników są sprzeczne lub uczestnik postępował niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie. W sprawie brak było w ocenie Sądu podstaw, by odstępować od reguły przewidzianej w art. 520 § 1 kpc . Strony zainteresowane były przeprowadzeniem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłych. Nie można było mówić, aby byli w różnym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania lub ich interesy były ze sobą sprzeczne. Stąd rozstrzygnięcie jak w pkt. III sentencji.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę