I NS 667/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWniosek Parafii Rzymskokatolickiej o ustanowienie służebności przesyłu na rzecz (...) Spółki (...) .zo.o. został oddalony. Parafia domagała się ustanowienia służebności na swojej nieruchomości dla trzech magistral wodociągowych, żądając jednorazowego wynagrodzenia. Spółka (...) wnosiła o oddalenie wniosku, podnosząc, że posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości. W odniesieniu do magistrali wybudowanej w 1986 roku, spółka powołała się na decyzję administracyjną z 1982 roku, wydaną na podstawie przepisów o wywłaszczaniu, która zezwalała na budowę rurociągu i wstęp na teren w celu konserwacji. Sąd uznał tę decyzję za skuteczny tytuł prawny, który trwale ogranicza prawo własności i stanowi przeszkodę do ustanowienia służebności przesyłu na podstawie Kodeksu cywilnego. W odniesieniu do dwóch starszych magistral (z 1955 i 1963 roku), spółka argumentowała zasiedzenie służebności. Sąd przychylił się do tego stanowiska, uznając, że przedsiębiorstwo państwowe korzystało z nieruchomości w sposób odpowiadający treści służebności przesyłu przez wymagany prawem czas, a urządzenia te były trwałe i widoczne w rozumieniu funkcjonalnym. Pomimo złej wiary przedsiębiorstwa przy budowie, zasiedzenie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa, a następnie przeszło na spółkę jako następcę prawnego. W związku z tym, że spółka posiadała już tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, wniosek o ustanowienie służebności został oddalony. Sąd zasądził również koszty postępowania od parafii na rzecz spółki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstanowienie służebności przesyłu w sytuacji istnienia decyzji administracyjnej lub zasiedzenia; zasady nabywania służebności przez zasiedzenie; skutki prawne decyzji administracyjnych w prawie cywilnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o wywłaszczaniu i zasiedzeniu sprzed lat. Interpretacja pojęcia 'widocznego urządzenia' w kontekście zasiedzenia.
Zagadnienia prawne (5)
Czy decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowi samoistny tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu, wyłączający możliwość ustanowienia służebności na podstawie Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja administracyjna wydana na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowi samoistny tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu i jest przeszkodą do ustanowienia służebności przesyłu na podstawie art. 305(1) i 305(2) k.c.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym decyzje wydane na podstawie art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. (oraz późniejszych przepisów) prowadziły do trwałego ograniczenia prawa własności, stanowiąc tytuł prawny do utrzymywania urządzeń przesyłowych na cudzej nieruchomości. Decyzje te mają charakter trwały i nie tracą mocy po uchyleniu ustawy, a ich skutki dotyczą kolejnych właścicieli nieruchomości.
Czy służebność przesyłu odpowiadająca treści służebności przesyłu mogła zostać nabyta przez zasiedzenie przed wprowadzeniem art. 305(1)-305(4) k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne było nabycie przez zasiedzenie służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu przed ustawowym uregulowaniem tej instytucji, stosując w drodze analogii przepisy o służebnościach gruntowych i zasiedzeniu.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na ugruntowaną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego, która dopuszczała nabycie służebności przesyłu w drodze zasiedzenia, stosując odpowiednio przepisy dotyczące służebności gruntowych (art. 285, 292 k.c.) oraz zasiedzenia własności. Kluczowe było korzystanie z trwałego i widocznego urządzenia oraz upływ wymaganego czasu.
Czy przedsiębiorstwo państwowe mogło nabyć służebność przesyłu przez zasiedzenie przed 1 lutego 1989 roku, w okresie obowiązywania zasady jednolitej własności państwowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, korzystanie przez przedsiębiorstwo państwowe z nieruchomości w sposób odpowiadający treści służebności gruntowej, prowadzące do zasiedzenia przed 1 lutego 1989 roku, stanowiło podstawę do nabycia tej służebności przez Skarb Państwa, a nie przez przedsiębiorstwo.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego, która stwierdziła, że zasiedzenie służebności gruntowej przed datą zniesienia zasady jednolitej własności państwowej następowało na rzecz Skarbu Państwa. Następnie, poprzez kolejne przekształcenia, prawo to przeszło na następców prawnych, w tym na uczestnika postępowania.
Czy właściciel nieruchomości, na której znajdują się urządzenia przesyłowe, ma prawo do żądania wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, jeśli prawo do korzystania z nieruchomości wynika z zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasiedzenie jest instytucją prowadzącą do nabycia prawa w sposób nieodpłatny i pierwotny, w związku z czym właścicielowi gruntu, który wskutek zasiedzenia utracił część swoich praw, nie przysługuje żądanie wynagrodzenia.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że zasiedzenie jest sposobem nabycia prawa nieodpłatnie. Skoro służebność została nabyta przez zasiedzenie, właściciel nieruchomości nie może dochodzić odrębnego wynagrodzenia za jej ustanowienie.
Czy zarzut wnioskodawcy, że decyzja wywłaszczeniowa nie została mu skutecznie doręczona, może podważyć jej prawomocność i skuteczność?
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że decyzja wywłaszczeniowa była prawomocna, co potwierdzała pieczęć na dokumencie. Wskazał, że organ administracyjny musiał dysponować dowodem doręczenia, aby stwierdzić prawomocność. Dodatkowo, wnioskodawca, jako długoletni posiadacz nieruchomości, miał interes prawny w postępowaniu wywłaszczeniowym i był stroną tego postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Parafia Rzymskokatolicka Ś. D. w Ł. | instytucja | wnioskodawca |
| (...) Spółka (...) .zo.o. w Ł. | spółka | uczestnik |
Przepisy (21)
Główne
k.c. art. 305(2) § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 k.c., właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.
u.z.t.w.n. art. 35 § 1
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Przepis zezwalający organom administracji państwowej na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach ciągów drenażowych, przewodów służących do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych lub nadziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
k.c. art. 285 § 1
Kodeks cywilny
Treść służebności gruntowej.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Zasiedzenie służebności gruntowej.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Termin zasiedzenia w złej wierze (dwudziestoletni).
Pomocnicze
k.c. art. 49 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy urządzeń przesyłowych.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Ograniczenie prawa własności.
u.z.t.w.n. art. 35 § 2
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Przepis gwarantujący prawo dostępu do urządzeń w celu ich konserwacji.
k.p.c. art. 520 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
u.k.s.c. art. 113 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Obciążenie stron kosztami tymczasowo poniesionymi przez Skarb Państwa.
u.k.s.c. art. 80 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwrot nadpłaconej zaliczki.
k.c. art. 112
Kodeks cywilny
Zakończenie terminu oznaczonego w latach.
k.c. art. 128
Kodeks cywilny
Jednolita własność państwowa (w pierwotnym brzmieniu).
k.c. art. 44
Kodeks cywilny
Przejście praw i obowiązków na następcę prawnego.
k.c. art. 55(1)
Kodeks cywilny
Przedsiębiorstwo jako przedmiot sprzedaży.
k.p.c. art. 2 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu decyzjami administracyjnymi.
k.p.c. art. 177 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zawieszenie postępowania w przypadku konieczności rozstrzygnięcia kwestii prejudycjalnej przez inny organ.
k.p.a. art. 16
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 97 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zawieszenie postępowania administracyjnego.
Konstytucja RP art. 10
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada podziału władz.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja administracyjna z 1982 roku stanowi skuteczny tytuł prawny do korzystania z nieruchomości. • Doszło do zasiedzenia służebności przesyłu odpowiadającej treści służebności przesyłu dla starszych magistrali. • Zasiedzenie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa, a następnie przeszło na następcę prawnego (uczestnika). • Właścicielowi gruntu, który utracił prawo wskutek zasiedzenia, nie przysługuje żądanie wynagrodzenia.
Odrzucone argumenty
Brak skutecznego doręczenia decyzji wywłaszczeniowej wnioskodawcy. • Wnioskodawca nie był właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej.
Godne uwagi sformułowania
decyzja wydana na podstawie art. 35 ust. 1 u.z.t.w.n. stanowi samoistny tytuł prawny do wykonywania obsługi linii wodociągowej i jest przeszkodą do ustanowienia służebności przesyłu • zasiedzenie jest instytucją prowadzącą do nabycia prawa w sposób nieodpłatny i pierwotny • urządzenie powinno stanowić dla właściciela wyraźne ostrzeżenie przed działaniem podmiotu, który korzystając z urządzenia przesyłowego umiejscowionego w gruncie może doprowadzić do uzyskania odpowiedniej służebności gruntowej • właściciel gruntu, który wskutek zasiedzenia utracił część swoich praw nie przysługuje zatem żądanie wynagrodzenia z tytułu służebności
Skład orzekający
Emilia Racięcka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustanowienie służebności przesyłu w sytuacji istnienia decyzji administracyjnej lub zasiedzenia; zasady nabywania służebności przez zasiedzenie; skutki prawne decyzji administracyjnych w prawie cywilnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o wywłaszczaniu i zasiedzeniu sprzed lat. Interpretacja pojęcia 'widocznego urządzenia' w kontekście zasiedzenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej interakcji między prawem administracyjnym a cywilnym w kontekście infrastruktury przesyłowej na prywatnej nieruchomości. Pokazuje, jak stare decyzje administracyjne i zasiedzenie mogą wpływać na współczesne roszczenia o służebność.
“Decyzja administracyjna sprzed lat blokuje żądanie służebności przesyłu – jak to możliwe?”
Dane finansowe
WPS: 208 725 PLN
zwrot kosztów postępowania: 2906,84 PLN
zwrot kosztów tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa: 1412,08 PLN
zwrot nadpłaconej zaliczki: 494,07 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.