I Ns 63/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd stwierdził nabycie spadku po trzech osobach, uwzględniając dziedziczenie ustawowe i testamentowe, w tym gospodarstwo rolne.
Wnioskodawca M. S. (1) złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po W. S., C. S. i Z. S. Po W. S. dziedziczenie ustawowe na zasadach ogólnych wraz z gospodarstwem rolnym nabyli jego żona C. S. oraz synowie Z. S. i M. S. (1) w równych częściach. Po C. S. spadek w całości nabył jej syn M. S. (1). Po Z. S. spadek na podstawie testamentu allograficznego w całości nabył jego syn J. S. Sąd orzekł również, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem.
Sprawa dotyczyła stwierdzenia nabycia spadku po W. S., który zmarł w 1977 r., jego żonie C. S., która zmarła w 1997 r., oraz ich synu Z. S., który zmarł w 2009 r. Wnioskodawca M. S. (1) domagał się stwierdzenia nabycia spadku po tych osobach. W odniesieniu do W. S., sąd ustalił, że nie pozostawił testamentu i dziedziczenie nastąpiło na podstawie ustawy. Spadek, w tym gospodarstwo rolne, nabyli jego żona C. S. oraz synowie Z. S. i M. S. (1) w równych częściach (po 1/3). Sąd szczegółowo analizował przesłanki dziedziczenia gospodarstwa rolnego, uwzględniając przepisy obowiązujące w dacie śmierci spadkodawcy. Po C. S., która również nie pozostawiła testamentu, spadek w całości nabył jej jedyny syn M. S. (1). W tym przypadku również uwzględniono dziedziczenie gospodarstwa rolnego, stosując przepisy obowiązujące w 1997 r. W odniesieniu do Z. S., sąd stwierdził nabycie spadku na podstawie testamentu allograficznego z 2008 r., w którym do całości spadku powołał swojego syna J. S. Sąd uznał testament za ważny i zgodny z prawem. Koszty postępowania zostały orzeczone zgodnie z zasadą, że każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Spadek po W. S. na podstawie ustawy wraz z gospodarstwem rolnym nabyli jego żona C. S. oraz synowie Z. S. i M. S. (1), każde z nich w 1/3 części.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że W. S. nie pozostawił testamentu. Zastosowano przepisy o dziedziczeniu ustawowym (art. 926, 931 k.c.) oraz przepisy dotyczące dziedziczenia gospodarstw rolnych (rozporządzenie z 1964 r., art. 1059, 1060 k.c.), stwierdzając, że wszyscy spadkobiercy ustawowi spełniali przesłanki do nabycia gospodarstwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzenie nabycia spadku
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| G. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| S. S. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. S. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| W. S. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| C. S. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| Z. S. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 926 § §1 i §2
Kodeks cywilny
Powstanie powołania do spadku z ustawy lub testamentu; dziedziczenie ustawowe następuje, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy lub gdy powołane osoby nie chcą lub nie mogą dziedziczyć.
k.c. art. 931 § §1
Kodeks cywilny
Pierwszeństwo dziedziczenia ustawowego dzieci i małżonka spadkodawcy w częściach równych, z zastrzeżeniem, że część małżonka nie może być mniejsza niż 1/4.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych art. §1
Definicja nieruchomości rolnej (powyżej 0,5 ha) i zasady dziedziczenia gospodarstw rolnych.
k.c. art. 1059
Kodeks cywilny
Przesłanki dziedziczenia gospodarstwa rolnego przez dzieci spadkodawcy (praca w gospodarstwie, prowadzenie własnego gospodarstwa, nauka, niezdolność do pracy itp.).
k.c. art. 1060 § §1
Kodeks cywilny
Odpowiednie stosowanie przepisów o dziedziczeniu gospodarstw rolnych do małżonka spadkodawcy.
k.c. art. 1058
Kodeks cywilny
Zakres stosowania przepisów o dziedziczeniu gospodarstw rolnych (powyżej 1 ha).
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1990 r. w sprawie warunków dziedziczenia ustawowego gospodarstw rolnych art. §1 pkt 4
Definicja przygotowania zawodowego do prowadzenia produkcji rolnej (co najmniej rok stałej pracy w gospodarstwie).
k.c. art. 951
Kodeks cywilny
Forma testamentu allograficznego (ustne oświadczenie woli wobec urzędnika i świadków).
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada ponoszenia kosztów postępowania przez uczestników w sprawach, w których interesy nie są sprzeczne.
Pomocnicze
Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 art. LI
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny
k.c. art. 924
Kodeks cywilny
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.
k.c. art. 945
Kodeks cywilny
Okoliczności powodujące nieważność testamentu.
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
spadek po W. S. ... na podstawie ustawy na zasadach ogólnych wraz z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym spadek po C. S. ... na podstawie ustawy nabył w całości spadek po Z. S. ... na podstawie testamentu allograficznego ... nabył w całości zasadą jest, wyrażoną m.in. w art. LI. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. przepisy wprowadzające kodeks cywilny, że do spraw spadkowych stosuje się prawo obowiązujące w chwili śmierci spadkodawcy w skład spadku po zmarłym W. S. wchodziło położone w K. gospodarstwo rolne o powierzchni ok. 1,65 ha Z. S. w chwili otwarcia spadku gospodarował na własnym gruncie rolnym o powierzchni około 1 hektara, który nabył od brata, a także pracował w gospodarstwie rolnym swojego ojca
Skład orzekający
Tomasz Krajewski
przewodniczący
Tomasz Lewandowski
protokolant
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dziedziczenia ustawowego i testamentowego, w tym dziedziczenia gospodarstw rolnych, z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w różnych okresach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w latach 1977, 1997 i 2009. Interpretacja przepisów o gospodarstwach rolnych może wymagać uwzględnienia zmian legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca ze względu na złożoność dziedziczenia obejmującego trzy osoby i gospodarstwo rolne, a także zastosowanie przepisów z różnych okresów.
“Jak odziedziczyć gospodarstwo rolne po śmierci kilku członków rodziny? Kluczowe zasady dziedziczenia ustawowego i testamentowego.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I Ns 63/16 POSTANOWIENIE Dnia 13 czerwca 2016 r. Sąd Rejonowy w Aleksandrowie Kujawskim Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Tomasz Krajewski Sędziowie Ławnicy Protokolant: st. sekr. sąd. Tomasz Lewandowski po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2016 r. w Aleksandrowie Kujawskim na rozprawie sprawy z wniosku M. S. (1) z udziałem G. S. , J. S. , S. S. (1) , M. S. (2) o stwierdzenie nabycia spadku po W. S. , C. S. i Z. S. POSTANAWIA: I. stwierdzić, że spadek po W. S. , synu J. i F. , zmarłym dnia 1 marca 1977 roku w A. , ostatnio na stałe zamieszkałym w K. , na podstawie ustawy na zasadach ogólnych wraz z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym, nabyli: - jego żona C. S. z domu G. (córka I. i J. ) , - jego syn Z. S. (syn W. i S. ) , - jego syn M. S. (1) (syn W. i C. ) , każde z nich w 1/3 (jednej trzeciej) części; II. stwierdzić, że spadek po C. S. z domu G. , córce I. i J. , zmarłej 24 grudnia 1997 roku w A. , ostatnio na stałe zamieszkałej w K. , na podstawie ustawy wraz z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym, nabył w całości : - jej syn M. S. (1) (syn W. i C. ) ; III. stwierdzić, że spadek po Z. S. , synu W. i S. , zmarłym dnia 11 marca 2009 roku w A. , ostatnio na stałe zamieszkałym w K. , na podstawie testamentu allograficznego z dnia 17 października 2008 roku, otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Aleksandrowie Kujawskim dnia 13 czerwca 2016 roku, w sprawie I Ns 63/16 , nabył w całości: - jego syn J. S. (syn Z. i S. ) ; IV. orzec, że każdy z uczestników postępowania ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. UZASADNIENIE Wnioskodawca M. S. (1) wniósł o stwierdzenie, że spadek po W. S. zmarłym w dniu 1 marca 1977 r. w A. , nabyli na podstawie ustawy: jego żona C. S. oraz jego dzieci: Z. S. i M. S. (1) , każde z nich w 1/3 części. Ponadto wniósł o stwierdzenie, że spadek po C. S. z domu G. zmarłej w dniu 24 grudnia 1997 r. w A. , na podstawie ustawy nabył w całości wnioskodawca M. S. (1) oraz stwierdzenie, że spadek po Z. S. zmarłym w dniu 11 marca 2009 r. w A. , na podstawie ustawy nabyli: żona S. S. (1) oraz dzieci J. S. , M. S. (2) (z domu S. ) praz G. S. , każde z nich w ¼ części. Wniósł również o obciążenie kosztami stron postępowania, stosownie do ich udziału w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że W. S. zmarł w dniu 1 marca 1977 r., a krąg jego spadkobierców stanowili żona C. S. oraz dzieci Z. S. i M. S. (1) , przy czym Z. S. był dzieckiem zrodzonym ze związku z inną kobietą. Wnioskodawca wskazał, iż według jego wiedzy spadkodawca nie posiadał innych dzieci, w tym pozamałżeńskich oraz nie sporządził testamentu. Ponadto w skład spadku nie wchodzi gospodarstwo rolne. Z kolei C. S. zmarła w dniu 24 grudnia 1997 r., a jej jedynym spadkobiercą jest jej syn M. S. (1) . Spadkodawczyni nie miała innych dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych, nie sporządziła również testamentu. W skład spadku nie wchodzi gospodarstwo rolne. Z. S. zmarł w dniu 11 marca 2009 r. Spadkodawca był żonaty ze S. S. (1) (z domu G. ) i pozostawił po sobie trójkę dzieci: J. S. oraz M. S. (3) (obecnie S. ). Z. S. prawdopodobnie sporządził testament przed urzędnikami gminy. Uczestnik J. S. wniósł o otwarcie i ogłoszenie testamentu sporządzonego w dniu 17 października 2008 r. przed Sekretarzem Gminy Z. przez Z. S. i stwierdzenie, że spadek po nim na podstawie testamentu nabył w całości uczestnik J. S. . Uczestnik wskazał, że w dniu 17 października 2008 r. przed Sekretarzem Gminy Z. został sporządzony testament, w którym Z. S. wskazał jako jedynego spadkobiercę po sobie syna J. S. . W ocenie uczestnika przywołany testament jest ważny i stanowi testament allograficzny. Według wiedzy uczestnika nie istnieją inne testamenty po zmarłym Z. S. . Na zakończenie postępowania wnioskodawca podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko z tą zmianą, że odnośnie Z. S. wniósł o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie złożonego testamentu. Wskazał, że w chwili śmierci W. S. posiadał gospodarstwo rolne położone w K. . Uczestnik J. S. wniósł o to, by wchodzące w skład spadku po W. S. gospodarstwo rolne nabyli C. S. i Z. S. , gospodarstwo rolne po C. S. nabył w całości Z. S. , zaś spadek po Z. S. na podstawie testamentu odziedziczył J. S. . Uczestnicy S. S. (1) , G. S. i M. S. (2) przychylili się do wniosku wnioskodawcy. Sąd ustalił, co następuje: W. S. , syn J. i F. , zmarł w dniu 1 marca 1977 r. w A. . Ostatnio na stale zamieszkiwał w K. . W. S. był dwukrotnie żonaty: najpierw z S. S. (5) , a następnie z C. S. z domu G. . Spadkodawca miał dwoje dzieci: M. S. (1) (syna C. S. ) urodzonego w dniu (...) oraz Z. S. (syna S. z domu S. ) urodzonego w dniu (...) W chwili śmierci był żonaty z C. S. . Nie miał innych dzieci, w tym pozamałżeńskich lub przysposobionych. W. S. nie pozostawił testamentu. Nikt spadku po nim nie odrzucał, nie zrzekał się go, ani nie został uznanym niegodnym dziedziczenia. W skład spadku po zmarłym W. S. wchodziło położone w K. gospodarstwo rolne o powierzchni ok. 1,65 ha. Dowód: zapewnienie spadkowe M. S. (1) na płycie CD k. 47, czas: 00:03:57-00:16:10; odpis skrócony akty małżeństwa Z. S. k. 7-7v, akt zupełny aktu urodzenia M. S. (1) k. 8-8v, odpis skrócony aktu zgodny W. S. k. 9. W chwili śmierci W. S. we wspólnym gospodarstwie rolnym pracowała jego żona C. S. . Syn M. S. (1) prowadził własne gospodarstwo rolne. Z. S. mieszkał w gospodarstwie rolnym ojca wraz ze swoją żoną S. S. (1) – oboje pomagali w tym gospodarstwie rolnym co najmniej od 1967 r. Nie miał wyuczonego zawodu. W 1976 r. lub 1977 r. podjął pracę w firmie budowlanej w I. , gdzie pracował do 1980 r. Ponadto Z. S. w chwili śmierci ojca gospodarował na własnym gruncie rolnym, który kupił wraz z żoną od M. S. (1) ; miał on powierzchnię około 1 hektara. Dowód: zeznania M. S. (1) na płycie CD k. 47 czas: 00:21:53-00:31:13, zeznania S. S. (1) na płycie CD k. 47 czas: 00:31:13-00:38:23, zeznania J. S. na płycie CD k. 47 czas: 00:38:23-00:40:28, zeznania M. S. (2) na płycie CD k. 47 czas: 00:40:28-00:41:18, zeznania G. S. na płycie CD k. 47 czas: 00:41:18-00:42:02. C. S. z domu G. zmarła w dniu 24 grudnia 1997 r. w A. , ostatnio na stałe zamieszkiwała w K. . W chwili śmierci była wdową. Miała jednego syna – M. S. (1) urodzonego w dniu (...) Nie miała innych dzieci, w tym pozamałżeńskich czy przysposobionych. Spadkodawczyni nie pozostawiła testamentu. Nikt spadku po niej nie odrzucał, nie zrzekał się dziedziczenia, ani nie został uznanym niegodnym dziedziczenia. W skład spadku po C. S. wchodziło to samo co po W. S. gospodarstwo rolne. Dowód: odpis zupełny aktu urodzenia M. S. (1) k. 8-8v, odpis skrócony aktu zgony C. S. k. 10, zapewnienie spadkowe M. S. (1) na płycie CD k. 47 czas 00:03:57-00:16:10. W chwili śmierci C. S. w przedmiotowym gospodarstwie rolnym mieszkał i pracował Z. S. oraz jego żona S. S. (1) . M. S. (1) niedługo po śmierci ojca w 1977 r. sprzedał swoje gospodarstwo rolne, które prowadził przez 11 lat i wyjechał do Ł. . Pracował wówczas jako hartownik i palacz kotłów wysokoprężnych. Dowód: zeznania M. S. (1) na płycie CD k. 47 czas: 00:21:53-00:31:13, zeznania S. S. (1) na płycie CD k. 47 czas: 00:31:13-00:38:23, zeznania J. S. na płycie CD k. 47 czas: 00:38:23-00:40:28, zeznania M. S. (2) na płycie CD k. 47 czas: 00:40:28-00:41:18, zeznania G. S. na płycie CD k. 47 czas: 00:41:18-00:42:02. Z. S. zmarł w dniu 11 marca 2009 r. w A. . Ostatnio na stałe zamieszkiwał w K. . Z. S. w związku małżeńskim pozostawał raz i w chwili śmierci był żonaty ze S. S. (1) z domu G. . Z tego związku urodziło się troje dzieci: M. S. (3) urodzona w dniu (...) , G. G. (2) urodzony w dniu (...) oraz J. S. urodzony w dniu (...) Nie miał dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych. Nikt spadku po nim nie odrzucał, nie zrzekał się dziedziczenia, ani nie został uznanym niegodnym dziedziczenia. Spadkodawca pozostawił testament allograficzny sporządzony przed sekretarzem Gminy Z. w dniu 17 października 2008 r., w którym do całości spadku powołał swojego syn J. S. . Dowód: odpis skrócony aktu zgony Z. S. k. 5, odpis skrócony aktu małżeństwa k. 7-7v, odpis skrócony aktu urodzenia M. S. (3) k. 6, odpis skrócony aktu urodzenia J. S. k. 11, odpis skrócony aktu urodzenia G. S. k. 12, zapewnienie spadkowe M. S. (1) na płycie CD k. 47 czas 00:03:57-00:16:10, testament nr (...) k. 36-36v. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zapewnienia spadkowego wnioskodawcy, zeznań wnioskodawcy i uczestników oraz dokumentów przedłożonych do akt sprawy. Przedstawione dokumenty urzędowe w postaci aktów stanu cywilnego spadkodawców oraz ich spadkobierców ustawowych nie budziły wątpliwości. Korelowało z nimi zapewnienie spadkowe złożone przez wnioskodawcę M. S. (1) , którego treść potwierdzili obecni na rozprawie uczestnicy postępowania. Pomimo, iż we wniosku o stwierdzenia nabycia spadku wskazano, że w skład spadku po zmarłym W. S. nie wchodzi gospodarstwo rolne, okoliczność ta została dopowiedziana w zapewnieniu spadkowym wnioskodawcy i potwierdzona przez pozostałych uczestników, w związku z czym nie było wątpliwości, iż w chwili swojej śmierci W. S. był wraz z żoną współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. W toku postępowania Sąd dokonał również otwarcia i ogłoszenia testamentu allograficznego sporządzonego przez Z. S. przed sekretarzem Gminy Z. w 2008 r. Nikt nie kwestionował jego autentyczności ani również nie podnosił okoliczności, mogących świadczyć o jego nieważności. Materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie był kompletny i pozwalał na wydanie orzeczenia merytorycznego. Nadto żadna ze stron nie wnioskowała o przeprowadzenie innych dowodów. Sąd zważył, co następuje: Zasadą jest, wyrażoną m.in. w art. LI. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. przepisy wprowadzające kodeks cywilny , że do spraw spadkowych stosuje się prawo obowiązujące w chwili śmierci spadkodawcy, o ile przepisy nie stanowią inaczej. Mając na uwadze, że W. S. , C. S. i Z. S. zmarli w różnym czasie, odbiegającym od siebie o niemal 20 lat, należało każdorazowo ustalić regulację prawną mającą zastosowanie do dziedziczenia po każdym ze spadkodawców. W niniejszej sprawie w zakresie dziedziczenia po zmarłym W. S. znalazły zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego dotyczące dziedziczenia ustawowego, których treść nie zmieniła się od chwili śmierci spadkodawcy tj. od 1 marca 1977 r. W myśl art. 926 §1 i §2 k.c. powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu, przy czym dziedziczenie ustawowe ma miejsce wówczas, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. W myśl art. 931 §1 k.c. w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, którzy dziedziczą spadek w częściach równych, przy czym część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku ( art. 931 §1 k.c. ). Zgodnie z art. 924 k.c. spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. W niniejszej sprawie bezsporne było, że W. S. nie sporządził testamentu, zatem dziedziczenie po nim odbyło się na podstawie ustawy. W chwili śmierci W. S. , żyli jego zstępni M. S. (1) i Z. S. , a także jego żona C. S. – są to osoby powołane do dziedziczenia ustawowego w pierwszej kolejności, a zatem to na ich rzecz należało stwierdzić nabycie spadku. Dziedziczą oni spadek po zmarłym W. w częściach równych – każde z nich w 1/3 części. Zasada, że do dziedziczenia stosuje się przepisy obowiązujące w chwili otwarcia spadku, ma także pełne zastosowanie do dziedziczenia gospodarstw rolnych. Stąd też jeżeli w dacie otwarcia spadku istniały ograniczenia związane z nabywaniem gospodarstw rolnych przez spadkobranie, sąd, wydając postanowienie o nabyciu spadku, jest obowiązany je uwzględnić. Zgodnie z §1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych , nieruchomość uważa się za rolną, jeżeli jest lub może być użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej, której łączny obszar należących do tej samej osoby lub osób przekracza 0,5 ha. Mając na uwadze, że należąca do W. S. nieruchomość rolna miała powierzchnię ok. 1,65 ha (co wynika z zapewnienia spadkowego wnioskodawcy) należało stwierdzić, że w skład spadku po W. S. wchodziło gospodarstwo rolne. Zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 1059 k.c. , dzieci spadkodawcy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli spełniają choć jeden z poniższych warunków: bezpośrednio przed otwarciem spadku pracowały w tym gospodarstwie albo w chwili otwarcia spadku są członkami rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub pracują w gospodarstwie rolnym takiej spółdzielni, albo w chwili otwarcia spadku bądź prowadzą inne indywidualne gospodarstwo rolne, bądź też pracują w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, małżonka lub jego rodziców, albo w chwili otwarcia spadku bądź są małoletnie, bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo w chwili otwarcia spadku są trwale niezdolne do pracy. W myśl art. 1060 §1 k.c. przepisy artykułu poprzedzającego stosuje się odpowiednio do dziedziczenia z ustawy przez małżonka spadkodawcy. Mając na uwadze powyższe ustalenia i treść przytoczonych przepisów prawnych należało przyjąć, że gospodarstwo rolne wchodzące w skład spadku po W. S. nabyły jego dzieci i małżonka, którzy w chwili śmierci spadkodawcy tj. na dzień 1 marca 1977 r. spełniali przesłanki uprawniające ich do nabycia gospodarstwa rolnego w drodze dziedziczenia. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego C. S. bezpośrednio przed otwarciem spadku pracowała w tym gospodarstwie rolnym wchodzącym w skład spadku po W. S. – była to okoliczność bezsporna. Z. S. również pracował w przedmiotowym gospodarstwie rolnym i nie zmienia tego okoliczność, że około 1976 r. lub 1977 r. na okres trzech lat podjął pracę w firmie budowlanej w I. . Jedną z przesłanek uprawniających do dziedziczenia gospodarstwa rolnego było prowadzenie innego indywidualnego gospodarstwa rolnego, bądź też praca w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, małżonka lub jego rodziców. Z. S. w chwili otwarcia spadku gospodarował na własnym gruncie rolnym o powierzchni około 1 hektara, który nabył od brata, a także pracował w gospodarstwie rolnym swojego ojca i choć czynił to zapewne w mniejszym zakresie, niż gdyby nie podjął pracy w I. , tym niemniej w dalszym ciągu pracował i pomagał ojcu, co wynika z zeznań uczestników – zwłaszcza S. S. (1) , która jako żona Z. S. posiada wiedzę na temat tego, czym zajmował się jej mąż w tamtym czasie. Stanowczo stwierdziła, że wówczas wspólnie pomagali w gospodarstwie domowym rodziców. Twierdzenia wnioskodawcy nie były w tej kwestii przekonujące. M. S. (1) mieszkał i zajmował się wówczas własnym gospodarstwie rolnym, zatem jego wiedza na ten temat nie jest tak dobra jak uczestniczki. Na pytanie ze strony Sądu odnośnie tego, czy jego brat pomagał wówczas w gospodarstwie rodziców odpowiedział „Ja nie wiem. Jak mógł pomagać, jak przyjeżdżał na wieczór z pracy?”. Oznacza to, że wnioskodawca nie dysponuje wystarczającą wiedzą na ten temat i opiera się w tym zakresie na własnych domniemaniach faktycznych. Mając na uwadze całokształt materiału dowodowego Sąd uznał, że Z. S. jako osoba pracująca w gospodarstwie rolnym ojca w chwili jego śmierci a także gospodarująca na własnym gruncie rolnym również posiadał uprawnienia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Z kolei M. S. (1) w chwili śmierci ojca prowadził własne, indywidualne gospodarstwo rolne – potwierdzają to zeznania wnioskodawcy jak i uczestników. Omówione powyżej okoliczności w sposób jednoznaczny wskazują, że wszyscy spadkobiercy ustawowi W. S. posiadali uprawnienia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że spadek po W. S. zmarłym dnia 1 marca 1977 r. w A. , ostatnio na stałe zamieszkałym w K. , na podstawie ustawy na zasadach ogólnych wraz z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym, nabyli jego żona C. S. z domu G. oraz synowie Z. S. (syn W. i S. ) i M. S. (1) (syn W. i C. ), każde z nich w 1/3 części. Odnosząc się z kolei do dziedziczenia po zmarłej w dniu 24 grudnia 1997 r. C. S. należy wskazać, że ona również nie sporządziła testamentu, zatem dziedziczenie po niej odbyło się na podstawie ustawy. Zastosowanie znalazły przywołane już wcześniej przepisy kodeksu cywilnego dotyczące dziedziczenia ustawowego – art. 926 §1 i §2 k.c. oraz art. 931 §1 k.c. C. S. miała tylko jednego syna, którym jest wnioskodawca M. S. (1) . Jest on zatem jej jedynym spadkobiercą i z chwilą śmierci C. S. odziedziczył spadek po niej w całości. Z. S. nie był synem spadkodawczyni (jego rodzicami byli W. S. i S. S. (5) ), a zatem nie mógł być powołany do dziedziczenia z ustawy. W skład spadku po C. S. również wchodziło gospodarstwo rolne, niemniej jednak w chwili jej śmierci – tj. w dniu 24 grudnia 1997 r. – obowiązywały inne przepisy regulujące dziedziczenie gospodarstw rolnych. Obowiązujące wówczas przepisy szczególne o dziedziczeniu gospodarstw rolnych znajdowały zastosowanie do dziedziczenia z ustawy gospodarstw rolnych obejmujących grunty rolne o powierzchni przekraczającej 1 ha ( art. 1058 k.c. ). Zgodnie z art. 1059 k.c. spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku: stale pracują bezpośrednio przy produkcji rolnej, albo mają przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, albo są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo są trwale niezdolni do pracy. Kwestię tego, jakie przygotowanie zawodowe uważa się za przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1990 r. w sprawie warunków dziedziczenia ustawowego gospodarstw rolnych . Zgodnie z §1 pkt 4 przywołanego rozporządzenia spadkobierca ma przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, uprawniające do dziedziczenia z ustawy gospodarstwa rolnego, jeżeli wykaże się stałą pracą w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej przez okres co najmniej roku. Mając na uwadze powyższą regulację należało uznać, iż syn spadkodawczyni M. S. (1) posiadał uprawnienia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadku po C. S. . Co prawda w chwili jej śmierci mieszkał już w Ł. i nie prowadził gospodarstwa rolnego, niemniej jednak miał przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, bowiem przez okres 11 lat stale pracował we własnym gospodarstwie rolnym. Przywołane przepisy nie wymagały wówczas, by praca w gospodarstwie rolnym musiała być wykonywana bezpośrednio przed śmiercią spadkodawcy. Należy zatem uznać, że M. S. (1) miał przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, a w konsekwencji również uprawnienia do odziedziczenia gospodarstwa rolnego po swojej matce C. S. . Z kolei pomimo tego, iż w chwili śmierci spadkodawczyni Z. S. stale pracował w gospodarstwie rolnym wchodzącym w skład spadku, nie mógł on oddziedziczyć przedmiotowego gospodarstwa rolnego, bowiem nie był dzieckiem C. S. i nie należał do kręgu jej spadkobierców ustawowych. Wobec powyższego Sąd w punkcie II stwierdził, że spadek po C. S. z domu G. , zmarłej w dniu 24 grudnia 1997 r. w A. , ostatnio na stałe zamieszkałej w K. , na podstawie ustawy wraz z wchodzącym w skład spadku gospodarstwem rolnym, nabył w całości jej syn M. S. (1) . Odnosząc się do kwestii dziedziczenia po zmarłym dnia 11 marca 2009 r. Z. S. należy wskazać, że nastąpiło ono na podstawie testamentu. Z art. 926 k.c. wynika, iż ustawa daje pierwszeństwo porządkowi dziedziczenia określonemu przez spadkodawcę w testamencie, a zatem stwierdzenie nabycia spadku musi honorować wolę spadkodawcy wyrażoną w ważnym testamencie. Z. S. sporządził testament allograficzny, o którym mówi art. 951 k.c. i zawiera on wszystkie niezbędne cechy: spadkodawca oświadczył swoją wolę ustnie wobec sekretarza Gminy Z. i w obecności dwóch świadków, którą następnie zapisano w protokole z podaniem daty jego sporządzenia i odczytano go spadkodawcy w obecności świadków. Protokół został podpisany przez spadkodawcę, sekretarza Gminy Z. oraz świadków. Wnioskodawca i uczestnicy nie kwestionowali prawdziwości testamentu, ani nie podnosili żadnych okoliczności, które w myśl art. 945 k.c. mogłyby świadczyć o jego nieważności. Ponadto rozrządzenie spadkodawcy w nim zawarte jest jasne i nie budzi żadnych wątpliwości – wolą Z. S. było, by w przypadku jego śmierci spadek po nim w całości oddziedziczył jego syn J. S. . W związku z powyższym Sąd w punkcie III postanowienia stwierdził, że spadek po Z. S. , zmarłym dnia 11 marca 2009 r. w A. , ostatnio na stałe zamieszkałym w K. , na podstawie testamentu allograficznego z dnia 17 października 2008 r. nabył w całości jego syn J. S. . O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. , zgodnie z zasadą, iż każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Sąd kierował się okolicznością, iż interesy wnioskodawcy i uczestników w sprawie nie były sprzeczne, a każdy z nich był w podobnym stopniu zainteresowany wynikiem postępowania.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI