I NS 621/13

Sygn. akt I Ns 621/13 POSTANOWIENIE Dnia 2 grudnia 2013 roku Sąd Rejonowy w Kędzierzynie - Koźlu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodnicząca: SSR Anna Lipnicka Protokolant: starszy sekretarz sądowy Mariola Strąk po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2013r. w Kędzierzynie - Koźlu na rozprawie sprawy z wniosku C. M. z udziałem J. M. i W. M. o stwierdzenie nabycia spadku po M. M. 1. stwierdza, że spadek po M. M. zmarłej dnia 21.06.1991r. w Z. , ostatnio stale zamieszkałej w Z. na podstawie ustawy nabyli: syn C. M. zamieszkały Z. ul. (...) , syn E. M. , następnie zmarły, po ½ części każdy z nich. 2. zasądza solidarnie od uczestników postępowania J. M. i W. M. na rzecz wnioskodawcy C. M. , kwotę 63,50 zł (sześćdziesiąt trzy złote 50/100) tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego. I Ns 621/13 UZASADNIENIE C. M. (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej w dniu 21 czerwca 1991 r. M. M. wskazując jako uczestników postępowania J. M. i W. M. . Spadek po zmarłej, zgodnie z wnioskiem, dziedziczą z mocy ustawy synowie spadkodawcy, a to C. M. i E. M. , każdy z nich po ½ części. Ponieważ jak argumentował wnioskodawca spadkobierca E. M. zmarł w 2003,r., spadkobiercami są jego synowie - J. M. i W. M. . Wnioskodawca domagał się nadto zwrotu na swoją rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Spadkodawczyni M. M. zmarła dnia 21 czerwca 1991 r. w Z. , gdzie przed śmiercią stale zamieszkiwała. W chwili zgonu spadkodawczyni była wdową, związek małżeński zawierała jeden raz. Ze związku małżeńskiego M. M. miała dwoje dzieci, a to C. M. i E. M. . Wszystkie dzieci spadkodawcy dożyły daty otwarcia spadku. M. M. nie pozostawiła testamentu. Innych dzieci, w tym pozamałżeńskich, przysposobionych, wcześniej zmarłych nie miała. Spadkobiercy nie składali w ustawowym terminie oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Postępowanie spadkowe nie było prowadzone ani też nie zostało sporządzone poświadczenie dziedziczenia w formie notarialnej. Żaden ze spadkodawców nie został na podstawie prawomocnego orzeczenia uznany za niegodnego dziedziczenia. W skład spadku po zmarłej nie wchodzi gospodarstwo rolne lub udział w gospodarstwie rolnym. W 2003 r. zmarł syn M. E. M. , pozostawiając dwoje dzieci – J. M. i W. M. . Dowody: ⚫ Odpis skrócony aktu zgonu M. M. - k.4, ⚫ Zapewnienie spadkowe C. M. – k.31, ⚫ Zeznanie wnioskodawcy – k.31 Sąd zważył, co następuje: Podstawę dziedziczenia wyznaczają przepisy prawa cywilnego materialnego. Zgodnie z art. 925 kc , spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku co oznacza, że nabycie przez spadkobiercę praw i obowiązków spadkowych następuje w związku ze zdarzeniem jakim jest śmierć spadkodawcy i nie jest uzależnione od złożenia przez spadkobiercę oświadczenia czy uzyskania orzeczenia w tym przedmiocie. Nabycie to następuje z mocy samego prawa i dotyczy wszystkich osób, które należą do kręgu dziedziczących wskazanych w ustawie. Jak wynika natomiast z art. 926 kc powołanie do spadku (tytuł prawny do dziedziczenia) wynika z ustawy albo z testamentu. § 2 przepisu stanowi, że dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Od pojęcia nabycia spadku odróżnić należy dwa pojęcia : przyjęcia (lub odrzucenia) spadku oraz stwierdzenia nabycia spadku. Odnosząc się do pierwszego z terminów stwierdzić należy, że o ile nabycie spadku następuje z mocy samego prawa, niejako poza wolą czy nawet wiedzą spadkobiercy z chwilą śmierci spadkodawcy, to już o przyjęciu spadku czy jego zrzeczeniu się decyduje sam spadkobierca składając stosowne oświadczenia woli. Stosownie do art. 1012 kc spadkobierca może spadek odrzucić, przy czym oświadczenie takie może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Brak takiego oświadczenia jest jednoznaczny z przyjęciem spadku. O stwierdzeniu nabycia postanawia natomiast sąd spadku na podstawie przepisów postępowania cywilnego. Postanowienie to ma charakter deklaratoryjny. O tym, kto dziedziczy po zmarłym sąd spadku orzeka samodzielnie i zgodnie z przepisami prawa oraz wynikami postępowania dowodowego. Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku uregulowane zostało w przepisach art. 669 kpc i następne. Stosownie do art. 670 kpc Sąd spadku ma obowiązek ustalenia min. daty śmierci osoby wskazywanej we wniosku jako spadkodawca, co ma o tyle istotne znaczenie, że nie tylko potwierdza zgon danej osoby, ale determinuje także chwilę otwarcia spadku, następnie osoby spadkobiercy spadku i oraz tytuł do takiego dziedziczenia. W przedmiotowej sprawie, na skutek przeprowadzonego postępowania Sąd ustalił, że po zmarłej M. M. powołanie do spadku następuje z ustawy, gdyż zmarła nie pozostawiła testamentu. Żaden ze spadkobierców nie składał oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku w ustawowym terminie. Stosownie do art. 931 §1 kc w pierwszej kolejności powołane z ustawy są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, którzy dziedziczą w częściach równych, przy czym część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Ponieważ zmarła w chwili śmierci była wdową i miała dwoje dzieci a to C. M. i E. M. , wobec czego stosownie do treści art. 931 kpc w pierwszej kolejności to oni jako powołani z ustawy do spadku dziedziczą spadek. Okoliczność, że syn M. E. M. nie żył już w chwili wydawania przez Sąd postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej nie wpływa na zdolność jego dziedziczenia po matce. Decydującą bowiem dla oceny praw do spadku i składników spadku jest chwila otwarcia spadku oraz obowiązujące w tym czasie przepisy. Otóż zgodnie z art. 924 kc spadek otwiera się z chwilą śmieci spadkobiercy, co oznacza, że prawa i obowiązki należące do zmarłego z chwilą jego śmierci stają się spadkiem tj. zmieniają swój charakter. Spadkobierca, stosownie do art. 925 kc nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Wedle ustawy, nabycie przez spadkobiercę praw i obowiązków spadkowych następuje w związku ze zdarzeniem jakim jest śmierć spadkodawcy. Nabycie to następuje z mocy samego prawa i dotyczy wszystkich osób, które należą do kręgu dziedziczących wskazanych w ustawie, przy czym spadkobiercą może być jedynie osoba fizyczna żyjąca w chwili otwarcia spadku (zasada zdolności do dziedziczenia wynikająca z treści art. 927 §1 kc ), a nie w chwili wydania orzeczenia przez Sąd stwierdzającego nabycie spadku. Pozostawanie przez spadkobiercę przy życiu w chwili otwarcia spadku stanowi podstawową przesłankę zdolności do dziedziczenia tj. nabycia praw i obowiązków wchodzących w skład spadku. Powyższe oznacza, że spadkobierca dziedziczy spadek, jeśli dożył chwili otwarcia spadku, chociażby następnie zmarł. Wobec powyższego spadek po M. M. nabył również syn E. M. , następnie zmarły. M. M. innych związków małżeńskich nie zawierała. Innych dzieci tak pozamałżeńskich, przysposobionych, wcześniej zmarłych nie miała. Nie było prowadzone postępowanie spadkowe. W tym stanie rzeczy spadek nabyły w częściach równych wszystkie dzieci M. M. tj. C. M. i E. M. po 1/2 części każdy. W tym stanie rzeczy, mając za podstawę powołane przepisy, Sąd orzekł jak w postanowieniu. Orzeczenie o kosztach uzasadnia treść art. 520 §2 kpc , zgodnie z którym jeżeli uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania albo ich interesy są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości. Proporcjonalnie zatem do stopnia zainteresowania stron wynikiem postępowania oraz uwzględniając zgłoszony wniosek o zwrot kosztów Sąd w punkcie 2 postanowienia zasądził solidarnie od uczestników postępowania J. M. i W. M. na rzecz wnioskodawcy C. M. , kwotę 63,50 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego obejmujących opłatę sądową w wysokości 50 zł, opłatę skarbową od dokumentu pełnomocnictwa 17 zł oraz koszt zastępstwa procesowego - 60 zł.