I NS 597/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim rozpoznał wniosek P. S. (1) o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Wnioskodawca twierdził, że nabył prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w K. w drodze zasiedzenia, wskazując na posiadanie przez swoich rodziców, H. i C. małż. S., a następnie przez siebie. Sąd analizował dokumenty dotyczące nieruchomości, w tym umowę darowizny z 1967 roku, na mocy której M. S. (1) darowała nieruchomość swoim synowi H. S. i synowej C. S. Dla tej nieruchomości urządzono zbiór dokumentów, który zgodnie z przepisami prawa rzeczowego i ustawy o księgach wieczystych i hipotece, korzysta z domniemania zgodności stanu prawnego z rzeczywistym stanem prawnym. Uczestniczka A. B. wniosła o oddalenie wniosku, podnosząc, że wnioskodawca nie spełnił warunków do zasiedzenia i kwestionując tytuł własności M. S. (1). Sąd uznał, że przedstawione przez uczestniczkę dokumenty (umowa dzierżawy z 1913 roku i decyzja z 1992 roku) nie obaliły domniemania wynikającego ze zbioru dokumentów. W szczególności, dokumenty te były w formie kopii, a umowa dzierżawy nie wykluczała późniejszego nabycia własności przez M. S. (1). Sąd podkreślił, że domniemanie zgodności stanu prawnego ze stanem rzeczywistym, wynikające ze zbioru dokumentów, nie zostało obalone przez stronę kwestionującą wniosek. Ponieważ H. i C. małż. S. nabyli własność nieruchomości na podstawie umowy darowizny, a wnioskodawca był ich jedynym spadkobiercą, sąd stwierdził, że wnioskodawca już był właścicielem nieruchomości. W związku z tym wniosek o zasiedzenie został oddalony. Sąd orzekł również, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja skutków prawnych prowadzenia zbiorów dokumentów jako surogatu ksiąg wieczystych, domniemanie zgodności ze stanem prawnym i rozkład ciężaru dowodu w sprawach o zasiedzenie, gdy istnieje wcześniejszy tytuł prawny.
Dotyczy stanu prawnego i praktyki sprzed wejścia w życie obecnych przepisów o księgach wieczystych, choć zasady domniemania nadal mają zastosowanie do zbiorów dokumentów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wnioskodawca nabył własność nieruchomości przez zasiedzenie, jeśli już posiada tytuł prawny do tej nieruchomości jako spadkobierca poprzednich właścicieli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wnioskodawca nie nabył własności przez zasiedzenie, ponieważ już był właścicielem nieruchomości na podstawie dziedziczenia po poprzednich właścicielach, dla których istniał tytuł prawny udokumentowany w zbiorze dokumentów.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na domniemaniu zgodności stanu prawnego ze stanem rzeczywistym, wynikającym ze zbioru dokumentów, w którym ujawniono umowę darowizny nieruchomości na rzecz rodziców wnioskodawcy. Domniemanie to nie zostało obalone przez uczestników postępowania. Ponieważ wnioskodawca był spadkobiercą tych właścicieli, uznano go za właściciela nieruchomości bez potrzeby stwierdzania zasiedzenia.
Jakie skutki prawne ma wpis dokumentu własnościowego do zbioru dokumentów prowadzonego przez sąd?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Złożenie dokumentu własnościowego do zbioru dokumentów, na podstawie postanowienia sądu, ma wszelkie skutki wpisu w księdze wieczystej, z wyjątkiem skutków przewidzianych w przepisach o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Powoduje to domniemanie zgodności stanu prawnego wynikającego z tego dokumentu z rzeczywistym stanem prawnym.
Uzasadnienie
Sąd szczegółowo analizuje przepisy dekretu z 1946 roku oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wskazując, że zbiór dokumentów stanowił surogat księgi wieczystej i korzystał z domniemania zgodności ze stanem prawnym, co potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego. To domniemanie przenosi ciężar dowodu na stronę kwestionującą stan prawny.
Czy dokumenty przedstawione przez uczestnika postępowania (umowa dzierżawy z 1913 roku i decyzja z 1992 roku) obalają domniemanie zgodności stanu prawnego wynikające ze zbioru dokumentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedstawione dokumenty nie obaliły domniemania. Były one w formie kopii, a umowa dzierżawy nie wykluczała późniejszego nabycia własności przez osobę, która następnie darowała nieruchomość.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kopie dokumentów nie mogły stanowić podstawy do ustalenia stanu prawnego. Ponadto, umowa dzierżawy z 1913 roku nie wykluczała możliwości nabycia własności przez M. S. (1) w późniejszym czasie, na co wskazywało zaświadczenie z 1967 roku i oświadczenie w akcie notarialnym. Brak sprzeciwu ze strony Gminy K. również wzmocnił pozycję wnioskodawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. S. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| S. T. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| P. S. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| R. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| G. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| T. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. S. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| D. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze.
k.c. art. 172 § § 2
Kodeks cywilny
Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Pomocnicze
k.p.c. art. 626 § 8 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym.
k.p.c. art. 234
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemania prawne wiążą sąd, mogą być obalone.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach o wpis do księgi wieczystej.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
u.k.w.h. art. 3 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Domniemanie zgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
u.k.w.h. art. 123 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Możliwość składania nowych dokumentów do istniejących zbiorów.
u.k.w.h. art. 123 § ust. 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Skutki złożenia dokumentów do zbioru na podstawie postanowienia sądu.
Dz.U. z 1946 r. Nr 57, poz. 321 art. LVII § § 1
Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych
Prowadzenie zbiorów dokumentów dla nieruchomości bez urządzonych ksiąg wieczystych.
Dz.U. z 1946 r. Nr 57, poz. 321 art. LVIII § § 1
Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych
Możliwość składania dokumentów do zbioru zamiast wniosku o wpis do księgi wieczystej.
Dz.U. z 1946 r. Nr 57, poz. 321 art. LIX
Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych
Skutki złożenia dokumentów do zbioru.
Dz.U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 art. 18 § § 1
Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe
Domniemanie zgodności ujawnionego prawa z rzeczywistym stanem prawnym.
Dz.U. z 1946 r. Nr 66, poz. 368 art. 15
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 listopada 1946 roku o urządzeniu i prowadzeniu zbioru dokumentów oraz postępowaniu w przedmiocie składania dokumentów
Wymogi złożenia dokumentów do zbioru.
Dz.U. z 1957 r. Nr 39, poz. 175 art. 1
Ustawa z dnia 13 lipca 1957 roku o zabezpieczeniu pożyczek na finansowanie budownictwa mieszkaniowego
Zabezpieczenie hipoteczne pożyczek na budowę.
Dz.U. z 1957 r. Nr 39, poz. 175 art. 2
Ustawa z dnia 13 lipca 1957 roku o zabezpieczeniu pożyczek na finansowanie budownictwa mieszkaniowego
Zakres nieruchomości objętych zabezpieczeniem hipotecznym.
k.p.c. art. 520 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach postępowania w sprawach nieprocesowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Posiadanie nieruchomości przez rodziców wnioskodawcy i następnie przez niego. • Istnienie zbioru dokumentów dla nieruchomości, który korzysta z domniemania zgodności ze stanem prawnym. • Niezłożenie przez uczestników dowodów obalających domniemanie prawne. • Wnioskodawca jest jedynym spadkobiercą właścicieli nieruchomości, dla których istniał tytuł prawny.
Odrzucone argumenty
Wnioskodawca nie spełnił ustawowych warunków do zasiedzenia (kwestionowane przez uczestniczkę A. B.). • Kwestionowanie tytułu własności M. S. (1) na podstawie umowy dzierżawy z 1913 roku i decyzji z 1992 roku.
Godne uwagi sformułowania
domniemanie zgodności stanu prawnego wynikającego z tego dokumentu z rzeczywistym stanem prawnym • zbiór dokumentów nie jest fizycznym zestawem dokumentów, a urządzeniem prawnym w ograniczonym zakresie będącym surogatem księgi wieczystej • ciężar obalenia domniemania prawnego spoczywa na tym, kto twierdzi, że stan prawny nieruchomości wynikający ze wpisu jest niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym
Skład orzekający
Elżbieta Niebutkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych prowadzenia zbiorów dokumentów jako surogatu ksiąg wieczystych, domniemanie zgodności ze stanem prawnym i rozkład ciężaru dowodu w sprawach o zasiedzenie, gdy istnieje wcześniejszy tytuł prawny."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i praktyki sprzed wejścia w życie obecnych przepisów o księgach wieczystych, choć zasady domniemania nadal mają zastosowanie do zbiorów dokumentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe udokumentowanie tytułu własności i jak domniemania prawne mogą wpływać na rozstrzygnięcie. Jest to ciekawy przykład z praktyki, pokazujący, że zasiedzenie nie zawsze jest jedyną drogą do nabycia własności.
“Czy można zasiedzieć nieruchomość, której już się jest właścicielem? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.