I NS 579/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca M. G. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po swojej babce, Z. Ś., która zmarła w dniu 12 lipca 2020 r. Spadkodawczyni była wdową i miała czworo dzieci: H. G. (zmarłą przed spadkodawczynią), I. S. (zmarłą przed spadkodawczynią), T. Ś. (zmarłego przed spadkodawczynią) i Z. Ś. (2) (zmarłego po spadkodawczyni). W dniu 21 sierpnia 2012 r. spadkodawczyni sporządziła testament notarialny, w którym powołała do spadku w całości swoją córkę H. G. Jednocześnie wydziedziczyła swojego wnuka S. Ś. (1), syna T. Ś. Uczestnik postępowania, S. Ś. (1), nie kwestionował ważności testamentu, ale zaprzeczył przyczynom wydziedziczenia, twierdząc, że nie dotyczy ono jego małoletniej córki J. Ś. Sąd ustalił, że spadkobierczyni testamentowa, H. G., zmarła przed spadkodawczynią, co zgodnie z art. 927 § 1 k.c. uniemożliwia jej dziedziczenie. W związku z tym, na podstawie art. 931 § 2 k.c., w jej miejsce wstąpił jej zstępny, wnioskodawca M. G. Sąd zinterpretował oświadczenie o wydziedziczeniu wnuka S. Ś. (1) jako testament negatywny, zgodnie z którym spadkodawczyni wyłączyła go od dziedziczenia po sobie, co potwierdza utrwalone orzecznictwo (J. C., J. K.). Ponadto, dzieci spadkodawczyni, I. S. i Z. Ś. (2), zawarły z nią umowy zrzeczenia się dziedziczenia w formie aktu notarialnego, które zgodnie z art. 1049 k.c. obejmowały również ich zstępnych i wyłączały ich od dziedziczenia tak, jakby nie dożyli otwarcia spadku. Mając na uwadze powyższe, sąd stwierdził, że spadek w całości nabył wnuk spadkodawczyni M. G., na podstawie art. 931 § 2 k.c. w zw. z art. 931 § 1 k.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja skutków wydziedziczenia jako testamentu negatywnego oraz zakresu zrzeczenia się dziedziczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy spadkobierca testamentowy zmarł przed spadkodawcą, a wydziedziczony wnuk jest jednocześnie spadkobiercą ustawowym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wydziedziczenie wnuka w testamencie, w sytuacji gdy spadkobierca testamentowy (córka) zmarł przed spadkodawcą, należy interpretować jako testament negatywny, wyłączający wydziedziczonego od dziedziczenia ustawowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wydziedziczenie, jako dalej idące oświadczenie woli, wywołuje skutki tożsame ze skutkami testamentu negatywnego, co oznacza wyłączenie od dziedziczenia.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na utrwalonym poglądzie doktryny, że wydziedziczenie jest czynnością prawną o szerszym zakresie niż testament negatywny i skutkuje wyłączeniem od dziedziczenia.
Czy zrzeczenie się dziedziczenia przez spadkobiercę ustawowego obejmuje również jego zstępnych, zgodnie z art. 1049 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej, co skutkuje wyłączeniem ich od dziedziczenia.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepis art. 1049 § 1 k.c., zgodnie z którym zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje zstępnych, chyba że umowa stanowi inaczej, co skutkuje ich wyłączeniem od dziedziczenia.
Czy zstępni wydziedziczonego zstępnego są uczestnikami postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po prababce, jeśli wydziedziczony zstępny jest spadkobiercą ustawowym?
Odpowiedź sądu
Nie, zstępni wydziedziczonego zstępnego nie są uczestnikami postępowania spadkowego, ponieważ nie są zainteresowani w sprawie, a uczestnikiem jest sam wydziedziczony zstępny.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że choć zstępni wydziedziczonego mogą być uprawnieni do zachowku, nie stają się automatycznie uczestnikami postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, gdyż nie są zainteresowani w rozumieniu przepisów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Z. Ś. (1) | osoba_fizyczna | spadkodawczyni |
| S. Ś. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| J. Ś. | osoba_fizyczna | zstępna uczestnika |
| H. G. | osoba_fizyczna | córka spadkodawczyni (zmarła) |
| I. S. | osoba_fizyczna | córka spadkodawczyni (zmarła) |
| T. Ś. | osoba_fizyczna | syn spadkodawczyni (zmarły) |
| Z. Ś. (2) | osoba_fizyczna | syn spadkodawczyni (zmarły) |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 931 § § 2
Kodeks cywilny
Wstępni spadkobiercy dziedziczą w jego miejsce.
k.c. art. 1049 § § 1
Kodeks cywilny
Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej. Zrzekający się oraz jego zstępni zostają wyłączeni od dziedziczenia tak, jakby nie dożyli otwarcia spadku.
Pomocnicze
k.c. art. 927 § § 1
Kodeks cywilny
Nie może być spadkobiercą osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku.
k.c. art. 1008
Kodeks cywilny
Określa przyczyny wydziedziczenia.
k.c. art. 1011
Kodeks cywilny
Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę.
k.c. art. 1048
Kodeks cywilny
Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wydziedziczenie wnuka należy interpretować jako testament negatywny, wyłączający go od dziedziczenia. • Zrzeczenie się dziedziczenia przez dzieci spadkodawczyni obejmuje również ich zstępnych. • Zstępny zmarłego spadkobiercy testamentowego dziedziczy w jego miejsce.
Odrzucone argumenty
S. Ś. (1) rości sobie prawa do spadku mimo wydziedziczenia. • Skutki wydziedziczenia nie rozciągają się na małoletnią córkę S. Ś. (1).
Godne uwagi sformułowania
Wydziedziczenie, jako dalej idące, zawsze natomiast wywołuje skutki tożsame ze skutkami testamentu negatywnego. • Zrzekający się oraz jego zstępni zostają wyłączeni od dziedziczenia tak, jakby nie dożyli otwarcia spadku.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków wydziedziczenia jako testamentu negatywnego oraz zakresu zrzeczenia się dziedziczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy spadkobierca testamentowy zmarł przed spadkodawcą, a wydziedziczony wnuk jest jednocześnie spadkobiercą ustawowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność dziedziczenia, gdzie testament, wydziedziczenie i zrzeczenie się dziedziczenia splatają się, prowadząc do nieoczywistego rozstrzygnięcia.
“Czy wydziedziczenie wnuka może pozbawić go spadku po prababci, nawet jeśli testament powołał do spadku inną osobę?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.