I NS 522/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomości wnioskodawców, na której znajdowały się urządzenia przesyłowe należące do uczestnika postępowania, spółki energetycznej. Uczestnik postępowania wnosił o oddalenie wniosku, argumentując, że nabył służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu w drodze zasiedzenia jeszcze przed wejściem w życie przepisów wprowadzających służebność przesyłu do polskiego prawa (przed 3 sierpnia 2008 r.). Sąd Rejonowy w Kędzierzynie-Koźlu, rozpoznając sprawę, wydał postanowienie wstępne, uznając roszczenie wnioskodawców o ustanowienie służebności przesyłu za usprawiedliwione w zasadzie. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na stanowisku, że przed 3 sierpnia 2008 r. nie było możliwe ani ustanowienie, ani zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu. Argumentacja ta opierała się na zasadzie numerus clausus praw rzeczowych, konstytucyjnych zasadach ochrony własności oraz zakazie retroaktywnego działania prawa. Sąd podkreślił, że służebność przesyłu jest odrębną instytucją prawną, wprowadzoną do Kodeksu cywilnego w 2008 roku, i nie można jej utożsamiać ze służebnością gruntową w rozumieniu przepisów obowiązujących przed tą datą. Niezależnie od powyższego, sąd wskazał, że nawet gdyby przyjąć możliwość zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 2008 r., uczestnik postępowania nie wykazał spełnienia przesłanek zasiedzenia. Brak było dowodów na faktyczne objęcie służebności w posiadanie przez poprzedników prawnych uczestnika w odpowiednim terminie, a także na to, że linie energetyczne przebiegały przez nieruchomość wnioskodawców. Ponadto, sąd uznał, że nabycie nieruchomości przez wnioskodawców w 1997 r. nastąpiło w dobrej wierze, a służebność nie była ujawniona w księdze wieczystej, co skutkowało jej wygaśnięciem z mocy rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących służebności przesyłu, zasiedzenia służebności przed 2008 r., rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych oraz zasady numerus clausus praw rzeczowych.
Dotyczy stanu prawnego sprzed 3 sierpnia 2008 r. w kontekście zasiedzenia służebności gruntowej o treści służebności przesyłu. Orzeczenie Sądu Rejonowego, choć szczegółowe, nie jest orzeczeniem Sądu Najwyższego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy możliwe jest zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed dniem 3 sierpnia 2008 r. (wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie było możliwe ustanowienie ani zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed dniem 3 sierpnia 2008 r. z uwagi na brak podstaw normatywnych i naruszenie zasady numerus clausus praw rzeczowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że służebność przesyłu jest odrębną instytucją prawną, wprowadzoną do Kodeksu cywilnego w 2008 r. Przed tą datą brak było podstaw prawnych do ustanowienia lub zasiedzenia służebności o takiej treści, co naruszałoby zasadę numerus clausus praw rzeczowych oraz zasady ochrony własności i niedziałania prawa wstecz.
Czy uczestnik postępowania wykazał wszystkie przesłanki zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uczestnik postępowania nie wykazał wszystkich przesłanek zasiedzenia, w szczególności nie udowodnił faktycznego posiadania służebności przez wymagany okres oraz nie wykazał, że linie energetyczne przebiegały przez nieruchomość wnioskodawców.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że uczestnik nie przedstawił wystarczających dowodów na faktyczne objęcie służebności w posiadanie przez wymagany okres (20 lub 30 lat). Przedłożone decyzje administracyjne nie dowodziły faktycznego korzystania z nieruchomości w zakresie służebności, a brak było dowodów geodezyjnych lub innych, które jednoznacznie powiązałyby linie energetyczne z nieruchomością wnioskodawców.
Czy służebność nabyta przez zasiedzenie przed 1997 r. (datą nabycia nieruchomości przez wnioskodawców) wygasła z uwagi na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nawet gdyby służebność została zasiedziana przed 1997 r., wygasła ona z chwilą nabycia nieruchomości przez wnioskodawców w dobrej wierze, ponieważ nie była ujawniona w księdze wieczystej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wnioskodawcy nabyli nieruchomość w dobrej wierze, a ponieważ służebność nie była ujawniona w księdze wieczystej, zastosowanie miała rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, która chroni nabywców przed nieujawnionymi obciążeniami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| W. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Z. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| (...) S.A. | spółka | uczestnik postępowania |
Przepisy (21)
Główne
k.c. art. 305(1)
Kodeks cywilny
Definiuje służebność przesyłu.
k.c. art. 305(2) § § 2
Kodeks cywilny
Umożliwia właścicielowi nieruchomości żądanie ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem.
k.p.c. art. 318 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia wydanie postanowienia wstępnego.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów k.p.c. do postępowań nieprocesowych.
u.k.w.h. art. 5
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.
u.k.w.h. art. 7
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wyłączenia stosowania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Pomocnicze
k.c. art. 49 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy urządzeń przesyłowych.
k.c. art. 176 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy doliczania posiadania poprzedników prawnych do okresu zasiedzenia.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemanie samoistnego posiadania.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia służebności gruntowych.
k.c. art. 282 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zasiedzenia służebności gruntowych.
k.c. art. 285 § § 2
Kodeks cywilny
Określa cel ustanowienia służebności gruntowej (zwiększenie użyteczności gruntu władnącego).
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
Ogólna zasada niedziałania prawa wstecz.
k.c. art. 245 § § 1
Kodeks cywilny
Wymóg formy aktu notarialnego dla ustanowienia służebności.
k.c. art. 245 § § 2
Kodeks cywilny
Wymóg formy aktu notarialnego dla ustanowienia służebności.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki uznania okoliczności za niesporne.
k.p.c. art. 228 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wiedza notoryjna sądu.
u.k.w.h. art. 7 § pkt 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wyłączenie rękojmi w przypadku praw obciążających nieruchomość z mocy ustawy.
u.k.w.h. art. 7 § pkt 2-4
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wyłączenia stosowania rękojmi.
u.k.w.h. art. 7 § pkt 5
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wyłączenie rękojmi (weszło w życie 3 sierpnia 2008 r.).
o.p. art. 34
Ordynacja podatkowa
Hipoteka ustawowa (przed zmianą).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak możliwości zasiedzenia służebności gruntowej o treści służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. • Naruszenie zasady numerus clausus praw rzeczowych przez orzecznictwo SN. • Naruszenie konstytucyjnych zasad ochrony własności i niedziałania prawa wstecz. • Niewykazanie przez uczestnika przesłanek zasiedzenia (faktyczne posiadanie, przebieg linii). • Wygasnięcie ewentualnej służebności z uwagi na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Odrzucone argumenty
Zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. • Doliczenie okresu posiadania sprzed 3 sierpnia 2008 r. do zasiedzenia służebności przesyłu. • Posiadanie służebności w dobrej wierze.
Godne uwagi sformułowania
służebność przesyłu została wprowadzona do porządku prawnego na mocy ustawy z dnia 30 maja 2008 r. • orzecznictwo Sądu Najwyższego (...) opowiedziało się zarówno za możliwością ustanowienia przed datą wejścia w życie przepisów art. 305 (1) – 305 (4) kpc służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu, jak i możliwością nabycia poprzez zasiedzenie tego rodzaju służebności przed 3 sierpnia 2008 r. • zarzuty odnoszące się do możliwości ustanowienia oraz zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed dniem 3 sierpnia 2008 r. miały charakter zarówno dogmatyczny i materialnoprawny, jak i konstytucyjny. • zasada numerus clausus praw rzeczowych • naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i prawa, wywodzonej z art. 2 Konstytucji RP. • przyjęcie wykładni zastosowanej przez Sąd Najwyższy prowadzi w istocie do retroaktywnego działania norm prawnych • nie można uznać, aby możliwe było ukształtowanie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu jako szczególnego przypadku służebności gruntowej. • rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych • służebność ta wygasła zgodnie z zasadą rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych
Skład orzekający
Radosław Jamroży
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących służebności przesyłu, zasiedzenia służebności przed 2008 r., rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych oraz zasady numerus clausus praw rzeczowych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed 3 sierpnia 2008 r. w kontekście zasiedzenia służebności gruntowej o treści służebności przesyłu. Orzeczenie Sądu Rejonowego, choć szczegółowe, nie jest orzeczeniem Sądu Najwyższego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu służebności przesyłu i zarzutu zasiedzenia, a sąd szczegółowo analizuje kontrowersyjne kwestie prawne związane z wykładnią przepisów i konstytucyjnością orzecznictwa SN.
“Czy zasiedziałe linie energetyczne sprzed 2008 roku mogą być podstawą do odmowy ustanowienia służebności przesyłu?”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.