I Ns 522/16

Sygn. akt I Ns 522/16 POSTANOWIENIE Dnia 30 listopada 2016 roku Sąd Rejonowy w Suchej Beskidzkiej I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Rafał Kucharzyk Protokolant: protokolant sądowy Aneta Rzepka po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 roku w Suchej Beskidzkiej na rozprawie sprawy z wniosku Z. K. przy uczestnictwie M. O. o stwierdzenie nabycia spadku po J. K. p o s t a n a w i a: 1. stwierdzić, że spadek po J. K. (nazwisko rodowe O. ) córce F. i Z. , zmarłej w dniu 9 grudnia 2007 roku w M. , ostatnio zamieszkałej w K. , na podstawie ustawy wprost nabyli: - mąż Z. K. , syn B. i J. – w 8/16 częściach, - matka Z. O. , córka T. i Z. – w 3/16 częściach, - siostra M. O. , córka F. i Z. – w 5/16 częściach, wraz z wchodzącym w skład spadku udziałem w gospodarstwie rolnym; 2. stwierdzić, że wnioskodawca i uczestniczka ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Sygn. akt I Ns 522/16 UZASADNIENIE postanowienia Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej z dnia 30 listopada 2016 roku Wnioskodawca Z. K. w piśmie z dnia 26.10.2016 r. (k. 3) wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po J. K. na podstawie ustawy. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż spadkodawczyni J. K. ostatnio zamieszkała w K. zmarła w dniu 09.12.2007 roku, a spadkobiercami po niej są on, jako mąż spadkodawczyni i siostra M. O. . Podał, że w skład spadku wchodzi położone w K. gospodarstwo rolne. Uczestniczka M. O. w stanowisku zajętym na rozprawie w dniu 30.11.2016 r. nie sprzeciwiła się wnioskowi (k. 17). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Spadkodawczyni J. K. , nazwisko rodowe O. , córka F. i Z. , zmarła w dniu 09.12.2007 roku w M. , a ostatnio przed śmiercią zamieszkiwała w K. . Związek małżeński zawierała jeden raz, nie posiadała zstępnych. Spadkodawczyni w chwili śmierci była zamężna ze Z. K. , synem B. i J. - wnioskodawcą. Rodzice spadkodawczyni zmarli, a to F. O. syn F. i F. w dniu 01.08.2000 roku, natomiast matka Z. O. córka T. i Z. w dniu 16.10.2013 roku. Spadkodawczyni miała jedną siostrę, M. O. córkę F. i Z. . Spadkodawczyni nie pozostawiła testamentu. Względem spadkodawczyni nie toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku, nie sporządzono aktu poświadczenia dziedziczenia. Nie toczyły się pomiędzy spadkobiercami procesy o uznanie za niegodnego dziedziczenia, żaden z nich nie zawierał umów o zrzeczeniu się dziedziczenia, ani nikt nie składał oświadczeń o przejęciu bądź odrzuceniu spadku. Dowód: zapewnienie spadkowe uczestniczki, k. 17v 00:08:59; odpis skrócony aktu zgonu J. K. , k. 5; odpis skrócony aktu zgonu F. O. , k. 6, odpis skrócony aktu zgonu J. K. , k. 5; odpis skrócony aktu zgonu Z. O. , k. 7, odpis skrócony aktu małżeństwa Z. K. i J. O. , k. 8, odpis skrócony aktu małżeństwa F. O. i M. O. , k. 9. Spadkodawczyni była współwłaścicielem udziału w 1/6 części gospodarstwa rolnego położonego w K. , składającego się z dziełek ewidencyjnych o numerach: (...) i (...) o łącznej powierzchni 1,1818 ha stanowiących pastwiska, rolę, sad i teren zabudowany. W skład spadku po spadkodawczyni J. K. wchodził zatem udział w gospodarstwie rolnym. Dowód: odpis zwykły z księgi wieczystej numer (...) , zeznania uczestniczki, k. 17v 00:08:59. Powyższy stan faktyczny ustalony został przez Sąd na podstawie wyszczególnionych powyżej dokumentów. Dokumenty te Sąd uznał za autentyczne i wiarygodne, ich forma i treść, nie budziły zastrzeżeń i wątpliwości. Nie ujawniły się też takie okoliczności, które należałoby brać pod uwagę z urzędu, a które podważałyby wiarygodność tej kategorii dowodów i godziły w ich moc dowodową. Ponadto Sąd dał wiarę złożonemu przez uczestniczkę zapewnieniu spadkowemu jak również jej zeznaniom, które były zgodne, spójne i nie nasuwały żadnych wątpliwości co do ich wiarygodności. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 926 § 1 K. c. powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Wedle § 2 powołanego przepisu dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy, albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że spadkodawczyni J. K. nie pozostawiła testamentu. Z tego względu, z chwilą śmierci należące do niej prawa i obowiązki majątkowe przeszły na spadkobierców ustawowych. Zgodnie z art. 925 K. c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Natomiast przepis art. 924 K. c. wskazuje, iż spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Zatem według stanu rzeczy istniejącego w tejże chwili określa się między innymi: następców prawnych, tj. spadkobierców zmarłego i skład spadku. Podstawą orzekania są zatem przepisy obowiązujące w chwili otwarcia spadku, tj. w przedmiotowym przypadku obowiązujące w dniu 09.12.2007 roku. Zgodnie z art. 932 § 1 K. c. w brzmieniu obowiązującym w chwili otwarcia spadku w braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek, rodzice i rodzeństwo. Paragraf 2 wspomnianego przepisu wskazuje, iż udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu bądź z rodzicami, bądź z rodzeństwem, bądź z rodzicami i rodzeństwem spadkodawcy, wynosi połowę spadku. Z kolei zgodnie z art. 933 § 1 i 2 K. c. w brzmieniu obowiązującym w chwili otwarcia spadku udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z rodzeństwem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą część tego, co przypada łącznie dla rodziców i rodzeństwa; pozostałą część dziedziczy rodzeństwo w częściach równych. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada po połowie drugiemu z rodziców i rodzeństwu spadkodawcy. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż spadkodawczyni J. K. w chwili otwarcia spadku była zamężna ze Z. K. , wnioskodawcą. Na niego przypadała zatem – zgodnie z powołaną wyżej treścią przepisów ustawy - połowa spadku, a więc udział w 1/2 części ( 8/16 części ) spadku. Druga połowa spadku przypadała rodzicom i rodzeństwu, przy czym dla każdego z rodziców przypadało po 1/4 tego, co pozostało dla nich i rodzeństwa, a więc po 1/8 części spadku (po 1/4 części z pozostałego udziału w 1/2 części spadku). Dla rodzeństwa, a więc dla jedynej siostry spadkodawcy – uczestniczki M. O. , przypadała pozostała część spadku, z więc udział w 2/8 jego części. Ojciec spadkodawczyni zmarł przed otarciem spadku, bo w dniu 01.08.2000 r. Skoro tak, jego udział (1/8 = 2/16 części spadku) przypadł po połowie (po 1/16 części spadku), drugiemu z rodziców – matce Z. O. oraz rodzeństwu – siostrze: M. O. . W konsekwencji matce spadkodawczyni – Z. O. przypadł udział w spadku w wysokości 3/16 części (jej własny udział w wysokości 1/8 = 2/16 części oraz udział 1/16 części po zmarłym mężu), a siostrze spadkodawczyni – M. O. udział w spadku w 5/16 części (jej własny udział w wysokości 2/8 = 4/16 części oraz udział 1/16 części po zmarłym ojcu). Z uwagi na okoliczność, iż w skład spadku po zmarłej wchodził udział w gospodarstwie rolnym, Sąd stwierdził nabycie spadku przez spadkobierców w wyżej wymienionych udziałach wraz z wchodzącym w skład spadku udziałem w gospodarstwie rolnym. Sąd nie badał, który ze spadkobierców ustawowych spełniał przesłanki do dziedziczenia tego gospodarstwa, gdyż w dacie otarcia spadku obowiązywały przepisy, które zwalniały Sąd od takiego obowiązku. Otóż zgodnie z brzmieniem art. 677 § 2 K. p. c. , który został uchylony w dniu 02.10.2008 roku (na podstawie ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 roku o zmianie ustawy - Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw [Dz. U. Nr 181, poz. 1287]), a więc obowiązywał w dacie otwarcia spadku po spadkodawczyni, w wypadku, gdy w skład spadku wchodziło gospodarstwo rolne podlegające dziedziczeniu z ustawy, sąd miał obowiązek wymienić w treści tego postanowienia ponadto spadkobierców dziedziczących to gospodarstwo oraz ich udziały w nim. Natomiast w dniu 14 lutego 2001 roku został ogłoszony w Dzienniku Ustaw wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2001 roku, sygn. akt P 4/99, zgodnie z którym utraciły moc obowiązującą – jako niezgodne z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej - przepisy kodeksu cywilnego dotyczące przesłanek, które winni spełniać spadkobiercy ustawowi, żeby móc dziedziczyć spadek w zakresie gospodarstwa rolnego. Od tej daty spadek w zakresie gospodarstwa rolnego nabywał każdy ze spadkobierców, a zatem zbędne (nawet niedopuszczalne) było badanie przesłanek do dziedziczenia spadku w tym zakresie, dlatego Sąd tego zaniechał. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie powołanych przepisów orzekł jak w pkt. 1 sentencji postanowienia. O kosztach orzeczono jak w pkt. 2 sentencji postanowienia na podstawie art. 520 § 1 K. p. c. , który stanowi, iż każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. SSR Rafał Kucharzyk