I NS 211/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd rozstrzygnął złożony spór o podział majątku wspólnego po rozwodzie oraz dział spadku, uwzględniając wieloletnie ustalenia faktyczne i prawne dotyczące nieruchomości, praw i wierzytelności.
Sprawa dotyczyła wieloetapowego podziału majątku wspólnego po rozwodzie W. T. (1) i Z. T. (1) oraz działu spadku po W. T. (1). Sąd analizował składniki majątku, w tym nieruchomości, spółdzielcze prawo do lokalu, wierzytelności z tytułu nakładów i sprzedaży maszyn, rozliczając nakłady z majątku wspólnego na majątek odrębny oraz ustalając obowiązki spłat między spadkobiercami i byłym małżonkiem. Kluczowe było ustalenie pochodzenia środków na nabycie i zabudowę nieruchomości.
Postanowienie Sądu Rejonowego w przedmiocie działu spadku po W. T. (1) oraz podziału majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej z Z. T. (1) było przedmiotem wielokrotnych postępowań sądowych, w tym apelacji. Początkowe postanowienie z 2004 roku zostało częściowo uchylone przez Sąd Okręgowy w 2008 roku, który wskazał na potrzebę dokładniejszego ustalenia składników majątku wspólnego i nakładów. Po ponownym rozpoznaniu sprawy przez Sąd Rejonowy w 2012 roku, kolejne postanowienie zostało uchylone przez Sąd Okręgowy w 2013 roku z uwagi na dowolne ustalenia dotyczące nieruchomości w S. i niejasne pochodzenie środków. Ostatecznie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy ustalił skład majątku wspólnego, rozliczył nakłady z majątku wspólnego na majątek odrębny W. T. (1) (nieruchomości w W. i S.), uwzględniając opinie biegłych i zeznania licznych świadków. Kluczowe było ustalenie, że nakłady na nieruchomości w W. i S. pochodziły z majątku wspólnego małżonków, mimo że nieruchomości te stanowiły majątek odrębny W. T. (1). Rozliczone zostały również wierzytelności z tytułu sprzedaży linii technologicznej. Sąd dokonał ostatecznego działu spadku po W. T. (1) i rozliczył koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Sąd ustalił skład majątku wspólnego, rozliczając wierzytelności z tytułu nakładów z majątku wspólnego na majątek odrębny oraz wierzytelności z tytułu sprzedaży składników majątkowych.
Uzasadnienie
Sąd analizował zeznania świadków, dokumenty i opinie biegłych, aby ustalić wartość i pochodzenie środków przeznaczonych na nabycie i zabudowę nieruchomości, a także innych składników majątkowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
Postanowienie o podziale majątku i dziale spadku
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. T. (1) | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| B. T. (1) | osoba_fizyczna | spadkobierca, uczestnik postępowania |
| F. T. | osoba_fizyczna | spadkobierca, uczestnik postępowania |
| B. T. (2) | osoba_fizyczna | spadkobierca, uczestnik postępowania |
| Z. T. (1) | osoba_fizyczna | była żona, wnioskodawczyni |
| T. M. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania, była żona |
Przepisy (6)
Główne
k.r.o. art. 45 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Podstawa do rozliczenia nakładów z majątku dorobkowego na majątek odrębny.
Pomocnicze
k.c. art. 1039
Kodeks cywilny
Nie stosuje się w przypadku dziedziczenia testamentowego.
k.c. art. 1043
Kodeks cywilny
Nie stosuje się w przypadku dziedziczenia testamentowego.
k.p.c. art. 684
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ustaleń w postępowaniu o podział majątku.
k.p.c. art. 685
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ustaleń w postępowaniu o podział majątku.
k.p.c. art. 567 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania w sprawach działu spadku.
Argumenty
Godne uwagi sformułowania
nakłady z majątku dorobkowego na majątek odrębny pochodzenie środków przeznaczonych na nabycie i zabudowę nieruchomości rozliczenie wierzytelności z tytułu nakładów
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie składu i wartości majątku wspólnego po rozwodzie, rozliczanie nakładów z majątku wspólnego na majątek odrębny, podział spadku w skomplikowanych stanach faktycznych."
Ograniczenia: Specyfika stanu faktycznego, wieloletnie postępowanie dowodowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność prawną i dowodową rozliczeń majątkowych po rozwodzie i śmierci, angażując liczne strony i wymagając analizy wielu lat transakcji i zeznań świadków.
“Wieloletnia batalia o majątek: Jak sąd rozlicza nieruchomości i długi po rozwodzie i śmierci?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I Ns 211/13 Uzasadnienie postanowienia z dnia 14 czerwca 2016 roku Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2004 roku wydanym w sprawie o sygn. akt I Ns 50/03, Sąd Rejonowy: I. dokonał działu spadku po W. T. (1) , zmarłym w dniu 9 listopada 1991 roku w W. , w skład którego to spadku wchodziły: własność nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr (...) przy ulicy (...) w W. , własność nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr (...) przy ulicy (...) w W. , udział we własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu mieszkalnego przy ulicy (...) w W. , w ten sposób, że: 1) nieruchomość oznaczoną we właściwym rejestrze jako działka ewidencyjna nr (...) z obrębu 07-18 przy ulicy (...) w W. , o powierzchni 2,7316 ha, dla której Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim prowadzi księgę wieczystą oznaczoną jako KW (...) ( (...) ), przyznał na wyłączną własność synowi zmarłego B. T. (1) ; 2) nieruchomość oznaczoną we właściwym rejestrze jako „Willa N. W. – dz. 15 cz.”, działki ewidencyjne nr (...) przy ulicy (...) w W. , o powierzchni (...) kwadratowych, dla której w tutejszym Sądzie Rejonowym przechowuje się mającą moc księgi wieczystej księgę hipoteczną pod numerem inwentarzowym (...) , przyznał na współwłasność w częściach ułamkowych po połowie (po jednej drugiej) dzieciom zmarłego B. T. (2) i F. T. ; 3) na zasadzie działu spadku połączonego z podziałem majątku wspólnego zmarłego W. T. (1) i jego byłej żony Z. T. (1) po ustaniu wspólności majątkowej własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego przy ulicy (...) w W. przyznał wyłącznie synowi zmarłego B. T. (1) ; 4) orzekł, że syn zmarłego B. T. (1) ma obowiązek spłaty dzieci zmarłego B. T. (2) i F. T. przez zapłatę na rzecz każdego z nich po 137.010,50 złotych w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia; II. oddalił wniosek o dział spadku w części nieobjętej niniejszym postanowieniem; III. dokonał podziału majątku wspólnego po zmarłym W. T. (1) i jego byłej żonie Z. T. (1) po ustaniu wspólności majątkowej, w skład którego to majątku wchodziły: własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego przy ulicy (...) w W. , a także własność maszyn i urządzeń do produkcji taśmy z tworzyw sztucznych oraz trafostacji w miejscowości Kanada wraz z częściami zapasowymi, traktorem i osprzętem, w ten sposób, że poza przyznaniem wyłącznie synowi zmarłego małżonka B. T. (1) własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego przy ulicy (...) w W. : 1) orzekł, że połowa wierzytelności z tytułu sprzedaży maszyn i urządzeń do produkcji taśmy z tworzyw sztucznych oraz trafostacji w miejscowości Kanada wraz z częściami zapasowymi, traktorem i osprzętem przysługuje byłej żonie zmarłego Z. T. (1) , a połowa tej wierzytelności przysługuje w równych częściach dzieciom zmarłego B. T. (2) , B. T. (1) i F. T. , 2) orzekł, że każde z wymienionych dzieci zmarłego ma obowiązek spłaty byłej żony zmarłego Z. T. (1) przez zapłatę na jej rzecz kwot stanowiących w złotych polskich równowartość po 1.633,33 dolarów Stanów Zjednoczonych Ameryki według średniego kursu podanego przez Narodowy Bank Polski na dzień wydania postanowienia wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi w złotych polskich od tego dnia do dnia zapłaty, a B. T. (1) ponadto przez zapłatę na jej rzecz kwoty 81.239,25 złotych; IV. oddalił wniosek o podział majątku wspólnego po zmarłym i jego byłej żonie po ustaniu wspólności majątkowej w części nieobjętej niniejszym postanowieniem; V. orzekł o kosztach postępowania. Na skutek apelacji wnioskodawczyni Z. T. (1) i uczestnika B. T. (1) Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 30 stycznia 2008 roku wydanym w sprawie o sygn. akt V Ca 2291/07 uchylił postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 29 grudnia 2004 roku, sygn. akt I Ns 50/03, w części obejmującej pkt I. 4), II., III., IV. i V. oraz w tej części przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że w niniejszym postępowaniu powinny zostać ustalone oraz wyszczególnione w sentencji postanowienia Sądu Rejonowego składniki majątku wspólnego byłych małżonków Z. i W. T. (1) , w szczególności powinny zostać ustalone nakłady oraz ich wysokość poniesione z ich majątku wspólnego na nieruchomości położone w W. przy ul. (...) oraz ul. (...) , stanowiące ostatecznie – na skutek dziedziczenia po matce – odrębny majątek W. T. (1) . Według Sądu Okręgowego wartość nakładów powinna zostać ustalona według ich stanu na datę ustania małżeństwa. Brak było natomiast podstaw do zaliczenia na schedy spadkowe B. T. (2) i F. T. kosztów ich wykształcenia. W ocenie Sądu Okręgowego art. 1039 k.c. w zw. z art. 1043 k.c. nie znajduje bowiem zastosowania w przypadku stwierdzenia nabycia spadku na podstawie testamentu, tak jak to miało miejsce w sprawie niniejszej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia 7 maja 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I Ns 947/09 Sąd Rejonowy: I. ustalił, że w skład majątku dorobkowego Z. T. (1) i W. T. (1) wchodzą następujące składniki: 1) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr (...) w budynku przy ul. (...) w W. o wartości 108.319 złotych; 2) wierzytelność z tytułu nakładów małżonków T. na nabycie oraz zabudowę nieruchomości należącej do majątku odrębnego W. T. (1) stanowiącej działki ewidencyjne nr (...) z obrębu 07-18 przy ul. (...) w W. - W. o wartości 1.108.157 złotych; 3) wierzytelność z tytułu nakładów małżonków T. na nieruchomość należącą do majątku odrębnego W. T. (1) stanowiącą działki ewidencyjne (...) o powierzchni (...) kwadratowych, położoną w W. przy ul. (...) , dla której urządzona jest księga hipoteczna nr (...) , o wartości 10.607,80 złotych; 4) wierzytelność z tytułu ceny sprzedaży W. T. (2) linii technologicznej do produkcji tasiemek w miejscowości Kanada w kwocie 9.800 USD; II. dokonał podziału pozostałego majątku wspólnego Z. T. (1) i W. T. (1) w ten sposób, że połowa wierzytelności z tytułu sprzedaży maszyn i urządzeń do produkcji taśmy z tworzyw sztucznych i trafostacji w miejscowości Kanada, powiat B. , przysługuje wnioskodawczyni Z. T. (1) , a połowa tej wierzytelności przysługuje w równych częściach dzieciom W. T. (1) B. T. (2) , B. T. (1) i F. T. ; III. zasądził na rzecz wnioskodawczyni Z. T. (1) od B. T. (1) kwotę 532.366,38 złotych, a od B. T. (2) i F. T. na rzecz Z. T. (1) po 94.255,14 złotych z ustawowymi odsetkami od daty uprawomocnienia się postanowienia do dnia zapłaty; IV. dokonał ostatecznego działu spadku po W. T. (1) w ten sposób, że przyznał jego spadkobiercom B. T. (2) , B. T. (1) i F. T. po 1/3 części kwot znajdujących się w dyspozycji wykonawcy testamentu. V. orzekł o kosztach postępowania. Na skutek apelacji uczestników T. M. i F. T. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 17 stycznia 2013 roku wydanym w sprawie o sygn. akt V Ca 2751/12 uchylił postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 7 maja 2012 roku, sygn. I Ns 947/09, i przekazał sprawę Sądowi Rejonowego do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że ustalenie co do zaliczenia nieruchomości położonej w S. przy ul. (...) w skład majątku wspólnego byłych małżonków Z. T. (1) i W. T. (1) poczynione zostało w sposób dowolny. Pochodzenie środków przeznaczonych na zakup tej nieruchomości nie zostało przez Sąd Rejonowy wyjaśnione. W ocenie Sądu Okręgowego rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie będzie mogło być wydane dopiero po rozważeniu całości materiału dowodowego oraz okoliczności podnoszonych przez każdą ze stron, uwzględniając obowiązek dokonywania ustaleń z urzędu, niezależnie od inicjatywy dowodowej stron, z punktu widzenia art. 684 k.p.c. i art. 685 k.p.c. w zw. z art. 567 § 3 k.p.c. Rozpoznając sprawę ponownie należy w pierwszej kolejności ustalić krąg następców prawnych B. T. (2) , a następnie dokonać niezbędnych ustaleń w zakresie składu i wartości majątku wspólnego byłych małżonków. Biorąc pod uwagę charakter roszczenia zgłoszonego przez strony, należy zbadać sporne kwestie, poddając krytycznej analizie całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym także dokumenty znajdujące się w aktach sprawy o sygn. VIII Ns 2452/75. W dalszej kolejności należy zaś dokonać oceny wartości majątku podlegającego podziałowi i rozliczenia udziałów przypadających stronom, korzystając z opinii biegłych odpowiednich specjalności, jeśli w świetle stanowisk stron będzie to konieczne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Sąd Rejonowy ostatecznie wnioskodawczyni Z. T. (1) oraz uczestnik B. T. (1) wnosili o: I. ustalenie, że w skład majątku wspólnego byłych małżonków Z. T. (1) i W. T. (1) wchodzą następujące składniki: 1. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr (...) w budynku przy ul. (...) w W. , należącym do zasobów Spółdzielni Mieszkaniowej (...) o wartości 279.050 zł; 2. wierzytelność z tytułu nakładów małżonków na nabycie oraz zabudowę nieruchomości należącej do majątku odrębnego W. T. (1) , stanowiącej działki ewidencyjne nr (...) z obrębu 07-18 przy. ul. (...) w W. ( W. ), dla której w Sądzie Rejonowym w Mińsku Mazowieckim urządzona jest księga wieczysta KW nr (...) ( (...) ) o wartości 1.270.280 zł; 3. wierzytelność z tytułu nakładów małżonków na nieruchomość należącą do majątku odrębnego W. T. (1) , położoną przy ul. (...) w W. , stanowiącą działki ewidencyjne nr (...) o powierzchni (...) kwadratowych, dla której urządzona jest księga hipoteczna nr inw. (...) pod nazwą „Willa N. W. – dz. 15 cz.” w kwocie 5.636 zł; 4. linia technologiczna do produkcji tasiemek o wartości 40.000 USD, (wskazywana w toku postępowania jako wierzytelność z tytułu ceny sprzedaży W. T. (2) linii technologicznej w kwocie 9.800 USD, tj. 14.700 złotych, sprzedana przez W. T. (1) po ustaniu wspólności majątkowej; gdzie łączna wartość składników wymienionych w pkt 1.-4. wynosi 1.630.966 zł, a wartość udziału wnioskodawczyni odpowiada połowie i stanowi kwotę 815.483 zł; 5. rozliczenie w wnioskodawczynią wydatków z majątku wspólnego Z. T. (1) i W. T. (1) przeznaczonych na pokrycie długu osobistego W. T. (1) (a obecnie jego następców prawnych), spłaconego w czasie wspólności majątkowej w kwocie 62.470 starych złotych, zasądzonej w pkt VI. postanowienia Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy z dnia 2 grudnia 1976 roku w sprawie o sygn. akt VIII Ns 2452/16 na rzecz uczestniczki T. M. jako byłej (pierwszej) żony W. T. (1) ; II. rozliczenie kwoty określonej w pkt I. 5. przez zasądzenie od uczestników na rzecz wnioskodawczyni Z. T. (1) odpowiednich części tego długu, tj. od F. T. i od B. T. (1) kwot po 19.521,87 złotych oraz od T. M. kwoty 23.426,25 złotych; III. dokonanie podziału majątku wspólnego Z. T. (1) i W. T. (1) oraz rozliczenie z tytułu działu spadku po W. T. (1) i z tego tytułu zasądzenie na rzecz wnioskodawczyni Z. T. (1) od B. T. (1) kwoty 531.840 złotych, od F. T. kwoty 220.611 złotych i od T. M. kwoty 63.031 zł z ustawowymi odsetkami od daty uprawomocnienia się orzeczenia; IV. rozliczenie alimentów w łącznej kwocie 144.000 złotych uiszczonych przez W. T. (1) na rzecz B. T. (2) i F. T. jako dzieci z pierwszego małżeństwa ze środków stanowiących majątek wspólny z wnioskodawczynią. Z kolei uczestnicy T. M. i F. T. ostatecznie wnosili o: 1. nieuwzględnienie w rozliczeniu alimentów w łącznej kwocie 144.000 złotych uiszczonych przez W. T. (1) na rzecz dzieci z pierwszego małżeństwa; 2. rozliczenie pożytków uzyskanych z majątku spadkowego pobranych przez J. M. jako wykonawcę testamentu w okresie od dnia 4 maja 1992 roku do dnia 3 maja 2013 roku wraz z odszkodowaniem za nieprawidłowe zarządzanie powierzonym majątkiem, w łącznej kwocie 477.765,12 złotych; 3. ustalenie, że w skład majątku wspólnego Z. T. (1) i W. T. (1) wchodzi samochód F. (...) oraz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w W. , ewentualnie maszyny i urządzenia służące do produkcji taśmy z tworzyw sztucznych oraz trafostacji w miejscowości Kanada wraz z częściami zapasowymi i osprzętem o wartości 40.000 USD i przyznanie tych maszyn i urządzeń na wyłączną własność Z. T. (1) z obowiązkiem spłaty na rzecz T. M. oraz F. T. ewentualnie zarządzenie ich sprzedaży w drodze licytacji komorniczej; 4. zasądzenie tytułem dopłat od B. T. (1) na rzecz F. T. kwoty 136.162,69 złotych oraz na rzecz T. M. kwoty 38 903,61 złotych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy za podstawę postanowienia Sąd Rejonowy przyjął następujące ustalenia: Z. T. (1) oraz W. T. (1) pozostawali w związku małżeńskim od dnia 24 czerwca 1976 roku do dnia 24 maja 1990 roku, kiedy to uprawomocniło się orzeczenie rozwiązujące ich małżeństwo przez rozwód. (odpis wyroku k. 17) Umów majątkowych małżeńskich nie zawierali. (okoliczność niesporna) W chwili ustania wspólności majątkowej w skład majątku dorobkowego Z. T. (1) i W. T. (1) wchodziły następujące składniki: 1) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr (...) w budynku przy ul. (...) w W. ; (okoliczność niesporna – protokół k. 2108, a ponadto zaświadczenie k. 7 oraz zaświadczenie k. 506) 2) wierzytelność z tytułu nakładów poniesionych z majątku dorobkowego na nieruchomość stanowiącą działki ewidencyjne nr (...) z obrębu 07-18 przy ul. (...) w W. - W. , o powierzchni 2,7316 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w Mińsku Mazowieckim prowadzona była Księga wieczysta nr (...) ; nakłady polegały na wzniesieniu na tej nieruchomości: - budynku mieszkalnego, - wiaty garażowej, - budynku gospodarczego oraz - szklarni. 3) wierzytelność z tytułu nakładów poniesionych z majątku dorobkowego na nieruchomość stanowiącą działki ewidencyjne nr (...) przy ul. (...) w W. , o powierzchni 1.696 m kwadratowych, oznaczona jako „Willa N. W. dz. 15 cz.”, dla której w tutejszym Sądzie przechowuje się mającą moc księgi wieczystej księgę hipoteczną pod numerem inwentarzowym (...) ; nakłady polegały na wzniesieniu na tej nieruchomości ogrodzenia. 4) linia technologiczna służąca do produkcji taśmy z tworzyw sztucznych wraz z częściami zapasowymi; Z kolei wierzytelność z tytułu nakładu polegającego na wzniesieniu na przy ul. (...) w W. - W. nieruchomości budynku rekreacyjnego stanowiła natomiast składnik majątków odrębnych obojga małżonków. Powstała zanim jeszcze małżonków T. obowiązywała wspólność majątkowa małżeńska. (domniemania faktyczne przyjęte na podstawie zeznań świadków A. P. k. 136 i nast, k. 1710 i nast., Z. A. k. 137 i nast., k. 1696 i nast., A. K. (1) k. 140 i nast., A. M. k. 148 i nast., k. 1739 i nast., J. N. k. 154 i nast., K. Z. k. 170 i nast., L. Ż. , k. 185 i nast., M. K. k. 320 i nast., J. K. k. 326 i nast., W. P. k. 348 i nast., T. C. k. 350 i nast., W. S. k. 415 i nast., E. B. k. 436 i nast., J. B. k. 485 i nast. oraz dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy o sygn. VIII Ns 2452/75) W skład majątku dorobkowego nie wchodził natomiast samochód marki F. (...) , który został jedynie użyczony W. T. (1) przez znajomego B. K. (1) , który wyjechał w celach zarobkowych do Stanów Zjednoczonych Ameryki. (zeznania świadka J. M. z dnia 25 listopada 2013 roku; zeznania wnioskodawczyni Z. T. (1) z dnia 3 lutego 2014 roku) Wartość poszczególnych składników majątku dorobkowego ustalona według ich stanu na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, tj. 24 maja 1990 roku oraz według cen aktualnych na dzień 23 marca 2005 roku, przestawiała się następująco: 1) spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr (...) w budynku przy ul. (...) w W. o wartości 108.319 złotych; (okoliczność niesporna – protokół k. 2108) 2) nakłady poniesione z majątku dorobkowego (z majątków odrębnych, gdy chodzi o budynek rekreacyjny) na nieruchomość stanowiącą działki ewidencyjne nr (...) i 33 z obrębu 07-18 przy ul. (...) w W. - W. o łącznej wartości 394.015,50 złotych, na które składały się: - budynek mieszkalny o wartości 315.036 złotych, - budynek rekreacyjny o wartości 33.836 złotych, - wiata garażowa o wartości 7.162,50 złotych, - budynek gospodarczy o wartości 23.939 złotych, - szklarnia przedstawiała o wartości 14.042 złotych. (pisemna opinia biegłego J. S. k. 2007-2030, uzupełniająca pisemna opinia biegłego J. S. k. 2096-2097, uzupełniająca ustna opinia biegłego J. S. k. 2102-2104) 3) nakłady poniesione z majątku dorobkowego na nieruchomość stanowiącą działki ewidencyjne nr (...) przy ul. (...) w W. w postaci ogrodzenia o wartości 5.636 złotych. (okoliczność niesporna – protokół k. 2108, a ponadto pisemna opinia biegłego J. S. k. 2007-2030, uzupełniająca pisemna opinia biegłego J. S. k. 2096-2097, uzupełniająca ustna opinia biegłego J. S. k. 2102-2104) Nakłady poniesione z majątku dorobkowego (z majątków odrębnych, gdy chodzi o budynek rekreacyjny) na nieruchomość stanowiącą działki ewidencyjne nr (...) z obrębu 07-18 przy ul. (...) w W. - W. oraz na nieruchomość stanowiącą działki ewidencyjne nr (...) przy ul. (...) w W. dokonywane były w czasie, gdy nieruchomości te stanowiły własność E. T. – matki W. T. (1) . (okoliczność niesporna, a ponadto kopia wyciągu z księgi wieczystej k. 40, kopia zaświadczenia k. 41, kopia postanowienia k. 46, zaświadczenie k. 502-504, odpis z księgi wieczystej k. 505) E. T. zmarła w dniu 7 marca 1987 roku. Spadek po niej, w tym wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne, nabył w całości W. T. (1) na podstawie ustawy. (okoliczność niesporna, a ponadto kopia postanowienia k. 47) Nabyty przez W. T. (1) spadek obejmował w szczególności nieruchomość stanowiącą działki ewidencyjne nr (...) przy ul. (...) w W. - W. oraz nieruchomość stanowiącą działki ewidencyjne nr (...) przy ul. (...) w W. . (okoliczność niesporna) Po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej z Z. T. (1) W. T. (1) sprzedał W. T. (2) linię technologiczną służącą do produkcji taśmy z tworzyw sztucznych za cenę w kwocie 40.000 dolarów Stanów Zjednoczonych Ameryki. Płatność ceny została rozłożona na raty. (okoliczność niesporna, a ponadto kopia testamentu k. 38, protokół k. 51 akt o sygn. I Ns 436/93, kopia umowy k. 12 akt o sygn. I Ns 436/93 oraz k. 1038 akt sprawy niniejszej, kopia umowy k. 1040 akt sprawy niniejszej, kopia listu k. 521 - 526 akt sprawy niniejszej - k. 523) W. T. (1) zmarł w dniu 9 listopada 1991 roku. Spadek po nim nabyli na podstawie testamentu B. T. (2) , F. T. oraz B. T. (1) po 1/3 części każde z nich. (okoliczność niesporna, a ponadto kopia postanowienia k. 48) Po śmierci W. T. (1) W. T. (2) z tytułu ceny sprzedaży linii technologicznej zapłacił J. M. jako wykonawcy testamentu W. T. (1) łącznie kwotę 9.800 dolarów Stanów Zjednoczonych Ameryki, którą ten z kolei przekazał w równych częściach B. T. (2) , F. T. oraz B. T. (1) jako spadkobiercom W. T. (1) . (okoliczność niesporna, a ponadto oświadczenie k. 307-308) W dniu 23 stycznia 1998 roku spłonął budynek mieszkalny posadowiony na nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr (...) przy ul. (...) w W. - W. . W wyniku likwidacji szkody ubezpieczyciel z tytułu ubezpieczenia nieruchomości wypłacił odszkodowanie w kwocie 150.000 zł. Kwotę tę uzyskali w częściach równych B. T. (2) , F. T. oraz B. T. (1) jako spadkobiercy W. T. (1) . (okoliczności niesporne, a ponadto oświadczenie k.192, kopia zgłoszenia k. 357, kopia odpowiedzi ubezpieczyciela k. 366, oświadczenie k. 384, kopia upoważnienia k. 385, zeznania świadka J. M. z dnia 25 listopada 2013 roku) Następnie w dniu 11 października 2000 roku spłonęła także posadowiona na tej nieruchomości wiata garażowa. W związku z tą szkodą spadkobiercy nie uzyskali jakiegokolwiek odszkodowania. (okoliczność niesporna, a ponadto oświadczenie k. 403 oraz zeznania świadka J. M. z dnia 25 listopada 2013 roku) Postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 29 grudnia 2004 roku wydane w sprawie o sygn. akt I Ns 50/03 w przedmiocie działu spadku po W. T. (1) w części obejmującej pkt I. 1.-3. uprawomocniło się z dniem 23 marca 2005 roku. (okoliczność niesporna, postanowienie k. 787-788) Wartość wchodzącej w skład spadku po W. T. (1) nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr (...) przy ul. (...) w W. - W. ustalona według jej stanu na dzień otwarcia spadku, tj. 9 listopada 1991 roku oraz według cen aktualnych na dzień 23 marca 2005 roku, z wyłączeniem budynku mieszkalnego oraz wiaty garażowej, wynosiła 568.173 zł. (pisemna opinia biegłego J. S. k. 2144-2159, uzupełniająca ustna opinia biegłego J. S. k. 2187-2188) Z kolei wartość wchodzącej w skład spadku po W. T. (1) nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr (...) przy ul. (...) w W. ustalona według jej stanu na dzień otwarcia spadku, tj. 9 listopada 1991 roku oraz według cen aktualnych na dzień 23 marca 2005 roku wynosiła 513.888 złotych. (pisemna opinia biegłego J. S. k. 2007-2030, uzupełniająca ustna opinia biegłego J. S. k. 2102-2104) W dniu 4 września 2005 r. zmarła B. T. (2) . Spadek po niej na podstawie ustawy nabyli T. M. w 6/16 części, F. T. w 5/16 części oraz B. T. (1) w 5/16 części. (postanowienie k. 145 akt sprawy o sygn. I Ns 88/10, postanowienie k. 207 akt sprawy o sygn. I Ns 88/10) Całokształt zgromadzonego w sprawie niniejszej materiału dowodowego stanowił podstawę do ustalenia, że nakłady na nieruchomość stanowiącą działki ewidencyjne nr (...) przy ul. (...) w W. - W. , polegające na wzniesieniu na tej nieruchomości budynku mieszkalnego, wiaty garażowej, budynku gospodarczego oraz szklarni, a także nakład na nieruchomość stanowiącą działki ewidencyjne nr (...) przy ul. (...) w W. , polegający na wzniesieniu na tej nieruchomości ogrodzenia, dokonywane były po zawarciu małżeństwa przez W. T. (1) z Z. T. (1) , zanim małżeństwo to zostało rozwiązane, ze środków pochodzących z ich majątku dorobkowego. W chwili dokonywania nakładów nieruchomość stanowiąca działki ewidencyjne nr (...) przy ul. (...) w W. - W. nie wchodziła w skład majątku dorobkowego małżonków, ale stanowiła przedmiot własności E. T. , matki W. T. (1) , a dopiero następnie w wyniku dziedziczenia weszła w skład majątku odrębnego W. T. (1) . Podobnie nieruchomość stanowiąca działki ewidencyjne nr (...) przy ul. (...) w W. w chwili dokonywania nakładu stanowiła już składnik majątku odrębnego W. T. (1) na skutek dziedziczenia po E. T. . Zachodziła zatem podstawa do rozliczenia tych nakładów, poczynionych z majątku dorobkowego małżonków na majątek odrębny W. T. (1) , w niniejszym postępowaniu w myśl art. 45 § 1 k.r.o. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 stycznia 2005 roku. Zgromadzony w sprawie niniejszej materiał dowodowy stanowił także podstawę do ustalenia, że składnikiem majątku dorobkowego małżonków w chwili ustania wspólności majątkowej w wyniku rozwiązania małżeństwa przez rozwód była linia technologiczna służąca do produkcji taśmy z tworzyw sztucznych wraz z częściami zapasowymi. Brak było natomiast podstaw do przyjęcia, aby nakład z majątku dorobkowego małżonków na majątek finalnie odrębny W. T. (1) stanowić miały koszty nabycia przez E. T. nieruchomości położonej przy ul. (...) w W. - W. , uiszczone przez W. T. (1) ze środków pochodzących z pożyczki, która miała być przez niego zaciągnięta, a następnie spłacona już po zawarciu małżeństwa z Z. T. (1) ze środków stanowiących dorobek małżonków. Z kolei nakład na nieruchomość stanowiącą działki ewidencyjne nr (...) przy ul. (...) w W. - W. , polegający na pokryciu kosztów wzniesienia na tej nieruchomości budynku rekreacyjnego, pochodził z majątków odrębnych W. T. (1) oraz Z. S. i uczyniony został zanim powstała między nimi wspólność majątkowa małżeńska. Świadek J. M. , będący wykonawcą testamentu W. T. (1) oraz jego bliskim kolegą, przesłuchany po raz pierwszy w niniejszej sprawie w dniu 16 stycznia 1996 r. (protokół k. 94-95), pamiętał, że w latach 1975-1981 W. T. (1) , gdy pozostawał w małżeństwie z Z. T. (2) , czynił nakłady na nieruchomość w S. ( ul. (...) w W. - W. ) polegające na wzniesieniu domu. Podczas przesłuchania świadek nie wspominał, aby W. T. (1) miał zaciągać pożyczkę i przeznaczać ją na nabycie nieruchomości w S. przez jego matkę. Nie wspominał także o innych pożyczkach, jakie miałyby być wówczas zaciągane przez W. T. (1) . Ponadto świadek nie pamiętał kiedy W. T. (1) sprzedał linię technologiczną W. T. (2) . Pamiętał jedynie, że zapłata ceny została T. rozłożona na raty na okres 5 lat, przy czym już w czasie, gdy miało miejsce przesłuchanie świadka, raty nie były spłacane od blisko 2 lat. Świadek nie pamiętał ponadto, kiedy W. T. (1) posadowił ogrodzenie na nieruchomości przy ul. (...) . Przesłuchany ponownie w dniu 18 kwietnia 2012 roku świadek J. M. podał, że nieruchomość przy ul. (...) w W. ogrodzona została w czasie trwania małżeństwa, a nieruchomość ta w czasie, gdy była w posiadaniu spółdzielni rolniczej, nie przynosiła dochodów. Przesłuchany po raz kolejny w dniu 25 listopada 2013 roku świadek J. M. zeznał, że nie wie skąd pochodziły pieniądze przeznaczone na zakup działki w S. . Podawał natomiast dość dokładnie okoliczności, w jakich doszło do nabycia tej nieruchomości oraz przyczynę, dla której formalnie nabywała ją E. T. , a nie W. T. (1) , który ze względu na przewidywany rozpad swego pierwszego małżeństwa z T. M. oraz pozostawanie w nieformalnym związku z Z. S. , chciał uniknąć sytuacji, w której nabywana nieruchomość weszłaby w skład majątku dorobkowego jego i jego ówczesnej żony T. M. . Z zeznań świadka wynikało, że nieruchomość w chwili nabycia nie była zabudowana, a znajdowały się na niej ruiny budynku torfowni. Inwestycja rozpoczęła się od urządzenia studni wspólnie ze Z. A. oraz A. K. (1) , który nabyli działki sąsiednie. Studnia urządzona została za środki wyłożone przez Z. A. . Z zeznań świadka wynikało także, że do czasu, gdy W. T. (1) nie uruchomił linii technologicznej do produkcji tasiemek, występował u niego „chroniczny” brak pieniędzy i pożyczał pieniądze od znajomych i przyjaciół. Budowa budynku mieszkalnego nabrała tempa dopiero po uruchomieniu przez W. T. (1) wspomnianej linii technologicznej. Poprzedzona została budową budynku rekreacyjnego (tzw. małego domku). W latach 1976-1978 W. T. (1) „własnymi siłami” prowadził zaś prace ziemne związane ze wzmocnieniem fundamentu pozostałego po budynku torfowni, kompletował materiały budowlane i pośredniczył w nabywaniu drewna przeznaczonego na budowę domu przez sąsiada Z. A. . Z zeznań świadka wynikało ponadto, że pozostałe zabudowania na nieruchomości w S. (szklarnia, budynek gospodarczy i wiata garażowa) oraz ogrodzenie powstały pod koniec lat 70-tych, po tym jak u T. „pojawiły się pieniądze”. Świadkowi nie było wiadome, aby pożyczki W. T. (1) miała udzielić także jego matka. Według wiedzy świadka E. T. żyła wówczas skromnie, utrzymując się z emerytury i zmuszona była korzystać ze wsparcia swego kuzyna, będącego urzędnikiem państwowym. Świadek nie dysponował także wiedzą co do tego w jakim okresie E. T. miała uzyskiwać dochody w związku z najmem nieruchomości położonej przy ul. (...) w W. . W. T. (1) przekazał natomiast świadkowi informację, że E. T. około 1970 roku wygrała samochód osobowy, a środki uzyskane z jego sprzedaży przeznaczone zostały na zamianę mieszkania przy ul. (...) w W. na większe, jego remont oraz wyposażenie. Świadkowi nie było zaś wiadomo, aby jakakolwiek część tych środków została przeznaczona na nabycie nieruchomości położonej w S. . Świadek nie słyszał także, aby E. T. uprzednio zgromadziła większe oszczędności. Świadek nie potrafił powiedzieć, od kogo W. T. (1) miałby pożyczać pieniądze przeznaczone na nabycie nieruchomości w S. . Pamiętał natomiast, że pożyczka udzielona W. T. (1) przez K. C. w kwocie 70.000 starych złotych miała miejsce w latach 1973-1974. Nie wiedział jednak, kiedy pożyczka ta została zwrócona. Jeśli chodzi o pozostałe pożyczki, to świadek nie dysponował wiedzą co do tego ile W. T. (1) miał ich zaciągnąć ani w jakich miały być wysokościach, a wiedział jedynie, że pożyczkodawcami mieli być A. , P. , U. , Ż. i prawdopodobnie P. . Według świadka pożyczek W. T. (1) nie udzielali rodzice Z. T. (1) , natomiast jej ojciec pomagał w pracach związanych z uruchomieniem wspomnianej linii technologicznej, co nastąpiło w 1981 roku. Jeśli chodzi o samochód marki F. (...) świadkowi było natomiast wiadome, że samochód ten stanowił przedmiot własności B. K. (1) , który z kolei samochód ten użyczył W. T. (1) w związku z swoim wyjazdem do Stanów Zjednoczonych Ameryki w celach zarobkowych. W powyższym zakresie zeznania świadka J. M. należało uznać za wiarygodną podstawę ustaleń. Nie ujawniły się okoliczności, które prowadziłyby do wniosku, że świadek zeznawał nieprawdę. Wprawdzie z udziałem świadka oraz stron niniejszego postępowania toczy się postępowanie związane z pełnioną przez świadka funkcją wykonawcy testamentu, jednak okoliczność ta nie stanowi wystarczającej podstawy do przyjęcia, że świadek miał powód, aby w niniejszym postępowaniu podawać nieprawdziwe okoliczności związane z sytuacją majątkową W. T. (1) czy zeznawać na korzyść którejkolwiek ze stron. Wynik niniejszego postępowania nie wpływa bowiem na wynik tamtej sprawy. Podawane przez świadka okoliczności, gdy chodzi o okoliczności nabycia nieruchomości w S. , chronologię dokonywania nakładów na tę nieruchomość oraz zwyczaj pożyczania pieniędzy przez W. T. (1) znajdują potwierdzenie w zeznaniach pozostałych przesłuchanych w sprawie świadków. Okoliczność, że W. T. (1) pośredniczył wówczas w nabywaniu materiałów budowalnych dla Z. A. znajduje potwierdzenie w zeznaniach tego ostatniego. Skoro świadek M. był bliskim znajomym W. T. (1) , to z tej przyczyny mógł dysponować wiedzą o prawdziwych okolicznościach z tym związanych, przekazywaną mu przez W. T. (1) . Ze względu jednak na brak dostatecznej precyzji, gdy chodzi o ilość i wysokość zaciąganych pożyczek przez W. T. (1) oraz gdy chodzi o okres czasu, w którym pożyczki te miały być zaciągane i spłacane, zeznania świadka nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do ustalenia co do tego, że zaciągane pożyczki, a następnie ich spłata miały być źródłem nakładów z majątku dorobkowego małżonków W. T. (1) oraz Z. T. (1) na nieruchomość położoną przy ul. (...) w W. - W. . Zeznania świadka cechowała precyzja jedynie w odniesieniu do pożyczki udzielonej W. T. (1) przez K. C. w kwocie 70.000 starych złotych w latach 1973-1974. Brak było jednak dostatecznej podstawy do przyjęcia, że środki pochodzące z tej pożyczki przeznaczone byłyby na pokrycie kosztów nabycia nieruchomości położonej przy ul. (...) w W. - W. , a spłata tej pożyczki miałaby stanowić nakład z majątku dorobkowego małżonków. Po pierwsze, data zaciągnięcia tej pożyczki nie koresponduje z datą zawarcia umowy nabycia tej nieruchomości. Jeśli pożyczka została udzielona w latach 1973-1974, to miało to miejsce znacznie później, niż została zawarta umowa nabycia tej nieruchomości. Umowa ta została wprawdzie zawarta bez zachowania przewidzianej prawem formy i stanowiła następnie podstawę wydania aktu własności ziemi, niemniej nie ujawniły się okoliczności wskazujące na to, aby umowa ta była antydatowana. Z treści tej umowy wynika, że została ona zawarta w dniu 15 marca 1971 roku oraz że w dniu 15 października 1970 roku w jej wykonaniu zbywcy wręczony został zadatek. Reguły doświadczenia życiowego przeczą temu, aby uiszczenie w całości ceny nabycia nieruchomości w wykonaniu umowy zawartej z naruszeniem prawa mogło odbyć się z opóźnieniem dwóch lub trzech lat. Przeczy temu także treść § 2 tej umowy, w którym zapłata całości ceny została skwitowana przez zbywcę. Pojawiające się w zeznaniach wnioskodawczyni okoliczności wskazujące na to, aby w związku z zawarciem tej umowy wystawiane były weksle zabezpieczające zapłatę części ceny, okazały się na tyle nieprecyzyjne, że nie sposób było na ich podstawie poczynić stanowczych ustaleń w tym zakresie. Po drugie, depozycje świadka J. M. co do tego, że pieniądze przeznaczone na nabycie tej nieruchomości „mogły” pochodzić z pożyczki udzielonej przez K. C. , oparte były jedynie na domysłach świadka, a na uzasadnienie swego przekonania świadek nie potrafił podać konkretnych okoliczności. Znamienne, że podczas pierwszego przesłuchania w niniejszej sprawie w dniu 16 stycznia 1996 roku świadek nie wspominał, aby W. T. (1) miał zaciągać jakąkolwiek pożyczkę i przeznaczać ją właśnie na nabycie tej nieruchomości. Niewykluczone, że wówczas świadek nie był pytany o tę okoliczność, niemniej byłaby to okoliczność na tyle doniosła, że świadek z pewnością przekazałby ją podczas zeznań składanych spontanicznie. Z tych samych względów podstawy stanowczych ustaleń nie mogło stanowić stwierdzenie świadka w czasie ponownego przesłuchania w dniu 18 kwietnia 2012 roku, kiedy to świadek również podawał, że działkę w S. kupił W. T. (1) za pieniądze pochodzące z pożyczek udzielonych – tym razem według świadka – przez Ż. , K. i Kucharskiego spłaconych już po zawarciu w małżeństwa z Z. T. (1) , gdy pojawiły się pieniądze z produkcji tasiemek do kwiatów. Także wówczas świadek nie podawał rzeczowo okoliczności, na których opierał swoje przekonanie w tym zakresie. Ponadto z zeznań świadka L. Ż. wynika, że udzielił on pożyczki W. Ż. dopiero w 1976 roku, kiedy nieruchomość w S. była już zabudowana, a W. T. (1) zamieszkiwał na niej wraz z Z. T. (1) (uwzględniając chronologię jej zabudowy chodziło zapewne o budynek rekreacyjny). Z kolei z zeznań świadków M. i J. K. wynika, że udzielili oni pożyczki w roku 1974 lub 1977. Podobnie zresztą należy ocenić przekonanie świadka J. M. co do tego, że jeśli kredyt na budowę budynku mieszkalnego posadowionego na tej nieruchomości został zaciągnięty przez E. T. , to z pewnością spłacił go W. T. (1) . Pewność świadka w tym zakresie, niepoparta jakimikolwiek okolicznościami, budziła wątpliwości. Za racjonalną z kolei uznać należy przyczynę, dla której nieruchomość ta została nabyta przez E. T. , a nie przez W. T. (1) , pomimo tego, że jej sukcesywnej zabudowy oraz zasiedlenia dokonał W. T. (1) . Cel uniknięcia sytuacji, w której nieruchomość ta zostałaby objęta wspólnością majątkową małżeńską łączącą go z ówczesną żoną T. M. , gdy przewidywał on rozpad tego małżeństwa, a jego matka nie miała innych potencjalnych spadkobierców poza nim, nie budził wątpliwości z punktu widzenia reguł doświadczenia życiowego. W świetle zeznań świadka J. M. nie można jednak wykluczyć, że środki pochodzące z pożyczki udzielonej przez K. C. zostały przeznaczone na zagospodarowanie tej nieruchomości lub jej zabudowę tak, aby możliwa była do zasiedlenia, skoro wówczas była to dla W. T. (1) doniosła życiowo kwestia, a uruchomienie linii produkcyjnej, przynoszącej dochód umożliwiający poczynienie odpowiednich nakładów na nieruchomość, nastąpiło znacznie później. Z zeznań świadka A. M. wynikało, W. T. (1) pożyczył od K. C. znaczną kwotę z przeznaczeniem na rozruch produkcji tasiemek, a następnie po uruchomieniu tej produkcji zwrócił w całości pożyczkę K. C. . Uruchomienie linii produkcyjnej oraz wznoszenie kolejnych zabudowań na nieruchomości położonej w S. zbiegało się zaś w czasie. Zeznania świadka J. M. stanowić mogły także podstawę do przyjęcia, że znikome dochody, które E. T. miała uzyskiwać od bliżej nieustalonej spółdzielni rolniczej z najmu nieruchomości położonej w W. przy ul. (...) , nie mogły posłużyć do poczynienia nakładów na nieruchomość położoną przy ul. (...) . Okoliczność, że dochody E. T. z tytułu najmu tej nieruchomości były znikome znajdowała potwierdzenie w zeznaniach Z. A. . Ponadto wynikająca z zeznań świadka J. M. okoliczność, że samochód F. (...) został jedynie użyczony W. T. (1) przez jego właściciela B. K. (1) w związku z jego wyjazdem tego ostatniego do Stanów Zjednoczonych Ameryki w celach zarobkowych, nie budziła wątpliwości z punktu widzenia reguł doświadczenia życiowego, zważywszy na ówczesną dostępność tego rodzaju dóbr jakimi były samochody osobowe. Świadek A. P. podczas pierwszego przesłuchania w niniejszej sprawie (k. 136 i nast.) nie dysponował wiedzą o tym, skąd pochodziły środki przeznaczone na wybudowanie budynku mieszkalnego na nieruchomości w S. . Pamiętał jedynie, że jego budowa rozpoczęła się w 1975 roku oraz że prace prowadziły ekipy wynajmowane przez W. T. (1) . Pamiętał również, że W. T. (1) osobiście brał udział w pracach budowalnych oraz że druga żona W. T. (1) także nadzorowała budowę. Świadkowi nie było wiadomo o jakiejkolwiek wygranej w rodzinie T. . Przesłuchany ponownie w dniu 25 listopada 2013 roku (k. 1710 i nast.) świadek A. P. nie dysponował wiedzą o okolicznościach nabycia nieruchomości w S. ani o pochodzeniu przeznaczonych na to środków. Widział tę nieruchomość po raz pierwszy w połowie lat siedemdziesiątych. Nie pamiętał albo nie wiedział kiedy ukończono budowę kolejnych budynków na tej nieruchomości, w szczególności budynku mieszkalnego. Pamiętał natomiast, że w 1974 roku udzielił W. T. (1) pożyczki w wysokości kilkakrotności swego ówczesnego wynagrodzenia, które wynosiło 2.000 starych złotych. Pożyczkę tę zwrócił mu natomiast W. T. (1) po upływie dwóch lub trzech lat, gdy pozostawał już w związku z Z. S. . Wiarygodność zeznań świadka A. P. nie budziła wątpliwości. Świadek był kolegą z pracy W. T. (1) , osobą obcą wobec stron niniejszego postępowania, niezainteresowaną jego rozstrzygnięciem. Nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że świadek mógł podawać nieprawdę. Zeznania tego świadka stanowić mogły co najwyżej podstawę domniemania faktycznego, że środki pochodzące z pożyczki udzielonej przez świadka W. T. (1) , spłaconej w czasie trwania nieformalnego związku z Z. S. lub już po zawarciu pomiędzy nimi małżeństwa, mogły zostać przeznaczone na zagospodarowanie tej nieruchomości oraz jej zasiedlenie, skoro pożyczki świadek udzielał w 1974 roku, a gdy świadek widział nieruchomość po raz pierwszy w 1975 roku, to znajdował się już na niej budynek rekreacyjny (tzw. mały domek). Świadek Z. A. podczas pierwszego przesłuchania w niniejszym postępowaniu (k. 137 i nast.) zeznał, że nieruchomość w S. została nabyta w latach 1970-1971 przez świadka, A. K. (2) oraz E. T. , a w połowie lat 70-tych W. T. (1) wraz z E. T. rozpoczęli inwestowanie na nieruchomości, budując studnię. Wówczas W. T. (1) organizował robociznę, a świadek wyłożył środki finansowe i w związku z tym ustalono, że świadek ze studni tej będzie mógł korzystać. Według świadka budynek mieszkalny w stanie surowym na posesji T. powstał w 1978 roku. Jego budowę W. T. (1) zakończył dopiero w 1981 r., gdy już pozyskał wystarczające środki. Świadek nie wiedział jednak skąd W. T. (1) czerpał środki na ukończenie budowy. Nie wiedział czy w kosztach budowy partycypowała finansowo Z. S. , która pojawiała się na nieruchomości już około 1975 roku. Świadek pamiętał, że zanim W. T. (1) nabył mieszkanie przy ul. (...) w W. w 1979 roku, mieszkał w prowizorycznym domku w S. . Pamiętał także, że od lat 80-tych W. T. (1) prowadził produkcję folii do kwiatów za pomocą ciągu technologicznego skonstruowanego przez siebie i zbudowanego z pomocą rodziców Z. T. (1) . Świadek znał jedynie ze słyszenia okoliczność, że E. T. wygrała samochód osobowy przed 1974 rokiem. Nie wiedział jednak co miało się stać z tym samochodem. Z zeznań świadka wynikało natomiast, że jeszcze przed śmiercią W. T. (1) wzniósł ogrodzenie od strony zachodniej nieruchomości położonej przy ul. (...) w W. . Przesłuchany powtórnie w dniu 14 października 2013 roku (k. 1696 i nast.) świadek Z. A. zeznał, że nabywcą nieruchomości była matka W. T. (1) ze względu na jego problemy związane ze sprawą rozwodową. Na nieruchomości najpierw powstał tzw. mały domek (budynek rekreacyjny), w związku z budową którego W. T. (1) korzystał z drewna zakupionego przez świadka w latach 1974-1975. Następnie w 1978 roku W. T. (1) sprowadził drewno przeznaczone na budowę domu (budynku mieszkalnego) i dokonał wzmocnienia fundamentów. Budynek mieszkalny został przez T. ukończony na początku lat 80-tych. Następnie w drugiej połowie lat 80-tych na nieruchomości powstała wiata garażowa, budynek gospodarczy oraz szklarnia. Ze słyszenia świadek wiedział, że E. T. środki uzyskane ze sprzedaży wygranego samochodu osobowego zainwestowała w mieszkanie w W. przy ul. (...) i nie dysponowała żadnymi innymi środkami. Należąca zaś do niej nieruchomość przy ul. (...) przynosiła wówczas znikome dochody, ponieważ była w posiadaniu jednostki państwowej. W powyższym zakresie zeznania świadka Z. A. należało uznać za wiarygodną podstawę ustaleń. Świadek był kolegą z pracy W. T. (1) , osobą obcą wobec stron niniejszego postępowania, niezainteresowaną jego rozstrzygnięciem. Nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że świadek mógł zeznawać nieprawdę. Podawane przez świadka okoliczności, gdy chodzi o chronologię dokonywania nakładów na nieruchomość w S. oraz uruchomienia linii technologicznej znajdowały potwierdzenie w zeznaniach pozostałych przesłuchanych w sprawie świadków. Świadek w początkowym okresie prowadził inwestycję w S. wspólnie z W. T. (1) i stąd mógł dysponować rzeczową wiedzą o okolicznościach z tym związanych. Ze względu jednak na brak dostatecznej precyzji, gdy chodzi o okoliczności pożyczki udzielonej przez świadka W. T. (1) , gdy chodzi o jej wysokość i czas spłaty, zeznania świadka nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do ustalenia, że środki pochodzące z tej pożyczki przeznaczone były na pokrycie kosztów nabycia nieruchomości położonej przy ul. (...) w W. - W. , a spłata tej pożyczki stanowić miałaby nakład z majątku dorobkowego małżonków. Świadek zeznał wprawdzie, że pożyczył W. T. (1) jedną trzecią kwoty, która potrzebna była na zapłatę ceny za nieruchomość w S. , nabywaną formalnie przez E. T. , a pozostałą część W. T. (1) miał pożyczyć od kogoś innego. W. T. (1) zwrócił zaś świadkowi pożyczkę dopiero po tym, jak rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, a zwrot polegał częściowo na pokrywaniu kosztów wykończenia domu świadka. Znamienne jednak, że podczas pierwszego przesłuchania w niniejszej sprawie świadek nie wspominał, aby W. T. (1) miał zaciągać u niego jakąkolwiek pożyczkę przeznaczoną właśnie na nabycie nieruchomości, a biorąc pod uwagę wspólne przedsięwzięcie i jego skalę, zważywszy na ówczesne warunki gospodarcze, byłaby to tak doniosła okoliczność, że świadek z pewnością pamiętałby ją już podczas zeznań składanych po raz pierwszy. Wówczas twierdził natomiast, że nie wiadomo mu było skąd pochodziły środki przeznaczone na nabycie nieruchomości przez E. T. . Nieprzekonywające było wyjaśnienie świadka tej rozbieżności, zgodnie z którym dopiero przy ponownym przesłuchaniu świadek uświadomił sobie, że to W. T. (1) musiał finansować nabycie nieruchomości z pieniędzy uzyskiwanych z prowadzonej działalności gospodarczej. Wyjaśnienie to jednoznacznie wskazuje, że świadek przekonanie swoje co do tego, że udzielona przez świadka pożyczka została przeznaczona na nabycie nieruchomości, opierał na jedynie na swoich domysłach i w tym zakresie nie przekazywał rzeczowej wiedzy o faktach. Podobnie należy ocenić podane jedynie ogólnikowo przez świadka stwierdzenie na temat pożyczki udzielonej przez K. C. . Okoliczności związanych z zaciągnięciem, wysokością i zwrotem tej pożyczki przez W. T. (1) świadek nie potrafił rzeczowo uszczegółowić, a wniosek, że ta pożyczka, spłacona już po zawarciu przez W. T. (1) drugiego małżeństwa, mogła być przeznaczona na pokrycie kosztów nabycia nieruchomości, opierał się jedynie na domysłach świadka. W świetle zeznań świadka Z. A. nie można jednak wykluczyć, że środki pochodzące z pożyczki udzielonej przez świadka zostały przeznaczone na zagospodarowanie tej nieruchomości lub jej zabudowę, o czym świadczyć może zbieżność czasowa zakończenia budowy budynku mieszkalnego na nieruchomości oraz uruchomienia linii technologicznej Zeznania te stanowić mogły także podstawę do przyjęcia, że niskie dochody, które E. T. miała uzyskiwać od bliżej nieustalonej spółdzielni rolniczej z najmu nieruchomości położonej w W. przy ul. (...) , nie mogły posłużyć do poczynienia nakładów na nieruchomość położoną przy ul. (...) . Jeśli E. T. ze środków pochodzących ze sprzedaży wygranego samochodu sfinansowała zamianę i remont mieszkania przy ul. (...) , to trudno przyjąć, aby mogła dysponować środkami wystarczającymi do zabudowy nieruchomości w S. . Zeznania świadka Z. A. stanowiły także podstawę do przyjęcia domniemania, że to W. T. (1) spłacał w czasie trwania związku małżeńskiego z Z. T. (1) kredyt zaciągnięty – formalnie przez E. T. – w banku spółdzielczym w W. na budowę domu – taki sam kredyt, jaki w tym samym banku zaciągał świadek, który prowadził swoją inwestycję równolegle. Ponadto nie budziła natomiast wątpliwości podawana przez świadka przyczyna, dla której nieruchomość ta została nabyta właśnie przez E. T. , a nie przez W. T. (1) , pomimo tego, że to W. T. (1) brał udział w poszukiwaniu nieruchomości, prowadzonych na niej pracach, a następnie w związku z rozwiązaniem jego małżeństwa z T. M. dokonywał sukcesywnej zabudowy tej nieruchomości oraz jej zasiedlenia wraz z Z. T. (1) . Świadek A. K. (1) (k. 140 i nast.) zeznał, że inwestycja w S. rozpoczęła się w drugiej połowie lat 70-tych. Świadek pamiętał, ze W. i Z. T. (1) mieszkali w prymitywnym „domku” zbudowanym w połowie lat 70-tych. Budowa budynku mieszkalnego na tej nieruchomości zakończyła się w 1982 roku. W. T. (1) rozpoczął zaś produkcję tasiemek do kwiatów na początku lat 80-tych. Według świadka budowa budynku mieszkalnego przebiegała równoległe z rozpoczęciem tej produkcji. Świadek nie dysponował wiedzą co do tego, za czyje pieniądze działka została nabyta przez E. T. . Słyszał jedynie, że nie zapłaciła ona całej sumy od razu, ale wystawiła weksel, który W. T. (1) miał wykupić. Domek jednopokojowy, który powstał w latach 1975 – 1976, stanowić miał bazę dla trzech inwestorów. Świadek nie wiedział jednak za czyje pieniądze został on zbudowany. Podobnie świadek nie wiedział, kto miał finansować uruchomienie linii technologicznej. Pamiętał, że Z. T. (1) zaczęła pojawiać się na budowie po tym, jak ukończyła studia. Wiarygodność zeznań świadka A. K. (1) nie budziła wątpliwości. Świadek zajmował sąsiednią nieruchomość przy ul (...) w W. , był osobą obcą wobec stron niniejszego postępowania, niezainteresowaną jego rozstrzygnięciem. Nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że świadek mógł podawać nieprawdę. Zeznania tego świadka stanowić mogły jedynie podstawę ustalenia, że nakłady polegające na wzniesieniu przez W. T. (1) budynku mieszkalnego na nieruchomości dokonywane były w przeważającej mierze już w czasie trwania małżeństwa z Z. T. (1) , równolegle z uruchomieniem linii technologicznej i rozpoczęciem działalności gospodarczej w zakresie produkcji tasiemek. Świadek A. M. podczas pierwszego przesłuchania (k. 148 i nast.) zeznał, że W. i Z. T. (1) poznał w 1978 lub 1979 roku, gdy zamieszkali w tzw. „małym domku” w S. i mieli pomysł budowy domu. Wówczas ich sytuacja materialna nie była najlepsza, W. T. (1) mówił wtedy, że „pieniądze dopiero będą”. Z. T. (1) skarżyła się świadkowi, że pracując jako nauczycielka musiała dorabiać szyciem torebek u Ż. , ponieważ W. T. (1) nie miał środków na zapłatę alimentów na rzecz dzieci z pierwszego małżeństwa. Dopiero po opracowaniu przez W. T. (1) technologii spieniania tworzyw sztucznych i rozpoczęciu produkcji wstążek do kwiatów w warsztacie u rodziców Z. T. (1) , T. zaczęli szybko budować dom i kupili dwa samochody. Wówczas także opłacone zostały studia córki B. T. (2) w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Świadek nie miał wiedzy na temat pochodzenia środków przeznaczonych na nabycie działki przez E. T. oraz sposobu zapłaty, ani pochodzenia środków na wybudowanie tzw. „małego domku”. Z zeznań świadka wynikało natomiast, że ogrodzenie działki przy ul. (...) w W. było budowane przez W. T. (1) . Według świadka Z. T. (1) przed zawarciem małżeństwa nie była osobą zamożną. W. T. (1) mówił także świadkowi, że pożyczył od K. C. ogromną jak na owe czasy kwotę z przeznaczeniem na rozruch produkcji tasiemek, a następnie po uruchomieniu tej produkcji pożyczoną kwotę oddał w całości K. C. . Ojciec Z. T. (1) pomagał zaś w budowie warsztatu, a następnie przy produkcji tasiemek, nie partycypował zaś w uruchomieniu produkcji finansowo. Według wiedzy świadka E. T. utrzymywała się jedynie z emerytury i nigdy nie słyszał, aby dysponowała większymi środkami. Nie słyszał także o ewentualnej wygranej E. T. . Przesłuchany ponownie w dniu 3 lutego 2014 roku (k. 1739 i nast.) świadek zeznał, że małżonków T. poznał w drugiej połowie lat 70-tych, gdy wraz z małym dzieckiem mieszkali w tzw. „małym domku” na nieruchomości w S. , w niezadowalających warunkach materialnych. Świadek nie wiedział skąd pochodziły środki przeznaczone na nabycie tej nieruchomości. Według wiedzy świadka dom na tej nieruchomości został zbudowany za pieniądze zarobione wspólnie przez W. T. (1) i Z. T. (1) . Świadek wiedział ze słyszenia, że W. T. (1) zaciągał pożyczki na budowę domu oraz budowę linii technologicznej. Nie znał jednak wysokości pożyczanych kwot. Wiedział jedynie, że pożyczkodawcami mieli być Ż. i A. . Świadek słyszał ponadto, że samochód marki F. (...) miał być kupiony z okazji dziesiątej rocznicy ślubu małżonków T. , ale nie widział przez kogo i co się z tym samochodem miało stać. Świadek był natomiast pewien, że po ich rozwodzie w chwili wyjazdu Z. S. z kraju oraz w chwili śmierci W. T. (1) ten samochód nie był już w ich posiadaniu. Zeznania świadka A. M. należało uznać za wiarygodną podstawę ustaleń. Zeznania te były spójne i konsekwentne na poszczególnych etapach postępowania. Świadek był osobą obcą wobec stron niniejszego postępowania, niezainteresowaną jego rozstrzygnięciem. Nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że świadek mógł zeznawać nieprawdę. Podawane przez świadka okoliczności, gdy chodzi o chronologię dokonywania nakładów na nieruchomość w S. oraz uruchomienia linii technologicznej znajdowały potwierdzenie w zeznaniach pozostałych świadków przesłuchanych w sprawie. Świadek był przyjacielem W. T. (1) , w latach siedemdziesiątych utrzymywał z małżonkami częste kontakty towarzyskie, stąd mógł dysponować rzeczową wiedzą o okolicznościach z tym związanych. Z zeznań świadka nie wynikało od kogo i w jakiej wysokości W. T. (1) pożyczać miał pieniądze przeznaczane na budowę budynku mieszkalnego na nieruchomości w S. oraz budowę linii technologicznej. W tym zakresie brak było zatem możliwości poczynienia precyzyjnych i stanowczych ustaleń. Niemniej w świetle zeznań świadka, który informacje w tym zakresie czerpał bezpośrednio od W. T. (1) , zachodziła podstawa do przyjęcia domniemania faktycznego, że pożyczka udzielona przez K. C. została przeznaczona przez W. albo na budowę budynku mieszkalnego na nieruchomości przy ul. (...) w W. albo na uruchomienie linii technologicznej albo po części na oba te cele, a spłacona została dopiero po uruchomieniu linii technologicznej, na początku lat 80-tych, gdy pomiędzy Z. T. (1) , a W. T. (1) obowiązywała już wspólność ustawowa małżeńska. Istniała zatem podstawa do przyjęcia, że spłata tego długu stanowiła nakład uczyniony z majątku dorobkowego małżonków na nieruchomość, która finalnie weszła w skład majątku odrębnego W. T. (1) . Brak było natomiast podstaw do przyjęcia, aby pożyczka ta przeznaczona była na pokrycie kosztów nabycia nieruchomości w S. . W świetle zeznań świadka A. M. zachodziła ponadto podstawa do przyjęcia, że niskie dochody, które uzyskiwała E. T. , nie mogły posłużyć do poczynienia nakładów na nieruchomość położoną przy ul. (...) , a ponadto, że Z. S. , w chwili, gdy związała się z W. T. (1) , nie uchodziła za osobę zamożną. Zeznania świadka stanowiły ponadto podstawę domniemania, że nieruchomość przy ul. (...) , zasiedlona przez Z. S. i W. T. (1) , utrzymujących się wspólnie jeszcze przed zawarciem przez niech związku małżeńskiego, była przez nich sukcesywnie zagospodarowywana i zabudowywana zarówno przed zawarciem, jak i po zawarciu małżeństwa, zaś tempo prac budowlanych, gdy chodzi o budynek mieszkalny i kolejne zabudowania (wiatę garażową, budynek gospodarczy oraz szklarnię) nasiliło się w okresie, gdy W. T. (1) uzyskiwał już wchodzące w skład majątku dorobkowego dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie produkcji tasiemek. W świetle zeznań świadka zachodziło także domniemanie, że samochód osobowy marki F. (...) , w chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskiej nie wchodził już w skład majątku dorobkowego małżonków. Świadek J. N. (k. 154 i nast.) zeznał, że przyjaźnił się z W. T. (1) od 1973 roku i był promotorem jego pracy dyplomowej. Świadek ten wiedział jedynie, że W. T. (1) posiadał nieruchomość w S. , gdzie świadek bywał. Według wiedzy świadka grunt został nabyty w drugiej połowie lat 70-tych, a pod koniec lat 70-tych W. T. (1) wybudował na nim drewniany dom o pow. 100 m 2 . Świadek nie znał wysokości ceny nabycia działki. Wiedział, że głównym źródłem dochodów W. T. (1) była produkcja folii do kwiatów. Nie dysponował natomiast wiedzą o środkach, za które produkcja ta została uruchomiona. Wiarygodność zeznań świadka J. N. nie budziła wątpliwości. Świadek był osobą obcą wobec stron niniejszego postępowania, niezainteresowaną jego rozstrzygnięciem. Nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że świadek mógł podawać nieprawdę. Ze względu na brak precyzji zeznania tego świadka stanowić mogły jednak jedynie podstawę domniemania, że nakłady polegające na wzniesieniu przez W. T. (1) budynku mieszkalnego oraz kolejnych budynków na nieruchomości w S. dokonywane były w przeważającej mierze już w czasie trwania małżeństwa z Z. T. (1) , po uruchomieniu linii technologicznej i rozpoczęciu działalności gospodarczej. Świadek K. Z. (k. 170 i nast.) będący do połowy lat 70-tych kolegą ze studiów (...) , a następnie utrzymujący z nim sporadyczne kontakty, zeznał, że na początku lat 70-tych W. T. (1) mieszkał w mieszkaniu zajmowanym z pierwszą żoną, a po rozwodzie kupił w rejonie M. plac, na którym w latach 1973-1974 wybudował niewielki drewniany „domek”. Świadek pamiętał, że Z. S. ani jej rodzice nie byli zamożni. Jako początkująca nauczycielka Z. S. nie zarabiała dobrze. Wraz z W. T. (1) zamieszkała we wspomnianym „domku” i wspólnie „stawiali” większy dom. Dopiero gdy „interesy” W. T. (1) „się poprawiły” w związku z produkcją taśmy do kwiatów z tworzywa sztucznego, budowa tego domu nabrała tempa. Wiarygodność zeznań świadka K. Z. nie budziła wątpliwości. Świadek był osobą obcą wobec stron niniejszego postępowania, niezainteresowaną jego rozstrzygnięciem. Nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że świadek mógł podawać nieprawdę. Jednak ze względu na brak precyzji także zeznania tego świadka stanowić mogły co najwyżej podstawę domniemania, że nakłady polegające na wzniesieniu przez W. T. (1) budynku mieszkalnego na nieruchomości dokonywane były w przeważającej mierze już w czasie trwania małżeństwa z Z. T. (1) , po uruchomieniu linii technologicznej i rozpoczęciu działalności gospodarczej. Świadek L. Ż. , który był znajomym W. T. (1) od 1973 roku, a Z. S. od 1976 roku, zeznał (k. 185 i nast.), że Z. S. zamieszkała na nieruchomości w S. , gdy „domek” letniskowy został już na niej wybudowany, a budowa większego budynku mieszkalnego miała miejsce już po zawarciu przez nią małżeństwa z W. T. (1) . Wtedy świadek pożyczył im 5.000 dolarów amerykańskich z przeznaczeniem na tę budowę. Według wiedzy świadka budowa trwała 4-5 lat. Po wybudowaniu piwnic nastąpiła około dwuletnia przerwa. Budowa zakończyła się w 1982 r. Pożyczka została spłacona w ten sposób, że Z. i W. T. (1) „odrobili” pożyczoną kwotę w latach 1981-1982, gdy Z. jako chałupniczka szyła damskie torebki, a W. pomagał w ich produkcji i sprzedaży. Świadek pamiętał, że czasie budowy większego budynku mieszkalnego W. pracował w Politechnice (...) , a Z. wychowywała dziecko. Z. wspominała świadkowi, że W. uzyskuje także pieniądze ze zleceń pochodzących spoza Politechniki (...) . Świadek jedynie ze słyszenia wiedział, że Z. i W. zaciągali pożyczki i niekiedy mieli problemy z ich zwrotem. Według wiedzy świadka jedna z pożyczek miała zostać zaciągnięta u niejakiego Kucharskiego lub K. . Świadek słyszał także, że produkcja wstążek do kwiatów początkowo była uruchomiona przez rodziców Z. S. , a w połowie lat 80-tych została przeniesiona do miejscowości Kanada i prowadzona przez W. T. (1) . Świadek nie dysponował wiedzą co do tego, kiedy nastąpić miała zapłata ceny nabycia nieruchomości w S. . Widział natomiast, że E. T. nie była osobą zamożną. Zeznania świadka L. Ż. należało uznać za wiarygodną podstawę ustaleń. Świadek był osobą obcą wobec stron niniejszego postępowania, niezainteresowaną jego rozstrzygnięciem. Nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że świadek mógł zeznawać nieprawdę. Podawane przez świadka okoliczności, gdy chodzi o chronologię dokonywania nakładów na nieruchomość w S. oraz uruchomienia linii technologicznej znajdowały potwierdzenie w zeznaniach pozostałych świadków przesłuchanych w sprawie. Świadek był znajomym W. T. (1) oraz Z. T. (1) , stąd mógł dysponować rzeczową wiedzą o okolicznościach z tym związanych. Również z zeznań tego świadka nie wynikało jednak od kogo i w jakiej wysokości W. T. (1) pożyczać miał pieniądze przeznaczane na budowę budynku mieszkalnego na nieruchomości w S. oraz na budowę linii technologicznej. W tym zakresie brak było zatem możliwości poczynienia stanowczych ustaleń. Niemniej w świetle zeznań świadka L. Ż. zachodziła podstawa do przyjęcia domniemania faktycznego, że pożyczka udzielona przez świadka została zaciągnięta przez oboje małżonków T. i została przeznaczona na budowę budynku mieszkalnego na nieruchomości w S. , a została spłacona w latach 1981-1982 w drodze datio in solutum, zarówno przez Z. T. (1) , jak i W. T. (1) w okresie, gdy obowiązywała między nimi wspólność ustawowa małżeńska. Istniała zatem podstawa do przyjęcia, że spłata tego długu stanowiła nakład uczyniony z majątku dorobkowego małżonków na nieruchomość, która finalnie na skutek dziedziczenia weszła w skład majątku odrębnego W. T. (1) . Wbrew twierdzeniom świadka J. M. brak było podstaw do przyjęcia, aby pożyczka udzielona przez świadka L. Ż. przeznaczona została na pokrycie kosztów nabycia nieruchomości w S. . W świetle zeznań tego świadka zachodziła ponadto podstawa do przyjęcia, że dochody, które uzyskiwała E. T. , były niskie, stąd nie mogły posłużyć do poczynienia nakładów na nieruchomość położoną przy ul. (...) , a ponadto że Z. S. i W. T. (1) , utrzymywali się wspólnie jeszcze przed zawarciem przez niech związku małżeńskiego, zamieszkując na nieruchomości przy ul. (...) . Świadek E. G. (k. 189), będąca przyjaciółką B. T. (2) , córki W. , zeznała, że według jej wiedzy, pochodzącej zarówno od B. , jak i od E. T. , działka w S. należała do E. T. . E. mówiła świadkowi, że wszystkie oszczędności ulokowała w tę działkę i że zamierza tam zamieszkać. Nie twierdziła natomiast, że jej oszczędności zostały przeznaczone na budowę domu. Na ten cel miały być przeznaczone dochody z dzierżawy placu przy ul. (...) oraz ze sprzedaży biżuterii. E. nie wspominała świadkowi o inwestycji w mieszkanie przy ul. (...) ze środków pochodzących ze sprzedaży samochodu wygranego na loterii. Świadek nie dysponowała także wiedzą kto i z jakich środków dokonał zapłaty za działkę. Zeznania świadka E. G. należało uznać za wiarygodne. Świadek była osobą obcą wobec stron niniejszego postępowania, niezainteresowaną jego rozstrzygnięciem. Nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że świadek mógł zeznawać nieprawdę. Niemniej na podstawie depozycji świadka, zbyt ogólnikowych i pochodzących jedynie ze słyszenia, brak było możliwości poczynienia stanowczych ustaleń gdy chodzi o to, w jakim zakresie E. T. mogłaby partycypować w kosztach zabudowy nieruchomości położonej przy ul. (...) w W. . Świadek S. K. , będąca siostrą T. M. , zeznała (k. 240 i nast.), że E. T. wynajmowała działkę przy Minerskiej oraz pokazywała świadkowi biżuterię, która miała zostać sprzedana i przeznaczona na budowę domu. Według wiedzy świadka budowa domu w S. została rozpoczęta w latach 1970-1971. Przekonanie świadka wynikało stąd, że podczas jednokrotnej wizyty na działce świadek widziała znajdujące się na niej materiały budowlane. Świadek wiedziała jedynie ze słyszenia, że E. T. jeszcze w czasie małżeństwa T. M. i W. T. (1) wygrała samochód osobowy, a środki pochodzące z jego sprzedaży miały być przeznaczone na budowę domu. Ponadto według wiedzy świadka E. T. „składała” na dom z emerytury i pozostawała na utrzymaniu siostry i jej męża. Po zawarciu małżeństwa jej siostra i mąż wraz z E. T. zamienili i wyremontowali mieszkanie przy ul. (...) . Świadek nie dysponowała szczegółową wiedzą na temat sytuacji finansowej E. T. , poza tym, że w późniejszym okresie czasu E. T. twierdziła, że posiadaną biżuterię zainwestowała w dom. Zeznania świadka S. K. należało uznać za wiarygodne. Świadek była wprawdzie osobą bliską uczestniczki, a przez to mogła być zainteresowana wynikiem sprawy. Depozycje świadka nie ujawniły jednak tego rodzaju okoliczności, które wskazywałyby na to, że świadek zeznawał nieprawdę w sposób korzystny dla uczestniczki. Niemniej także na podstawie zeznań tego świadka, zbyt ogólnikowych i polegających jedynie na wiadomościach zasłyszanych, brak było możliwości poczynienia stanowczych ustaleń gdy chodzi o to, w jakim zakresie E. T. mogłaby partycypować w kosztach zabudowy nieruchomości położonej przy ul. (...) w W. . Świadek E. S. zeznała (k. 265), że według jej wiedzy matka W. T. (1) kupiła działkę na początku lat 70-tych. Świadek nie pamiętał, kiedy rozpoczęta została budowa domu, a jedynie, że ukończona została pod koniec lat 70-tych. Świadek nie dysponowała wiedzą o wysokości kwot, które E. T. miała inwestować w budowę domu dla syna. Według wiedzy świadka E. T. wygrała samochód osobowy i pieniądze pochodzące z jego sprzedaży przeznaczyła prawdopodobnie na zakup działki. Świadek nie potrafi jednak podać wysokości wydatkowanej w ten sposób kwoty. Według wiedzy świadka środki pochodzące ze sprzedaży biżuterii przez E. T. miały być przeznaczone na dom. Ponadto jakieś korzyści miała ona uzyskiwać z nieruchomości przy ul. (...) . Świadek nie dysponowała wiedzą za czyje środki budynek mieszkalny na nieruchomości przy ul. (...) był wykańczany ani z jakich środków finansowana była zamiana i remont mieszkania przy ul. (...) . Zeznania świadka E. S. należało uznać za wiarygodne. Nie ujawniły się okoliczności wskazujące na to, że świadek był zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy i z tego powoda zeznawał nieprawdę. Niemniej również na podstawie zeznań tego świadka, zbyt ogólnikowych i polegających jedynie na wiadomościach pochodzących ze słyszenia, brak było możliwości poczynienia stanowczych ustaleń gdy chodzi o to, w jakim zakresie E. T. mogłaby finansować koszty zabudowy nieruchomości położonej przy ul. (...) w W. . Zeznania świadków E. G. , S. K. oraz E. S. nie stanowiły wystarczającej podstawy do przyjęcia, że zabudowania na nieruchomości położonej przy ul. (...) finansowane były ze środków pochodzących z majątku E. T. uzyskanych ze sprzedaży biżuterii, czynszu najmu nieruchomości przy ul. (...) , kwot odkładanych ze świadczenia emerytalnego oraz sprzedaży samochodu osobowego wygranego na loterii. Gdyby tak było, to w okresie budowy budynku rekreacyjnego w połowie lat 70-tych W. T. (1) nie musiałby zaciągać pożyczki u swego znajomego świadka P. i nie musiałby korzystać z drewna nabytego przez sąsiada A. , a budynek mieszkalny na tej nieruchomości zostałby wybudowany znacznie wcześniej, niż w latach 1978-1982. Skoro zagospodarowanie i zabudowa tej nieruchomości wyglądało w ten sposób, reguły doświadczenia życiowego przemawiają za przyjęciem, że środki pochodzące z majątku E. T. zostały wydatkowane wcześniej na inny cel. Należało zatem przyjąć domniemanie faktyczne, że posłużyły one co najwyżej na nabycie nieruchomości położonej przy ul. (...) w W. , ewentualnie na zamianę i remont mieszkania położonego w W. przy ul. (...) . Brak precyzji, gdy chodzi o biżuterię, która miała być wówczas sprzedana przez E. T. , nie pozwalał nawet na oszacowanie wielkości środków, które E. T. miałaby w ten sposób pozyskać. Świadek M. K. (k. 320 i nast.) zeznała, że kiedy W. T. (1) i Z. S. zamieszkali na nieruchomości w S. w tzw. „małym domku”, ojciec świadka przekazał im kuchenkę elektryczną oraz blat kuchenny. Świadek nie miał wiedzy skąd małżonkowie T. pozyskiwali środki na zabudowę nieruchomości. Świadek pamiętała, że w 1977 roku mąż świadka pożyczył W. T. (1) kwotę 3.000 dolarów amerykańskich. Pamiętała także, że ich dom był budowany przez okres 6-7 lat, że zaczynali „od zera” oraz że zajmowali się produkcją torebek, a następnie tasiemek. Według wiedzy świadka E. T. nie była osobą zamożną. Świadek nie dysponowała wiedzą kiedy ich działka została nabyta. Kiedy świadek przyjeżdżał do „małego domku” to nie było tam materiałów budowlanych. Świadek pamiętała natomiast, że Z. T. (1) odwiedzała ją często w okresie, gdy zajmowała się sprzedażą tasiemek w latach 1980-1981. Według wiedzy świadka samochód marki F. (...) był kupowany przez małżonków „na inne nazwisko”. Z kolei świadek J. K. zeznał (k. 326 i nast.), że według jego wiedzy Z. i W. T. (1) dorabiali się „od zera” i „dorobili się” S. , gdzie w tzw. „małym domku” mieszkali przez wiele lat, budując większy dom przez okres przez 6-7 lat. Świadek pamiętał, że działka była nabywana przez W. T. (1) w 1974 roku, jednak nie na jego nazwisko, a świadek pożyczał mu część kwoty przeznaczonej na zakup tej działki. Pamiętał, że W. T. (1) oddał mu tę pożyczkę po upływie 3 lat, gdy pozostawał już w małżeństwie z Z. T. (1) . Według pamięci świadka budowa większego budynku mieszkalnego rozpoczęła się po upływie dwóch lat od ukończenia budynku rekreacyjnego. Finansowane robót odbywało się głównie z dochodów uzyskiwanych przez małżonków, natomiast materiały były kupowane za środki pochodzące z pożyczek. Budowa budynku mieszkalnego miała blisko 8 lat, uwzględniając dwuletnią przerwę. Po zakończeniu budowy powstał zaś ciąg technologiczny do produkcji tasiemek, co zwiększyło dochody małżonków. Wówczas małżonkowie kupili dwa samochody osobowe oraz sfinansowali studia zagraniczne córce B. i także jej kupili samochód osobowy. Świadek nie dysponował wiedzą, aby E. T. w jakikolwiek sposób partycypowała w kosztach zabudowy nieruchomości. Świadek widział jedynie ze słyszenia, że wygrała ona samochód osobowy, a pieniądze pochodzące z jego sprzedaży przeznaczyła na „powiększenie” mieszkania przy ul. (...) . Według wiedzy świadka działka przy ul. (...) zajmowana była natomiast przez tzw. „samopomoc chłopską” bez wynagrodzenia. Zeznania świadków K. należało uznać za wiarygodne. Świadkowie byli osobami obcymi względem stron postępowania, niezainteresowanymi jego rozstrzygnięciem. Nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że świadkowie mogli zeznawać nieprawdę. Podawane przez świadka okoliczności, gdy chodzi o chronologię dokonywania nakładów na nieruchomość w S. oraz uruchomienia linii technologicznej znajdowały potwierdzenie w zeznaniach pozostałych świadków przesłuchanych w sprawie. Świadkowie byli znajomymi W. T. (1) oraz Z. T. (1) , stąd mogli dysponować rzeczową wiedzą o okolicznościach z tym związanych. Zeznania świadków nie wskazywały od kogo i w jakiej wysokości małżonkowie W. i Z. T. (1) mieli pożyczać pieniądze przeznaczane na materiały budowalne służące do budowy budynku mieszkalnego oraz kolejnych zabudowań na nieruchomości w S. . Z zeznań świadków wynikała rozbieżność co do daty udzielenia pożyczki W. T. (1) przez świadka K. . Rozbieżność ta usprawiedliwiona była jednak upływem znacznego okresu czasu. W tym zakresie brak było zatem możliwości poczynienia stanowczych ustaleń. Niemniej w świetle zeznań świadków zachodziła podstawa do przyjęcia domniemania faktycznego, że pożyczka ta została spłacona w okresie, gdy pomiędzy Z. i W. obowiązywała już wspólność ustawowa małżeńska. Istniała zatem podstawa do przyjęcia, że spłata tego długu stanowiła nakład uczyniony z majątku dorobkowego małżonków na nieruchomość, która ostatecznie weszła w skład majątku odrębnego W. T. (1) . Brak było natomiast podstaw do przyjęcia, aby pożyczka ta została przeznaczona na pokrycie kosztów nabycia tej nieruchomości, wbrew przekonaniu świadka K. . Odstęp czasowy pomiędzy udzieleniem pożyczki – niezależnie od tego, czy miało to miejsce w 1977 roku czy 1974 roku – a zawarciem umowy nabycia nieruchomości bez zachowania przewidzianej prawem formy – co miało miejsce w 1971 roku – był zbyt znaczny, aby zachodzić mogło takie prawdopodobieństwo. W świetle zeznań świadków K. zachodziła natomiast podstawa do przyjęcia domniemania, że nieruchomość przy ul. (...) , zasiedlona przez Z. S. i W. T. (1) , utrzymujących się wspólnie jeszcze przed zawarciem przez niech związku małżeńskiego, była przez nich sukcesywnie zagospodarowywana i zabudowywana zarówno przed zawarciem, jak i po zawarciu małżeństwa, z dochodów uzyskiwanych przez oboje z nich. Ponadto w świetle zeznań świadka K. zachodziło domniemanie, że własność samochodu osobowego marki F. (...) nie wchodziła w skład majątku dorobkowego małżonków. Zeznania świadka K. stanowiły natomiast podstawę domniemania, że nieruchomość przy ul. (...) nie przynosiła dochodów, które E. T. mogłaby przeznaczyć na zabudowę nieruchomości położonej przy ul. (...) . Według zeznań świadka W. P. (k. 348 i nast.), działka w S. została nabyta przez W. T. (1) za pieniądze uzyskane w części od przyszłych teściów – rodziców Z. S. , a w części od kolegów. Według świadka W. T. (1) ostatecznie nie przepisał tej działki na Z. S. , ponieważ działka była nabywana jako gospodarstwo rolne, a Z. nie legitymowała się wymaganymi uprawnieniami. Świadek pożyczył W. T. (1) kwotę 60 000 zł w roku 1978 lub 1979, którą następnie W. w całości zwrócił. Świadek pamiętał, że dom wybudowany został przez W. T. (1) w tzw. „stylu góralskim” w ten sposób, że został przywieziony w elementach i na miejscu zmontowany. Pamiętał także, że małżonkowie T. korzystali z tzw. pożyczki dla młodych małżeństw. Z kolei matkę W. E. świadek spotkał dopiero po zakończeniu budowy domu. Według świadka E. T. nie była osobą zamożną i zmuszona była korzystać z pomocy finansowej W. . K. świadek pośredniczył w przekazywaniu przez W. T. (1) pieniędzy jego matce. Świadek pamiętał, ze sytuacja finansowa W. T. (1) poprawiła się dopiero po uruchomieniu produkcji tasiemek. Zeznania świadka W. P. należało uznać za wiarygodne. Świadek był osobą obcą względem stron postępowania, niezainteresowaną jego rozstrzygnięciem i nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że świadek podawał nieprawdę. Świadek był znajomym W. T. (1) oraz Z. T. (1) , stąd mógł dysponować rzeczową wiedzą o okolicznościach związanych z dokonywaniem nakładów na nieruchomość w S. . Zeznania świadka nie wskazywały jednak od którego z kolegów, kiedy i w jakiej wysokości W. T. (1) miał pożyczać pieniądze przeznaczone na nabycie nieruchomości w S. . Świadek nie podawał zresztą rzeczowo okoliczności, na podstawie których opierał swoje przekonanie w tym zakresie. Brak był zatem podstaw do poczynienia stanowczych ustaleń w tym zakresie. Świadek nie wskazywał również w jakiej wysokości i kiedy rodzice Z. S. mieliby udzielić W. T. (1) pożyczki z przeznaczeniem na nabycie tej nieruchomości. Takie przekonanie świadka również nie zostało rzeczowo poparte jakimikolwiek okolicznościami. Przeczył temu nie tylko odstęp czasu, jaki upłynął pomiędzy zawarciem umowy nabycia tej nieruchomości w 1971 roku a zawiązaniem nieformalnego związku przez Z. S. i W. T. (1) w 1974 roku. Znamienne było także to, że udzielenia W. T. (1) pożyczki na ten cel przez rodziców Z. S. nie potwierdziła ani sama Z. S. , ani żaden ze świadków będących członkami jej rodziny, a z pewnością dysponowaliby oni wiedzą o tego rodzaju okoliczności. Niemniej zeznania W. P. stanowiły dostateczną podstawę do przyjęcia domniemania, że pożyczka udzielona przez tego świadka W. T. (1) w kwocie 60 000 zł w roku 1978 lub 1979 została spłacona w okresie czasu, gdy pomiędzy Z. i W. obowiązywała już wspólność ustawowa małżeńska. Istniała zatem podstawa do przyjęcia, że spłata tego długu stanowiła nakład uczyniony z majątku dorobkowego małżonków na nieruchomość, która ostatecznie weszła w skład majątku odrębnego W. T. (1) . Zeznania tego świadka stanowiły także dostateczną podstawę do przyjęcia domniemania, że stan majątkowy E. T. nie pozwalał jej na finansowanie zabudowy nieruchomości położonej w S. . Świadek T. C. (k. 350), zatrudniony w tym samym zakładzie Politechniki (...) , co W. T. (1) , zeznał, że W. wraz z dwoma sąsiadami nabywał działkę „na matkę”, ponieważ nie chciał „wykazywać się” majątkiem, który nie znajdował „pokrycia” w jego dochodach, tak jak w przypadku nieruchomości w S. . Świadek udzielał pożyczki W. T. (1) w czasie, gdy ten miał nabywać tę nieruchomość. W. T. (1) informował wówczas świadka, że uzyskana od świadka pożyczka jest niewystarczająca do pokrycia kosztów nabycia nieruchomości. Następnie zaś W. T. (1) dzwonił do świadka z informacją, że pieniądze przeznaczone na nabycie nieruchomości pozyskał jednak w inny sposób. Według wiedzy świadka tzw. „mały domek” został wybudowany na tej nieruchomości przez W. T. (1) metodą gospodarczą. Z kolei według świadka E. T. nie była osobą zamożną, a utrzymywała się jedynie z renty. Zeznania świadka T. C. należało uznać za wiarygodne. Świadek był osobą obcą względem stron postępowania i niezainteresowaną jego rozstrzygnięciem. Nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że świadek miał podawać nieprawdę. Świadek był kolegą z pracy W. T. (1) , a wiedza o okolicznościach związanych z nabyciem nieruchomości w S. oraz budową na niej domku letniskowego pochodziła bezpośrednio od W. T. (1) . Z zeznań świadka nie wynikało jednak w jakiej wysokości W. T. (1) pożyczył od świadka pieniądze, które miały być przeznaczone na nabycie nieruchomości w S. , ale ostatecznie okazały się niewystarczające. Zeznania te stanowiły natomiast podstawę do przyjęcia domniemania, że środki ostatecznie przeznaczone na nabycie tej nieruchomości nie pochodziły z pożyczki udzielonej przez świadka. Brak było jednak podstaw do poczynienia precyzyjnych ustaleń w tym zakresie. Zeznania świadka T. C. stanowiły ponadto wystarczającą podstawę domniemania, że stan majątkowy E. T. nie pozwalał jej na finansowanie zabudowy nieruchomości położonej w S. . Według zeznań świadka W. S. (k. 415 i nast.) W. T. (1) zakupił nieruchomość w S. „na matkę”, a wraz z Z. S. „pożyczali” pieniądze od znajomych na jej zabudowę. Od 1981 roku, po uruchomieniu produkcji tasiemek, małżonkowie T. uzyskiwali „większe” przychody, które przeznaczali na nieruchomość w S. . Świadek zeznał ponadto, że w 1980 roku wraz ze swym ojcem przekazał siostrze – Z. T. (1) kwotę 100.000 starych złotych w związku z tym, że to świadek przejął gospodarstwo rolne po rodzicach. Zeznania świadka W. S. należało uznać za wiarygodne. Świadek był wprawdzie osobą bliską wnioskodawczyni, przez co mógł być zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy na jej korzyść, niemniej nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, aby miał podawać nieprawdę. Jeśli chodzi o pieniądze, które rodzice mieli przekazywać Z. T. (1) , świadek nie podawał precyzyjnie kwot, ani okresu czasu, w którym to następowało, wskazując jedynie, że rodzice przekazywali Z. pieniądze za każdym razem, gdy ich odwiedzała. Reguły doświadczenia życiowego wskazują, że nie mogły to być znaczące kwoty z punktu widzenia wielkości nakładów polegających na budowie budynku mieszkalnego, skoro kwot takie były przekazywane w związku z odwiedzinami. Inaczej należy z kolei ocenić pochodzącą od świadka oraz jego ojca kwotę 100.000 starych złotych, przekazaną Z. T. (1) w związku z przejęciem przez świadka gospodarstwa rolnego po ojcu w 1980 roku. Wówczas pomiędzy Z. T. (1) a W. T. (1) istniała już wspólność majątkowa małżeńska. Upływ czasu pomiędzy nabyciem nieruchomości w S. a przekazaniem tej kwoty przez świadka nie pozwala na ustalenie, że kwota ta została przeznaczona na pokrycie kosztów nabycia tej nieruchomości. Zeznania świadka W. S. w tym zakresie stanowiły natomiast dostateczną podstawę do przyjęcia domniemania, że kwota przez niego przekazana Z. T. (1) została spożytkowana przez małżonków na poczynienie nakładów w postaci zabudowy nieruchomości, która ostatecznie weszła w skład majątku odrębnego W. T. (1) lub na uruchomienie linii technologicznej. Oba te zdarzenia zbiegały się bowiem w czasie z przekazaniem tej kwoty przez świadka, małżonkowie T. zgodnie wówczas współpracowali z rodzicami Z. T. (1) w związku z uruchomieniem linii technologicznej, a jednocześnie kontynuowali budowę budynku mieszkalnego na nieruchomości, którą uprzednio zasiedlili, zamieszkując w budynku letniskowym. Świadek E. B. (k. 436 i nast.) pamiętała jedynie, że jej siostra Z. oraz W. T. (1) kupili działkę w S. . Świadek nie dysponował jednak wiedzą w jaki sposób to się odbyło. Według świadka jej rodzice pomagali finansowo siostrze. Świadek także udzielał siostrze pożyczki. Świadek pamiętał również, że obie rodziny wspólnie prowadziły produkcję tasiemek, a ponadto, że gdy był obecny na nieruchomości w S. w 1977 roku, wybudowany był na niej jedynie tzw. „mały domek”. Zeznania świadka E. B. należało uznać za wiarygodne. Także ten świadek był osobą bliską wnioskodawczyni, w związku z czym mógł być zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy na jej korzyść. Nie ujawniły się jednak jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, aby świadek miał zeznawać nieprawdę. Jeśli chodzi o pomoc finansową, której rodzice mieli udzielać Z. S. , świadek nie podawał precyzyjnie kwot, ani okresu czasu, w którym to następowało. Podobnie świadek nie podawał kwoty ani daty pożyczki, której miał udzielić siostrze, ani nawet tego, czy pożyczka ta została zwrócona. Zeznania tego świadka jako nierzeczowe nie mogły zatem stanowić podstawy ustaleń, gdy chodzi o pochodzenie środków przeznaczonych na pokrycie kosztów nabycia nieruchomości w S. ani nakładów polegających na zabudowie tej nieruchomości. Zeznania te potwierdzają jedynie kolejność wznoszenia poszczególnych budynków na tej nieruchomości. Świadek M. Ś. (k. 438) poznała małżonków T. wtedy, gdy budynek mieszkalny posadowiony na nieruchomości w S. był już wykończony. Ze słyszenia świadek wiedział, że matka W. T. (1) wygrała „coś” na loterii, mieszkała z pierwszą żoną W. i jego dziećmi oraz bywała na nieruchomości w S. . Nie dysponował świadek jednak wiedzą na temat sytuacji majątkowej E. T. . Podobnie świadek Z. Ś. (k. 482) poznał małżonków T. w połowie lat 80-tych, gdy budynek mieszkalny na nieruchomości w S. był już wybudowany. Świadek nie dysponował wiedzą przez kogo i za czyje środki budynek ten został wzniesiony. Potwierdzał natomiast okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej przez W. T. (1) . Świadek nie widział jednak co miało się stać z samochodem osobowym marki F. (...) . Zeznania świadków Ś. należało uznać za wiarygodne. Świadkowie ci byli osobami obcymi względem stron postępowania i niezainteresowanymi jego rozstrzygnięciem. Nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, aby świadkowie ci mogli podawać nieprawdę. Świadkowie ci nie dysponowali jednak wiedzą pozwalająca na poczynienie jakichkolwiek ustaleń w zakresie pochodzenia środków przeznaczonych na pokrycie kosztów nabycia nieruchomości w S. ani nakładów polegających na zabudowie tej nieruchomości, a także sytuacji majątkowej E. T. ani tego, czy składnikiem dorobku małżonków był samochód marki F. (...) . Świadek J. B. (k. 485 i nast.) pamiętał jedynie, że W. T. (1) kupił nieruchomość w S. wraz z kolegami z Politechniki (...) . Według świadka W. T. (1) kupił i zabudował nieruchomość w S. już po zawarciu małżeństwa z Z. S. oraz po narodzinach ich syna B. . Świadek potwierdzał także okoliczność prowadzenia przez W. T. (1) działalności gospodarczej oraz jej przeniesienia w okolice B. . Zeznania świadka J. B. należało uznać za wiarygodne. Świadek był osobą obcą względem stron postępowania i niezainteresowaną jego rozstrzygnięciem. Nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, aby świadek podawał nieprawdę. Nie dysponował jednak wiedzą pozwalająca na ustalenie pochodzenia środków przeznaczonych na pokrycie kosztów nabycia nieruchomości w S. ani nakładów polegających na zabudowie tej nieruchomości. Zeznanie świadka, gdy chodzi o okres czasu, w którym W. T. (1) miał nabyć nieruchomość w S. , nie mogły natomiast stanowić podstawy ustalenia, że miało to miejsce w czasie, gdy pozostawał on już z Z. S. we wspólności majątkowej małżeńskiej. Wspólność ta powstała bowiem dopiero w 1979 roku, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że nieruchomość ta została nabyta znacznie wcześniej – w 1971 roku. Treść dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy o podział majątku dorobkowego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej pomiędzy T. M. a W. T. (1) o sygn. VIII Ns 2452/75, daje podstawę do przyjęcia domniemania faktycznego, że zapłata ceny nabycia nieruchomości położonej przy ul. (...) w W. nastąpiła ze środków pochodzących z majątku E. T. . Wprawdzie w sprawie o sygn. VIII Ns 2452/75 E. T. odmówiła składania zeznań na tę okoliczność, a W. T. (1) w toku przesłuchania uchylał się od odpowiedzi na pytania stawiane mu w tym przedmiocie, niemniej świadczy o tym ujawniona w toku tamtej sprawy zbieżność dat wypłat z rachunku prowadzonego na rzecz E. T. oraz daty widniejącej na umowie nabycia działki w S. , zawartej bez zachowania formy prawem przewidzianej, a ponadto treść protokołów rozpraw obejmujących depozycje osób przesłuchanych w tamtej sprawie. W toku sprawy o sygn. VIII Ns 2452/75 T. M. nie podawała w sposób rzeczowy okoliczności, które mogłyby wskazywać na to, że na nabycie nieruchomości w S. W. T. (1) zaciągnął u kogokolwiek pożyczkę, która następnie miałaby zostać spłacona ze środków objętych dorobkiem jego oraz T. M. . Wyrok rozwiązujący małżeństwo W. T. (1) z T. M. wydany został w dniu 27 maja 1975 roku. Z umowy nabycia nieruchomości datowanej na dzień 15 marca 1971 roku wynikało, że cena nabycia nieruchomości w S. wynosiła 65.000 starych złotych i została pomniejszona o zadatek wręczony zbywcy w dniu 15 października 1970 roku (k. 26 sygn. akt VII Ns 2452/75) Z pism procesowych pełnomocnika W. T. (1) złożonych w sprawie o sygn. akt VII Ns 2452/75 wynikało, że pożyczka udzielona przez świadka P. w kwocie 40.000 złotych została zaciągnięta w lutym 1973 roku i według stanu na dzień 27 maja 1975 roku pozostawała niespłacona (k. 61, 62 sygn. akt VII Ns 2452/75, k. 17 sygn. akt VII Ns 2452/75). Okoliczność ta znajdowała potwierdzenie w protokole rozprawy obejmującym przesłuchanie świadka P. , który zeznał, że na początku 1973 roku udzielił W. T. (1) pożyczki, jednak w kwocie 30.000 zł, a pożyczka ta została spłacona jesienią 1975 roku. Zeznania te korespondowały z zeznaniami składanymi przez tego świadka w sprawie niniejszej, gdzie świadek podawał, że pożyczył W. T. (1) w 1974 roku kwotę odpowiadającą kilkakrotności swego ówczesnego wynagrodzenia, wynoszącego około 2.000 starych złotych., a pożyczkę tę W. T. (1) zwrócił mu po upływie dwóch lub trzech lat, gdy pozostawał już w związku z Z. S. . Rozbieżność w zeznaniach świadka, gdy chodzi o szczegóły, znajduje usprawiedliwienie w upływie czasu. W chwili spłaty pożyczki zaciągniętej u świadka P. W. T. (1) pozostawał już w związku z Z. S. , niemniej nie łączyła ich jeszcze wspólność majątkowa małżeńska. Wspomniano już, że zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy stanowił podstawę do przyjęcia, że W. T. (1) oraz Z. S. zasiedlili nieruchomość w S. oraz kontynuowali jej zagospodarowywanie i zabudowę, utrzymując się wspólnie ze środków uzyskiwanych z pracy zarobkowej ich obojga, zanim jeszcze powstała pomiędzy nimi wspólność majątkowa małżeńska. Z wyjaśnień T. M. , składanych w tamtej sprawie, wynikało, że budowę tzw. „domku” (obecnie budynku rekreacyjnego) na nieruchomości w S. , stanowiącej własność E. T. , W. T. (1) rozpoczął w lutym 1973 roku (k. 39 sygn. akt VII Ns 2452/75). Zbiegało się to w czasie z udzieleniem pożyczki W. T. (1) przez świadka P. . Okoliczność ta pozwala z kolei na przyjęcie domniemania, że środki pochodzące z tej pożyczki posłużyły do wybudowania na tej nieruchomości budynku rekreacyjnego, a nie na pokrycie kosztów nabycia tej nieruchomości. Przeciwko ustaleniu, że pożyczka udzielona przez świadka P. mogłaby zostać przeznaczona na pokrycie kosztów nabycia tej nieruchomości, przemawiała ponadto okoliczność, że pożyczka – niezależnie od tego, czy obejmować miała kwotę 30.000 starych złotych, czy 40.000 starych złotych – była znacznie niższa, niż cena przyjęta w umowie nabycia nieruchomości, zawartej bez zachowania formy prawem przewidzianej, w kwocie 65.000 starych złotych. Skoro zaś pożyczka udzielona przez świadka P. została spłacona w czasie, gdy W. T. (1) oraz Z. S. zamieszkali już na tej nieruchomości i utrzymywali się wspólnie ze środków uzyskiwanych z pracy zarobkowej ich obojga, to zachodziła podstawa do przyjęcia, że spłata tej pożyczki, a w konsekwencji pokrycie kosztów budowy budynku rekreacyjnego stanowiło wspólny nakład z ich majątków odrębnych, dokonany przed powstaniem pomiędzy nimi wspólności majątkowej małżeńskiej, na nieruchomość w S. , która finalnie weszła jedynie w skład majątku odrębnego W. T. (1) . W wyjaśnieniach swoich składanych w tamtej sprawie T. M. nie kwestionowała wówczas – pomimo niewątpliwego interesu w ustaleniu okoliczności przeciwnej – że nieruchomość w S. stanowiła własność E. T. (k. 39 sygn. akt VII Ns 2452/75). Koresponduje z tym stanowisko obecnie przez nią prezentowane w sprawie niniejszej. Z wyjaśnień W. T. (1) składanych w tamtej sprawie wynikało zaś, że jego matka E. T. wygrała samochód osobowy, a pieniędzmi uzyskanymi z jego sprzedaży dysponowała już w lutym 1970 roku (k. 39v sygn. akt VII Ns 2452/75). Z protokołu obejmującego oględziny książeczki (...) nr (...) , wystawionej na nazwisko E. T. wynikało, że w lutym 1970 roku na książeczce tej zgromadzona była kwota 151.000 starych złotych. W kwietniu i czerwcu 1970 roku wypłacono z niej odpowiednio kwoty 60.000, 10.000, 11.000 i 32.000 starych złotych oraz dokonano na nią wpłaty w kwocie 49.000 starych złotych. E. T. udzieliła pełnomocnictwa do wypłat z tej książeczki W. T. (1) w dniu 30 kwietnia 1970 roku (k. 222v-223 sygn. akt VII Ns 2452/75). Środki, które pozostały na rachunku po dokonaniu powyższych wypłat i wpłat, niewątpliwie wystarczały na zapłatę ceny nabycia nieruchomości w S. w kwocie 65.000 starych złotych, ustalonej w umowie nabycia nieruchomości, która miała być uiszczona w części przez wręczenie zadatku w dniu 15 października 1970 roku, a w pozostałej części najpóźniej przed dniem 15 marca 1971 roku. Skoro W. T. (1) dysponował pełnomocnictwem do rachunku prowadzonego na rzecz E. T. , miał możliwość pobrania środków zgromadzonych na tym rachunku i dokonać nimi zapłaty ceny nabycia nieruchomości w S. , jeśli – co znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadka Z. A. oraz – rola E. T. ograniczała się jedynie do zawarcia umowa, a czynnościami faktycznymi dotyczącymi nabywanej nieruchomości, zajmował się W. T. (1) . Z wyjaśnień W. T. (1) w tamtej sprawie nie wynikało na co zostały przeznaczone poszczególne zaciągane przez niego pożyczki. Sąd Rejonowy nie dysponował wówczas wystarczającą podstawą do poczynienia ustaleń w tym zakresie ze względu na brak materiału dowodowego, w szczególności odmowę złożenia zeznań przez E. T. (por. k. 247v). W. T. (1) przyznawał jedynie, że bez zaciągania pożyczki nie mógł sobie pozwolić na kupno samochodu. Przeznaczenie pożyczek zaciąganych przez W. T. (1) nie wynikało także z zeznań przesłuchanych w tamtej sprawie świadków. Świadek K. S. nie dysponował wiedzą na ten temat. Wiedzą o przeznaczeniu pożyczek nie dysponowała także świadek B. K. (2) . Z kolei świadek T. K. , który udzielił W. T. (1) pożyczki w kwocie 14.000 starych złotych w 1973 roku, zeznał, że według jego wiedzy środki z tej pożyczki miały być przeznaczone na budowę domu. Zważywszy na chronologię dokonywania zabudowy nieruchomości położonej w S. , wynikającą z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie niniejszej, pod tym pojęciem świadek rozumiał zapewne budynek rekreacyjny, który wówczas był jedynym budynkiem, który znajdował się na tej nieruchomości. Takiego przeznaczenia pożyczki udzielonej przez świadka nie potwierdzała jednak świadek W. K. , według której pożyczka ta posłużyć miała W. T. (1) do nabycia samochodu. Ponadto z zeznań tego świadka wynikało, że według stanu rzeczy z chwili przesłuchania świadka w tamtej sprawie pożyczka ta nie została zwrócona. Treść zeznań świadków K. nie pozwalała zatem na poczynienie kategorycznych ustaleń, gdy chodzi o cel, na który W. T. (1) przeznaczył pożyczoną od nich kwotę 14.000 zł. Wspomniano już, że z wyjaśnień W. T. (1) wynikało, że bez zaciągania pożyczki nie mógłby on sobie pozwolić wówczas na nabycie samochodu osobowego. Świadek P. zeznał, że pożyczka udzielona przez niego W. T. (1) w kwocie 10.000 starych złotych, zwrócona świadkowi jesienią 1976 roku, miała być przeznaczona na nabycie samochodu osobowego. Jeśli chodzi o pożyczkę udzieloną W. T. (1) przez świadka K. w kwocie 20.000 starych złotych w 1972 roku, która została zwrócona świadkowi jesienią 1975 roku, świadek nie wiedział na jaki cel pożyczka ta została spożytkowana przez W. T. (1) . Z zeznań przesłuchanych w tamtej sprawie osób wynikało ponadto, że W. T. (1) , oprócz nabycia samochodu osobowego, ponosił wówczas koszty związane z projektowaną przez siebie wytłaczarką. W świetle powyższego brak było zatem podstaw do przyjęcia, aby spłata tych pożyczek stanowić mogła nakład na nieruchomość w S. . Co więcej, skoro z zeznań przywołanych tutaj świadków wynikło, że W. T. (1) zaciągał pożyczki w latach 1972 – 1973, zawarcie umowy nabycia nieruchomości w S. bez zachowania przewidzianej prawem formy miało miejsce w dniu 15 marca 1971 roku, zapłata ceny nabycia tej nieruchomości nastąpiła przed tym dniem, a w zgromadzony w tamtej sprawie materiał dowodowy nie wskazywał na to, aby ktokolwiek udzielał W. T. (1) pożyczek w latach 1970 – 1971, to brak był podstaw do przyjęcia, aby jakakolwiek pożyczka – niezależnie od tego kiedy miałaby zostać spłacona – mogła zostać przeznaczona na pokrycie kosztów nabycia nieruchomości w S. . Przeszkody do przyjęcia, że koszty budowy na nieruchomości położonej w S. (przy ul (...) ) budynku mieszkalnego, wiaty garażowej, budynku gospodarczego oraz szklarni ostatecznie poniesione zostały przez W. T. (1) oraz Z. T. (1) ze środków pochodzących z ich majątku dorobkowego nie stanowiły dokumenty zgromadzone w aktach Księgi wieczystej nr (...) , prowadzonej dla tej nieruchomości. Według znajdującego się w tej księdze wniosku o wpis hipoteki na sumę 150.000 starych złotych na rzecz Banku Spółdzielczego w W. , datowanego na dzień 5 czerwca 1979 roku (k. 10 – 11 akt Księgi wieczystej nr (...) ), podstawę wpisu hipoteki stanowiło oświadczenie banku, według którego kredyt w kwocie 150.000 starych złotych w dniu 7 maja 1979 roku na okres 20 lat z przeznaczeniem na budowę budynku mieszkalnego został udzielony E. T. . Z kolei zaświadczenie obejmujące zgodę banku udzielającego kredytu na wykreślenie hipoteki na nieruchomości przy ul (...) w kwocie 150.000 starych złotych datowane jest na dzień 4 grudnia 1989 roku (k. 15 i 16 Księgi wieczystej nr (...) ). Kredyt ten niewątpliwie został zatem spłacony w okresie od 1979 roku do 1989 roku. Ze zgormadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynikało jednak, że E. T. nie dysponowała środkami wystarczającymi do tego, aby dokonać spłaty tego kredytu w tym okresie czasu, w przeciwieństwie do małżonków T. , którzy po uruchomieniu linii technologicznej na początku lat 80-tych uzyskiwali przychody z prowadzonej działalności zarobkowej. Okoliczność, że sprawą pozyskania oraz spłaty kredytu zajmował się W. T. (1) znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadka Z. A. . Okoliczność, że kredyt ten zaciągała E. T. , a nie W. T. (1) czy małżonkowie T. , który ostatecznie ponieśli koszty jego spłaty nie budzi wątpliwości w świetle reguł doświadczenia życiowego, skoro to E. T. była właścicielem nieruchomości w S. , co w 1977 roku zostało stwierdzone aktem własności ziemi, a W. T. (1) był jedynym potencjalnym następcą prawnym E. T. i brak okoliczności wskazujących na to, aby stosunki rodzinne W. T. (1) oraz E. T. z jakichkolwiek względów z biegiem czasu ulegać miały pogorszeniu. Wystarczającej podstawy do przyjęcia, aby koszty nabycia nieruchomości położonej w S. zostały ostatecznie poniesione przez Z. S. oraz W. T. (1) , nie stanowiły zeznania wnioskodawczyni Z. T. (1) . Przesłuchana po raz pierwszy w dniu 15 stycznia 1999 roku (k. 249) Z. S. zeznała, że przez okres około roku przed zawarciem małżeństwa z W. T. (1) pozostawała z nim w związku nieformalnym i właśnie z tego względu nieruchomość w S. została wówczas zakupiona przez nią oraz przez W. T. (1) „na nazwisko” E. T. . Wnioskodawczyni miała poznać W. T. (1) w czasie, gdy rozwodził się z T. M. . Według wnioskodawczyni nieruchomość w S. została nabyta w latach 1974-1975, a następnie świadkowie A. i K. oraz E. T. podzielili nieruchomość między siebie. Cena nabycia wynosiła 70.000 starych złotych, a wnioskodawczyni na poczet ceny przekazała kwotę 10.000 starych złotych, którą jeszcze przed zawarciem małżeństwa otrzymała od swego dziadka. W pozostałym zakresie cena została pokryta ze środków pochodzących z pożyczek zaciąganych wówczas przez W. T. (1) , przy czym nie wszystkie pożyczki miały zostać przeznaczone na zapłatę ceny nabycia nieruchomości. Okoliczność, aby w czynnościach faktycznych związanych z nabywaniem nieruchomości w S. w jakikolwiek sposób brała udział wnioskodawczyni, nie znalazła potwierdzenia w zeznaniach żadnej z przesłuchanych w niniejszej sprawie osób. Podobnie żadna z przesłuchanych w sprawie osób nie potwierdziła okoliczności, aby dziadek wnioskodawczyni, jeszcze przed zawarciem przez nią małżeństwa z W. T. (1) , miałby jej przekazać kwotę 10.000 starych złotych, którą ona z kolei miałaby przekazać na pokrycie kosztów ceny nabycia wspomnianej nieruchomości. O okoliczności tej – zwykle istotnej z punktu widzenia relacji rodzinnych – nie wspominali w szczególności przesłuchani w sprawie członkowie rodziny wnioskodawczyni, którzy w tym zakresie z pewnością dysponowaliby wiedzą, którą z kolei podczas przesłuchania przekazaliby spontanicznie – ze względu na jej istotność – nawet gdyby o tę okoliczność nie zostali zapytani. Zwłaszcza brat wnioskodawczyni W. S. , który jako jedyny dysponował wiedzą na temat środków pieniężnych przekazywanych wnioskodawczyni przez członków ich rodziny, ale akurat o takiej darowiźnie, która miałaby pochodzić od ich dziadka i być przeznaczona na pokrycie części kosztów nabycia wspomnianej nieruchomości, nie wspominał. Ponadto okoliczność, aby wnioskodawczyni miała częściowo partycypować w ponoszeniu kosztów nabycia nieruchomości przez matkę W. T. (1) , jeszcze przed zawarciem z nim małżeństwa, jedynie dlatego, że pozostawała z nim w nieformalnym związku, budzi zasadnicze wątpliwości z punktu widzenia reguł doświadczenia życiowego. Zeznania wnioskodawczyni w tym zakresie należało uznać za niewiarygodne, a obliczone jedynie na korzystny dla niej wynik niniejszego postępowania. Należało uwzględnić, że w 1975 roku, a więc blisko rok przed zawarciem małżeństwa z W. T. (1) , wnioskodawczyni dopiero co ukończyła pierwszy etap studiów, rozpoczęła pracę zarobkową i podjęła drugi etap studiów. Nic nie wskazywało na to, aby mogła ona dysponować już wówczas jakąkolwiek kwotą, którą mogłaby przekazać W. T. (1) na pokrycie kosztów nabycia nieruchomości, zwłaszcza jeśli – w braku dowodów przeciwnych – dać wiarę jej twierdzeniom składanym na późniejszym etapie postępowania (6 czerwca 2013 roku), że wspólnie z W. T. (1) zamieszkała na nieruchomości w S. w budynku rekreacyjnym już w 1975 roku, a z dochodów uzyskiwanych z podjętej wówczas pracy zarobkowej ponosiła wspólnie z W. T. (1) częściowo koszty zagospodarowania tej nieruchomości, wyposażenia budynku rekreacyjnego oraz koszty ich wspólnego utrzymania. Znamienne ponadto, że okoliczność pokrycia kosztów nabycia nieruchomości w kwocie 10.000 starych złotych, przekazanej jej przez dziadka przed zawarciem małżeństwa, wnioskodawczyni nie podnosiła podczas kolejnych zeznań składanych w sprawie niniejszej w dniach 6 czerwca 2013 roku oraz 3 lutego 2014 roku. Wówczas wnioskodawczyni twierdziła natomiast, że dziadek przekazał jej kwotę 7.000 starych złotych, którą przekazała W. T. (1) na wyposażenie budynku rekreacyjnego. Sprzeczność w tym zakresie nie znajduje usprawiedliwienia w upływie czasu, a świadczy o niewiarygodności zeznań w tym zakresie. Co więcej, okoliczność, że wspomniana nieruchomość miała zostać nabyta dopiero w latach 1974-1975, jak twierdziła wnioskodawczyni podczas pierwszego przesłuchania, nie znajdowała potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy o sygn. VII Ns 2452/75, o czym była już mowa poprzednio. Zresztą w toku kolejnego przesłuchania (6 czerwca 2013 roku) wnioskodawczyni podawała, że cena nabycia nieruchomości w kwocie 65.000 starych złotych została uiszczona w 1972 roku i w tym roku nieruchomość musiała zostać nabyta. Wspominała także o zadatku, który wręczony miał być kilka miesięcy wcześniej. Ta z kolei sprzeczność świadczy o tym, że zarówno w toku pierwszego przesłuchania, jak i kolejnego, wnioskodawczyni nie dysponowała rzeczową wiedzą na temat okoliczności faktycznych związanych z nabyciem nieruchomości oraz pokrycia związanych z tym kosztów, a jedynie przedstawiała swoje oceny w tym zakresie oparte na wynikach niniejszego postępowania. Jeśli chodzi o pożyczki, które W. T. (1) miałby zaciągnąć w celu pokrycia kosztów nabycia nieruchomości w S. wnioskodawczyni podczas pierwszego przesłuchania w dniu 15 stycznia 1999 roku w istocie nie dysponowała rzeczową i precyzyjną wiedzą co do tego ile W. T. (1) miałby pożyczek zaciągnąć, w jakich miałyby być wysokościach, ani na co miałyby zostać przeznaczone. Zeznania te nie mogły zatem stanowić podstawy kategorycznych ustaleń w tym zakresie. Chronologia wznoszenia kolejnych zabudowań na nieruchomości, podawana przez wnioskodawczynię, znajdowała potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, podobnie jak okoliczność uzyskiwania przychodów z działalności prowadzonej przez W. T. (1) po uruchomieniu linii technologicznej do produkcji tasiemek przy podejmowaniu czynności faktycznych związanych ze sprzedażą produktów przez wnioskodawczynię oraz okoliczność, że sytuacja majątkowa E. T. , właścicielki nieruchomości w S. , nie pozwalała jej na sfinansowanie nakładów polegających na wznoszeniu kolejnych zabudowań na nieruchomości ani na spłatę kredytu bankowego zaciągniętego w tym celu. Jedynie w tym zakresie zeznania wnioskodawczyni składane podczas pierwszego przesłuchania mogły stanowić wiarygodną podstawę domniemań faktycznych. Przesłuchana ponownie w dniu 6 czerwca 2013 roku wnioskodawczyni podawała, że koszty nabycia nieruchomości w S. zostały pokryte środkami pochodzącymi z pożyczki w kwocie 70.000 starych złotych, udzielonej W. T. (1) przez K. C. , zabezpieczonej wekslami, spłaconymi po zawarciu przez nią związku małżeńskiego z W. T. (1) . Okoliczność ta nie znajdowała jednak potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie niniejszej materiale dowodowym. Pojawiła się wprawdzie w zeznaniach świadka M. , ale dopiero w tych, które złożone zostały w sprawie niniejszej w dniu 25 listopada 2013 roku, a więc już po tym, jak o okoliczności tej zeznała wnioskodawczyni. Wspomniano już, że świadek M. , przesłuchiwany poprzednio w 1996 roku oraz w 2012 roku, o pożyczce takiej nie wspominał. Zachodziła zatem podstawa do przyjęcia, że świadek podczas kolejnego przesłuchania uległ sugestiom wnioskodawczyni, gdy chodzi o przeznaczenie środków pochodzących z pożyczki udzielonej przez K. C. . Znamienne – o czym już wspomniano – że świadek M. nie potrafił podać bliżej okoliczności w jakich miało dojść do udzielenia takiej pożyczki. Znamienne [... tekst skrócony ...]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI