I Ns 450/24

Sygn. akt I Ns 450/24 POSTANOWIENIE Dnia 21 lutego 2025 Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Anna Gajewska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Zuzga po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 w Piszu na rozprawie sprawy z wniosku małoletnich S. K. , A. K. , M. K. (1) , M. K. (2) zastąpionych przez przedstawicielkę ustawową M. K. (3) z udziałem M. B. , G. L. , J. L. , W. L. , A. D. , W. B. o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku p o s t a n a w i a: - oddalić wniosek. sędzia Anna Gajewska Sygn. akt I Ns 450/24 UZASADNIENIE W dniu 21 grudnia 2024 roku małoletni S. K. , A. K. , M. K. (1) i M. K. (2) , reprezentowani przez przedstawicielkę ustawową M. K. (3) , wystąpili z wnioskiem o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w Piszu w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po T. L. , wydanego w dniu 23 sierpnia 2023 roku pod sygn. akt I Ns 185/20, poprzez stwierdzenie, że spadek po wyżej wymienionym T. L. na podstawie ustawy nabyła matka E. L. i siostrzeniec M. B. . W uzasadnieniu przedstawicielka ustawowa małoletnich wnioskodawców podniosła, że wskazanym wyżej postanowieniem wydanym 23 sierpnia 2023 roku Sąd Rejonowy w Piszu stwierdził, że spadek po T. L. nabyli: matka E. L. , siostrzeniec M. B. oraz małoletni S. K. , A. K. , M. K. (1) i M. K. (2) . Tymczasem w dniu 17 sierpnia 2023 roku ustawowi przedstawiciele małoletniego S. K. , A. K. , M. K. (1) i M. K. (2) oświadczyli przed notariuszem, że w imieniu ww. małoletnich odrzucają spadek po T. L. . Powołali się przy tym na prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Łomży III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 13 czerwca 2023 roku wydane w sprawie III Nsm 257/23, w którym sąd zezwolił M. K. (3) i K. K. na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego narządu majątkiem małoletnich dzieci polegającej na złożeniu oświadczenia w imieniu małoletnich dzieci o odrzuceniu przez nich spadku po krewnym T. L. . Uczestnik postępowania G. L. (spadkobierca E. L. ) co do zasady przychylił się do wniosku. Pozostali uczestnicy postępowania A. D. , J. L. , W. L. , W. B. (spadkobiercy E. L. ) oraz M. B. nie zajęli stanowiska w sprawie. Sąd ustalił, co następuje: Przed Sądem Rejonowym w Piszu pod sygn. akt I Ns 185/20 toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po T. L. s. E. i E. , którego zwłoki znaleziono w dniu 12 sierpnia 2019 roku. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2021 roku Sąd Rejonowy w Piszu wezwał do udziału w ww. postępowaniu w charakterze uczestnika m.in. siostrzenicę spadkodawcy - M. K. (3) . M. K. (3) poinformowała Sąd Rejonowy w Piszu, że w dniu 16 listopada 2021 roku odrzuciła spadek po T. L. , na dowód czego przedłożyła akt notarialny – protokół z przyjęcia oświadczenia o odrzuceniu spadku sporządzony przez notariusza A. G. w Kancelarii Notarialnej w P. za numerem Repertorium (...) . Notariusz pouczyła M. K. (3) , że w związku ze złożeniem przez nią oświadczenia o odrzuceniu spadku, do kręgu spadkobierców po T. L. należą od tego momentu jej zstępni. W związku z odrzuceniem przez M. K. (3) spadku po T. L. , postanowieniem z dnia 4 stycznia 2023 roku Sąd Rejonowy w Piszu wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestników małoletnie dzieci M. K. (3) : S. K. , A. K. , M. K. (1) i M. K. (2) . Odpis tego postanowienia doręczono ustawowej przedstawicielce ww. małoletnich - M. K. (3) w dniu 23 stycznia 2023 roku. W dniu 24 stycznia 2023 roku do Sądu Rejonowego w Piszu wpłynęło pismo M. K. (3) , w którym „jako przedstawicielka ustawowa małoletnich S. K. , A. K. , M. K. (1) i M. K. (2) wniosła o odrzucenie spadku po T. L. ”. Pismem z dnia 17 lutego 2023 roku – doręczonym M. K. (3) w dniu 22 lutego 2023 roku – Sąd Rejonowy w Piszu poinformował ustawową przedstawicielkę małoletnich uczestników S. K. , A. K. , M. K. (1) i M. K. (2) , że do skutecznego złożenia w imieniu małoletnich oświadczenia o odrzuceniu spadku, konieczne jest uprzednie uzyskanie zgody Sądu rodzinnego na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka. W tym celu przedstawiciel ustawowy powinien złożyć do Sądu Rejonowego w Łomży III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich wniosek o zezwolenie na dokonanie w imieniu małoletnich dzieci czynności prawnej polegającej na odrzuceniu spadku po T. L. . Ponadto Sąd poinformował M. K. (3) , że w związku z upływem terminu do złożenia w imieniu małoletnich dzieci oświadczenia o odrzuceniu spadku po T. L. , po uzyskaniu ww. zgody sądu rodzinnego konieczne jest złożenie przez przedstawiciela ustawowego wniosku w sprawie I Ns 185/20 o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie w imieniu małoletnich dzieci oświadczenia o odrzuceniu spadku wraz z wnioskiem o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku. W dniu 4 sierpnia 2023 roku M. K. (3) doręczono zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 23 sierpnia 2023 roku. M. K. (3) nie stawiła się na rozprawę. Na rozprawie tej Sąd Rejonowy w Piszu wydał postanowienie, w którym stwierdził, że spadek po T. L. nabyli matka E. L. , siostrzeniec M. B. oraz małoletni S. K. , A. K. , M. K. (1) i M. K. (2) . Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po T. L. uprawomocniło się 31 sierpnia 2023 roku. W dniu 27 grudnia 2023 roku do Sądu Rejonowego w Piszu wpłynęło pismo M. K. (3) , w którym poinformowała ona, że w dniu 17 sierpnia 2023 roku w imieniu swoich małoletnich dzieci odrzuciła spadek po T. L. , do dokonania której to czynności uzyskała zgodę Sądu Rejonowego w Łomży III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich (postanowienie z dnia 13 czerwca 2023 roku wydane w sprawie III Nsm 257/23). Na dowód powyższego przedłożyła akt notarialny sporządzony w dniu 17 sierpnia 2023 roku przed notariuszem A. G. za numerem repertorium (...) . (dowód: znajdujące się w aktach sprawy I Ns 185/20 Sądu Rejonowego w Piszu: postanowienie z dnia 24.11.2021 r. k. 96, akt notarialny z 16.11.2021 r. - protokół z przyjęcia oświadczenia o odrzuceniu spadku k. 130-130v, postanowienie z dnia 04.01.2023 r. k. 168, zpo k. 183, pismo M. K. (3) z 24.01.2023 r. k. 185, pismo z 17.02.2023 r. k. 195, zpo k. 197, zpo k. 209, pismo z 27.12.2023 r. k. 245, akt notarialny z 17.08.2023 r. k. 246-247; oświadczenie M. K. (3) złożone na rozprawie w dniu 19.02.2025 r. k. 40) Sąd zważył, co następuje: Wnioskodawczyni domagała się w niniejszym postępowaniu zmiany prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w trybie art. 679 k.p.c. Przepis ten przewiduje dwa sposoby zmiany orzeczenia, tj. dla osoby, która była uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, oraz dla osoby, która nie uczestniczyła w tym postępowaniu. Osoba, która żąda zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, a była uczestnikiem postępowania, musi jednakże oprzeć swoje żądanie na podstawie, której nie mogła powołać w postępowaniu, a po drugie wniosek o zmianę musi złożyć przed upływem roku od dnia, w którym tę możność uzyskała. Natomiast osoba niebędąca uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku nie jest ograniczona ani terminem, ani też koniecznością powołania podstawy do żądania zmiany prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, o której nie wiedziała w toku tego postępowania. Postępowanie unormowane w art. 679 k.p.c. , chociaż autonomiczne, ma charakter "wznowieniowy". Zainteresowany, który był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, winien wykazać – jak przy wznowieniu – szczególne przesłanki swego żądania, czyli podstawę, której nie mógł powołać w poprzednim postępowaniu oraz zachowanie rocznego terminu, który biegnie od chwili, w której uzyskał możliwość powołania się na nią. Wynikający z art. 670 k.p.c. obowiązek sądu badania z urzędu, kto jest spadkobiercą, w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 679 k.p.c. istnieje w zakresie wyznaczonym przez dopuszczalną podstawę żądania zmiany prawomocnego postanowienia, a zmiana postanowienia spadkowego może opierać się tylko na takiej podstawie (vide postanowienie SN z 21.12.2011 r., IV CSK 199/11, Legalis). Z art. 679 k.p.c. wynika jednoznacznie ścisłe powiązanie uprawnienia żądania zmiany postanowienia z podstawą, która nie mogła być powołana przez zainteresowanego w poprzednim postępowaniu, w którym brał udział. Strona wnosząca o zmianę postanowienia spadkowego powinna wykazać, że powołane przez nią fakty i dowody, które mają uzasadniać żądanie zmiany, pozostawały poza jej dostępem podczas poprzedniego postępowania, przy uwzględnieniu, że chodzi o obiektywną możliwość ich powołania (vide postanowienie SN z 11.9.2014 r., III CSK 239/13, Legalis). Na gruncie przedmiotowej sprawy bezspornym było, iż małoletni wnioskodawcy byli uczestnikami postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po T. L. , a w konsekwencji ograniczeni byli rocznym terminem do złożenia wniosku o zmianę postanowienia, jak również musieli w niniejszym postępowaniu wykazywać, że nie mogli w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku powołać podstawy do żądania zmiany zapadłego orzeczenia. W ocenie Sądu, powyższe przesłanki nie zostały spełnione przez ustawową przedstawicielkę małoletnich wnioskodawców. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1020 k.c. , spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku. Rozpytania w niniejszej sprawie ustawowa przedstawicielka małoletnich wnioskodawców M. K. (3) podała, że gdy złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku po T. L. , co miało miejsce 16 listopada 2021 roku , została pouczona przez notariusza, że do kręgu spadkobierców po T. L. należą od tego momentu jej zstępni. Zatem w dniu 16 listopada 2021 roku rozpoczął bieg termin sześciu miesięcy na złożenie przez M. K. (3) oświadczenia w imieniu jej małoletnich dzieci o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku po T. L. ( art. 1015 § 1 k.c. ). Bezspornym jest, że M. K. (3) w tym terminie oświadczenia takiego nie złożyła. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się na karcie 197 akt sprawy I Ns 185/20 wprost wynika, że w dniu 22 lutego 2023 roku M. K. (3) otrzymała z sądu pismo, w którym jako ustawowa przedstawicielka małoletnich uczestników S. K. , A. K. , M. K. (1) i M. K. (2) została poinformowana, że do skutecznego złożenia w imieniu małoletnich oświadczenia o odrzuceniu spadku, konieczne jest uprzednie uzyskanie zgody Sądu rodzinnego na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka, a następnie, w związku z upływem terminu do złożenia w imieniu małoletnich dzieci oświadczenia o odrzuceniu spadku po T. L. , po uzyskaniu ww. zgody sądu rodzinnego konieczne jest złożenie przez przedstawiciela ustawowego wniosku w sprawie I Ns 185/20 o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie w imieniu małoletnich dzieci oświadczenia o odrzuceniu spadku wraz z wnioskiem o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Z przedłożonego przez ustawową przedstawicielkę małoletnich wnioskodawców aktu notarialnego sporządzonego w dniu 17 sierpnia 2023 roku przed notariuszem A. G. za numerem repertorium (...) (k. 10-11), wynika, że zgodę Sądu rodzinnego na odrzucenie w imieniu małoletnich dzieci spadku po T. L. , M. K. (3) uzyskała w dniu 13 czerwca 2023 roku (postanowienie Sądu Rejonowego w Łomży III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich wydane w sprawie III Nsm 257/23), a w dniu 17 sierpnia 2023 roku złożyła przed ww. notariuszem w imieniu swoich małoletnich dzieci oświadczenie o odrzuceniu spadku po T. L. . Podkreślić należy, że o dokonaniu powyższej czynności M. K. (3) zawiadomiła Sąd Rejonowy w Piszu dopiero w dniu 27 grudnia 2023 roku (k. 245-246 akt sprawy I Ns 185/20), a przecież była prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy wyznaczonym w sprawie I Ns 185/20 na dzień 23 sierpnia 2023 roku . M. K. (3) nie stawiła się na ww. rozprawę, nie poinformowała (chociażby telefonicznie czy e-mailowo) o dokonanej w imieniu małoletnich uczestników czynności prawnej, nie wniosła o odroczenie rozprawy i - co najważniejsze - nie złożyła do Sądu Rejonowego w Piszu w sprawie I Ns 185/20 wniosku o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie w imieniu małoletnich dzieci oświadczenia o odrzuceniu spadku, a o konieczności złożenia takiego wniosku została pisemnie poinformowana przez Sąd w dniu 22 lutego 2023 roku. W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że ustawowa przedstawicielka małoletnich wnioskodawców, M. K. (3) , nie tylko nie zachowała rocznego terminu do złożenia wniosku o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po T. L. , jak również nie wykazała w niniejszym postępowaniu, że nie mogła w toku postępowania I Ns 185/20 powołać podstawy do żądania zmiany zapadłego orzeczenia. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 679 k.p.c. a contrario , Sąd wniosek o zmianę postanowienia oddalił. sędzia Anna Gajewska