I Ns 37/15

Sygn. akt: I Ns 37/15 POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2015 r. Sąd Rejonowy w Jędrzejowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Katarzyna Wysoczyńska Protokolant: st. sekr. sądowy Dagmara Pałka po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2015 r. w Jędrzejowie na rozprawie sprawy z wniosku Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im F. S. w G. z udziałem R. S. , Banku (...) S.A. w W. Oddział w (...) S.A. Oddział Gospodarowania (...) w K. o stwierdzenie nabycia praw do spadku po L. S. postanawia: I. oddalić wniosek R. S. o zatwierdzenie uchylania się od skutków prawnych braku złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po L. S. II. stwierdzić, że spadek po L. S. s . E. i R. zmarłym dnia 26 maja 2012 roku w K. , ostatnio stale zamieszkałym w J. , na podstawie ustawy nabył w całości syn R. S. III. odstąpić od obciążania uczestnika R. S. kosztami postępowania należnymi wnioskodawcy i uczestnikom Bankowi (...) S.A. w W. Oddział w (...) S.A. Oddział Gospodarowania (...) w K. Sygn. akt I Ns 37/15 (...) Postanowienia z dnia 28 maja 2015 roku W dniu 22 stycznia 2015 roku (...) im. (...) w G. złożyła do tutejszego Sądu wniosek stwierdzenie nabycia spadku po L. S. zmarłym dnia 26 maja 2012 roku. Jako uczestnika postępowania wskazano R. S. . W dniu 12 marca 2015 roku uczestnik R. S. złożył o odrzucenie spadku po L. S. . W uzasadnieniu swego wniosku wskazał, że po śmierci ojca odziedziczył długi, których nie jest w stanie spłacić z uwagi na swoją sytuację majątkową i leczenie psychiatryczne (k. 32). Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2015 roku wezwano do udziału w sprawie (...) S.A. Oddział Gospodarowania (...) w K. (k. 42). Postanowieniem z dnia 20 maja 2015 roku wezwano do udziału w sprawie Bank (...) S.A. Oddział w J. (k. 61). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 26 maja 2012 roku zmarł w K. L. S. s. E. i R. . Ostatnio stale przed śmiercią zamieszkiwał w J. . Dowód : odpis skrócony aktu zgonu (k. 6), zapewnienie spadkowe (rozprawa z dnia 10 marca 2015 rok). Jako spadkobierców ustawowych zostawił syna R. S. . L. S. zmarł jako rozwiedziony, nie miał żadnych innych poza R. S. dzieci małżeńskich, pozamałżeńskich czy też przysposobionych. Nie zostawił testamentu. Jego spadkobierca ustawowy nie odrzucił spadku, nie zrzekł się dziedziczenia i nie został uznany za niegodnego dziedziczenia. Po jego śmieci nie był sporządzany protokół poświadczenia dziedziczenia. Dowód: zapewnienie spadkowe (rozprawa z dnia 10 marca 2015 roku), odpisy skróconych aktów stanu cywilnego (k.6, 21). L. S. pozostawił długi w (...) im. (...) w G. , (...) S.A. Oddział Gospodarowania (...) w K. i Banku (...) S.A. Oddział w J. . R. S. wiedział o długach ojca, z którym mieszkał do śmierci. Dowód: akta, pismo (k. 59), zeznania uczestnika R. S. (rozprawa z dnia 28 maja 2015 roku), akta sygn. I Ns 357/12, akta sygn. I Ns 366/11, akta sygn. Km 1685/12, Km 1358/12 i km 3907/11. W dniu 31 maja 2012 roku R. S. złożył do tut. Sądu wniosek o przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku po L. S. . Pomimo kilkakrotnych wezwań, uczestnik nie stawił się do Sądu celem odebrania od niego oświadczenia. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 26 października 2012 roku tut. Sąd zawiesił postępowanie, a następnie postanowieniem z dnia 6 listopada 2013 roku umorzył postępowanie. R. S. osobiście odebrał postanowienie z dnia 6 listopada 2013 roku. R. S. nie stawiał się na wezwania w sprawie, jak również nie odbierał wezwań, albowiem po złożeniu wniosku do Sądu wyjechał z J. i nie wskazał innego adresu dla doręczeń. Dowód: akta Sądu Rejonowego w Jędrzejowie sygn. I Ns 357/12. R. S. ma 35 lat, jest zarejestrowany jako bezrobotny, bez prawa do zasiłku, otrzymuje z opieki społecznej talony do sklepu na zakup żywności. Nie ma żadnych dochodów. Dowód: zaświadczenia (k. 27, 36, 37 i 38), zeznania uczenia R. S. (rozprawa z dnia 28 maja 2015 roku). Sąd zważył co następuje: Sąd przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy miał na względzie treść przepisu art. 670 § 1 kpc , zgodnie, z którym Sąd z urzędu bada kto jest spadkobiercą, a w szczególności czy spadkodawca pozostawił testament. Zgodnie z przepisem art. 926 § 1 kc powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. W przypadku, gdy spadkodawca nie sporządził testamentu dziedziczenie wynika z ustawy. Niewątpliwym jest w niniejszej sprawie, że L. S. nie zostawił testamentu, co wynika ze złożonego zapewnienia spadkowego. Zatem dziedziczenie po nim następuje wg porządku wynikającego z ustawy. Zgodnie z przepisem art. 931 § 1 kc w pierwszej kolejności powołane do spadku z ustawy są dzieci spadkodawcy i jego małżonek, dziedziczą oni w częściach równych. Jak wynika z zapewnienia spadkowego L. S. pozostawił po sobie jedynego syna R. S. , nie pozostawił żadnych innych dzieci małżeńskich, pozamałżeńskich czy też przysposobionych. R. S. nie odrzucił skutecznie spadku po ojcu, nie zrzekł się dziedziczenia i nie został uznany za niegodnego dziedziczenia. Sąd na podstawie zapewnienia spadkowego oraz odpisów aktu stanu cywilnego doszedł do przekonania, że R. S. dziedziczy w całości po L. S. jako jego jedyny syn. Orzekając w tym względzie w pkt II postanowienia Sąd miał na uwadze przepis art. 931 § 1 kc. Jeżeli chodzi o wniosek R. S. w zakresie zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych braku złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, to nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1019 § 1 kc w zw. z § 2 jeżeli spadkobierca pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w terminie, może uchylić się od skutków braku takiego oświadczenia, a w takim wypadku stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami: - uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed Sądem - spadkobierca winien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy go odrzuca. Uchylenie się od skutków prawnych braku oświadczenia wymaga zatwierdzenia przez Sąd. Wskazany przepis należy rozpatrywać łącznie z przepisami części ogólnej kodeksu cywilnego , w szczególności przepisem art. 84 kc , który dotyczy błędu. Ze wskazanego przepisu wynika, że błąd musi dotyczyć czynności prawnej i być błędem istotnym. Udowodnienie błędu spoczywa na spadkobiercy żądającego zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych braku złożenia oświadczenia w terminie. Błąd dotyczący oświadczenia o odrzuceniu spadku, to błąd co do osoby spadkodawcy, co do tytułu powołania lub przedmiotu spadku. W tym ostatnim wypadku chodzi o brak wiedzy spadkobiercy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego, z zastrzeżeniem że nie jest to brak staranności po stronie spadkobiercy czy też jego lekkomyślność (Elżbieta Skowrońska – Bocian „Komentarz do kodeksu cywilnego, część czwarta – spadki” Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2002 rok; „Kodeks Cywilny – komentarz” pod red. Z. Resicha Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1972 rok). Nie jest bowiem błędem nieznajomość przedmiotu spadku związana z brakiem staranności po stronie spadkobiercy w ustaleniu rzeczywistego stanu majątku, w tym istnienia długów, w takim wypadku brak jest możliwości uchylenia się od skutków niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku (postanowienie SN z dnia 30 czerwca 2005 roku IV CK 799/04 OSNC 2006/5/94; postanowienie SN z dnia 18 marca 2010 roku V CSK 337/07 lex 677786; „Komentarz do kodeksu cywilnego, część czwarta spadki pod red. A. Kidyba lex). Z błędem istotnym w przypadku braku oświadczenia o odrzuceniu spadku mamy do czynienia wtedy, gdy zachodzi przypuszczenie, że gdyby spadkobierca nie działał pod wpływem błędu, to złożyłby w terminie oświadczenie o odrzuceniu spadku. Zgodnie z przepisem art. 88 § 2 kc uprawnienie do uchylenia się od skutków prawnych braku złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku wygasa z upływem 1 roku od dnia jego wykrycia. Jest to termin zawity po upływie, którego wygasa uprawnienie do skorzystania z możliwości uchylenia się od skutków prawnych braku złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie, termin ten nie podlega przedłużeniu czy też przerwaniu („Kodeks cywilny, komentarz, część ogólna” pod red. P. Księżaka i M. Pyziak – Szafnickiej – lex) W niniejszej sprawie niespornym było to, że R. S. nie złożył w terminie 6 miesięcy od dnia śmierci swego ojca oświadczenia o odrzuceniu spadku w przepisanej prawem formie ( art. 1015 §1 kc ). Uczestnik wiedział od początku o śmierci swego ojca, wiedział także o jego długach, co sam przyznał i co wynikało między innymi z dokumentów dołączonych do wniosku w sprawie sygn. akt I Ns 357/12. Zatem miał możliwość złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie do 26 listopada 2012 roku. Mógł to zrobić zarówno przed Sądem, jak i u notariusza. W ocenie Sądu uczestnik nie składając oświadczenia o odrzuceniu spadku po ojcu nie działał pod wpływem błędu, zatem nie mógł uchylić się od skutków prawnych braku złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po ojcu. W ocenie Sądu wnioskodawca nie dochował należytej staranności w czynnościach związanych ze złożeniem stosowanego oświadczenia, albowiem po złożeniu wniosku z dnia 31 maja 2015 roku wyjechał z J. , nie wskazując jednocześnie innego adresu dla doręczeń. Nadto w trakcie wyjazdu nie skontaktował się z Sądem celem ustalenia losów swego wniosku, a wreszcie gdy Sąd umorzył stepowanie w listopadzie 2013 roku nie ponowił swego wniosku, nie złożył zażalenia. W ocenie Sądu uczestnik poza napisaniem pisma do Sądu w dniu 31 maja 2012 rok, nie zrobił nic, aby skutecznie złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku po ojcu, mimo, że wiedział o długach spadkowych. Podstawą do zatwierdzenia oświadczenia R. S. nie mogła być też jego bardzo trudna sytuacja majątkowa. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w pkt I sentencji postanowienia. Na marginesie należy tylko dodać, że nawet przyjmując najbardziej życzliwą interpretację stanowiska uczestnika, przy przyjęciu braku jego świadomości w zakresie konieczności stawienia się w Sądzie celem złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku, to należy wskazać, że mógł on ponowić swój wniosek od dnia 25 listopada 2013 roku, kiedy dowiedział się o tym, że postępowanie w sprawie jego wniosku w sprawie sygn. akt I Ns 357/12 zostało umorzone. Zatem termin do złożenia wniosku o uchylenie się od skutków braku złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku upłynął w dniu 25 listopada 2014 roku, zatem jego wniosek z dnia 12 marca 2015 roku był spóźniony. O kosztach orzeczono w pkt III postanowienia na podstawie art. 520 §1 kpc i art. 102 kpc mając na uwadze bardzo trudną sytuacje majątkową uczestnika, który nie pracuje, nie ma żadnych dochodów i korzysta z pomocy opieki społecznej w zakresie talonów żywnościowych. Ma on także liczne długi, które odziedziczył po ojcu. Rozstrzygniecie zgodnie z pkt II postanowienie było nadto korzystne dla wierzycieli L. S. , którzy teraz będą mogli dochodzić spłaty długów spadkowych od uczestnika, zatem należało uznać, że to wnioskodawczyni i uczestnicy Bank (...) S.A. oraz (...) S.A (...) byli zainteresowani przeprowadzeniem tej sprawy i takim właśnie rozstrzygnięciem jakie zapadło. W ocenie Sądu z uwagi na powyższe okoliczności należało odstąpić od obciążania uczestnika R. S. kosztami postępowania należnym i wnioskodawcy oraz Bankowi (...) S.A. oraz (...) S.A. (...) w K. .