I NS 363/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawcy, spółki z o.o. z C., złożyli wniosek o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości położonych w C. na rzecz Skarbu Państwa, wskazując datę 23 maja 1982 roku jako najpóźniejszy termin nabycia własności przez zasiedzenie. Argumentowali, że Skarb Państwa objął nieruchomości w samoistne posiadanie w 1962 roku na podstawie orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości, a następnie Gmina C. kontynuowała to posiadanie. Wnioskodawcy powoływali się na inwestycje poczynione na nieruchomościach i ich bieżące użytkowanie. Uczestnicy postępowania, będący spadkobiercami pierwotnego właściciela S. Ż., wnieśli o oddalenie wniosku. Podkreślili, że ich poprzednik prawny i oni sami podejmowali liczne działania prawne i administracyjne zmierzające do odzyskania nieruchomości od momentu jej przejęcia przez Państwo. Wskazali, że w okresie PRL skuteczne dochodzenie zwrotu nieruchomości było niemożliwe z powodu uwarunkowań politycznych i braku odpowiednich środków prawnych, co porównali do stanu siły wyższej. Sąd, opierając się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, uznał, że choć władanie nieruchomością przez Skarb Państwa mogło mieć charakter samoistnego posiadania, to bieg zasiedzenia został zawieszony z powodu niemożności skutecznego dochodzenia zwrotu nieruchomości przez właścicieli w okresie objętym wnioskiem. Sąd podkreślił, że właściciele nie mogli efektywnie dochodzić swoich praw z powodu obiektywnych przeszkód o charakterze politycznym, które uniemożliwiały dostęp do wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym, że bieg zasiedzenia nie rozpoczął się lub został zawieszony, sąd oddalił wniosek. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na zasadach ogólnych postępowania nieprocesowego, zgodnie z którymi każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o zasiedzeniu w kontekście przejęć własności przez Państwo w okresie PRL, zawieszenia biegu zasiedzenia z powodu uwarunkowań politycznych oraz możliwości dochodzenia roszczeń przez właścicieli.
Dotyczy specyficznych okoliczności przejęć własności przez Państwo w okresie PRL i późniejszych działań właścicieli zmierzających do odzyskania mienia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy władanie cudzą nieruchomością przez Skarb Państwa, uzyskane w ramach sprawowania władztwa publicznego w okresie PRL, może stanowić samoistne posiadanie prowadzące do zasiedzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, władanie cudzą nieruchomością przez Skarb Państwa, uzyskane w ramach sprawowania władztwa publicznego, może być posiadaniem samoistnym prowadzącym do zasiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które dopuszcza możliwość uznania władania przez Skarb Państwa za posiadanie samoistne, nawet jeśli zostało uzyskane w ramach władztwa publicznego. Kluczowe jest jednak, czy właściciel mógł skutecznie dochodzić zwrotu nieruchomości.
Czy bieg zasiedzenia nieruchomości przejętej przez Skarb Państwa w okresie PRL ulega zawieszeniu, jeśli właściciel nie mógł skutecznie dochodzić jej zwrotu z powodu uwarunkowań politycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bieg zasiedzenia ulega zawieszeniu, jeżeli właściciel nie mógł skutecznie dochodzić zwrotu nieruchomości z powodu uwarunkowań politycznych, które można porównać do stanu siły wyższej.
Uzasadnienie
Sąd odwołuje się do art. 121 pkt 4 k.c. i orzecznictwa SN, które uznaje, że obiektywne przeszkody o charakterze politycznym, uniemożliwiające dochodzenie roszczeń przed sądem lub innym organem, powodują zawieszenie biegu zasiedzenia. Właściciele nieruchomości przejętych przez Państwo w okresie PRL byli pozbawieni możliwości skutecznego dochodzenia swoich praw, co uzasadnia zawieszenie biegu zasiedzenia.
Czy wnioskodawcy posiadają interes prawny we wniosku o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, skoro sami użytkują te nieruchomości i poczynili na nich inwestycje?
Odpowiedź sądu
Tak, wnioskodawcy wykazali interes prawny, ponieważ poczynili na nieruchomościach znaczne inwestycje, do dnia dzisiejszego je użytkują i opłacają podatek gruntowy oraz opłatę za użytkowanie wieczyste.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interes prawny wnioskodawców wynika z ich zaangażowania w nieruchomości, które użytkują i w które inwestują, co uzasadnia ich dążenie do uregulowania stanu prawnego poprzez stwierdzenie zasiedzenia na rzecz Skarbu Państwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) sp. z o.o. w C. | spółka | wnioskodawca |
| (...) sp. z o.o. w C. | spółka | wnioskodawca |
| Skarb Państwa - Starosta (...) | organ_państwowy | uczestnik |
| Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej w W. | instytucja | uczestnik |
| S. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Z. B. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Z. B. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| E. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 172 § § 1
Kodeks cywilny
Posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dziesięciu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).
k.c. art. 172 § § 2
Kodeks cywilny
Po upływie lat dwudziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Pomocnicze
Dz.U. 1946 nr 50 poz. 283 art. 50 § § 1
Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe
Kto posiada nieruchomość przez lat dwadzieścia, nabywa jej własność, chyba że w chwili objęcia nieruchomości w posiadanie był w złej wierze.
Dz.U. 1946 nr 50 poz. 283 art. 50 § § 2
Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe
Temu, kto posiada nieruchomość przez lat trzydzieści, nie można zarzucać złej wiary.
Dz.U. 1946 nr 50 poz. 283 art. 51 § § 1
Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe
Kto bez ważnej podstawy został wpisany do księgi wieczystej jako właściciel, nabywa własność, jeżeli jest od lat dziesięciu wpisany i ma od lat dziesięciu nieruchomość w posiadaniu, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze.
Dz.U. 1946 nr 50 poz. 283 art. 51 § § 2
Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe
Po upływie lat dwudziestu nie można samoistnemu posiadaczowi zarzucać złej wiary.
Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 art. XLI § § 1
Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny
Do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego, stosuje się od tej chwili przepisy tego kodeksu; dotyczy to w szczególności możności nabycia prawa przez zasiedzenie.
Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93 art. XLI § § 2
Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny
Jeżeli termin zasiedzenia według kodeksu cywilnego jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg zasiedzenia rozpoczyna się z dniem wejścia kodeksu w życie; jeżeli jednak zasiedzenie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego nastąpiłoby przy uwzględnieniu terminu określonego w przepisach dotychczasowych wcześniej, zasiedzenie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel.
k.c. art. 121 § pkt 4
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed Sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju przez czas trwania przeszkody.
k.c. art. 175
Kodeks cywilny
Do biegu zasiedzenia stosuje się odpowiednio przepisy o biegu przedawnienia.
k.p.c. art. 609 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Do zgłoszenia wniosku o stwierdzenie zasiedzenia własności uprawniony jest każdy zainteresowany.
k.p.c. art. 510
Kodeks postępowania cywilnego
Zainteresowanym jest podmiot, którego praw dotyczy wynik postępowania.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Każdy uczestnik postępowania ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie.
Dz.U. Nr 11, poz. 37 art. 13
Ustawa z dnia 25 lutego 1958 roku o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym
Sprawy o zwrot przedsiębiorstwa i o odszkodowanie ustawowo były wyłączone z rozpoznania w drodze sądowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściciele nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa w okresie PRL nie mogli skutecznie dochodzić zwrotu nieruchomości z powodu uwarunkowań politycznych, co skutkowało zawieszeniem biegu zasiedzenia. • Działania Skarbu Państwa i Gminy C. w zakresie władania nieruchomością, mimo że mogły mieć charakter samoistnego posiadania, nie doprowadziły do nabycia własności przez zasiedzenie z uwagi na niemożność dochodzenia praw przez właścicieli.
Odrzucone argumenty
Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie własność nieruchomości najpóźniej z dniem 23 maja 1982 roku, ponieważ posiadał je samoistnie i nieprzerwanie od 1962 roku. • Wnioskodawcy posiadają interes prawny we wniosku o stwierdzenie zasiedzenia na rzecz Skarbu Państwa ze względu na inwestycje i użytkowanie nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
władanie cudzą nieruchomością przez Skarb Państwa, uzyskane w ramach sprawowania władztwa publicznego, może być posiadaniem samoistnym prowadzącym do zasiedzenia. • zasiedzenie jednak nie biegło, jeżeli właściciel nie mógł skutecznie dochodzić wydania nieruchomości (art.121 pkt4 w związku z art.175 k.c.). • stan taki jest porównywalny ze stanem siły wyższej (zawieszenia wymiaru sprawiedliwości); uniemożliwiającym uprawnionemu dochodzenie swych roszczeń przed sądem lub innym organem i w konsekwencji powodującym zawieszenie biegu przedawnienia oraz zasiedzenia. • jedyna różnica pomiędzy Skarbem Państwa, a innymi posiadaczami bezprawnie władającymi cudzą rzeczą polega na możliwości faktycznego „blokowania” przez aparat władzy państwa dochodzenia przez właściciela roszczeń na drodze sądowej.
Skład orzekający
Jolanta Mac-Śnieżek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o zasiedzeniu w kontekście przejęć własności przez Państwo w okresie PRL, zawieszenia biegu zasiedzenia z powodu uwarunkowań politycznych oraz możliwości dochodzenia roszczeń przez właścicieli."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności przejęć własności przez Państwo w okresie PRL i późniejszych działań właścicieli zmierzających do odzyskania mienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy historycznych przejęć własności przez państwo w okresie PRL i walki spadkobierców o odzyskanie majątku, co stanowi ciekawy kontekst społeczno-prawny.
“Jak odzyskać majątek przejęty przez PRL? Sąd rozstrzyga o zasiedzeniu po dekadach walki.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.