I Ns 347/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawczyni H. K. zwróciła się do sądu z wnioskiem o uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w ustawowym terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po swoim zmarłym ojcu, F. B. W uzasadnieniu podniosła, że działała pod wpływem błędu co do odpowiedzialności za długi spadkowe, w szczególności wynikające z obowiązku zapłaty zachowku. Wnioskodawczyni otrzymała od ojca darowiznę nieruchomości, a dopiero po wyroku zasądzającym od niej zachowek na rzecz brata, Z. B., dowiedziała się, że darowana nieruchomość może zostać doliczona do spadku, a jej wartość stanowić podstawę do naliczenia zachowku. Twierdziła, że nie złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku, ponieważ była przekonana, że skoro ojciec pozostawił testament, w którym do całości spadku powołał syna Z. B., to ona nie jest spadkobiercą i nie musi składać żadnych oświadczeń. Uczestnik postępowania, Z. B., wniósł o oddalenie wniosku, argumentując, że wnioskodawczyni nie otworzył się termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, ponieważ on sam jest jedynym spadkobiercą testamentowym. Sąd Rejonowy w Kłodzku oddalił wniosek jako bezprzedmiotowy. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego i Kodeksu postępowania cywilnego, dziedziczenie testamentowe ma pierwszeństwo przed ustawowym. Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 1015 § 1 kc) rozpoczyna bieg od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania. W sytuacji, gdy istnieje ważny testament powołujący spadkobiercę testamentowego, który chce dziedziczyć, termin dla spadkobiercy ustawowego nie rozpoczyna biegu. Ponieważ wnioskodawczyni nie była spadkobiercą ustawowym zmarłego F. B. (gdyż istniał spadkobierca testamentowy Z. B.), nie uchybiła ona terminowi do odrzucenia spadku, a jej wniosek o uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia był bezprzedmiotowy. Sąd oddalił wniosek na podstawie art. 514 § 2 kpc bez przeprowadzania rozprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja rozpoczęcia biegu terminu do odrzucenia spadku przez spadkobiercę ustawowego w sytuacji istnienia spadkobiercy testamentowego oraz możliwość uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia pod wpływem błędu.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dziedziczeniem testamentowym i ustawowym oraz kwestią zachowku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy spadkobierca ustawowy może skutecznie uchylić się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie, jeśli działał pod wpływem błędu co do odpowiedzialności za długi spadkowe, a istnieje spadkobierca testamentowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek o uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku jest bezprzedmiotowy, jeśli termin do złożenia takiego oświadczenia dla spadkobiercy ustawowego nie rozpoczął biegu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że termin do odrzucenia spadku dla spadkobiercy ustawowego rozpoczyna bieg dopiero od momentu, gdy dowiedział się on o tytule swojego powołania. W sytuacji, gdy istnieje spadkobierca testamentowy, który chce dziedziczyć, spadkobierca ustawowy nie jest powołany do spadku, a zatem termin do odrzucenia spadku dla niego nie biegnie. W konsekwencji, nie można mówić o uchybieniu terminowi ani o potrzebie uchylania się od jego skutków.
Kiedy rozpoczyna bieg termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez spadkobiercę ustawowego, jeśli spadkodawca pozostawił testament?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez spadkobiercę ustawowego rozpoczyna bieg od dnia, w którym dowiedział się on o tym, że spadkobierca testamentowy nie chce lub nie może dziedziczyć, lub że testament jest nieważny.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na art. 1015 § 1 kc i uchwałę SN III CZP 36/18, wskazał, że złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku przed dniem, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania, jest bezskuteczne. W przypadku istnienia testamentu, termin dla spadkobiercy ustawowego zaczyna biec dopiero w określonych sytuacjach, np. gdy spadkobierca testamentowy odrzuci spadek lub zostanie uznany za niegodnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| F. B. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| Z. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. B. | osoba_fizyczna | syn spadkodawcy |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 1015 § § 1
Kodeks cywilny
Stanowi, że oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.
Pomocnicze
k.c. art. 926 § § 1
Kodeks cywilny
Określa dwie możliwości powołania do dziedziczenia: na podstawie ustawy lub testamentu, przy czym dziedziczenie testamentowe ma pierwszeństwo.
k.c. art. 926 § § 2
Kodeks cywilny
Określa, że dziedziczenie na podstawie ustawy następuje, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z powołanych osób nie chce lub nie może być spadkobiercą.
k.c. art. 1019 § § 2
Kodeks cywilny
Stanowi, że spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.
kpc art. 514 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pozwala na oddalenie wniosku bez przeprowadzenia rozprawy, jeśli brak jest podstaw do jego uwzględnienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie spadkobiercy testamentowego, który chce dziedziczyć, wyklucza powołanie spadkobiercy ustawowego. • Termin do odrzucenia spadku dla spadkobiercy ustawowego nie rozpoczyna biegu, jeśli nie dowiedział się on o tytule swojego powołania (np. z powodu istnienia ważnego testamentu).
Odrzucone argumenty
Wnioskodawczyni działała pod wpływem błędu co do odpowiedzialności za długi spadkowe (zachowek) i powinna zostać dopuszczona do uchylenia się od skutków niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku.
Godne uwagi sformułowania
wniosek podlegał oddaleniu jako bezprzedmiotowy • złożenie oświadczenia [...] przed dniem, w którym spadkodawca dowiedział o tytule swojego powołania jest bezskuteczne • nie uchybiła ona terminowi określonemu w art. 1015 § 1 kc
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja rozpoczęcia biegu terminu do odrzucenia spadku przez spadkobiercę ustawowego w sytuacji istnienia spadkobiercy testamentowego oraz możliwość uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia pod wpływem błędu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dziedziczeniem testamentowym i ustawowym oraz kwestią zachowku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożoność prawa spadkowego i pułapki związane z terminami oraz błędnym rozumieniem swojej sytuacji prawnej po śmierci spadkodawcy, co może być pouczające dla szerszego grona odbiorców.
“Czy darowizna od rodzica może stać się kosztownym spadkiem? Wyjaśniamy, kiedy nie trzeba odrzucać spadku.”
Dane finansowe
zachowek: 48 883,33 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.