I NS 305/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód (...) sp. z o.o. domagał się od Skarbu Państwa - Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad zapłaty ponad 1,15 mln zł tytułem wynagrodzenia za wykonane prace podwykonawcze oraz na podstawie umów cesji wierzytelności. Sprawa dotyczyła dwóch umów głównych zawartych przez GDDKiA z (...) S.A. (Wykonawcą), a następnie umów podwykonawczych między Wykonawcą a Powodem. Powód argumentował, że umowy podwykonawcze zostały zaakceptowane przez Zamawiającego, a następnie zawarto umowy cesji wierzytelności, na które również uzyskano zgodę. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo. Sąd zakwalifikował umowy podwykonawcze jako umowy o świadczenie usług, a nie roboty budowlane, co wykluczyło zastosowanie art. 647(1) k.c. dotyczącego solidarnej odpowiedzialności inwestora. Ponadto, sąd uznał, że umowy cesji wierzytelności są bezskuteczne wobec masy upadłości Wykonawcy, ponieważ wierzytelności powstały po ogłoszeniu upadłości Wykonawcy, a umowy cesji nie posiadały daty pewnej w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego. Sąd podkreślił, że celem postępowania upadłościowego jest zaspokojenie wierzycieli, a postanowienia umowne utrudniające ten cel są bezskuteczne. W konsekwencji, sąd oddalił powództwo, a o kosztach orzekł na podstawie art. 102 kpc, odstępując od obciążania powoda kosztami ze względu na jego pokrzywdzenie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Prawa zamówień publicznych dotyczących bezpośredniej zapłaty, stosowanie przepisów Prawa upadłościowego do umów cesji wierzytelności przyszłych, kwalifikacja umów o utrzymanie dróg jako usług, a nie robót budowlanych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego z upadłością wykonawcy i umowami cesji. Kwalifikacja umów jako usługowych może być dyskusyjna w innych kontekstach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowy podwykonawcze dotyczące całorocznego kompleksowego utrzymania dróg krajowych należy kwalifikować jako roboty budowlane, czy usługi, w kontekście zastosowania art. 647(1) k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowy te należy kwalifikować jako umowy o świadczenie usług, a nie roboty budowlane, ze względu na dominujący charakter czynności usługowych (utrzymanie dróg, wykaszanie, sprzątanie) nad czynnościami remontowymi.
Uzasadnienie
Sąd analizował przedmiot umów, wskazując na czynności usługowe jako dominujące, a także analizując strukturę kosztów ofertowych, gdzie prace rutynowe stanowiły większość. Wskazano, że nie każda umowa z podwykonawcą jest umową o roboty budowlane.
Czy umowy cesji wierzytelności przyszłych, zawarte przez wykonawcę z podwykonawcą, są skuteczne wobec masy upadłości wykonawcy, jeśli wierzytelności powstały po ogłoszeniu upadłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowy cesji są bezskuteczne wobec masy upadłości, ponieważ wierzytelności powstały po ogłoszeniu upadłości wykonawcy, a umowy nie posiadały daty pewnej.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że wierzytelności objęte umowami cesji powstały w listopadzie 2022 r., po ogłoszeniu upadłości wykonawcy w październiku 2022 r. Analiza art. 128a Prawa upadłościowego wykazała, że wierzytelności przyszłe powstałe po ogłoszeniu upadłości są bezskuteczne wobec masy. Sąd uznał, że umowy cesji nie spełniały wymogów daty pewnej.
Czy zamawiający jest zobowiązany do bezpośredniej zapłaty wynagrodzenia podwykonawcy na podstawie przepisów Prawa zamówień publicznych (art. 143c dPZP, art. 465 PZP) lub postanowień umownych, gdy wykonawca jest w upadłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tej sprawie nie zaistniały przesłanki do bezpośredniej zapłaty przez zamawiającego na rzecz podwykonawcy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepisy te (oraz analogiczne postanowienia umowne) dotyczą sytuacji uchylania się wykonawcy od zapłaty, czego w tej sprawie nie stwierdzono (powód nie kierował wezwań do wykonawcy). Ponadto, przepisy te dotyczą umów o roboty budowlane, a nie usługi. Sąd dodał, że postanowienia umowne dotyczące bezpośredniej zapłaty mogą być bezskuteczne wobec masy upadłości na podstawie art. 84 Prawa upadłościowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) sp. z o.o. | spółka | powód |
| Skarb Państwa – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad | organ_państwowy | pozwany |
| Syndyk Masy Upadłości (...) S.A. | inne | interwenient uboczny po stronie pozwanej |
Przepisy (9)
Główne
P.u. art. 128a § 1
Prawo upadłościowe
Przelew wierzytelności przyszłej, która powstanie po ogłoszeniu upadłości, jest bezskuteczny wobec masy upadłości. Sąd uznał, że wierzytelności objęte cesją powstały po ogłoszeniu upadłości i były bezskuteczne.
Pomocnicze
k.c. art. 647¹ § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczy solidarnej odpowiedzialności inwestora za wynagrodzenie podwykonawcy z tytułu wykonanych robót budowlanych. Sąd uznał, że nie ma zastosowania, gdyż umowy podwykonawcze miały charakter usługowy.
dPZP art. 143c § 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Przepis reguluje możliwość bezpośredniej zapłaty przez zamawiającego na rzecz podwykonawcy. Sąd uznał, że nie miał zastosowania, ponieważ nie stwierdzono uchylania się wykonawcy od zapłaty, a umowy miały charakter usługowy.
PZP art. 465 § 1
Ustawa Prawo zamówień publicznych
Analogiczny przepis do art. 143c dPZP, stosowany po wejściu w życie nowej ustawy. Sąd uznał, że nie miał zastosowania z tych samych powodów co art. 143c dPZP.
P.u. art. 84 § 1
Prawo upadłościowe
Postanowienia umowy z upadłym, utrudniające osiągnięcie celu postępowania upadłościowego, są bezskuteczne wobec masy upadłości. Sąd uznał, że postanowienia umowne o bezpośredniej zapłacie mogłyby być bezskuteczne.
P.u. art. 128a § 2
Prawo upadłościowe
Wyjątek od bezskuteczności przelewu wierzytelności przyszłych, jeśli umowa cesji zawarta została nie później niż sześć miesięcy przed złożeniem wniosku o upadłość z datą pewną. Sąd uznał, że umowa z marca 2022 r. była zbyt późna, a daty pewnej nie wykazano.
k.c. art. 81 § 1
Kodeks cywilny
Definicja daty pewnej dla czynności prawnych. Sąd uznał, że zgody GDDKiA na cesję nie stanowiły dokumentów urzędowych z datą pewną.
k.c. art. 81 § 2
Kodeks cywilny
Okoliczności nadające czynności prawnej datę pewną. Sąd uznał, że zgody GDDKiA nie spełniały tych kryteriów.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może odstąpić od obciążania strony kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Sąd zastosował ten przepis ze względu na pokrzywdzenie powoda.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowy podwykonawcze miały charakter usługowy, a nie robót budowlanych. • Umowy cesji wierzytelności przyszłych są bezskuteczne wobec masy upadłości, gdyż wierzytelności powstały po ogłoszeniu upadłości. • Umowy cesji nie posiadały daty pewnej. • Nie zaistniały przesłanki do bezpośredniej zapłaty przez zamawiającego na rzecz podwykonawcy na podstawie przepisów Prawa zamówień publicznych ani postanowień umownych. • Postanowienia umowne o bezpośredniej zapłacie mogą być bezskuteczne wobec masy upadłości na podstawie art. 84 Prawa upadłościowego.
Odrzucone argumenty
Umowy podwykonawcze powinny być traktowane jako roboty budowlane. • Umowy cesji wierzytelności są skuteczne wobec masy upadłości. • Zamawiający jest zobowiązany do bezpośredniej zapłaty na rzecz podwykonawcy na podstawie przepisów Prawa zamówień publicznych i umów.
Godne uwagi sformułowania
nie każda umowa zawierana z „podwykonawcą” staje się „automatycznie” umową o roboty budowlane • zasadnicza większość ww. czynności ma charakter powtarzających się usług • bezskuteczny w stosunku do masy upadłości jest przelew wierzytelności przyszłej, jeżeli wierzytelność ta powstanie po ogłoszeniu upadłości • postanowienie umowy, której stroną jest upadły, uniemożliwiające albo utrudniające osiągnięcie celu postępowania upadłościowego jest bezskuteczne w stosunku do masy upadłości
Skład orzekający
Agnieszka Onichimowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa zamówień publicznych dotyczących bezpośredniej zapłaty, stosowanie przepisów Prawa upadłościowego do umów cesji wierzytelności przyszłych, kwalifikacja umów o utrzymanie dróg jako usług, a nie robót budowlanych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego z upadłością wykonawcy i umowami cesji. Kwalifikacja umów jako usługowych może być dyskusyjna w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z podwykonawstwem w zamówieniach publicznych, upadłością wykonawcy i skutkami umów cesji wierzytelności, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Podwykonawca bez pieniędzy? Sąd rozstrzyga spór o miliony z GDDKiA w cieniu upadłości wykonawcy.”
Dane finansowe
WPS: 1 153 542,87 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.