I Ns 300/20

Sąd Rejonowy w CiechanowieCiechanów2020-11-26
SAOSCywilnespadkiNiskarejonowy
spadekdziedziczenietestamentzrzeczenie się dziedziczeniaustawasądpostanowienieprawo spadkowe

Sąd stwierdził nabycie spadku po zmarłych rodzicach, uwzględniając zrzeczenie się dziedziczenia przez syna i testament sporządzony przez matkę.

Wnioskodawczyni S. B. wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po swoich rodzicach, M. D. (2) i S. D. (1). Sąd ustalił, że spadek po ojcu, M. D. (2), na podstawie ustawy nabyła jego żona S. D. (2) oraz córki J. J. i S. B. po 1/3 części, z uwagi na wcześniejsze zrzeczenie się dziedziczenia przez syna M. D. (1). Spadek po matce, S. D. (1), na podstawie ważnego testamentu notarialnego, nabyła w całości córka S. B. z dobrodziejstwem inwentarza.

Sprawa dotyczyła stwierdzenia nabycia spadku po M. D. (2) i S. D. (1). Wnioskodawczyni S. B. domagała się ustalenia kręgu spadkobierców. Sąd ustalił, że M. D. (2) zmarł w 2013 roku, a jego żona S. D. (1) zmarła w 2016 roku. Syn M. D. (1) zrzekł się dziedziczenia po rodzicach w formie aktu notarialnego, co zgodnie z prawem wyłączyło go od dziedziczenia. W związku z tym, spadek po M. D. (2) na podstawie ustawy nabyli jego żona S. D. (2) oraz córki J. J. i S. B. po jednej trzeciej części każda. S. D. (1) pozostawiła ważny testament notarialny, w którym do całego spadku powołała córkę S. B. Testament ten został otwarty i ogłoszony. Sąd uznał testament za ważny, stwierdzając, że spadek po S. D. (1) nabyła w całości S. B. z dobrodziejstwem inwentarza. Kosztami postępowania obciążono strony w zakresie poniesionych przez nie wydatków.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Spadek po zmarłym M. D. (2) na podstawie ustawy nabyła jego żona S. D. (2) oraz córki J. J. i S. B. po 1/3 części, ponieważ syn M. D. (1) zrzekł się dziedziczenia. Spadek po zmarłej S. D. (1) na podstawie testamentu notarialnego nabyła w całości córka S. B. z dobrodziejstwem inwentarza.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisach Kodeksu cywilnego dotyczących dziedziczenia ustawowego (art. 926, 931) i testamentowego (art. 941, 950), a także na instytucji zrzeczenia się dziedziczenia (art. 1048, 1049). Stwierdzono ważność testamentu i skuteczność zrzeczenia się dziedziczenia przez syna, co doprowadziło do podziału spadku zgodnie z ustawą i testamentem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzenie nabycia spadku

Strona wygrywająca

S. B.

Strony

NazwaTypRola
S. B.osoba_fizycznawnioskodawczyni
J. J.osoba_fizycznauczestnik postępowania
M. D. (1)osoba_fizycznauczestnik postępowania
M. D. (2)osoba_fizycznaspadkodawca
S. D. (1)osoba_fizycznaspadkodawczyni
S. D. (2)osoba_fizycznażona spadkodawcy M. D. (2)

Przepisy (13)

Główne

k.c. art. 926 § § 1

Kodeks cywilny

Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu.

k.c. art. 926 § § 2

Kodeks cywilny

Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób które powołał nie chce lub nie może być spadkobiercą.

k.c. art. 931 § § 1

Kodeks cywilny

W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

k.c. art. 1048

Kodeks cywilny

Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

k.c. art. 1049 § § 1

Kodeks cywilny

Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej.

k.c. art. 1049 § § 2

Kodeks cywilny

Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.

k.c. art. 941

Kodeks cywilny

Rozporządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament.

k.c. art. 950

Kodeks cywilny

Testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego.

k.c. art. 1015 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, a brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

k.c. art. 1031 § § 2

Kodeks cywilny

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku.

k.p.c. art. 520 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach o prawa niemajątkowe oraz w sprawach o prawa majątkowe, w których nie ulega ustaleniu wartość przedmiotu sporu, strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie należące do nich koszty postępowania.

Pomocnicze

k.c. art. 945 § § 1 pkt 1

Kodeks cywilny

Testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

k.p.c. art. 244

Kodeks postępowania cywilnego

Dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skuteczność zrzeczenia się dziedziczenia przez syna M. D. (1). Ważność testamentu notarialnego sporządzonego przez S. D. (1).

Godne uwagi sformułowania

spadek po M. D. (2) na podstawie ustawy nabyły żona S. D. (2) z d. O. oraz córki J. J. i S. B. po 1/3 ( jednej trzeciej ) części spadek po S. D. (1) na podstawie testamentu notarialnego [...] nabyła z dobrodziejstwem inwentarza córka S. B. w całości brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza

Skład orzekający

Lidia Grzelak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Niska

Powoływalne dla: "Podstawowe zasady dziedziczenia ustawowego i testamentowego, skutki zrzeczenia się dziedziczenia, ważność testamentu notarialnego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego, bez nowych lub kontrowersyjnych interpretacji prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 4/10

Sprawa jest typowym przykładem postępowania spadkowego, ale zawiera elementy zrzeczenia się dziedziczenia i testamentu, co czyni ją interesującą dla osób zainteresowanych prawem spadkowym.

Jak zrzeczenie się spadku i testament wpływają na dziedziczenie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I Ns 300/20 POSTANOWIENIE Dnia 26 listopada 2020 r. Sąd Rejonowy w Ciechanowie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Lidia Grzelak Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2020 r. w C. sprawy z wniosku S. B. z udziałem J. J. i M. D. (1) o stwierdzenie nabycia spadku po M. D. (2) i S. D. (1) I stwierdza, że spadek po M. D. (2) s. F. i S. z d. B. , zmarłym dnia 24 listopada 2013 r. w C. , ostatnio stale zamieszkałym w C. , na podstawie ustawy nabyły żona S. D. (2) z d. O. oraz córki J. J. i S. B. po 1/3 ( jednej trzeciej ) części; II stwierdza, że spadek po S. D. (1) z d. (...) c. R. i L. z d. N. , zmarłej dnia 24 października 2016 r. w C. , ostatnio stale zamieszkałej w C. , na podstawie testamentu notarialnego rep. A nr 895/2015 z dnia 21 kwietnia 2015 r., sporządzonego przed notariuszem R. N. prowadzącą Kancelarię Notarialną w C. , otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie I Ns 300/20, nabyła z dobrodziejstwem inwentarza córka S. B. w całości; III pozostawia wnioskodawczynię i uczestników postępowania przy poniesionych kosztach postępowania związanych z ich udziałem w sprawie. Sygn. akt I Ns 300/20 UZASADNIENIE Wnioskodawczyni S. B. złożyła wniosek o stwierdzenie, że spadek po dwóch osobach M. D. (2) i S. D. (1) . Wnosiła o stwierdzenie, że spadek po M. D. (2) zmarłym dnia 24 listopada 2013 r., na podstawie ustawy nabyli żona S. D. (1) oraz córki S. B. i J. J. , zaś spadek po S. D. (1) na podstawie testamentu notarialnego rep. A nr 895/15 z dnia 21 kwietnia 2015 r. sporządzonego przed notariuszem R. N. nabyła S. B. w całości. Uczestnicy postępowania J. J. i M. D. (1) nie zajęli stanowiska w sprawie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Spadkodawca M. D. (2) zmarł dnia 24 listopada 2013 r. w C. , ostatnio na stałe zamieszkiwał w C. . W chwili śmierci był żonaty ze S. D. (2) z d. O. . Miał troje dzieci: córki – J. J. i S. B. oraz syna M. D. (1) . Nie miał dzieci pozamałżeńskich, przysposobionych ani zmarłych przed jego śmiercią ( bezsporne ). Spadkodawczyni S. D. (2) z d. O. , zmarła dnia 24 października 2016 r. w C. , ostatnio na stałe zamieszkiwała w C. . W chwili śmierci była wdową. Miała troje dzieci: córki – J. J. i S. B. oraz syna M. D. (1) . Nie miała dzieci pozamałżeńskich, przysposobionych ani zmarłych przed jej śmiercią ( bezsporne ). W dniu 10 czerwca 1994 r. M. D. (1) złożył w formie aktu notarialnego oświadczenie o zrzeczeniu się dziedziczenia po rodzicach M. i S. małż. D. , zaś M. i S. małż. D. przyjęli złożone przez syna M. D. (1) oświadczenie o zrzeczeniu się dziedziczenia ( wypis aktu notarialnego rep. A nr (...) k. 9 ). M. D. (2) nie sporządził testamentu ( bezsporne ). S. D. (1) w dniu 21 kwietnia 2015 r. sporządziła przed notariuszem R. N. , prowadzącą Kancelarię Notarialną w C. , testament notarialny rep. A nr 895/2015, w którym do spadku powołała w całości córkę S. B. . Testament został otwarty i ogłoszony w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie w dniu 26 listopada 2020 r. w sprawie I Ns 300/20 ( testament k. 10, protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu k. 21 ). Nikt nie został uznany za niegodnego dziedziczenia po M. D. (2) lub S. D. (1) . Nikt nie składał oświadczeń w przedmiocie przyjęcia lub odrzucenia spadku po M. D. (2) lub S. D. (1) ( bezsporne ). Nie został u notariusza zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia po M. D. (2) lub S. D. (1) ( bezsporne ). Okoliczności faktyczne sprawy w zakresie kręgu spadkobierców M. D. (2) i S. D. (1) są bezsporne. Sąd ustalił je na podstawie zapewnienia spadkowego złożonego przez wnioskodawczynię S. B. , znajdującego potwierdzenie w przedłożonych aktach stanu cywilnego. Dowody te Sąd ocenił jako w pełni wiarygodne, jako że ich prawdziwość nie nasuwała jakichkolwiek wątpliwości i nie była kwestionowana przez żadną ze stron niniejszego postępowania. Nie budzi również wątpliwości Sądu, wiarygodność i ważność przedstawionego testamentu spadkodawczyni S. D. (1) , otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie, jak też oświadczenia uczestnika postępowania M. D. (1) o zrzeczeniu się dziedziczenia po rodzicach. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 926 kodeksu cywilnego powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. ( § 1 ). Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób które powołał nie chce lub nie może być spadkobiercą ( § 2 ), co wskazuje, że dziedziczenie testamentowe ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym, o ile testament jest ważny. Zgodnie z art. 931 § 1 kc , w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Uznać zatem należy, że co do zasady do kręgu spadkobierców ustawowych M. D. (2) należą: żona S. D. (1) oraz zstępni: syn M. D. (1) i córki J. J. i S. B. . Jak wskazano powyżej, M. D. (1) złożył w dniu 10 czerwca 1994 r. oświadczenie w formie aktu notarialnego, przyjęte przez M. D. (2) i S. D. (1) , o zrzeczeniu się dziedziczenia po rodzicach. Zgodnie z art. 1048 kc , spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Stosownie zaś do art. 1049 kc zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej ( § 1 ). Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku ( § 2 ). W związku z powyższym Sąd stwierdził, że spadek po M. D. (2) na postawie ustawy nabyły żona S. D. (2) z d. O. oraz córki J. J. i S. B. po 1/3 części. Orzekając w zakresie dziedziczenia po S. D. (1) z d. (...) , Sąd miał na uwadze, że rozporządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament ( art. 941 kc ). Rozrządzenia testamentowe mogą mieć różny charakter, do typowych rozrządzeń można zaliczyć ustanowienie spadkobiercy ( art. 959 i n. kc ), zapis windykacyjny ( art. 981 1 i n. kc ), zapis zwykły ( art. 968 i n. kc ), polecenie ( art. 982 i n. kc ), powołanie wykonawcy testamentu ( art. 986 i n. kc ), wydziedziczenie ( art. 1008 kc ). Testament może jednak zawierać wiele innych rozrządzeń, na przykład podstawienie ( art. 963 kc ), testament negatywny, w którym spadkodawca wyłącza od dziedziczenia ustawowego określoną osobę, nie powołując w jej miejsce innej osoby. Bezspornym jest w niniejszej sprawie, że spadkodawczyni S. D. (1) pozostawiła testament sporządzony w formie aktu notarialnego, w którym do całości spadku powołała córkę S. B. . Zgodnie z art. 950 kpc , testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego ( testament zwykły ). Przepisy o formie aktu notarialnego są rygorystyczne i sformalizowane, stąd też ta forma testamentu uważana jest za najbardziej bezpieczną i najtrudniejszą do obalenia formę testamentu, z uwagi na charakter dokumentu oraz udział w czynności notariusza. Najpełniej też zabezpiecza rzeczywistą wolę spadkodawcy. Niemniej istotne jest też i to, że testament taki ma charakter dokumentu urzędowego w świetle art. 244 kpc . Zgodnie z art. 945 § 1 pkt 1 kc , testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Sąd uznał, że wskazany powyżej testament S. D. (1) jest ważny; nikt nie zgłosił zastrzeżeń co do jego ważności i Sąd nie stwierdził okoliczności mających negatywny wpływ na ważność tego testamentu. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że spadek po S. D. (1) z d. (...) , na podstawie testamentu notarialnego rep. A nr 895/2015 z dnia 21 kwietnia 2015 r., sporządzonego przed notariuszem R. N. prowadzącą Kancelarię Notarialną w C. , otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w Ciechanowie dnia 26 listopada 2020 r. w sprawie I Ns 300/20, nabyła z dobrodziejstwem inwentarza córka S. B. w całości. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 1015 § 1 i 2 kc , w brzemieniu obowiązującym w dacie otwarcia spadku po S. D. (1) , oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, a brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a zatem przyjęciem spadku z ograniczeniem za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku ( art. 1031 § 2 kc ). Na postawie art. 520 § 1 kpc Sąd pozostawił wnioskodawczynię i uczestników postępowania przy poniesionych kosztach postępowania związanych z ich udziałem w sprawie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI