I Ns 279/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd dokonał podziału majątku wspólnego byłych małżonków, przyznając wnioskodawcy dwa lokale i dwa garaże, a uczestniczce trzy garaże, jednocześnie uznając skuteczne odwołanie darowizny lokalu mieszkalnego przez uczestniczkę z powodu rażącej niewdzięczności wnioskodawcy.
Wnioskodawca i uczestniczka postępowania, byli małżonkowie, domagali się podziału majątku wspólnego. Sąd dokonał podziału nieruchomości, przyznając wnioskodawcy lokal mieszkalny i dwa lokale niemieszkalne, a uczestniczce trzy nieruchomości gruntowe. Kluczową kwestią było odwołanie darowizny lokalu mieszkalnego przez uczestniczkę, które sąd uznał za skuteczne z powodu rażącej niewdzięczności wnioskodawcy, przejawiającej się w kolejnych zdradach małżeńskich i wyprowadzce z domu. Zasądzono dopłatę od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki.
Sąd Rejonowy w G. dokonał podziału majątku wspólnego byłych małżonków M. M. i J. P., rozwiązanych wyrokiem z dnia 21.02.2023 r. W skład majątku wchodziły dwa lokale mieszkalne, dwa lokale niemieszkalne i trzy nieruchomości gruntowe. Sąd przyznał wnioskodawcy lokal mieszkalny i dwa lokale niemieszkalne, a uczestniczce trzy nieruchomości gruntowe. Istotnym elementem sprawy było odwołanie przez uczestniczkę darowizny lokalu mieszkalnego, który wcześniej wniosła do majątku wspólnego. Uczestniczka argumentowała, że darowizna została dokonana w zaufaniu do trwałości małżeństwa, które zostało naruszone przez kolejne zdrady wnioskodawcy. Sąd uznał odwołanie darowizny za skuteczne, kwalifikując zachowanie wnioskodawcy jako rażącą niewdzięczność, zwłaszcza w kontekście okoliczności pierwotnego nabycia lokalu i jego wniesienia do majątku wspólnego. Zasądzono od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki dopłatę w kwocie 108.800 zł, zabezpieczoną hipoteką na przyznanym wnioskodawcy lokalu mieszkalnym. Sąd oddalił pozostałe wnioski stron, w tym dotyczące nierównych udziałów w majątku wspólnym i rozliczenia pożytków z najmu, uznając, że strony przyczyniły się do powstania majątku w równym stopniu i brak było dowodów na osiąganie pożytków z najmu przez wnioskodawcę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, odwołanie darowizny jest skuteczne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kolejne zdrady małżeńskie wnioskodawcy, jego wyprowadzka z domu oraz okoliczności pierwotnego nabycia i wniesienia lokalu do majątku wspólnego stanowią rażącą niewdzięczność obdarowanego, uzasadniającą odwołanie darowizny przez uczestniczkę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
podział majątku
Strona wygrywająca
M. M. (1) (częściowo), J. P. (1) (częściowo)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. P. (1) | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 898 § § 1
Kodeks cywilny
Rażąca niewdzięczność obdarowanego uzasadnia odwołanie darowizny. Ocena niewdzięczności jest dokonywana ad casum, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności, w tym zachowania darczyńcy i przyczyn konfliktu.
krio art. 43 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.
Pomocnicze
krio art. 43 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym z uwzględnieniem stopnia przyczynienia się do jego powstania.
krio art. 43 § § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przy ocenie stopnia przyczynienia się do powstania majątku wspólnego uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o podział majątku wspólnego strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika kosztami, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skuteczne odwołanie darowizny lokalu mieszkalnego przez uczestniczkę z powodu rażącej niewdzięczności wnioskodawcy. Równe udziały stron w majątku wspólnym.
Odrzucone argumenty
Nierówne udziały stron w majątku wspólnym. Rozliczenie pożytków z najmu lokalu mieszkalnego przez wnioskodawcę. Ustalenie, że lokal mieszkalny przy ul. (...) stanowi majątek odrębny uczestniczki (przed wniesieniem do majątku wspólnego).
Godne uwagi sformułowania
Rażąca niewdzięczność obdarowanego. Kolejna zdrada małżeńska wnioskodawcy. Uczestniczka, dokonując darowizny lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) nie miała wiedzy o trwającym związku pozamałżeńskim wnioskodawcy. Wnioskodawca związał się z A. B. , z którą utrzymuje związek do dnia dzisiejszego oraz z którą zamieszkuje w lokalu mieszkalnym A. B. (1). Uczestniczka postępowania, w celu ratowania związku małżeńskiego z wnioskodawcą, wybaczyła wnioskodawcy jego związek z A. P. .
Skład orzekający
Janusz Supiński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności w kontekście zdrady małżeńskiej i okoliczności darowizny."
Ograniczenia: Każda sprawa o odwołanie darowizny jest oceniana indywidualnie (ad casum).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak zdrady małżeńskie i niewierność mogą prowadzić do utraty majątku nabytego w drodze darowizny, a następnie wniesionego do majątku wspólnego. Pokazuje praktyczne zastosowanie instytucji odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności.
“Zdrada małżeńska kosztowała go połowę majątku: sąd uznał odwołanie darowizny za skuteczne!”
Dane finansowe
WPS: 523 000 PLN
dopłata: 108 800 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I Ns 279/23 POSTANOWIENIE Dnia 22 lipca 2025 roku Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w G. w składzie : Przewodniczący: SSR Janusz Supiński Protokolant: Katarzyna Kucharska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26.06.2025r. sprawy z wniosku M. M. (1) z udziałem J. P. (1) o podział majątku postanawia: I. Dokonać podziału majątku zgromadzonego w trakcie trwania związku małżeńskiego wnioskodawcy M. M. (1) z uczestniczką postępowania J. P. (1) , zawartego w dniu 16.07.2004r. w G. , a rozwiązanego przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 21.02.2023r. sygn. akt VI C (...) , w skład którego to majątku wchodzą: 1. lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w G. przy ul. (...) , o powierzchni użytkowej (...) m 2 wraz z przynależną piwnicą i udziałem w elementach wspólnych budynku i działce pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej nr (...) o wartości 278.000,00 zł; 2. lokal niemieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w G. przy ul. (...) , o powierzchni użytkowej (...) m 2 wraz z przynależnym udziałem w elementach wspólnych budynku i działce pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej nr (...) o wartości 46.500,00 zł; 3. nieruchomość gruntowa położona w G. przy ul. (...) , oznaczona numerem geodezyjnym (...) , o powierzchni użytkowej (...) ha, zapisana w księdze wieczystej nr (...) o wartości 50.900,00 zł; 4. lokal niemieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w G. przy ul. (...) , o powierzchni użytkowej (...) m 2 wraz z przynależnym udziałem w elementach wspólnych budynku i działce pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej nr (...) o wartości 45.800,00 zł; 5. nieruchomość gruntowa położona w G. przy ul. (...) , oznaczona numerem geodezyjnym (...) , o powierzchni użytkowej (...) ha, zapisana w księdze wieczystej nr (...) o wartości 50.900,00 zł; 6. nieruchomość gruntowa położona w G. przy ul. (...) , oznaczona numerem geodezyjnym (...) , o powierzchni użytkowej (...) ha, zapisana w księdze wieczystej nr (...) o wartości 50.900,00 zł w ten sposób, że: a) przyznać na wyłączną rzecz wnioskodawcy M. M. (1) : aa) lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w G. przy ul. (...) , o powierzchni użytkowej (...) m 2 wraz z przynależną piwnicą i udziałem w elementach wspólnych budynku i działce pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej nr (...) o wartości 278.000,00 zł; bb) lokal niemieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w G. przy ul. (...) , o powierzchni użytkowej (...) m 2 wraz z przynależnym udziałem w elementach wspólnych budynku i działce pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej nr (...) o wartości 45.800,00 zł; cc) lokal niemieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w G. przy ul. (...) , o powierzchni użytkowej (...) m 2 wraz z przynależnym udziałem w elementach wspólnych budynku i działce pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej nr (...) o wartości 46.500,00 zł; b) przyznać na wyłączną rzecz uczestniczki postępowania J. P. (1) : aa) nieruchomość gruntową położoną w G. przy ul. (...) , oznaczoną numerem geodezyjnym (...) , o powierzchni użytkowej (...) ha, zapisaną w księdze wieczystej nr (...) o wartości 50.900,00 zł; bb) nieruchomość gruntową położoną w G. przy ul. (...) , oznaczoną numerem geodezyjnym (...) , o powierzchni użytkowej (...) ha, zapisaną w księdze wieczystej nr (...) o wartości 50.900,00 zł; cc) nieruchomość gruntową położoną w G. przy ul. (...) , oznaczoną numerem geodezyjnym (...) , o powierzchni użytkowej (...) ha, zapisaną w księdze wieczystej nr (...) o wartości 50.900,00 zł. II. Stwierdzić, że uczestniczka postępowania J. P. (1) skutecznie odwołała darowiznę uczynioną do majątku wspólnego zainteresowanych lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego w G. przy ul. (...) , zapisanego w księdze wieczystej (...) . III. Zasądzić od wnioskodawcy M. M. (1) na rzecz uczestniczki postępowania J. P. (1) kwotę 108.800,00 (sto osiem tysięcy osiemset) złotych tytułem dopłaty, płatną w terminie 90 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek zwłoki w płatności. IV. W celu zabezpieczenia wierzytelności uczestniczki postępowania J. P. (1) wynikającej z pkt III postanowienia obciążyć lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w G. przy ul. (...) , o powierzchni użytkowej (...) m 2 wraz z przynależną piwnicą i udziałem w elementach wspólnych budynku i działce pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej nr (...) hipoteką na rzecz J. P. (1) do kwoty 108.800,00 zł. V. Oddalić pozostałe wnioski zainteresowanych. VI. Ustalić wartość przedmiotu podziału majątku na kwotę 523.000 złotych. VII. Ustalić, że strony ponoszą koszty postępowania we własnym zakresie. VIII. Nakazać pobrać od wnioskodawcy M. M. (1) na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Giżycku) kwotę 1.125,41 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo ze środków budżetowych. IX. Nakazać pobrać od uczestniczki postępowania J. P. (1) na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Giżycku) kwotę 3.625,41 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo ze środków budżetowych. Sygn. akt I Ns 279/23 UZASADNIENIE Wnioskodawca – M. M. (1) – wniósł o dokonanie podziału majątku dorobkowego, zgromadzonego w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej wnioskodawcy z uczestniczką postępowania J. P. (1) . W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że w skład majątku dorobkowego wchodzą dwa lokale mieszkalne (przy ul. (...) w G. ) oraz pięć garaży i samochód m-ki T. . Wnioskodawca wniósł o przyznanie lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) oraz 4 garaży na jego rzecz, a nadto o przyznanie pozostałych nieruchomości i auta na rzecz uczestniczki postępowania, z określeniem ewentualnych dopłat. Uczestniczka postępowania – J. P. (1) – przychyliła się do wniosku co do zasady, ale jednocześnie domagała się ustalenia, że lokal mieszkalny położony przy ul. (...) w G. stanowi jej majątek odrębny, strony przyczyniły się do powstania majątku dorobkowego w nierównym stopniu (wnioskodawca 25 %, a 75 % uczestniczka), a uczestnik osiągnął pożytki z najmu lokalu położonego w G. przy ul. (...) , które należy rozliczyć w ramach niniejszego postępowania. Sąd ustalił co następuje: Wnioskodawca M. M. (1) i uczestniczka postępowania J. P. (1) zawarli związek małżeński w dniu 16.07.2004r. Wyrokiem z dnia 21.02.2023r. sygn. akt VI RC (...) Sąd Okręgowy w Olsztynie rozwiązał przez rozwód związek małżeński stron. Wyrok uprawomocnił się w dniu 18.04.2023r. dowód: bezsporne W trakcie trwania związku małżeńskiego zainteresowani nabyli: 7. lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w G. przy ul. (...) , o powierzchni użytkowej (...) m 2 wraz z przynależną piwnicą i udziałem w elementach wspólnych budynku i działce pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej nr (...) o wartości 278.000,00 zł; 8. lokal niemieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w G. przy ul. (...) , o powierzchni użytkowej (...) m 2 wraz z przynależnym udziałem w elementach wspólnych budynku i działce pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej nr (...) o wartości 46.500,00 zł; 9. nieruchomość gruntowa położona w G. przy ul. (...) , oznaczona numerem geodezyjnym (...) , o powierzchni użytkowej (...) ha, zapisana w księdze wieczystej nr (...) o wartości 50.900,00 zł; 10. lokal niemieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w G. przy ul. (...) , o powierzchni użytkowej (...) m 2 wraz z przynależnym udziałem w elementach wspólnych budynku i działce pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej nr (...) o wartości 45.800,00 zł; 11. nieruchomość gruntowa położona w G. przy ul. (...) , oznaczona numerem geodezyjnym (...) , o powierzchni użytkowej (...) ha, zapisana w księdze wieczystej nr (...) o wartości 50.900,00 zł; 12. nieruchomość gruntowa położona w G. przy ul. (...) , oznaczona numerem geodezyjnym (...) , o powierzchni użytkowej (...) ha, zapisana w księdze wieczystej nr (...) o wartości 50.900,00 zł. W dniu 11.02.2021r. uczestniczka postępowania J. P. (1) zawarła ze swoim ojcem S. P. (1) umowę darowizny, mocą której nabyła do majątku odrębnego lokal mieszkalny położony w G. przy ul. (...) o powierzchni użytkowej (...) m 2, wraz z przynależną piwnicą oraz udziałem w elementach wspólnych budynku i działce gruntu pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej (...) . W tym samym dniu i tą samą umową, zawartą przez uczestniczkę J. P. (1) z wnioskodawcą M. M. (1) uczestniczka postępowania J. P. (1) darowała wskazany wyżej lokal z majątku osobistego do majątku wspólnego zainteresowanych. Wnioskodawca M. M. (1) utrzymywał od lata 2020 roku związek pozamałżeński z A. P. (1) . Uczestniczka postępowania, dokonując darowizny lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) nie miała wiedzy o trwającym związku pozamałżeńskim wnioskodawcy. Związek pozamałżeński wnioskodawcy z A. P. (1) trwał do lata 2021 roku. Po zakończeniu związku z A. P. (1) wnioskodawca związał się z A. B. (1) , z którą utrzymuje związek do dnia dzisiejszego oraz z którą zamieszkuje w lokalu mieszkalnym A. B. (1) . W dniu 29.06.2023r. uczestniczka postępowania złożyła oświadczenie o cofnięciu darowizny lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) do majątku wspólnego zainteresowanych. W należącym do zainteresowanych lokalu mieszkalnym położonym w G. przy ul. (...) zamieszkuje znajoma wnioskodawcy. W toku postępowania strony dokonały pozasądowego podziału składnika majątku wspólnego w postaci pojazdu marki T. . dowód: zeznania wnioskodawcy k 302v-303 zeznania uczestniczki k 303v-304 zeznania świadka A. B. k 300v zeznania świadka A. P. k 300v zeznania świadka D. J. k 300v-301 zeznania świadka H. P. k 301 zeznania świadka S. P. k 301v-302 zeznania świadka M. O. k 314 odpis k 10-101, 113-140, 266-268, 315-316 opinia k 196-248 informacja k 311 Sąd zważył co następuje: Bezspornym w sprawie jest ustalony wyżej stan faktyczny czyli skład majątku dorobkowego zainteresowanych (z wyłączeniem lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w G. ), wartość owego majątku, przebieg zdarzeń związanych z nabyciem najpierw przez uczestniczkę, a potem do majątku wspólnego lokalu położonego w G. przy ul. (...) , wreszcie złożenie przez uczestniczkę oświadczenia o cofnięciu darowizny wspomnianego lokalu. Poza sporem stron pozostaje również fakt zamieszkiwania osoby trzeciej w lokalu mieszkalnym położonym w G. przy ul. (...) . Powyższe ustalenia wynikają zarówno z treści bezsprzecznych dokumentów, opinii biegłej K. P. , zeznań świadków A. B. , A. P. , D. J. , H. P. , S. P. , M. O. jak i zeznań samych zainteresowanych. Mając na uwadze korelacje zeznań wspomnianych świadków z zeznaniami stron oraz bezosobowym materiałem dowodowym sprawy należało oczywiście dać wiarę w/w zeznaniom, oczywiście w omawianym zakresie. Niezależnie od powyższego poza sporem stron znajduje się kwestia samochodu osobowego m-ki T. , co do którego strony poczyniły uzgodnienia poza toczącym się postępowaniem i wyłączyły ów przedmiot ze sprawy. Na uwagę zasługuje też brak zastrzeżeń stron do opinii biegłej K. P. , która to biegła dokonała wyceny nieruchomych składników majątku objętego postępowaniem. Wobec braku zastrzeżeń stron oraz uwzględniając fakt, że Sąd nie dopatrzył się w owej opiniach żadnych braków i błędów, które podważałyby opracowanie biegłej, należało przyznać tej pracy przymiot fachowości i rzetelności. Tym samym opinia ta może w ocenie Sądu stanowić solidną podstawę orzeczenia. W takiej sytuacji kwestiami spornymi pomiędzy stronami okazały się być zaliczenie lub nie zaliczenie do masy wspólnej lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) , równość bądź nierówność udziałów zainteresowanych w przedmiotowym majątku dorobkowym, osiąganie lub nieosiąganie przez wnioskodawcę pożytków z najmu mieszkania położonego w G. przy ul. (...) i ewentualnie ich wysokość. Marginalną kwestią, również sporną pomiędzy stronami pozostaje pochodzenie środków finansowych, z których został wykupiony przez dziadka uczestniczki lokal mieszkalny przy ul. (...) . Pochylając się nad pierwszą z kwestii spornych, a mianowicie zaliczeniem lub niezaliczeniem lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) do majątku dorobkowego należy dostrzec w pierwszej kolejności fakt, że mocą umowy darowizny uczestniczka postępowania otrzymała prawo własności owego lokum od swego ojca S. P. (1) , a następnie stosowną umową darowizny wspomniane prawo własności wniosła do majątku dorobkowego stron. Obie w/w umowy darowizny zostały zawarte w dniu 11.02.2021r. tj. w okresie, gdy strony pozostawały małżeństwem i pozornie nic nie zapowiadało rozpadu tego małżeństwa. Co więcej – uczestniczka postępowania J. P. (1) pozostawała w tamtym czasie w przekonaniu o trwałości przedmiotowego związku małżeńskiego, nie wiedząc o tym, że wnioskodawca od ponad pół roku pozostaje w związku pozamałżeńskim ze świadkiem A. P. . Taki też obraz wiedzy J. P. (1) wynika wprost z zeznań świadków A. P. , A. B. , S. P. , H. P. i przede wszystkim zeznań samych zainteresowanych. Z zeznań świadków S. P. i H. P. wynika też, że zamiar uregulowania statusu prawnego mieszkania przy ul. (...) w G. istniał od roku 2020, a ojciec uczestniczki – S. P. pierwotnie zamierzał przekazać to lokum obojgu małżonkom. Opóźnienie w zawarciu umowy darowizny oraz sama idea, by S. P. najpierw przekazał darowizną lokal wyłącznie córce, a następnie by mieszkanie zostało przepisane na obojga zainteresowanych pochodził od wnioskodawcy, który początkowo przekonywał S. P. i uczestniczkę do odwlekania zawarcia umowy, a następnie – pod koniec roku 2020 – zmienił swoje stanowisko i nalegał na jak najszybsze przepisanie mieszkania z teścia ( S. P. ) na uczestniczkę i od razu z uczestniczki na oboje zainteresowanych. Patrząc z dzisiejszej perspektywy i wedle dzisiejszej wiedzy, wynikającej z zeznań świadków i stron, postępowanie wnioskodawcy staje się bardziej zrozumiałe – trwający związek pozamałżeński wnioskodawcy mógł zostać w każdej chwili ujawniony przez uczestniczkę postępowania, co niewątpliwie zakończyłoby się odmową włączenia prawa własności omawianego lokum do majątku wspólnego zainteresowanych, a co najmniej można było obawiać się takiego zakończenia. Niewątpliwie zatem pilne zawarcie umów darowizny pozostawało w interesie majątkowym wnioskodawcy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (zeznania świadków, zeznania stron, dokumenty zalegające w aktach rozwodowych stron) potwierdził, że latem 2021 roku romans wnioskodawcy ze świadkiem A. P. zakończył się, a przyczyną owego kresu związku pozamałżeńskiego wnioskodawcy było uzyskanie wiedzy o nim przez uczestniczkę postępowania (vide zeznania świadka A. P. , złożone w toku sprawy rozwodowej stron). Latem 2023 roku wnioskodawca nawiązał stosunki pozamałżeńskie ze świadkiem A. B. . Okoliczność tą potwierdziła świadek A. B. , a zeznaniom tym trudno odmówić wiarygodności. Wskazany związek wnioskodawcy z A. B. niewątpliwie sprawił, że małżeństwo zainteresowanych dobiegło końca, a potwierdzeniem tego jest złożenie przez uczestniczkę postępowania pozwu rozwodowego we wrześniu 2023r. Definitywny koniec związku małżeńskiego stron i kolejna zdrada małżeńska wnioskodawcy sprawiły też, że uczestniczka J. P. zdecydowała się na odwołanie darowizny lokalu mieszkalnego przy ul. (...) . Niewątpliwym bowiem jest, że ideą włączenia omawianego lokalu do majątku wspólnego zainteresowanych było zapewnienie mieszkania rodzinie tworzonej przez te strony. I wprawdzie strony mieszkały już w tym lokalu od jakiegoś czasu, a nawet posiadały drugi lokal mieszkalny na ul. (...) , to nie zmienia to postaci rzeczy, że celem darowizny czynionej przez świadka S. P. (ojca uczestniczki) było zapewnienie rodzinie córki godnych warunków mieszkalnych w oparciu o trwały fundament własnościowy. I w tym kontekście też należy, w ocenie Sądu, dokonywać oceny zasadności i skuteczności oświadczenia uczestniczki o odwołaniu darowizny. Kolejna zdrada małżeńska wnioskodawcy, wyprowadzenie się wnioskodawcy z mieszkania małżeńskiego, definitywny koniec związku stron w zestawieniu z okolicznościami dokonania samej darowizny mieszkania (vide wskazane wyżej działania wnioskodawcy) należy oceniać jako rażącą niewdzięczność obdarowanego. Gdyby bowiem nie pełne zaufanie uczestniczki do wnioskodawcy na etapie dokonywania darowizny, gdyby nie całkowita wiara uczestniczki w trwałość związku małżeńskiego z wnioskodawcą niewątpliwie nie doszłoby do wprowadzenia lokalu przy ul. (...) do majątku wspólnego. Warto w tym miejscu przytoczyć stanowisko doktryny. „Niewdzięczność może być stwierdzona dopiero po uwzględnieniu całokształtu okoliczności dotyczących zarówno obdarowanego, jak i darczyńcy (tak wyr. SN z 4.2.2005 r., I CK 571/04, L. ). Sposób rozumienia „niewdzięczności” jako przesłanki zastosowania art. 898 KC koresponduje z potocznym znaczeniem tego słowa. W potocznym języku „niewdzięczność” jest rozumiana jako „ brak poczucia do jakichkolwiek zobowiązań moralnych względem osób, które udzieliły pomocy lub w inny sposób okazały dobro” [por. Mały słownik języka polskiego (red. E. Sobol), W. 1996, s. 505-506 (hasła: „niewdzięczność” i „niewdzięczny”)]. W konsekwencji należy uznać, że dla oceny, czy w konkretnej sytuacji mamy do czynienia z niewdzięcznością relewantną w świetle art. 898 KC , istotne znaczenie powinno mieć nie tylko samo zachowanie obdarowanego , lecz także zachowanie darczyńcy po wykonaniu darowizny. Wcześniejsze zachowania stron umowy darowizny poprzedzające jej wykonanie czy nawet zawarcie nie mają znaczenia dla stwierdzenia przesłanki odwołania darowizny wykonanej (por. wyr. SN z 22.5.2019 r., IV CSK 99/18, L. ). Zachowanie darczyńcy może mieć istotne znaczenie dla stwierdzenia istnienia przesłanki „niewdzięczności”, w szczególności wtedy, gdy darczyńca prowokuje obdarowanego do określonych zachowań, które stanowią następnie faktyczną podstawę dla odwołania darowizny (tak: orz. SN z 2.3.1948 r., Kr. C 42/48, PiP 1948, Nr 7, s. 136) albo wyraża na nie zgodę (tak orz. SN z 10.2.1938 r., C II 2054/37, OSP 1938, N 10-12, poz. 512, s. 540, w którym stwierdzono, że nie uzasadnia odwołania darowizny cudzołóstwo popełniane przez obdarowanego za zgodą żony - darczyńcy). Przy dokonywaniu oceny, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z niewdzięcznością obdarowanego, nie można abstrahować od przyczyn konfliktu istniejącego między darczyńcą i obdarowanym (tak: wyr. SN z 28.10.1998 r., I CKN 471/97, L. )” [tak W. B. (red.), Kodeks cywilny . Komentarz, wyd. 33, 2024, L. ]. „Podstawową przesłanką odwołania darowizny jest rażąca niewdzięczność obdarowanego zasadniczo bezpośrednio dotycząca darczyńcy. Uznaje się jednak, że postępowanie obdarowanego sprzeczne z normami moralnymi może bezpośrednio dotyczyć darczyńcy, wypełniając ustawowe przesłanki rażącej niewdzięczności - jeśli dotyczy norm powszechnie respektowanych (por. M. Safjan, w: K. Pietrzykowski, Komentarz KC, t. 2, 2015, art. 898, Nb 2 oraz powołane tam orzecznictwo). Tak rozumiana niewdzięczność może przejawiać się w różnych zachowaniach obdarowanego, a każde takie zachowanie może stanowić odrębną podstawę do skorzystania przez darczyńcę z sankcji odwołania darowizny przewidzianej przez art. 898 KC. Rażąca niewdzięczność może się przejawiać zarówno przez działania, jak i zaniechania, np. w spełnienia obowiązków obciążających obdarowanego, krzywdzących darczyńcę (por. L. Stecki, w: SPP, t. 7, 2011, s. 355; wyr. SN z 22.3.2001 r., V CKN 1599/00, Legalis). Zgodnie z wyr. SN z 27.6.2014 r. (I CSK 493/13, L. ) oceny rażącej niewdzięczności, która uzasadnia odwołanie darowizny, należy dokonywać ad casum, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, które legły u podstaw darowizny oraz uwzględniając to, że krzywda darczyńcy może także polegać na cierpieniach związanych z sytuacją, w jakiej na skutek nagannego zachowania obdarowanego znaleźli się jego bliscy. Z drugiej strony, SN uznał, iż w świetle art. 898 § 1 KC nie można pomijać przyczyn konfliktu między stronami. Pojęcie niewdzięczności wymaga analizy motywów określonych zachowań obdarowanego, w tym zwłaszcza tego, czy zachowania ich nie są powodowane, czy wręcz prowokowane - wprost lub pośrednio - przez darczyńcę (wyr. SN z 30.9.1997 r., III CKN 170/97, L. ; zob. też wyr. SA w Warszawie z 21.12.2018 r., V ACa 1421/17, L. ; wyr. SA w Krakowie z 25.7.2018 r., I ACa 1709/17, L. oraz z 18.11.2021 r., I ACa 386/20, L. ). Świadczy to o trwałej tendencji do obiektywizowania pojęcia rażącej niewdzięczności poprzez wyłączenie z jego zakresu zachowań niezamierzonych i ograniczenia ich do zachowań jedynie z samego założenia nieprzyjaznych darczyńcy (zob. wyr. SA w Warszawie z 14.10.2020 r., V ACa 236/20, L. )” [tak E. G. , P. M. (red.), Kodeks cywilny . Komentarz, wyd. 11, 2023, L. ]. Wracając na grunt niniejszej sprawy należy dostrzec wspomniane już wyżej okoliczności dokonania przez uczestniczką samej darowizny spornego lokalu, fakt, że w owym czasie uczestniczka nie miała wiedzy o pozamałżeńskich działaniach wnioskodawcy, ujawnienie romansu wnioskodawcy z A. P. i zakończenie tego związku z uwagi na uzyskanie wiedzy przez J. P. , wreszcie fakt, że uzyskanie wiedzy przez uczestniczkę o romansie wnioskodawcy nie doprowadziło w roku 2021 ani do odwołania darowizny, ani do złożenia pozwu rozwodowego. Oznacza to, że w roku 2021 uczestniczka, w celu ratowania związku małżeńskiego z wnioskodawcą, wybaczyła wnioskodawcy jego związek z A. P. . Dokonując jednak pełnej analizy stosunków pomiędzy zainteresowanymi nie sposób nie dostrzec, że rok 2023 przyniósł kolejne bolesne doświadczenia dla uczestniczki. W roku 2023 bowiem wnioskodawca po raz kolejny zdradził małżeńsko uczestniczkę poprzez związanie się z A. B. i wyprowadził się ze wspólnego mieszkania. To niewątpliwie przelało czarę goryczy i skutkowało najpierw odwołaniem darowizny, a następnie złożeniem pozwu rozwodowego. I właśnie w kontekście tak zdefiniowanego ciągu zdarzeń należało, w ocenie Sądu, dokonać oceny zasadności dokonanego odwołania darowizny i dojść do wniosku, że owo odwołanie było zasadne i wynikające z rażącej niewdzięczności obdarowanego. Jednocześnie też Sąd doszedł do przekonania, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 899 § 3 kc , albowiem o ile przebaczenie przez uczestniczkę zdrady małżeńskiej wnioskodawcy w roku 2021 zamknęło owej uczestniczce możliwość odwołania darowizny feralnego lokalu z uwagi na wydarzenia roku 2021, o tyle wydarzenia roku 2023 stanowią samodzielną podstawę odwołania darowizny, a uwzględniając całokształt stosunków pomiędzy zainteresowanymi, nie tylko samodzielną podstawę odwołania darowizny, ale również podstawę skutecznego odwołania owej darowizny. W efekcie powyższego Sąd uznał, że lokal mieszkalny przy ul. (...) nie wchodzi w skład majątku dorobkowego stron. W tym miejscu należy jeszcze odnieść się do podnoszonej w toku postępowania kwestii ewentualnego przyczyniania się uczestniczki do rozpadu związku małżeńskiego zainteresowanych, w szczególności związku pozamałżeńskiego uczestniczki z S. R. (1) . Sąd, co oczywiste, dostrzegł treść wyroku rozwodowego oraz uzasadnienia owego wyroku, w którym to orzeczeniu Sąd rozwiązał związek małżeński stron z winy obojga małżonków, a w uzasadnieniu wskazał m.in., że uczestniczka postępowania miała romans z S. R. (1) , ale jednocześnie Sąd dostrzegł, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie potwierdził istnienia związku pozamałżeńskiego J. P. (1) z S. R. (1) , przekraczającego flirt werbalny. Przesłuchani w sprawie świadkowie zeznali bowiem, że J. P. poznała S. R. i utrzymywała z nim kontakty w postaci wymiany korespondencji drogą elektroniczną, ale żaden z tych świadków ani nie widział, ani nie słyszał (poza informacjami przekazywanymi przez wnioskodawcę), by relacja uczestniczki z S. R. (1) wykraczała poza ową korespondencję. Co więcej – również akta rozwodowe nie dostarczyły innych dowodów na głębszy, aniżeli korespondencyjny, charakter relacji uczestniczki z S. R. . W takiej sytuacji Sąd, nie podważając w jakiejkolwiek formie i zakresie orzeczenia sądu rozwodowego, stanął na stanowisku, że relacja uczestniczki z S. R. (1) nie mogła mieć wpływu na zasadność odwołania przez J. P. darowizny omawianego lokalu mieszkalnego. Drugą z kwestii spornych pomiędzy stronami jest przyczynianie się małżonków do powstania majątku wspólnego, w szczególności w kontekście równości bądź nierówności owego przyczyniania się. Zgodnie z art. 43 § krio oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym ( § 1 ). Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku ( § 2 ). Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym ( § 3 ). „Przyczynianie się małżonków do powstania majątku wspólnego polega na staraniach każdego z małżonków o należyte funkcjonowanie i zaspokajanie potrzeb założonej przez nich rodziny. Chodzi zatem nie tylko o wysokość uzyskiwanych dochodów, ale także o sposób gospodarowania nimi, w tym racjonalność wydatków czy należyte gospodarowanie poszczególnymi przedmiotami majątkowymi (zob. J.St. Piątowski, Udziały małżonków..., s. 291)… Przyczynianie się do powstania majątku wspólnego nie ogranicza się do osiągania wymiernych korzyści ekonomicznych, ale może polegać także na podjęciu innych starań o należyte funkcjonowanie rodziny. Wynika to jednoznacznie z art. 47 § 3 , nakazującego przy określaniu stopnia przyczynienia się do powstania majątku wspólnego uwzględniać także osobistą pracę przy wychowaniu dzieci i prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego. Małżonkowie mogą bowiem porozumieć się co do podziału obowiązków, jakie obciążają każdego z nich (np. jedno z małżonków poświęca się karierze artystycznej czy naukowej, a drugie prowadzi gospodarstwo domowe i wspiera małżonka w jego działalności)… Ocena stopnia przyczynienia się do powstania majątku wspólnego nie może mieć zatem charakteru czysto rachunkowego; nie można także wymagać, aby - przy uzyskiwaniu dochodów przez oboje małżonków - każde z nich przyczyniało się do powiększania majątku wspólnego w równym stopniu” [tak: W. J. (red.), B. W., M. M., S. J., S. - B. E., T. B., T. - S. E. ., Z. R., Kodeks rodzinny i opiekuńczy . Komentarz, LexisNexis, 2014]. W kontekście przytoczonych powyżej przepisów oraz stanowiska literatury wskazać jeszcze należy, że „Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym spoczywa na tym, kto zgłosił wniosek o ustalenie nierównych udziałów (postanowienie SN z 2 października 1997 r., II CKN 348/97, niepubl.)” [tak: P. K. (red.), C. H., Czech B., D. T., K. S., S. M., Kodeks rodzinny i opiekuńczy . Komentarz., LexisNexis, 2011]. Innymi słowy ujmując, strony domagając się ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym obowiązane są wykazać, że druga strona w sposób rażący, uporczywy, pomimo posiadanych sił oraz możliwości zarobkowych, nie przyczyniała się odpowiednio do tych możliwości do powstania majątku wspólnego bądź w taki właśnie sposób trwonił ów majątek. W niniejszym postępowaniu uczestniczka postępowania nie udźwignęła tego ciężaru. Z zeznań samych stron oraz przesłuchanych w sprawie świadków wyłonił się obraz, w którym to oboje zainteresowani w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej z jednej strony pracowali i osiągali dochody, a z drugiej – wspólnie gromadzili majątek. W takiej sytuacji trudno jest mówić o nierównomiernym przyczynianiu się do powstania majątku wspólnego i to tym bardziej, że żaden z małżonków nie trwonił majątku, a odwrotnie – razem zgromadzili całkiem pokaźną masę wspólną. Sumując - Sąd stanął na stanowisku, że wnioski zainteresowanych o ustalenie nierównych udziałów stron w zgromadzonym majątku wspólnym nie zasługuje na aprobatę, a w sprawie winne znaleźć zastosowanie normy określone w art. 43 § 1 krio . Przechodząc do kolejnej kwestii spornej pomiędzy zainteresowanymi tj. pożytków osiąganych przez wnioskodawcę z najmu wspólnego lokalu położonego przy ul. (...) w G. należy w pierwszej kolejności dostrzec fakt, że mieszkanie to rzeczywiście zajmuje osoba trzecia, a wynika to wprost z zeznań i samych stron, i świadków H. P. , M. O. . Sam fakt zamieszkiwania w omawianej lokalizacji osoby trzeciej nie oznacza jeszcze, że podstawą tego zamieszkiwania jest umowa najmu, a wnioskodawca osiąga z tego tytułu określone profity. Zresztą – gdyby nawet przyjąć, że wnioskodawca osiąga z tego tytułu przychody, to zagadnieniem istotnym staje się wysokość owych przychodów, wysokość ponoszonych kosztów i wreszcie wysokość osiąganych dochodów. Wszystkie te zagadnienia winny były stać się przedmiotem dowodzenia przez uczestniczkę postępowania, domagającą się rozliczenia osiągniętych przez wnioskodawczynię pożytków, a to po myśli art. 6 kc. W toku postępowania jednak uczestniczka postępowania nie wykazała się w tej materii żadną inicjatywą, w skutek czego nie jest znany ewentualny okres omawianego najmu, stawka czynszu itp. Elementy umożliwiające dokonanie stosownych obliczeń. Wobec powyższego Sąd oddalił wniosek uczestniczki o rozliczenie pożytków z najmu lokalu przy ul. (...) . Ostatnią kwestią, nieco marginalną, ale wymagającą odniesienia się jest pochodzenie środków pieniężnych przeznaczonych na wykupienie lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) . Kwestię tę podniósł bowiem wnioskodawca, wskazując, że to rodzice wnioskodawcy, po sprzedaży mieszkania w P. , przekazali dziadkowi uczestniczki, za pośrednictwem stron, pieniądze na wykup owego lokalu. W kontekście tych twierdzeń Sąd dostrzegł, że po pierwsze sam wnioskodawca podał, że pieniądze ze sprzedaży lokalu w P. rodzice wnioskodawcy podarowali obojgu stronom, a to oznacza, że środki te stanowiły majątek wspólny stron. Po drugie – ewentualne przekazanie środków dziadkowi uczestniczki stanowić mogło li tylko darowiznę, nie podlegającą rozliczeniu w niniejszej sprawie. Po trzecie – pochodzenie środków, za które dziadek uczestniczki nabył lokal przy ul. (...) nie ma znaczenia dla dalszych kolei losu tego lokalu, bo w sprawie istotnym jest, o czym była już mowa, że ojciec uczestniczki podarował ten lokal uczestniczce, a ta podarowała go do majątku wspólnego, by ostatecznie skutecznie odwołać tą darowiznę. Sumując powyższe rozważania Sąd ustalił skład majątku wspólnego, podlegający podziałowi jak w pkt I postanowienia. Przy tak ustalonym stanie majątku Sąd uznal za zasadne przyznanie wnioskodawcy lokalu mieszkalnego przy ul. (...) (zgodnie ze stanowiskiem stron) oraz dwóch garaży – przy ul. (...) (też zgodnie ze stanowiskiem stron). Z kolei do majątku uczestniczki Sąd przydzielił trzy garaże, położone przy ul. (...) obok siebie w jednym kompleksie, stając na stanowisku, że celowym i zasadnym jest możliwie maksymalne odseparowanie zainteresowanych od siebie przy jednoczesnym zapewnieniu obojgu możliwości korzystania z garaży i/lub osiągania pożytków z posiadania takich budowli. Niewątpliwie zainteresowani pozostają w ostrym konflikcie (czego dowodem jest i przebieg niniejszej sprawy, i przebieg wydarzeń opisanych przez świadków tak w mieszkaniu przy ul. (...) jak i mieszkaniu przy ul. (...) ) i, w ocenie Sądu, zasadnym zdaje się dokonanie takiego podziału majątku, który ograniczy do minimum możliwość wzajemnych kontaktów zainteresowanych. Przechodząc do kwestii dopłat należy stwierdzić, że do obliczenia wysokości przedmiotowej spłaty Sąd uwzględnił wartości wskazane przez biegłą K. P. . W efekcie powyższego Sąd dokonał obliczeń rachunkowych (dzielenie wartości wskazanych przez biegłych przez 2), uzyskując wartość udziału każdej ze stron w masie majątku dorobkowego. 278.000 + 45.800 + 46.500 + 50.900 + 50.900 + 50.900 = 523.000 :2 = 261.700 Wartość nieruchomości, które przypadły uczestniczce to 3 x 50.900 = 152.700, czyli dopłata winna wynieść 108.800. W oparciu o powyższe można było sformułować pkt II postanowienia. Zasądzając dopłatę Sąd uwzględnił wysokość dopłaty oraz konieczność zgromadzenia takiej kwoty przez wnioskodawcę. Stąd też w ocenie Sądu zasadnym jest odroczenie terminu dopłaty o 90 dni i umożliwienie w tym czasie wnioskodawcy podjęcie czynności zmierzających do zapewnienia środków na ową spłatę (np. poprzez zaciągnięcie zobowiązań kredytowych, uruchomienie oszczędności itp.). Okres 90 dni jest – jak się zdaje – wystarczający do przeprowadzenia owych czynności, a z drugiej strony nie spowoduje realnego uszczerbku wartości ekwiwalentu należnego uczestniczce. Jednocześnie jednak, w celu zabezpieczenia wierzytelności uczestniczki postępowania J. P. (1) wynikającej z orzeczonej dopłaty należało obciążyć lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość położony w G. przy ul. (...) hipoteką na rzecz uczestniczki J. P. (1) do kwoty 108.800,00 zł. O kosztach postępowania należało orzec po myśli art. 520 § 1 kpc , a to wobec stanowisk zajmowanych przez zainteresowanych w toku postępowania oraz istoty zasady ogólnej, wyrażonej we wspomnianym przepisie. Jednocześnie, zgodnie z dyspozycją art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07. 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych , kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu, należało orzec jak w pkt VIII i IX postanowienia. Mając na uwadze fakt, że w toku postępowania Skarb Państwa poniósł tymczasowo wydatki w wysokości 4.750,83 zł, a udział zainteresowanych pozostaje równy, Sąd sformułował wskazane wyżej pkt VIII i IX postanowienia. Sąd miał przy tym na uwadze, że wnioskodawca uiścił w toku postępowania zaliczkę w wysokości 2.500 zł. Uwzględniając zatem wysokość całkowitą wydatków, wysokość uiszczonej zaliczki i wysokość środków budżetowych wydatkowanych w toku postępowania, należało orzec jak w w/w pkt VIII i IX.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI