I Ns 232/21

Sygn. akt: I Ns 232/21 POSTANOWIENIE Dnia 21 maja 2024 r. Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Hanna Woźniak Protokolant Sekretarz Jacek Kutta po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. w W. na rozprawie sprawy z wniosku M. H. z udziałem K. H. o podział majątku wspólnego - inne postanawia: 1. ustalić, że w skład majątku wspólnego M. H. i K. H. , w którym udziały byłych małżonków są równe, wchodzą następujące ruchomości: - telewizor (...) o wartości 1.990 (jeden tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt) złotych, - lodówka I. o wartości 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych, - meblościanka w dużym pokoju o wartości 470 (czterysta siedemdziesiąt) złotych, - rogówka z ekoskóry uszkodzona i dwa fotele z ekoskóry o wartości 167,57 (sto sześćdziesiąt siedem 57/1000 złotych, - meble młodzieżowe z niebieskimi frontami: półka na książki, duża szafa otwierana na ubrania, regał, biurko i łóżko piętrowe o wartości 470 (czterysta siedemdziesiąt) złotych, - meble kuchenne w postaci oddzielnych szafek o wartości 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, - kuchenka gazowa czteropalnikowa z dwoma niesprawnymi palnikami o wartości 161,13 (sto sześćdziesiąt jeden 13/100) złotych, - pralka automatyczna W. o wartości 670 (sześćset siedemdziesiąt) złotych, - pęknięty brodzik z kabiną i uszkodzoną baterią prysznicową z hydromasażem o wartości 32,23 (trzydzieści dwa 23/100) złotych, - odkurzacz o wartości 103,12 (sto trzy 12/100) złotych, - zmywarka uszkodzona o wartości 154,68 (sto pięćdziesiąt cztery 68/100) złotych, - mikrofalówka uszkodzona o wartości 32,23 (trzydzieści dwa 23/100) złotych, - okap kuchenny o wartości 100 (sto) złotych, - czajnik elektryczny o wartości 32,23 (trzydzieści dwa 23/100) złotych, - namiot 6-osobowy o wartości 257,80 (dwieście pięćdziesiąt siedem 80/100) złotych, - sprzęt wędkarski o wartości 725,06 (siedemset dwadzieścia pięć 06/100) złotych, - żelazko o wartości 120 (sto dwadzieścia) złotych, - robot kuchenny o wartości 400 (czterysta) złotych, - laptop o wartości 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych, - mikser o wartości 120 (sto dwadzieścia) złotych, - kamera o wartości 700 (siedemset) złotych - lokówka o wartości 100 (sto) złotych, - radio samochodowe o wartości 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych, - nawigacja o wartości 400 (czterysta) złotych, - akwarium o wartości 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych, 2. ustalić, że M. H. i K. H. dokonali nakładu z majątku wspólnego na cudze nieruchomości w postaci wyposażenia dwóch lokali mieszkalnych, dla których prowadzone są księgi wieczyste o numerach (...) , w instalację centralnego ogrzewania oraz remontu jednego z lokali, co przełożyło się na zwiększenie ich wartości łącznie o (...) złotych, 3. ustalić, że M. H. poniosła nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny poprzez spłatę po dniu (...) roku części kredytów i pożyczek zaciągniętych w trakcie trwania wspólności majątkowej w łącznej kwocie (...) złotych, 4. ustalić, że K. H. poniósł nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny poprzez spłatę w postępowaniach egzekucyjnych po dniu (...) roku części kredytów i pożyczek zaciągniętych w trakcie trwania wspólności majątkowej w łącznej kwocie (...) złotych, 5. ustalić, że M. H. zbyła w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej samochód osobowy F. (...) nr rej. (...) za kwotę (...) , 6. dokonać podziału majątku wspólnego M. H. i K. H. szczegółowo opisanego w pkt.1 postanowienia w ten sposób, że na wyłączną własność wnioskodawczyni M. H. przyznać: robot kuchenny, kamerę, laptop, lokówkę, radio samochodowe, nawigację o łącznej wartości 3.650 (trzy tysiące sześćset pięćdziesiąt) złotych, a na wyłączną własność K. H. przyznać wszystkie pozostałe ruchomości wymienione w pkt.1 o łącznej wartości 7.095,06 (siedem tysięcy dziewięćdziesiąt pięć 06/100) złotych, 7. na wyłączną własność uczestnika K. H. przyznać roszczenie o zapłatę kwoty 21.000 (dwudziestu jeden tysięcy) złotych z tytułu zwiększenia wartości nieruchomości zapisanych w kw nr (...) i (...) , 8. tytułem rozliczenia: wartości udziałów w majątku wspólnym, nakładów z majątków osobistych na majątek wspólny oraz roszczenia o zapłatę i kwoty uzyskanej za sprzedaż samochodu – zasądzić od K. H. na rzecz M. H. kwotę 11.065,95 (jedenaście tysięcy sześćdziesiąt pięć 95/100) złotych, która będzie płatna najpóźniej w terminie trzech miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego postanowienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek zwłoki w płatności, 9. zasądzić od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Wąbrzeźnie na rzecz adw. J. B. oraz adw. A. D. kwoty po 4.428 (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem) złotych brutto na rzecz każdej z nich tytułem wynagrodzeń za pomoc prawną przyznaną obu stronom z urzędu, 10. kosztami postępowania w całości obciążyć Skarb Państwa. Sędzia Hanna Woźniak ZARZĄDZENIE (...) , (...) . Sędzia: H. Woźniak Sygn. akt I Ns 232/21 UZASADNIENIE M. H. wystąpiła z wnioskiem o podział majątku wspólnego, którego dorobiła się z K. H. , oraz o rozliczenie nakładów, jakie poniosła po ustaniu wspólności majątkowej na spłatę kredytów zaciągniętych w trakcie trwania małżeństwa. Uczestnik K. H. również wniósł o podział majątku dorobkowego, wskazując jednakże jego zdecydowanie niższą wartość – oraz o rozliczenie pożyczek i kredytów spłaconych przez niego po rozwodzie. Sąd ustalił, co następuje: M. H. i K. H. byli małżeństwem od (...) do (...) (dowód: odpis wyroku – k.50-50v). W (...) po sprzedaży niedużego gospodarstwa rolnego rodzice K. H. kupili trzy lokale mieszkalne położone w kamienicy w W. przy ul. (...) . W jednym z nich na I piętrze zamieszkali sami, drugi lokal na I piętrze oddali do bezpłatnego użytkowania M. i K. H. , a trzeci lokal na parterze był wynajmowany (bezsporne). W trakcie małżeństwa K. H. pracował zawodowo, dorabiał także po godzinach pracy, a M. H. (z wykształcenia (...) ) zajmowała się domem i dzieckiem. Pierwszą pracę zawodową podjęła ok. (...) lat po ślubie. Praca w sklepie nie odpowiadała jej i dość szybko z niej zrezygnowała. Jeszcze kilkakrotnie M. H. podejmowała pracę zarobkową, ale na krótko i nie w swoim zawodzie. (...) urodziła się druga córka stron. K. H. pracował nieprzerwanie aż do momentu, gdy podupadł na zdrowiu. Pieniędzmi stron zarządzała M. H. . Małżonkowie H. żyli ponad stan, bezrefleksyjnie oboje zaciągali pożyczki, zarówno u krewnych, jak i w bankach, których nie byli w stanie spłacać. Bez przerwy finansowo pomagali im rodzice i siostra K. H. , dając lub pożyczając pieniądze na prąd, na węgiel, na kafelki, dokładając się do uroczystości I Komunii wnuczki, oddając swoje używane meble. Pożyczek nigdy nie odzyskali. Także ojciec M. H. pożyczył córce i zięciowi (...) zł na założenie centralnego ogrzewania. Pieniędzy tych również nigdy nie odzyskał. Zostały one przeznaczone w (...) na kupno pieca c.o., założenie centralnego ogrzewania w obydwu lokalach położonych na piętrze, a stanowiących wówczas własność rodziców uczestnika, oraz na rozebranie pieca kaflowego, wymianę podłóg i drobne prace remontowe w lokalu zajmowanym przez strony. K. H. całkowicie ufał żonie w kwestiach finansowych. Uważał, że żona ma finanse pod kontrolą. Dopiero, gdy żona go opuściła, krótko po narodzinach drugiej córki, zorientował się w swojej faktycznej sytuacji. Początkowo rodzice K. H. planowali darować lokal mieszkalny synowi, ale ponieważ synowa M. jedynie okazjonalnie świadczyła osobistą pomoc teściowej, mimo iż ta podupadła poważnie na zdrowiu i takiej pomocy stale potrzebowała, ostatecznie właścicielką wszystkich lokali mieszkalnych została w (...) . ich córka A. A. (1) (dowód: wydruki treści ksiąg wieczystych – k. 140-144v, co do trzeciego lokalu – informacja na portalu ekw.ms.gov.pl kw nr (...) , zeznania świadków: A. A. , A. H. , P. J. , E. R. – nagranie rozprawy z 10 lutego 2023r. od 00:04:42 do 01:44:35, R. A. i A. R. – nagranie rozprawy z 17 marca 2023r. od 00:03:27 do 00:44:08, E. A. i B. H. – nagranie rozprawy z 18 kwietnia 2023r. od 00:04:02 do 01:02:38, zamówienie – k. 35). Wyprowadzając się od męża, M. H. zabrała rzeczy osobiste swoje i dzieci, robot kuchenny, mikser, lokówkę elektryczną, kamerę, aparat fotograficzny, nawigację, radio samochodowe, a jej córka zabrała laptop, który był jej potrzebny do nauki – o łącznej wartości 3.650 zł. W mieszkaniu pozostały: telewizor (...) , lodówka, meblościanka w dużym pokoju, rogówka z ekoskóry (z pęknięciami na siedzisku) i dwa fotele z ekoskóry, meble młodzieżowe z niebieskimi frontami: półka na książki, duża szafa otwierana na ubrania, regał, biurko, łóżko piętrowe, meble kuchenne w postaci oddzielnych szafek, kuchenka gazowa czteropalnikowa z dwoma niesprawnymi palnikami, pralka automatyczna W. , pęknięty brodzik z kabiną i uszkodzoną baterią prysznicową z hydromasażem, odkurzacz, zmywarka (uszkodzona), mikrofalówka (uszkodzona), okap kuchenny, czajnik elektryczny, namiot 6-osobowy, sprzęt wędkarski i akwarium o łącznej wartości 7.095,06 zł (dowód: zeznania świadków: A. A. , A. H. , P. J. , E. R. – nagranie rozprawy z 10 lutego 2023r. od 00:04:42 do 01:44:35, R. A. i A. R. – nagranie rozprawy z 17 marca 2023r. od 00:03:27 do 00:44:08, E. A. i B. H. – nagranie rozprawy z 18 kwietnia 2023r. od 00:04:02 do 01:02:38, opinia biegłego J. J. – k.333-365). Za zgodą męża (nie posiadającego prawa jazdy) M. H. zabrała samochód, by mieć czym dowozić dzieci do szkoły. Teść podarował jej swój udział w tym samochodzie. Z uwagi na zły stan techniczny został on sprzedany przez M. H. jeszcze przed rozwodem za (...) zł. Uzyskanymi pieniędzmi nie podzieliła się z mężem (bezsporne, ponadto umowy – k. 158-161). Po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego M. H. z zaciągniętych kredytów, w wyniku ugód z bankiem, spłaciła kwotę 8.702,21 zł, a od K. H. komornicy ściągnęli 9.566,37 zł (dowód: informacje – k. 379, 381, 389-399 i 418). Dzięki założeniu centralnego ogrzewania w lokalach mieszkalnych nr (...) położonych w W. przy ul. (...) oraz wykonaniu remontu polegającego na rozbiórce pieca kaflowego w dużym pokoju, wymianie podłóg w pokojach na panele, położeniu płyt regipsowych w pokojach oraz położeniu płytek ceramicznych w łazience i kuchni w lokalu nr (...) , wartość rynkowa lokalu nr (...) wzrosła o (...) zł, a lokalu nr (...) – o (...) zł (dowód: opinia biegłej E. B. – k.251-289). Sąd zważył, co następuje: Sąd dał wiarę zeznaniom wszystkich świadków przesłuchanych w sprawie albowiem ich zeznania są logiczne i spójne, zgodne z doświadczeniem życiowym, a ponadto znajdują potwierdzenie w zaświadczeniach o zadłużeniach stron. Sąd podzielił wnioski końcowe trzech opinii biegłych (w tym opinii skorygowanej przez biegłego J. J. , a nie jego opinii pierwotnej) albowiem wszyscy biegli są doświadczonymi specjalistami w swoich dziedzinach, ponadto rzeczowo i logicznie każdy z nich przedstawił tok rozumowania i obliczenia, które doprowadziły biegłych do wniosków końcowych. Jedynie na str. (...) opinii J. J. (k.364 akt) Sąd skorygował błąd i przyjął wartość odkurzacza jako 103,12 zł albowiem przedmiot ten na dzień ustania wspólności nie był uszkodzony (a tak przyjął biegły). Sąd pominął zastrzeżenia wnioskodawczyni do opinii biegłego J. J. wyrażone w piśmie z (...) (k.383-386) albowiem sporządzona przez biegłego opinia z uwagi na nieistnienie większości wycenianych przedmiotów na dzień oględzin – jest w wysokim stopniu opinią jedynie szacunkową, odnoszącą się do przedmiotów podobnych, a nie takich samych. Nadto, wypada podkreślić, że prawidłowe wskazanie dat produkcji/zakupu poszczególnych ruchomości spoczywało na stronie wnioskującej działającej przez fachowego pełnomocnika już we wniosku o wszczęcie postępowania działowego, a nie po 2 latach jego trwania. Sąd nie musiałby wtedy wskazywać biegłemu w postanowieniu bardzo przybliżonego wieku poszczególnych rzeczy, co zresztą na etapie dopuszczania dowodu nie spowodowało żadnej reakcji, żadnych zastrzeżeń wnioskodawczyni i jej pełnomocnika. Również pierwotna opinia biegłego J. J. , sprzeczna z tezą dowodową Sądu, została oceniona w piśmie z 10 sierpnia 2023r. (k.309-311) jako rzetelna i w pełni zaakceptowana przez pełnomocnika wnioskodawczyni , gdy w istocie była to opinia całkowicie „nie na temat”. Natomiast zastrzeżenia uczestnika do poszczególnych opinii miały charakter jedynie polemiczny, a nie merytoryczny, dlatego zostały pominięte w całości. Jak stanowi art.31 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego , z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Do majątku wspólnego należą w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków. Cechą szczególną wspólności ustawowej jest jej bezudziałowość rozumiana jako brak ułamka, który określałby konkretny udział należący do danego małżonka w majątku wspólnym jako całości. Dopiero po ustaniu małżeństwa lub po zniesieniu wspólności majątkowej małżeńskiej konkretyzują się udziały, w jakich (byli) małżonkowie są współwłaścicielami każdego przedmiotu należącego do majątku wspólnego. Zgodnie z domniemaniem ustawowym z art.43§1 krio udziały w majątku wspólnym są równe, a zatem każdy z (byłych) małżonków staje się współwłaścicielem każdego przedmiotu w ½ części. Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym jest możliwe na wniosek strony, jeśli wykaże ona zgłoszonymi dowodami zaistnienie „ważnych powodów” przemawiających za takim rozstrzygnięciem. Zgodnie z art.567§1 kpc – w sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami sąd rozstrzyga także o żądaniu ustalenia nierównych udziałów małżonków w majątku wspólnym oraz o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego lub odwrotnie podlegają zwrotowi. Z kolei w myśl §2 tego artykułu – do postępowania o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami, a zwłaszcza do odrębnego postępowania w sprawach wymienionych w paragrafie pierwszym stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku, a te ( art.684, art.687 i art.688 kpc ) stanowią, że skład i wartość spadku (zatem także majątku wspólnego) ulegającego podziałowi ustala sąd, w braku podstaw do wydania postanowienia działowego na podstawie zgodnego wniosku uczestników, dział spadku (zatem także podział majątku wspólnego) będzie rozpoznany przy odpowiednim zastosowaniu przepisów dotyczących zniesienia współwłasności, a w szczególności art.618§ 2 i 3 kpc . W sprawie niniejszej żadna ze stron nie zgłosiła żądania ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym. W zasadzie bezsporny między stronami był skład majątku wspólnego sprowadzający się jedynie do ruchomości urządzenia domowego i samochodu, który został sprzedany jeszcze przed orzeczeniem rozwodu. Również wartość majątku wspólnego w części była niesporna (ustalona na podstawie pism procesowych), dlatego Sąd nie zlecił biegłemu wyceny wszystkich ruchomości. Na propozycję Sądu, by z uwagi na upływ czasu urealnić wartości niesporne przez podniesienie ich o 25%, uczestnik zareagował negatywnie. Sąd odstąpił od uaktualnienia wyceny tych kilku przedmiotów z urzędu z uwagi na ich nikłą wartość w stosunku do spodziewanych kosztów pracy biegłego. W pkt. 6. postanowienia Sąd praktycznie usankcjonował podział majątku, jaki dokonał się między stronami w związku z wyprowadzką wnioskodawczyni z dziećmi do jej rodziców, uznając takie rozwiązanie za najbardziej racjonalne. Sądowi pozostało jedynie rozliczenie wartości ruchomości oraz nakładów, jak i orzeczenie co do roszczenia o zwrot pieniędzy zainwestowanych przez M. i K. H. w założenie centralnego ogrzewania i remont lokalu. W realiach niniejszej sprawy niezwykle trudno jest wyinterpretować ex post, czy i jakiego rodzaju umowa łączyła M. i K. małż. H. (korzystających z lokalu na zasadach użyczenia) z rodzicami – właścicielami lokalu B. i A. małż. H. w przedmiocie ewentualnych rozliczeń z tytułu wykonania centralnego ogrzewania dla dwóch lokali mieszkalnych stanowiących własność rodziców uczestnika. Z pewnością nie była to darowizna uczyniona przez dzieci rodzicom choćby z tego powodu, że sytuacja finansowa młodych H. na to nie pozwalała. Z kolei, mimo nieoddanych przez „młodych” pożyczek udzielanych im przez B. H. (2) na różne cele (głównie na regulowanie zaległych opłat), B. H. (2) w swych zeznaniach nie wskazywała, by założenie c.o. traktowała jako swego rodzaju zwrot tych pożyczek. Wskazywała natomiast, że wobec zainwestowania przez syna i synową pieniędzy w instalację c.o. była skłonna przenieść własność jednego lokalu na syna (lub syna i synową). Nie doszło do tego z uwagi na drastyczne pogorszenie stosunków osobistych między B. H. (2) a M. H. , co skutkowało przeniesieniem własności wszystkich trzech lokali mieszkalnych na córkę A. . Zatem nawet jeśli w sposób dorozumiany strony łączyła jakaś umowa wzajemna, to wskutek zmiany okoliczności faktycznych cel tej umowy nie został osiągnięty (nie doszło do przeniesienia własności lokalu na M. i K. H. ). Jest to sytuacja najbliższa definicji świadczenia nienależnego i bezpodstawnego wzbogacenia ( art.409-410 kc ). Przy czym, istotne znaczenie ma fakt, że wykonany nakład służył nie tylko właścicielom nieruchomości, ale korzystali z niego także jego wykonawcy, zatem nakład ten częściowo zamortyzował się. W tej sytuacji Sąd uznał, że roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego może dotyczyć tylko kwoty, o którą osoba trzecia jest nadal wzbogacona. Z tych wszystkich względów na podstawie wyżej przywołanych przepisów orzeczono jak w pkt. 1-8 postanowienia. O kosztach orzeczono z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną obu stron na podstawie art.102 w zw. z art.13§2 kpc . Sędzia Hanna Woźniak ZARZĄDZENIE (...) , (...) Sędzia: H. Woźniak