I NS 212/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Wąbrzeźnie rozpoznał sprawę z wniosku (...) Spółki Akcyjnej w G. o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu na nieruchomości oznaczonej jako działka nr (...) , stanowiącej własność W. B. . Wnioskodawca domagał się stwierdzenia nabycia służebności z dniem 31 grudnia 2003 roku, wskazując, że jego poprzednik prawny, Skarb Państwa, posadowił urządzenia elektroenergetyczne (linie SN 15 kV i nn 0,4 kV) w latach 60. i 70. XX wieku. Uczestnik postępowania W. B. kwestionował datę rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia oraz zarzucał wnioskodawcy złą wiarę i brak dowodów na tytuł prawny. Sąd ustalił, że urządzenia przesyłowe zostały posadowione na nieruchomości najpóźniej przed 1974 rokiem i były eksploatowane przez kolejne podmioty, w tym poprzedników prawnych wnioskodawcy. Sąd uznał, że modernizacje linii w 1987 roku nie spowodowały istotnej zmiany ich przebiegu, a zatem nie przerwały biegu zasiedzenia. Kluczową kwestią była ocena dobrej lub złej wiary posiadacza. Sąd, analizując przepisy intertemporalne i brak dowodów na istnienie decyzji wywłaszczeniowej lub innego tytułu prawnego do wejścia na grunt, uznał, że poprzednikom prawnym wnioskodawcy należy przypisać złą wiarę. Pomimo złej wiary, sąd stwierdził zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu z dniem 31 grudnia 2003 roku, uwzględniając okres posiadania przez Skarb Państwa (który był posiadaczem w złej wierze) oraz późniejszych następstw prawnych. Termin zasiedzenia dla posiadania w złej wierze wynosił 30 lat, a uwzględniając przepisy intertemporalne, upłynął on 1 stycznia 2004 roku. Sąd zasądził od uczestnika W. B. na rzecz wnioskodawcy koszty postępowania w kwocie 1.957 zł oraz nakazał pobranie od W. B. na rzecz Skarbu Państwa kwoty 914,31 zł tytułem nieuiszczonych wydatków.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie początku biegu terminu zasiedzenia służebności przesyłu, ocena dobrej/złej wiary posiadacza w kontekście braku tytułu prawnego, wpływ modernizacji urządzeń na zasiedzenie, zasady rozliczania kosztów w sprawach nieprocesowych.
Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji Kodeksu cywilnego wprowadzającej służebność przesyłu jako odrębną instytucję. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku pod kątem dowodów na posiadanie i tytuł prawny.
Zagadnienia prawne (5)
Czy możliwe jest nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorcy, przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu, dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej jej treści, na zasadach ogólnych.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2008 roku (III CZP 89/08), która jednoznacznie wskazała, że stan prawny obowiązujący przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 maja 2008 r. umożliwiał obciążenie nieruchomości służebnością gruntową odpowiadającą treścią służebności przesyłu, a takie nabycie było dopuszczalne w drodze zasiedzenia na zasadach ogólnych.
Jaki jest wpływ modernizacji urządzeń przesyłowych na bieg terminu zasiedzenia służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Istotna zmiana przebiegu linii przesyłowych skutkuje zmianą treści służebności i rozpoczęciem biegu nowego terminu zasiedzenia. Nieznaczne odchylenia lub wymiana słupów nie wpływają na bieg zasiedzenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prace modernizacyjne w 1987 roku nie stanowiły istotnej zmiany trasy służebności, nie polegały na usunięciu starej linii i wzniesieniu nowej o całkowicie nowym przebiegu. Zmiany te nie powodowały rozszerzenia obszaru korzystania z nieruchomości, a jedynie wymianę elementów w obrębie dotychczasowego obciążenia.
Czy przedsiębiorstwo państwowe, które posadowiło urządzenia przesyłowe na cudzej nieruchomości bez tytułu prawnego, może być uznane za posiadacza w dobrej wierze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku braku dowodów na istnienie decyzji wywłaszczeniowej lub innego tytułu prawnego do wejścia na grunt, przedsiębiorstwu państwowemu należy przypisać złą wiarę.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że ustawa o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli nie stanowiła generalnego zezwolenia na wkraczanie na nieruchomości bez tytułu prawnego. Brak dowodów na istnienie decyzji wywłaszczeniowej lub innego tytułu prawnego uniemożliwia przyjęcie dobrej wiary po stronie poprzednika prawnego wnioskodawcy. Domniemanie dobrej wiary z art. 7 kc nie może opierać się na twierdzeniach pozbawionych dowodów.
Jaki jest początkowy moment biegu terminu zasiedzenia służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Początkowy moment biegu terminu zasiedzenia służebności przesyłu należy wiązać z datą wejścia na grunt w celu wybudowania urządzenia służącego do przesyłania energii, a nie z datą załączenia urządzeń pod napięcie.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2013r., V CSK 287/12, zgodnie z którym przedsiębiorca przesyłowy posiada nieruchomość w zakresie służebności przesyłu już od chwili wejścia na grunt w celu wybudowania urządzenia.
Czy w postępowaniu nieprocesowym o stwierdzenie zasiedzenia, sąd może zasądzić koszty postępowania od uczestnika na rzecz wnioskodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli interesy uczestników postępowania są sprzeczne, sąd może zasądzić koszty postępowania od uczestnika na rzecz wnioskodawcy.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 520 § 2 kpc oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5.12.2012r., I CZ 148/12, wskazując, że sprzeczność interesów występuje, gdy postanowienie kończące postępowanie wywiera wpływ na zwiększenie praw jednych zainteresowanych i zmniejszenie praw innych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółka akcyjna | spółka | wnioskodawca |
| W. B. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Skarb Państwa – Starosta (...) | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia.
k.c. art. 172 § § 2
Kodeks cywilny
Termin zasiedzenia nieruchomości wynosi 20 lat dla posiadacza w dobrej wierze i 30 lat dla posiadacza w złej wierze. Przepisy o zasiedzeniu nieruchomości stosuje się odpowiednio do zasiedzenia służebności gruntowych.
Ustawa o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli
Przepisy regulujące posadowienie urządzeń elektroenergetycznych na nieruchomościach.
Ustawa z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Ustawa wprowadzająca instytucję służebności przesyłu.
Ustawa z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny
Zmiana terminów zasiedzenia w Kodeksie cywilnym.
Pomocnicze
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
Definicja służebności przesyłu jako prawa przedsiębiorcy przesyłowego do korzystania z nieruchomości obciążonej w oznaczonym zakresie.
k.c. art. 305²
Kodeks cywilny
k.c. art. 352
Kodeks cywilny
Posiadacz służebności jest ten, kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności.
k.c. art. 176 § § 1
Kodeks cywilny
Następca może doliczyć do swojego czasu posiadania okres posiadania poprzednika, z zastrzeżeniem, że gdy poprzednik uzyskał posiadanie w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko, gdy łącznie wynoszą 30 lat.
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Domniemanie dobrej wiary posiadacza.
k.p.c. art. 520 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady orzekania o kosztach w sprawach, w których interesy stron są sprzeczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Posadowienie urządzeń przesyłowych w latach 60. i 70. XX wieku. • Ciągłość posiadania służebności przez wnioskodawcę i jego poprzedników prawnych. • Modernizacje linii nie stanowiły istotnej zmiany ich przebiegu. • Początek biegu zasiedzenia od momentu wejścia na grunt w celu budowy urządzeń. • Możliwość doliczenia okresu posiadania przez Skarb Państwa.
Odrzucone argumenty
Brak dobrej wiary poprzednika prawnego wnioskodawcy. • Brak tytułu prawnego do wejścia na grunt. • Kwestionowanie daty rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia. • Zarzut, że modernizacja linii w 1987 roku spowodowała zmianę ich przebiegu.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 7 października 2008 roku (III CZP 89/08) jednoznacznie wskazał, że przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu, tj. przed 3 sierpnia 2008 roku, dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa. • Przedsiębiorca przesyłowy posiada nieruchomość w zakresie służebności przesyłu już od chwili wejścia na grunt w celu wybudowania urządzenia służącego do przesyłania energii, zatem w konsekwencji to nie data załączenia urządzeń pod napięcie, jak we wcześniejszych orzeczeniach przyjmował Sąd Najwyższy, a sądy powszechne, lecz data wejścia na grunt w celu budowy urządzeń stanowić powinna datę rozpoczęcia biegu terminu zasiedzenia służebności. • Nie można uznać, iż poprzednicy prawni wnioskodawcy, stawiając urządzenia elektryczne na nieruchomości uczestników byli w dobrej wierze. • W przypadku przyjęcia, iż spełnione zostały wszelkie przesłanki, stwierdzenie zasiedzenia może nastąpić tylko i wyłącznie na rzecz tego podmiotu, który w dniu upływu terminu był posiadaczem danej służebności, niezależnie od tego jak w chwili orzekania przedstawia się stan faktyczny.
Skład orzekający
Izabela Foksińska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie początku biegu terminu zasiedzenia służebności przesyłu, ocena dobrej/złej wiary posiadacza w kontekście braku tytułu prawnego, wpływ modernizacji urządzeń na zasiedzenie, zasady rozliczania kosztów w sprawach nieprocesowych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji Kodeksu cywilnego wprowadzającej służebność przesyłu jako odrębną instytucję. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku pod kątem dowodów na posiadanie i tytuł prawny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy zasiedzenia służebności przesyłu, co jest częstym problemem w praktyce, a sąd szczegółowo analizuje kwestię dobrej/złej wiary oraz momentu rozpoczęcia biegu zasiedzenia, co jest cenne dla prawników zajmujących się nieruchomościami i prawem energetycznym.
“Zasiedzenie służebności przesyłu mimo złej wiary? Sąd wyjaśnia kluczowe zasady.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.