IV CZ 24/11

Sygn. akt IV CZ 24/11 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 29 czerwca 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Grzegorz Misiurek 
SSN Dariusz Zawistowski 
 
 
w sprawie z wniosku M. P. i S. P. 
przy uczestnictwie S. S. i innych, o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości 
przez zasiedzenie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 29 czerwca 2011 r., 
zażalenia uczestniczki postępowania T. P.  
na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie II postanowienia  
Sądu Okręgowego  
z dnia 26 października 2010 r.,  
 
 
 
oddala zażalenie 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 
 

 
2 
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 26 października 2010 r. zmienił na 
skutek apelacji wnioskodawców M. i S. małżonków P. postanowienie Sądu 
Rejonowego z dnia 28 grudnia 2009 r. i  uwzględnił wniosek o stwierdzenie nabycia 
przez nich przez zasiedzenie na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej 
własności nieruchomości położonej w  C., stanowiącej część nieruchomości 
należącej do uczestniczki postępowania T. P., obciążając tę uczestniczkę  na 
podstawie art. 520 § 3 zd. 1 k.p.c. obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania 
odwoławczego na rzecz każdego z wnioskodawców.  
Zaskarżonemu zażaleniem orzeczeniu o kosztach uczestniczka zarzuciła 
„naruszenie:  
- art. 520 § 3 zd. 1 k.p.c. poprzez brak dokonania subsumcji przepisu do   
konkretnych okoliczności faktycznych sprawy; 
- art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 361 k.p.c. poprzez brak należytego uzasadnienia 
orzeczenia o kosztach; 
- art. 102 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że po stronie uczestniczki postępowania 
nie zachodzi „wypadek szczególnie uzasadniony”, uzasadniający nie obciążanie jej 
w ogóle kosztami postępowania, w tym zastępstwa adwokackiego strony 
przeciwnej przed sądem II instancji.” 
Skarżąca podniosła, że nie składała apelacji i nie przyczyniła się do jej 
wniesienia przez wnioskodawców. Wskazała przy tym, że Sąd nie określił, które 
z   jej wniosków zostały oddalone bądź też odrzucone, co świadczy o naruszeniu     
art. 520 § 3 zd. 1 k.p.c. Uczestniczka zarzuciła, że Sąd, uzasadniając 
rozstrzygnięcie o  kosztach, ograniczył się wyłącznie do powołania tego przepisu     
i nie wskazał przyczyn nałożenia na nią obowiązku zwrotu kosztów postępowania 
za instancję odwoławczą, przez co naruszył art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 361 
k.p.c. Skarżąca zarzuciła także, że Sąd nie zastosował art. 102 k.p.c. i nie ocenił 
całokształtu okoliczności sprawy, a zwłaszcza jej sytuacji majątkowej i osobistej. 
Wyjaśniła, że jest osobą samotną w podeszłym wieku, jej wyłącznym źródłem 
utrzymania jest „jedna skromna emerytura w wysokości 1749,11 złotych” i nie może 
ona ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. 
Skarżąca podniosła ponadto, że nie dała powodu do „wytoczenia sprawy”, nie 

 
3 
przewlekała jej i nie naraziła wnioskodawców na dodatkowe koszty, broniąc  
jedynie swojej własności. 
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: 
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 
Chybiony jest zarzut naruszenia art. 520 § 3 zd. 1 k.p.c., w sprawie  bowiem 
zaistniały przesłanki, które uzasadniały jego zastosowanie. Zgodnie z tym 
przepisem, jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na 
uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu 
kosztów poniesionych przez innego uczestnika. Sprzeczność taka wyraźnie 
wystąpiła pomiędzy wnioskodawcami a skarżącą, zważywszy, że nieruchomość, 
o  stwierdzenie nabycia własności której małżonkowie P. wnosili, stanowiła część 
nieruchomości należącej do skarżącej (por. uzasadnienie postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 19 listopada 2010 r., III CZ 46/10, Biul. SN 2011, nr 1,   s. 12). 
Sąd odwoławczy nie wskazał wprawdzie, który z wniosków skarżącej nie został 
uwzględniony, nie ulega jednak wątpliwości, że chodziło o zawarty w  odpowiedzi 
na apelację wnioskodawców i podtrzymany na rozprawie wniosek o  oddalenie 
apelacji. Stanowisko skarżącej było w tym zakresie konsekwentne, już bowiem w 
toku postępowania w pierwszej instancji sprzeciwiała się ona uwzględnieniu 
żądania wnioskodawców. W tym kontekście obciążenie skarżącej obowiązkiem 
zwrotu kosztów postępowania odwoławczego było niewadliwe. 
Chociaż Sąd uzasadnił rozstrzygnięcia o kosztach w sposób nazbyt 
powściągliwy, nie stanowiło to przeszkody do poddania tego orzeczenia kontroli 
instancyjnej. W świetle okoliczności sprawy, wobec wyraźnego powołania podstawy 
prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia, jego motywy były wystarczająco widoczne. 
Z tego względu ocena trafności zarzutów dotyczących konstrukcji uzasadnienia 
zaskarżonego postanowienia pozostawała bez wpływu na rozstrzygnięcie 
zażalenia.  
Niezasadnie skarżąca zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie      
art. 102 k.p.c. Sąd drugiej instancji nie miał podstaw, aby brać pod uwagę 
możliwość zastosowania tego przepisu w sprawie i nie oceniał pod jego kątem 
okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej wskazanych 
w  zażaleniu, gdyż w dniu orzekania nie były mu one znane. Ocena ich na obecnym 

 
4 
etapie postępowania także jednak nie prowadzi do wniosku, że w sprawie miał 
miejsce szczególnie uzasadniony wypadek, o którym mowa w art. 102 k.p.c., 
uprawniający 
Sąd 
do 
nieobciążania 
skarżącej 
kosztami 
postępowania  
apelacyjnego poniesionymi przez wnioskodawców. W przepisie tym chodzi 
wyłącznie o sytuacje wyjątkowe (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 
8  września 2010 r., II CZ 64/10, niepubl. oraz z dnia 3 lutego 2011 r., I CZ 171/10, 
niepubl.). Sytuacja osobista ani majątkowa uczestniczki nie wskazują, że znajduje 
się ona w szczególnie trudnym położeniu, które uzasadniałoby zastosowanie tego 
przepisu. Należy dodać, że brak możliwości poniesienia kosztów postępowania bez 
uszczerbku koniecznego utrzymania, na który skarżąca powołuje się w zażaleniu, 
samodzielnie nie stanowi wystarczającej podstawy do odstąpienia od obciążenia 
uczestniczki 
obowiązkiem 
zwrotu 
kosztów 
postępowania 
odwoławczego 
(por.  postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r., V CZ 43/09, 
niepubl. oraz z dnia 23 września 2010 r., III CZ 36/10, niepubl.). W sprawie nie 
stanowią    jej także okoliczności związane z samym przebiegiem postępowania.    
Z omówionych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na 
podstawie art. 3941 § 3 w zw. art. 39814 k.p.c.