I Ns 571/21

Sygn. akt I Ns 571/21 POSTANOWIENIE Dnia 1 grudnia 2023 roku Sąd Rejonowy w Brzegu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Agnieszka Wiatrowska - Raźniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2023 roku w B. sprawy z wniosku R. R. (1) z udziałem uczestniczek postępowania G. S. (1) , G. R. (1) , A. R. , E. J. , A. N. , D. G. , T. R. o stwierdzenie nabycia spadku po Z. R. postanawia: 1. stwierdzić, że spadek po Z. R. ( R. ), synu F. i W. , zmarłym dnia 10.11.1986 roku w B. , którego ostatnim miejscem zwykłego pobytu była B. , na podstawie ustawy nabyli: - jego żona G. R. (1) zd. B. , córka J. i E. , ur. (...) oraz jego dzieci: - D. T. (1) zd. R. , córka Z. i G. , ur. (...) w B. , - G. S. (1) zd. R. , córka Z. i G. , ur. (...) w B. , - R. R. (1) , syn Z. i G. , ur. (...) w L. w udziałach po ¼ części każdy wprost, z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne położone w B. na podstawie ustawy nabyła jego żona G. R. (1) zd. B. córka J. i E. , ur. (...) oraz jego syn R. R. (1) , syn G. i Z. ur. (...) w L. w udziałach po ½ części każdy wprost. Na oryginale właściwy podpis Sygn. akt I Ns 571/21 UZASADNIENIE Dnia 21 grudnia 2021 r. wnioskodawca R. R. (1) wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po Z. R. , zmarłym dnia 10.11.1986 r. w B. , ostatnio przed śmiercią zamieszkałym w B. na podstawie ustawy na rzecz żony G. R. (1) w ¼ części oraz dzieci R. R. (1) , G. S. (1) i D. T. (2) po ¼ części każdy oraz ustalenie, że gospodarstwo rolne w B. nabyli na podstawie ustawy żona G. R. (1) i syn R. R. (1) po ½ części. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że spadkodawca nie pozostawił testamentu, dlatego spadek po nim dziedziczą na podstawie ustawy żona G. R. (1) w ¼ części oraz dzieci R. R. (1) , G. S. (1) i D. T. (2) po ¼ części każdy. Wskazał, że w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne położone w B. o powierzchni 2,74 ha, dla którego księgę wieczystą prowadzi Sąd Rejonowy w B. o nr (...) . Wnioskodawca podniósł, że jedynie on i uczestniczka postępowania G. R. (1) spełniali w chwili śmierci spadkodawcy przesłanki do nabycia gospodarstwa rolnego, bowiem oboje pracowali wówczas stale w gospodarstwie rolnym wchodzącym w skład spadku. Uczestniczki postępowania nie pracowały w gospodarstwie rolnym i nie posiadały kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Pismem z dnia 07.03.2022 r. uczestniczka postępowania G. S. (1) oświadczyła, że nie zgadza się z treścią wniosku. Wskazała, że spadkobiercami Z. R. są jego żona G. R. (1) w ¼ części, R. R. (1) , G. S. (1) w udziałach po ¼ części oraz A. R. i E. J. w udziałach po 1/8 części. W zakresie w jakim wniosek dotyczył dziedziczenia gospodarstwa rolnego, wniosła o ustalenie przez sąd, że gospodarstwo rolne dziedziczą G. R. (1) , R. R. (1) oraz G. S. (1) w udziałach po 1/3 części. Wskazała, ze w chwili śmierci ojca mieszkała z rodzicami i bratem, i tak jak brat stale pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców, wykonując bardzo podobne prace polowe oraz bieżące obowiązki w obejściu i przy żywym inwentarzu. Pismem z dnia 1.11.2022 r. uczestniczka postępowania D. G. podniosła, że nie zgadza się z uzasadnieniem zawartym we wniosku, że jedynie wnioskodawca oraz uczestniczka postępowania G. R. (1) spełniali w dniu śmierci spadkodawcy przesłanki do nabycia gospodarstwa rolnego. Pismem z dnia 17.11.2022 r. uczestniczka postępowania A. N. wskazała, że nie zgadza się z treścią wniosku. Podkreśliła, że podtrzymuje opinie uczestniczki postępowania G. S. (1) , że gospodarstwo rolne powinny dziedziczyć trzy osoby G. R. (1) , G. S. (1) i R. R. (1) , wskazując, że wszyscy pracowali w gospodarstwie rolnym. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Z. R. urodził się w dniu (...) w miejscowości F. . W dacie śmierci pozostawał w związku małżeńskim z G. R. (1) zd. B. . Związek małżeński zawierał raz w dniu 09.08.1950 r. Ze związku małżeńskiego spadkodawca miał czworo dzieci: D. R. (po mężu T. ), G. R. (2) (po mężu S. ), R. R. (1) oraz dziecko, które zmarło w wieku niemowlęcym. Innych dzieci małżeńskich, pozamałżeńskich albo przysposobionych nie posiadał. Spadkodawca zmarł 10.11.1986 r. w B. , ostatnio stale zamieszkiwała w B. . W dacie śmierci spadkodawcy przy życiu pozostawała G. R. (1) , D. T. (1) , G. S. (1) i R. R. (1) . D. T. (1) zmarła w dniu 4.10.2021 r. w N. , stan cywilny rozwiedziona. Posiadała dwie córki E. J. i A. R. , która w dniu 04.04.2022 r. odrzuciła spadek po matce. A. R. posiada syna T. R. . Spadkodawca nie sporządził testamentu. Dowód: odpis skrócony aktu zgonu Z. R. k. 8, odpis skrócony aktu zgonu D. T. (1) k. 9, wydruk księgi wieczystej k. 12-18, odpisy skrócone aktów urodzenia uczestników k. 35-36,45, odpisy skrócone aktów małżeństwa k. 43-44, 56-57, oświadczenie o odrzuceniu spadku k. 53-54, zapewnienie spadkowe i zeznania wnioskodawcy protokół rozprawy z dnia 25.03.2022 r. k. 46-48 nagranie 00:09:07-00:36:12, 01:14:25-01:21:01, zapewnienie spadkowe i zeznania G. S. (1) protokół rozprawy z dnia 25.03.2022 r. k. 46-48 nagranie 00:36:12-01:03:09, zapewnienie spadkowe i zeznania A. R. protokół rozprawy z dnia 25.03.2022 r. k. 46-48 nagrane 01:03:09-01:09:34, zapewnienie spadkowe i zeznania E. J. protokół rozprawy z dnia 2.03.2022 r. k. 46-48 nagranie 01:09:34-01:21:01, W skład spadku po zmarłym weszło gospodarstwo rolne położone w B. , nabyte przez Z. R. na mocy orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z 07.12.1948 r. W gospodarstwie uprawiano buraki, ziemniaki, zboża. Zajmowano się żywym inwentarzem, w tym krowami, świniami, kaczkami i kurami. Początkowo pracowali w nim Z. i G. R. (1) przy pomocy sąsiadów, do których następnie chodzili na odrobek. Przy pracach polowych, zbieraniu liści, karmieniu zwierząt pomagały rodzicom dzieci w czasie wolnym od szkoły. D. T. (1) po ukończeniu szkoły wyprowadziła się z rodzinnego domu. Z rodzicami mieszkali R. R. (1) i G. S. (1) . Po zawarciu związku małżeńskiego przez okres trzech lat R. R. (1) wyprowadził się do teściów mieszkających w miejscowości B. około 100-200 metrów od domu rodzinnego wnioskodawcy. Kilka lat przed śmiercią spadkodawcy i na chwilę otwarcia spadku w gospodarstwie rolnym pracował Z. R. , G. R. (1) i R. R. (1) . Była to praca wykonywana stale w gospodarstwie rolnym wchodzącym w skład spadku przy produkcji rolnej wynikająca z funkcjonowania gospodarstwa i jego potrzeb w konkretnych okresach czasu. G. R. (1) zajmowała się obejściem, inwentarzem żywym w tym świniami, krowami, kurami, kaczkami, pracowała przy uprawie zbóż, w przydomowych ogrodach, jak również pomagała w pracach polowych, przy burakach, ziemniakach, ścinaniu liści na paszę dla zwierząt, chodziła na tzw. odrobek do innych gospodarzy we wsi na zasadzie wzajemnej pomocy. R. R. (1) wykonywał różne prace w gospodarstwie rolnym, wyrzucał obornik, wywoził go i rozrzucał po polu, karmił zwierzęta, zajmował się orką, siewem, uprawami, żniwami, ziemniaki, burakami, plewieniem, ścinaniem liści. Wnioskodawca podobnie jak przez szereg lat ojciec miał stałą pracę, a prace w gospodarstwie wykonywał po pracy, w weekendy i w czasie urlopu. (...) często widywali G. R. (1) i R. R. (1) w czasie wykonywania prac na polu, czy to przy zbiorach, przy żniwach, wykopkach, na odrobku u innych gospodarzy, wożeniu liści, buraków, plewieniu, przy maszynach, wnioskodawcę jak jeździł taczką po lucernę. Nie widywali uczestniczek postępowania. G. S. (1) pracowała zawodowo jako pielęgniarka. W chwili śmierci ojca miała dwójkę dzieci 8 letnią A. i 6 letnią D. , którymi się opiekowała. G. S. (1) nie pracowała przy świniach, kilka razy pomagała przy krowach, w przydomowym ogródku i w polu pomagała rzadko przy wykopkach czy żniwach, ponieważ zajmowała się małymi dziećmi, raczej pomagała przy domu, sprzątała, gotowała, czasem karmiła kury. Podczas krótkich nieobecności G. R. (1) córka karmiła kury, zamiatała. A. R. w chwili śmierci dziadka miała 13 lat. E. J. w chwili śmierci dziadka miała 16 lat. Wnuczki czasem pomagały dziadkom w drobnych pracach w gospodarstwie jak karmienie kur czy przy zbieraniu ziemniaków lub buraków. Dowód: zapewnienie spadkowe i zeznania wnioskodawcy protokół rozprawy z dnia 25.03.2022 r. k. 46-48 nagranie 00:09:07-00:36:12, 01:14:25-01:21:01, zapewnienie spadkowe i zeznania G. S. (1) protokół rozprawy z dnia 25.03.2022 r. k. 46-48 nagranie 00:36:12-01:03:09oraz protokół rozprawy z dnia 14.07.2022 r. k. 63 nagranie 00:04:04-00:06:37, zapewnienie spadkowe i zeznania A. R. protokół rozprawy z dnia 25.03.2022 r. k. 46-48 nagrane 01:03:09-01:09:34, zapewnienie spadkowe i zeznania E. J. protokół rozprawy z dnia 2.03.2022 r. k. 46-48 nagranie 01:09:34-01:21:01, zeznania świadka E. M. (1) protokół rozprawy z dnia 12.05.2022 r. k. 58-59 nagranie 00:07:33-00:25:12, zeznania świadka T. M. protokół rozprawy z dnia 12.05.2022 r. k. 58-59 nagranie 00:25:12-00:36:34-00:43:41, zeznanie uczestniczki G. R. (1) protokół rozprawy z dnia 12.05.2022 r. k. 58-59 nagranie 00:44:19-00:49:27, Postanowieniem z dnia 14.07.2022 r. sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania T. R. , A. N. i D. G. . Dowód: postanowienie protokół rozprawy na k. 63. Sąd zważył, co następuje: Sąd stwierdził nabycie spadku po zmarłym Z. R. na podstawie ustawy. W myśl art. 1025 § 1 zd. 1 k.c. , sąd na wniosek osoby mającej w tym interes prawny stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Natomiast stosownie do treści przepisu art. 677 § 1 k.p.c. sąd stwierdzi nabycie spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy. W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku sąd wymienia spadkodawcę oraz wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wysokość ich udziałów. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć osoba mająca w tym interes, tj. interes w uzyskaniu stwierdzenia ( art. 1025 § 1 k.c. ). Do kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku należy przede wszystkim zaliczyć każdego spadkobiercę oraz następców prawnych spadkobiercy, nabywcę spadku lub udziału w spadku, wierzyciela spadkodawcy lub wierzyciela spadkobiercy, osobę, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, zapisobiercę uprawnionego z tytułu zapisu zwykłego, dalszego zapisobiercę, uprawnionego do zachowku, wykonawcę testamentu. W niniejszej sprawie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku złożył wnioskodawca R. R. (1) na podstawie ustawy jako syn spadkobiercy, zatem posiada on legitymację do wystąpienia z wnioskiem. Z treści przepisu art. 926 § 1 k.c. wynika, że powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Z przepisu § 2 wyżej przytoczonego artykułu wynika, że dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Postanowieniem z dnia 14.07.2022 r. sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania T. R. w związku ze złożeniem oświadczenia o odrzuceniu spadku po D. T. (1) przez A. R. oraz A. N. i D. G. – dzieci G. S. (1) jako zainteresowanych w sprawie w związku z oceną dokonaną przez sąd o braku dziedziczenia przez G. S. (1) gospodarstwa rolnego i co za tym idzie obowiązkiem zbadania uprawnień dzieci uczestniczki postępowania do dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Na podstawie zapewnienia spadkowego stron postępowania oraz przedłożonych dokumentów Sąd ustalił, że w chwili śmierci Z. R. pozostawał w związku małżeńskim z G. R. (1) i posiadał troje pozostających przy życiu dzieci D. T. (1) , G. S. (1) i R. R. (1) . Spadkodawca nie pozostawił testamentu zatem należało stwierdzić nabycie spadku po zmarłym na podstawie ustawy. Sąd ustalił zatem, iż do grona spadkobierców ustawowych po Z. R. należą jego żona G. R. (1) oraz jego dzieci D. T. (1) , G. S. (1) i R. R. (1) . Wobec Powyższego należało stwierdzić, że spadek po Z. R. ( R. ), synu F. i W. , zmarłym dnia 10.11.1986 roku w B. , którego ostatnim miejscem zwykłego pobytu była B. , na podstawie ustawy nabyli jego żona G. R. (1) zd. B. , córka J. i E. , ur. (...) oraz jego dzieci D. T. (1) zd. R. , córka Z. i G. , ur. (...) w B. , G. S. (1) zd. R. , córka Z. i G. , ur. (...) w B. oraz R. R. (1) , syn Z. i G. , ur. (...) w L. w udziałach po ¼ części każdy wprost. W zakresie dziedziczenia gospodarstwa rolnego należy przywołać treść przepisów art.1059 k.c. i 1060 k.c. w brzmieniu obowiązującym na datę otwarcia spadku po Z. R. . tj. 10.11.1986 r., które regulują kwestię warunków niezbędnych do dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Zgodnie z przepisem art. 1059 k.c. spadkobiercy dziedziczą z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku: 1) odpowiadają warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności albo 2) są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół albo 3) są trwale niezdolni do pracy. W myśl przepisu art. 1060 k.c. w granicach określonych w art. 931 § 2 wnuki spadkodawcy, które w chwili otwarcia spadku odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 1059 pkt 1 , dziedziczą gospodarstwo rolne także wtedy, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059 . Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych. Zgodnie z przepisem art. 160 k.c. w brzmieniu na dzień śmierci spadkodawcy, własność nieruchomości rolnej lub jej części mogła być przeniesiona na rzecz osoby fizycznej tylko wtedy, gdy nabywca stale pracował w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej albo miał kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Z kolei przepis par. 3 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 28.11.1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych wskazywał, że za kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego uważa się ukończenie szkoły rolniczej, przysposobienia rolniczego lub uzyskanie tytułu kwalifikacyjnego w zawodach rolniczych. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 1059 k.c. aby spełnić warunki wskazane w powyższym artykule należy stale pracować bezpośrednio przy produkcji rolnej. Praca musi mieć charakter stały a nie tymczasowy, dorywczy czy okazjonalny. Chodzi o takie sytuacje, gdy spadkodawca stale, od szeregu lat, w tym w chwili otwarcia spadku, gdy tylko zachodzi taka potrzeba gospodarcza, wykonuje sukcesywnie czynności w gospodarstwie rolnym. Ponadto sam fakt pracy zawodowej poza rolnictwem nie wyklucza wprawdzie pracy w gospodarstwie rolnym, ale taka praca w gospodarstwie musi pozostawać w bezpośrednim związku z jego funkcjonowaniem i powinna mieć charakter stały a nie dorywczy ( tak SN w postanowieniu z dnia 18.11.1997 r. II CKN 307/97) na tyle, że nawet zamieszkiwanie w gospodarstwie rolnym nie jest równoznaczne z pracą w nim (por. postanowienie SN z dnia 01.02.2999 r. III CKN 575/98). W ocenie sądu G. R. i R. R. (1) spełniali w chwili śmierci spadkodawcy przesłanki do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, albowiem postępowanie dowodowe wykazało, że oboje pracowali przez szereg lat przed śmiercią spadkodawcy stale w gospodarstwie rolnym wchodzącym w skład spadku, a praca ich nie miała charakteru dorywczego czy okazjonalnego, lecz wynikała z funkcjonowania gospodarstwa i jego potrzeb w konkretnych okresach czasu. Zarówno wnioskodawca, uczestnicy postępowania, jak również przesłuchani w sprawie świadkowie zgodnie zeznali, że w gospodarstwie w chwili śmierci spadkodawcy niewątpliwie pracowała żona zmarłego, która zajmowała się obejściem, inwentarzem żywym w tym świniami, krowami, kurami, kaczkami, pracowała przy uprawie zbóż, w przydomowych ogrodach, jak również pomagała w pracach polowych, przy burakach, ziemniakach, ścinaniu liści na paszę dla zwierząt, chodziła na tzw. odrobek do innych gospodarzy we wsi na zasadzie wzajemnej pomocy. Podobnie zeznali, że R. R. (1) stale wykonywał różne prace w gospodarstwie rolnym, wyrzucał obornik, wywoził go i rozrzucał po polu, karmił zwierzęta, zajmował się orką, siewem, uprawami, ziemniaki, burakami, plewieniem, ścinaniem liści. Wnioskodawca podobnie jak przez szereg lat ojciec miał stałą pracę, a prace w gospodarstwie wykonywał po pracy, w weekendy i w czasie urlopu. Przesłuchani w sprawie świadkowie zgodnie zeznali, że często widzieli G. R. (1) i R. R. (1) w czasie wykonywania prac na polu, czy to przy zbiorach, przy żniwach, wykopkach, na odrobku u innych gospodarzy, wożeniu liści, buraków, plewieniu, przy maszynach, wnioskodawcę jak jeździł taczką po lucernę. Natomiast świadkowie zgodnie i jednogłośnie twierdzili, że nie widzieli pozostałych uczestniczek postępowania przy pracach na polu, przy żniwach, przy burakach czy ziemniakach. T. M. stwierdziła, że w gospodarstwie pracowała żona zmarłego, wnioskodawca, a córki jak poszły do szkół to już ich nie było. Wcześniej widziała je przy wykopkach. Świadek przychodziła na zasadzie odrobku pomagać państwu R. plewić, zbierać buraki i nie widziała, aby G. S. (2) pomagała w tych pracach, chyba, że było to krótko pod jej nieobecność. Ponadto świadek stwierdziła, że uczestniczka miała przed śmiercią ojca małe dzieci więc miała co przy nich robić i na pewno „nie wypuszczała się w pole”. J. W. stwierdził, że w gospodarstwie pracował R. R. (1) – przy żniwach, przy maszynach, jeździł z taczką po lucernę, przy burakach, ziemniakach. Widział w polu też G. R. (1) , a nie widział G. S. (1) czy wnuczek zmarłego. E. M. (2) stwierdził, że na polu widział G. R. (1) przy pracach polowych, nie widział uczestniczek postępowania. W ocenie sądu zeznania świadków były spójne, logiczne, korespondowały ze sobą, a świadkowie jako osoby obce w stosunku do stron postępowania i bezinteresowne zeznawały wiarygodnie. Na wiarę zasługują także zeznania uczestniczki postępowania G. R. (1) – żony zmarłego, która oświadczyła że przed śmiercią męża pracowała prawie sama i R. jej pomagał. Gdy żył maż pomagały dzieci, w okresie kiedy chodziły do szkoły. R. R. (1) pomagał w pracach w gospodarstwie, przy burakach, ziemniakach. W ogródku czasem dzieci coś pomogły, G. rzadko pomagała w ogródku. Uczestniczka stwierdziła, że R. i G. mieszkali z nią i mężem, ale G. rzadko pomagała w gospodarstwie. Podkreśliła, że córka G. nie robiła przy świniach, nie była przyzwyczajona, kilka razy przy krowach pomogła, w polu rzadko pomagała, ponieważ zajmowała się małymi dziećmi, raczej pomagała przy domu. Zeznania uczestniczki zasługują na wiarę, są spójne, logiczne i znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadków. Uczestniczka postępowania G. S. (1) zeznała, że jak mieszkała razem z rodzicami po pracy dużo było prac w obejściu, trzeba było posprzątać, ugotować, nakarmić kury. Jak byli dziećmi było 9 ha pola i pomagali przy wykopkach, paśli krowy, robili to, co mogli jako dzieci. Później rodzice oddali część ziemi dla państwa i zostało tylko ok. 2,74 ha. Dalej były prowadzone prace na polu, przy zwierzętach. Zbierali liście, ścinali ziele. Jak miała małe dzieci nie szła w pole, gotowała, nie pracowała na polu. Jak mamy nie było ponieważ czasem wyjeżdżała na kila dni to karmiła kury, zamiatała. Jak pracowała jako pielęgniarka – jak nie było brata – to na nią spadały obowiązki i to ona pomagała. Wskazała, że w 1986 r. był kombajn i znoszenie robili tylko mężczyźni, wcześniej pomagała przy wykopkach czy żniwach. A. R. w chwili śmierci dziadka miała 13 lat. Pamięta, że członkowie rodziny pomagali dziadkom w wykopkach, zwierzętami głównie zajmowała się babcia, ale inne osoby też jej pomagały. Pamięta ciocię i wujka, którzy pomagali, stwierdziła, że na polu wnioskodawca pracował ciężko jako mężczyzna. E. J. w chwili śmierci dziadka miała 16 lat. Pamięta, że w wykopki angażowała się cała rodzina, przychodziły też inne osoby do pomocy, co trzeba było odpracować. Mężczyźni wykonywali ciężkie prace, a ciocia G. pilnowała domu, gotowała. Widziała ciocię jak zbierała ziemniaki czy pomaga przy burakach. W ocenie sądu prace wykonywane przez uczestniczkę postępowania G. S. (1) w gospodarstwie rolnym rodziców nie miały charakteru stale wykonywanej pracy bezpośrednio przy produkcji rolnej. W chwili śmierci ojca uczestniczka opiekowała się dwójką dzieci w wieku 6 i 8 lat, pracowała zawodowo jako pielęgniarka, i jak zeznali świadkowie, uczestnicy postępowania, w tym także sama uczestniczka zajmowała się dziećmi, gotowała, sprzątała, czasem karmiła kury. Czasem pomagałą przy wykopkach czy żniwach, ale było to rzadko. Niewątpliwie powyższe czynności nie są czynnościami wykonywanymi stale bezpośrednio przy produkcji rolnej. Uczestniczka oświadczyła, że w czasie nieobecności mamy kiedy wykonywała prace pielęgniarki a mama wyjeżdżała na kilka dni czy nieobecności brata obowiązki w gospodarstwie spadały na nią. Powyższe świadczy o tym, że wykonywana przez nią praca w istocie nie miała charakteru stałych, etapowych, planowanych czynności związanych z funkcjonowaniem gospodarstwa a miała charakter okazjonalny i dorywczy. Obowiązki w gospodarstwie wykonywała głównie mama i brat a uczestniczka doraźnie w razie ich nieobecności. Powyższy wniosek potwierdzają także zeznania matki uczestniczki G. R. (1) , która stwierdziła, że córka rzadko pomagała i raczej przy domu niż przy pracach typowo gospodarskich czy polowych. Zeznania matki znajdują potwierdzenie w zeznaniach przesłuchanych w sprawie świadków, którzy zeznawali, że nie widywali G. S. (1) przy pracach w polu. Mając powyższe na uwadze sąd ocenił, że uczestniczka postępowania G. S. (1) nie spełniała w chwili śmierci spadkodawcy przesłanek do dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Ustalenie, że G. S. (1) nie spełniała warunków do dziedziczenia gospodarstwa rolnego nałożyło na sąd obowiązek – w świetle dyspozycji przepisu art. 1060 k.c. – oceny czy dzieci uczestniczki postępowania A. N. i D. G. spełniały powyższe przesłanki. Sąd ustalił także, że D. T. (1) w chwili śmierci spadkodawcy nie spełniała przesłanek do dziedziczenia gospodarstwa rolnego albowiem po ukończeniu szkoły wyprowadziła się od rodziców i w ogóle nie pracowała stale w gospodarstwie rolnym ani nie posiadała kwalifikacji rolniczych. Jedynie jako dziecko pomagała jak wszyscy uczestnicy rodzicom w gospodarstwie, jednakże pomoc ta nie miała charakteru stale wykonywanej pracy w gospodarstwie rolnym przy produkcji rolnej, a jedynie charakter okazjonalny i doraźny. Sąd ocenił, że zstępni spadkobierców ustawowych – G. S. (1) i D. T. (2) , które nie spełniały przesłanek do dziedziczenia gospodarstwa rolnego – także nie spełniali przesłanek do dziedziczenia gospodarstwa rolnego określonych w art. 1060 k.c. Aby dziedziczyć gospodarstwo rolne wnuki spadkodawcy muszą stale pracować przy produkcji rolnej lub posiadać przygotowanie zawodowe do takiej produkcji. Postępowanie dowodowe wykazało, że w chwili śmierci dziadka wnuczki A. N. i D. G. miały odpowiednio 8 i 6 lat i jako małoletnie dzieci nie pracowały stale w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej ani nie miały kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego w postaci ukończenia szkoły rolniczej, przysposobienia rolniczego lub uzyskanie tytułu kwalifikacyjnego w zawodach rolniczych. Podobnie sąd stwierdził brak kwalifikacji do dziedziczenia gospodarstwa rolnego po stronie wnuczek A. R. i E. J. , z tożsamych powodów co wobec A. N. i D. G. . . Mając powyższe na uwadze, sąd stwierdził, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne położone w B. na podstawie ustawy nabyła jego żona G. R. (1) zd. B. córka J. i E. , ur. (...) oraz jego syn R. R. (1) , syn G. i Z. ur. (...) w L. w udziałach po ½ części każdy wprost. Ponieważ niniejsza sprawa toczyła się w trybie nieprocesowym, orzeczenie o kosztach w przedmiotowej sprawie uzasadniał przepis art. 520 § 1 k.p.c. , który stanowi, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Brak było podstaw w niniejsze sprawie, aby odstąpić od tej zasady. ZARZĄDZENIE 1. odnotować uzasadnienie; 2. odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczyć pełn. wnioskodawców z poucz, że termin do sporządzenia uzasadnienia został przedłużony 3. kal. 21 dni. B. 13.03.2024 r.