I Ns 147/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca A. M. złożył wniosek o stwierdzenie nabycia przez zasiedzenie udziału w wysokości 1/6 we własności nieruchomości rolnych. Twierdził, że od 1984 roku jego ojciec R. M., a następnie on sam, czuli się właścicielami całego gospodarstwa, zarządzali nim, dokonywali przekształceń i zabudowy. Uczestniczka E. Z., właścicielka 1/6 udziału odziedziczonego po swoim ojcu Z. M. (bracie R. M.), wniosła o oddalenie wniosku. Sąd Rejonowy w Zambrowie oddalił wniosek. Sąd ustalił, że R. M. zarządzał nieruchomością, płacił podatki i pobierał dopłaty unijne, a także wybudował dom. Jednakże, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, posiadanie przez współwłaściciela całej rzeczy nie jest samoistnym posiadaniem w rozumieniu przepisów o zasiedzeniu, jeśli nie zamanifestuje on w sposób jawny zmiany zakresu posiadania ponad realizację uprawnień wynikających z art. 206 k.c. Sąd uznał, że ani R. M., ani A. M. nie zamanifestowali takiej zmiany w sposób czytelny dla Z. M. i jego następców prawnych. W szczególności, akty notarialne, w których R. M. i A. M. oświadczali, że współwłaścicielem pozostałego udziału jest Z. M. lub E. Z., nie stanowiły zamanifestowania woli przejęcia wyłącznego posiadania. Sąd uznał również za niewiarygodne twierdzenia o ustnym przekazaniu udziału i spłacie, wskazując na sprzeczności w zeznaniach i dokumentach. W konsekwencji, wniosek o zasiedzenie został oddalony. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 520 § 3 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że samo fizyczne zarządzanie nieruchomością przez współwłaściciela, bez jawnego zamanifestowania zmiany charakteru posiadania, nie prowadzi do zasiedzenia udziału innego współwłaściciela.
Dotyczy sytuacji współwłasności nieruchomości, w szczególności rolnych, gdzie jeden ze współwłaścicieli domaga się zasiedzenia udziału drugiego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy współwłaściciel nieruchomości, który posiada całą rzecz, może nabyć przez zasiedzenie idealny udział innego współwłaściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, chyba że wykaże, iż zmienił (rozszerzył) zakres swojego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia z art. 206 k.c. w sposób jawny i czytelny dla pozostałych współwłaścicieli.
Uzasadnienie
Posiadanie rzeczy przez współwłaściciela jest posiadaniem właścicielskim i samoistnym, stanowiącym realizację jego niepodzielnego prawa do rzeczy. Niewykonywanie prawa posiadania przez innego współwłaściciela nie oznacza, że posiadacz całości przejął rzecz w samoistne posiadanie w zakresie jego uprawnień. Konieczne jest wykazanie konkretnych faktów potwierdzających zmianę zakresu posiadania, zamanifestowaną jawnie dla otoczenia i pozostałych współwłaścicieli.
Czy czynności takie jak zarządzanie gospodarstwem, płacenie podatków, pobieranie dopłat unijnych, remonty czy budowa domu przez jednego ze współwłaścicieli stanowią zamanifestowanie samoistnego posiadania całego udziału innego współwłaściciela?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie towarzyszy im wyraźne zamanifestowanie woli nie liczenia się z uprawnieniami pozostałych współwłaścicieli.
Uzasadnienie
Fizyczne obrabianie gospodarstwa, płacenie podatków czy czynienie nakładów na nieruchomość wiąże się z korzystaniem z niej i nie jest wystarczającym przejawem nie liczenia się z uprawnieniami właścicielskimi innych współwłaścicieli. Uzyskanie pozwolenia na budowę i jej realizacja również nie stanowi takiego przejawu, zwłaszcza w sytuacji dobrych relacji między braćmi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| E. Z. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny (w dobrej wierze), lub po upływie lat trzydziestu (także w złej wierze).
k.c. art. 176 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej lat trzydzieści.
Pomocnicze
k.c. art. 206
Kodeks cywilny
Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy i do korzystania z niej w takim zakresie, w jakim może to czynić bez naruszenia praw pozostałych współwłaścicieli.
k.c. art. 195
Kodeks cywilny
Własność tej samej rzeczy może niepodzielnie należeć do kilku osób.
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela przedsiębiorstwa, którego przedsiębiorstwo wymaga dla swojego przedsiębiorstwa korzystania z nieruchomości, prawem do korzystania z niej w określonym zakresie (służebność przesyłu).
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o zasiedzenie, o zniesienie współwłasności, o dział spadku oraz w sprawach o wpis własności lub użytkowania wieczystego do księgi wieczystej, sąd w postanowieniu o kosztach nie obciąży nimi uczestnika postępowania, jeżeli na podstawie przepisów o kosztach należałoby obciążyć nim wszystkich współuczestników.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 5 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 5
Określa stawki opłat za czynności adwokackie, w tym w sprawach o zasiedzenie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Współwłaściciel posiadający całą rzecz nie nabywa przez zasiedzenie udziału innego współwłaściciela, jeśli nie zamanifestuje jawnie zmiany charakteru posiadania. • Akty notarialne, w których współwłaściciel potwierdza istnienie udziału innego współwłaściciela, nie stanowią zamanifestowania woli przejęcia wyłącznego posiadania. • Twierdzenia o ustnym przekazaniu udziału i spłacie były sprzeczne z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego oraz dokumentami.
Odrzucone argumenty
Wnioskodawca i jego poprzednik prawny czuli się właścicielami całego gospodarstwa od 1984 roku. • R. M. zarządzał gospodarstwem, płacił podatki, pobierał dopłaty unijne i budował dom. • Z. M. i R. M. pozostawali w bardzo dobrych relacjach, co uzasadniało brak formalności przy przekazaniu udziałów.
Godne uwagi sformułowania
Posiadanie "właścicielskie" całej rzeczy przez współwłaściciela niezbędne do zasiedzenia wymaga, żeby współwłaściciel żądający stwierdzenia zasiedzenia idealnego udziału innego współwłaściciela dał wyraz temu, że zmienił (rozszerzył) zakres swego samoistnego posiadania ponad realizację uprawnienia z art. 206 k.c. • Skuteczność takiej zmiany wymaga, aby uczynił to jawnie, czyli zamanifestował ją w sposób widoczny dla współwłaściciela i otoczenia.
Skład orzekający
Tomasz Makaruk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że samo fizyczne zarządzanie nieruchomością przez współwłaściciela, bez jawnego zamanifestowania zmiany charakteru posiadania, nie prowadzi do zasiedzenia udziału innego współwłaściciela."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji współwłasności nieruchomości, w szczególności rolnych, gdzie jeden ze współwłaścicieli domaga się zasiedzenia udziału drugiego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zasiedzenia w rodzinnych gospodarstwach rolnych i precyzyjnie wyjaśnia, jakie zachowania współwłaściciela mogą być uznane za zamanifestowanie samoistnego posiadania, co jest kluczowe dla wielu prawników i właścicieli nieruchomości.
“Czy zarządzanie rodzinnym gospodarstwem rolnym wystarczy do zasiedzenia udziału brata?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.