I NS 129/59

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny2011-05-24
SAOSinneodpowiedzialność dyscyplinarna sędziówWysokanajwyższy
odpowiedzialność dyscyplinarnasędziaprzewinienie służboweuchybienie godności urzęduprawo o ustroju sądów powszechnychetyka zawodowasąd dyscyplinarnyuzasadnienie wyroku

Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu dyscyplinarnego wobec sędziego sądu rejonowego z powodu niejasności w przypisaniu przewinień i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego wobec sędziego sądu rejonowego, który został uznany winnym popełnienia trzech przewinień służbowych. Głównym powodem uchylenia było niewystarczające i niejednoznaczne uzasadnienie wyroku sądu niższej instancji, które nie pozwalało na precyzyjne określenie charakteru przypisanych czynów (czy stanowiły obrazę prawa, czy uchybienie godności urzędu, czy oba). Sąd Najwyższy wskazał na konieczność dokładnego opisu czynów zgodnie z wymogami kodeksu postępowania karnego i potrzebę rozważenia, czy naruszenia prawa były oczywiste i rażące. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, rozpoznając odwołania od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sędzia sądu rejonowego został uznany winnym trzech przewinień służbowych, polegających na podejmowaniu czynności w sprawach, w których stronami lub pełnomocnikami byli jego syn, adwokat. Zarzucono mu m.in. podejmowanie czynności międzyinstancyjnych w sprawie, gdzie apelację wniósł jego syn, oraz wydawanie zarządzeń na wniosek syna, mimo braków formalnych wniosków i łączących ich stosunków osobistych. Sąd Najwyższy uznał, że wyrok sądu dyscyplinarnego był wadliwy z powodu niejasności w przypisaniu przewinień. Nie było jednoznacznie określone, czy czyny stanowiły przewinienie służbowe polegające na oczywistej i rażącej obrazie prawa, czy uchybienie godności urzędu, czy też oba te elementy. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 107 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., wyrok skazujący musi zawierać dokładne określenie przypisanego czynu, uwzględniające wszystkie jego istotne elementy. Brakowało precyzyjnych rozważań, czy naruszenia prawa były oczywiste i rażące, co jest warunkiem uznania ich za przewinienie służbowe. Dodatkowo, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na niepełne rozważenie wyjaśnień obwinionego oraz na sposób potraktowania ustaleń dotyczących rzekomej „współpracy” sędziego z synem, które zostały uznane za okoliczności obciążające przy wymiarze kary, ale nie zostały w pełni omówione i ocenione w kontekście zasad odpowiedzialności dyscyplinarnej. Sąd wskazał również na sprzeczne interpretacje charakteru przewinień przez strony postępowania odwoławczego (Zastępcę Rzecznika i Ministra Sprawiedliwości), co dodatkowo podkreślało potrzebę wyjaśnienia tych kwestii przez sąd dyscyplinarny. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, z zaleceniem uwzględnienia wskazanych uwag i ewentualnego przeprowadzenia dodatkowych dowodów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Przewinienia skutkujące odpowiedzialnością dyscyplinarną sędziego mogą stanowić przewinienia służbowe (w tym oczywista i rażąca obraza prawa) oraz czyny stanowiące uchybienia godności urzędu. Mogą to być również zachowania wyczerpujące oba te znamiona.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na generalne znamiona deliktu dyscyplinarnego określone w art. 107 § 1 u.s.p., podkreślając konieczność ich konkretyzacji w wyroku sądu dyscyplinarnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

obwiniony sędzia (w zakresie uchylenia wyroku)

Strony

NazwaTypRola
sędzia Sądu Rejonowegoosoba_fizycznaobwiniony
obrońca obwinionegoinneobrońca
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowegoinnerzecznik dyscyplinarny
Minister Sprawiedliwościorgan_państwowystrona postępowania
Skarb Państwaorgan_państwowystrona postępowania
syn obwinionego, adwokat Z. S.osoba_fizycznapełnomocnik

Przepisy (12)

Główne

u.s.p. art. 107 § § 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych

Określa materialną podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego (przewinienia służbowe, w tym oczywista i rażąca obraza prawa, oraz uchybienia godności urzędu).

Pomocnicze

u.s.p. art. 109 § § 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych

Określa rodzaje kar dyscyplinarnych (pkt 2 - nagana, pkt 4 - przeniesienie na inne stanowisko służbowe).

k.p.k. art. 413 § § 2 pkt 1

Kodeks postępowania karnego

Wymóg dokładnego określenia przypisanego oskarżonemu czynu w wyroku skazującym, mający zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym.

k.p.k. art. 2 § § 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 424 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.c. art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 88

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 126 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

u.s.p. art. 128

Ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych

Reguluje kwestie związane z postępowaniem odwoławczym od wyroków sądów dyscyplinarnych.

k.p.k. art. 442 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy możliwości ujawnienia dowodów w postępowaniu odwoławczym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzuty obrońcy dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych i naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na treść orzeczenia. Niejednoznaczność wyroku sądu dyscyplinarnego co do kwalifikacji prawnej przypisanych czynów (przewinienie służbowe vs. uchybienie godności urzędu). Brak rozważań dotyczących oczywistego i rażącego charakteru naruszenia prawa. Niepełna ocena wyjaśnień obwinionego oraz ustaleń dotyczących jego relacji z synem.

Odrzucone argumenty

Argumenty Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego i Ministra Sprawiedliwości dotyczące rażącej niewspółmierności kary i uznania czynów za ciąg przewinień (uznane za przedwczesne w kontekście uchylenia wyroku).

Godne uwagi sformułowania

przewinienia skutkujące odpowiedzialnością dyscyplinarną sędziego, mogą stanowić: przewinienia służbowe, w tym polegające na oczywistej i rażącej obrazie prawa, oraz czyny które stanowią uchybienia godności urzędu. konieczność każdorazowej konkretyzacji tych to znamion w wyroku sądu dyscyplinarnego, który tego deliktu dotyczy. dokładnego określenia przypisanego oskarżonemu czynu” oznacza wszak konieczność dokładnego opisania w wyroku skazującym wszystkich elementów czynu mających znaczenie dla prawidłowej jego kwalifikacji i niepominięcia przy tym żadnego aspektu zachowania należącego do ustawowych znamion danego typu przewinienia. naruszenie przez sędziego prawa staje się deliktem dyscyplinarnym tylko wtedy, gdy ma charakter rażący i oczywisty.

Skład orzekający

Małgorzata Gierszon

przewodniczący-sprawozdawca

Antoni Górski

członek

Henryk Pietrzkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych i merytorycznych orzeczeń sądów dyscyplinarnych, zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, wymogi uzasadnienia wyroku skazującego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania dyscyplinarnego wobec sędziów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego, co jest tematem budzącym zainteresowanie ze względu na rolę sędziów w systemie prawnym i społecznym. Uchylenie wyroku przez Sąd Najwyższy z powodu błędów formalnych i merytorycznych podkreśla znaczenie rzetelności procesowej.

Sąd Najwyższy uchyla wyrok ws. sędziego: kluczowe błędy w uzasadnieniu i przypisaniu winy.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
WYROK Z DNIA 24 MAJA 2011 R. SNO 19/11 Nie ulega wątpliwości, że stosownie do treści art. 107 § 1 u.s.p., przewinienia skutkujące odpowiedzialnością dyscyplinarną sędziego, mogą stanowić: przewinienia służbowe, w tym polegające na oczywistej i rażącej obrazie prawa, oraz czyny które stanowią uchybienia godności urzędu. Oczywiste jest, iż będą nimi także takie zachowania, które jednocześnie wyczerpują zarówno znamiona przewinienia służbowego, jak i uchybienia godności urzędu sędziego. Taki sposób określenia w tymże art. 107 § 1 u.s.p. materialnej podstawy odpowiedzialności sędziego, poprzez wskazanie tylko generalnych znamion deliktu dyscyplinarnego, skutkuje koniecznością każdorazowej konkretyzacji tych to znamion w wyroku sądu dyscyplinarnego, który tego deliktu dotyczy. Oznacza to, że w tymże orzeczeniu sąd dyscyplinarny – stosownym opisem przypisanego obwinionemu czynu – powinien jednoznacznie określić ów delikt, poprzez wskazanie czy stanowi on przewinienie służbowe lub uchybienie godności urzędu oraz (w przypadku uznania zaistnienia tej pierwszej z jego postaci, bądź też jej formy „mieszanej”) precyzyjnie wskazać naruszone przez sędziego in concreto przepisy prawa. Przewodniczący: sędzia SN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca). Sędziowie SN: Antoni Górski, Henryk Pietrzkowski. S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego oraz protokolanta po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2011 r. sprawy sędziego Sądu Rejonowego w związku z odwołaniami: obrońcy obwinionego, Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt ASD (...) u c h y l i ł zaskarżony w y r o k i s p r a w ę p r z e k a z a ł S ą d o w i A p e l a c y j n e m u – S ą d o w i D y s c y p l i n a r n e m u d o p o n o w n e g o r o z p o z n a n i a . U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2010 r. Sąd Dyscyplinarny – Sąd Apelacyjny uznał sędziego Sądu Rejonowego winnym tego, że: 2 1) w dniu 22 czerwca 2009 r. podjął czynności międzyinstancyjne w sprawie II Ca 605/09, gdzie autorem apelacji był jego syn, adwokat Z. S., polegające na poleceniu doręczenia odpisu apelacji Skarbowi Państwa – Staroście (...), pomimo możliwości przekazania sprawy do załatwienia zgodnie z podziałem czynności sędziemu Sądu Rejonowego X. Y., bądź referendarzowi sądowemu pracującemu w Wydziale Ksiąg Wieczystych, a następnie po wpłynięciu wniosku adwokata Z. S. o dokonanie ostrzeżenia w księdze wieczystej związanej z wniesioną apelacją, wystąpił do Wydziału II Cywilnego Odwoławczego Sądu Okręgowego o wypożyczenie akt celem rozpoznania wniosku – to jest popełnienia przewinienia służbowego z art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 27 lipca 2001 r. (Dz. U. Nr 98 poz. 1070 z późn. zm.) w zw. z § 10 Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów i za ten czyn na podstawie art. 109 § 1 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany; 2) w dniu 25 maja 2009 r. wydał zarządzenie o wydaniu odpisu postanowienia Sądu Powiatowego z dnia 21 sierpnia 1959 r. o sygn. akt I Ns 129/59 z akt gruntowych KW G (...) tom 5, karta 140, przy czym czynności tej dokonał na skutek wniosku swojego syna, adwokata Z. S., pomimo łączącego go z pełnomocnikiem stosunku osobistego oraz pomimo braków formalnych wniosku (brak załączonego pełnomocnictwa) – to jest popełnienia przewinienia służbowego z art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 27 lipca 2001 r. (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.) w zw. z § 10 Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów i za ten czyn na podstawie art. 109 § 1 pkt 2 wyżej wym. ustawy wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany; 3) w dniu 30 czerwca 2009 r. wydał zarządzenie o sporządzeniu i wydaniu, a następnie podpisał zaświadczenie dotyczące stanu prawnego nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW N. W. L. I karta 2, przy czym czynności tych dokonywał na skutek wniosku złożonego w tej samej dacie przez swojego syna, adwokata Z. S., pomimo łączącego go z pełnomocnikiem stosunku osobistego oraz pomimo braków formalnych wniosku w postaci braku pełnomocnictwa – to jest popełnienia przewinienia służbowego z art. 107 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 27 lipca 2001 r. (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.) w zw. z § 10 Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów i za ten czyn na postawie art. 109 § 1 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy wymierzył mu karę dyscyplinarną nagany. Kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa. 3 Odwołania od tego wyroku wnieśli: obrońca obwinionego, Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Okręgowego w (...) oraz Minister Sprawiedliwości. Obrońca obwinionego w swoim odwołaniu sformułował następujące zarzuty: 1) na podstawie art. 438 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. – błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, który miał wpływ na treść tego orzeczenia, polegający na niesłusznym przyjęciu w oparciu o całokształt okoliczności ujawnionych na rozprawie okoliczności, że obwiniony popełnił zarzucane mu przewinienia dyscyplinarne, a w szczególności poprzez błędne ustalenie, że obwiniony sędzia Sądu Rejonowego poprzez przekazanie sędziemu Sądu Rejonowego X. Y. nie wyłączył się od prowadzenia sprawy sygn. akt II Ca 605/09 w postępowaniu międzyinstancyjnym: poprzez przyjęcie, że wniosek o wpis ostrzeżenia związany był za sprawą sygn. akt II Ca 605/09, poprzez błędne przyjęcie, że adwokat Z. S. nie legitymował się pełnomocnictwem E. L., poprzez przyjęcie, że zakres pełnomocnictwa udzielonego adwokatowi Z. S. przez Aleksandrę J. nie upoważniał go do działania przed sądem wieczystoksięgowym, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku odmiennego; 2) na podstawie art. 438 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. – naruszenia przepisów postępowania karnego, które miało wpływ na treść orzeczenia, a w szczególności art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 424 § 1 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny przeprowadzonych w sprawie dowodów przy pominięciu okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego, a w następstwie nieprawidłowych ustaleń w zakresie sprawstwa obwinionego; 3) na podstawie art. 438 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. – naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 107 § 1 u.s.p. w zw. z § 10 Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów polegającego na niezasadnym przyjęciu, że przeprowadzone dowody pozwalają na uznanie, iż obwiniony dopuścił się niegodnego czynu, a tym samym naruszył w sposób oczywisty i rażący przepisy prawa, przez co jego czyn wyczerpał znamiona przewinienia służbowego w rozumieniu powołanego przepisu i wniósł o: zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obwinionego od zarzucanych mu czynów. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Okręgowego w (...) zaskarżył wyrok na niekorzyść obwinionego w części dotyczącej orzeczenia o karze i zarzucił mu rażącą niewspółmierność wymierzonych obwinionemu kar dyscyplinarnych nagany w pkt. I.2 i I.3 w stosunku do przypisanych przewinień, nie odzwierciedlających stopnia zawinienia i ich społecznej szkodliwości, i nie spełniających w związku z tym celów, jakie mają osiągnąć 4 i wniósł o zmianę wyroku poprzez orzeczenie wobec obwinionego za czyny opisane w pkt. I.2 i I.3 kar dyscyplinarnych przeniesienia na inne stanowisko służbowe, określonych w art. 109 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Natomiast Minister Sprawiedliwości zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść obwinionego i zarzucił mu: 1) obrazę przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 107 § 1 u.s.p. przez niewłaściwą jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że każde z szeregu podobnych zachowań obwinionego podjętych z taką samą motywacją i mających miejsce w krótkich odstępach czasu należy uznać za odrębne przewinienie dyscyplinarne, za które należy orzec osobną karę dyscyplinarną, gdy prawidłowym rozstrzygnięciem byłoby uznanie tych przewinień za ciąg przewinień dyscyplinarnych i wymierzenie obwinionemu jednej kary dyscyplinarnej; 2) rażącą niewspółmierność orzeczenia o karze polegającą na wymierzeniu obwinionemu na podstawie art. 109 § 1 pkt 2 u.s.p. kar dyscyplinarnych nagany, będącą wynikiem nieuwzględnienia w sposób właściwy stopnia zawinienia obwinionego oraz wagi popełnionego przez niego przewinienia, a zwłaszcza rodzaju i wielkości zachowań naruszających godność sprawowanego urzędu i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez przyjęcie, że obwiniony dopuścił się ciągu przewinień obejmujących zachowania przypisane w punkcie I zaskarżonego wyroku i wymierzenie mu na podstawie art. 109 1 pkt 4 u.s.p. kary dyscyplinarnej przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje: Odwołanie obrońcy obwinionego jest zasadne, natomiast skargi odwoławcze wniesione przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Okręgowego w (...) oraz Ministra Sprawiedliwości – w tej sytuacji – uznać należało za (co najmniej) przedwczesne. Nie ulega wątpliwości, że stosownie do treści art. 107 § 1 u.s.p., przewinienia skutkujące odpowiedzialnością dyscyplinarną sędziego, mogą stanowić: przewinienia służbowe, w tym polegające na oczywistej i rażącej obrazie prawa, oraz czyny które stanowią uchybienia godności urzędu. Oczywiste jest, iż będą nimi także takie zachowania, które jednocześnie wyczerpują zarówno znamiona przewinienia służbowego, jak i uchybienia godności urzędu sędziego. Taki sposób określenia w tymże art. 107 § 1 u.s.p. materialnej postawy odpowiedzialności sędziego, poprzez wskazanie tylko generalnych znamion deliktu dyscyplinarnego, skutkuje 5 koniecznością każdorazowej konkretyzacji tych to znamion w wyroku sądu dyscyplinarnego, który tego deliktu dotyczy. Oznacza to, że w tymże orzeczeniu sąd dyscyplinarny – stosownym opisem przypisanego obwinionemu czynu – powinien jednoznacznie określić ów delikt, poprzez wskazanie czy stanowi on przewinienie służbowe lub uchybienie godności urzędu oraz (w przypadku uznania zaistnienia tej pierwszej z jego postaci, bądź też jej formy „mieszanej”) precyzyjnie wskazać naruszone przez sędziego in concreto przepisy prawa. Nie ulega też wątpliwości, że redakcja opisu czynu przypisanego obwinionemu jako przewinienie skutkującego odpowiedzialnością dyscyplinarną będące uchybieniem godności urzędu, powinna zawierać na tyle dokładny opis tego zachowania, by jednoznacznie określał on powód uznania go za przynoszące ujmę pełnionemu przez sędziego urzędowi. Te wskazane wymogi redakcyjne każdego skazującego wyroku sądu dyscyplinarnego wynikają z treści art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k., którą – w związku z treścią art. 128 u.s.p. – sąd ten zawsze powinien respektować. Określony w tymże przepisie art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. – mającym odpowiednie zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym – wymóg „dokładnego określenia przypisanego oskarżonemu czynu” oznacza wszak konieczność dokładnego opisania w wyroku skazującym wszystkich elementów czynu mających znaczenie dla prawidłowej jego kwalifikacji i niepominięcia przy tym żadnego aspektu zachowania należącego do ustawowych znamion danego typu przewinienia. Tą konieczność uwzględniania tych wszystkich normatywnych uwarunkowań, dotyczących wymogów redakcji wyroków skazujących sądów dyscyplinarnych, wielokrotnie dostrzegł już Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, zawsze przy tym akcentując potrzebę opisania przypisanego obwinionemu czynu „w sposób precyzyjny, obejmujący wszystkie okoliczności istotne i zarazem niezbędne z punktu widzenia oceny ustawowych znamion przewinienia dyscyplinarnego” (wyrok Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 20 września 2007 r., SNO 59/07, OSNSD 2007, poz. 73). Tymczasem Sąd Dyscyplinarny – Sąd Apelacyjny tym to wymogom nie uczynił zadość w sposób, który by pozwalał akceptować jego rozstrzygnięcie w postępowaniu odwoławczym. Rację ma bowiem obrońca obwinionego twierdząc, że „zaskarżony wyrok nie daje jednoznacznej odpowiedzi, czy zachowanie obwinionego zostało ocenione jako niegodne postępowanie, czy też jako zachowanie polegające na naruszeniu przez niego przepisów prawa”, także „w oparciu o treść uzasadnienia wyroku nie sposób również ocenić, czy Sąd Dyscyplinarny doszedł do przekonania, że postępowanie (obwinionego) wypełniło znamiona przewinienia służbowego i jednocześnie polegało na uchybieniu godności urzędu” [k. 252 – 253 akt ASD (...)]. Z samych opisów przypisanych sędziemu Sądu Rejonowego deliktów dyscyplinarnych nie wynika by – w ocenie Sądu Dyscyplinarnego – każdorazowo 6 polegały one („wyłącznie”, bądź „również”) na „oczywistej i rażącej obrazie prawa” (art. 107 § 1 u.s.p.). Zastosowana kwalifikacja prawna tych zachowań (ograniczająca się do wskazania obok art. 107 § 1 u.s.p., tylko § 10 Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów) może świadczyć o tym, że uznano je za delikt dyscyplinarny w postaci uchybienia godności urzędu. Tym bardziej – takie wnioskowanie – jest uprawnione w sytuacji uwzględnienia treści tego ostatniego, ze wskazanych, przepisów. Natomiast uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera stwierdzenia (odnoszące się do drugiego i trzeciego z przypisanych obwinionemu czynów) o tym, iż te zachowania obwinionego także „naruszały przepisy”. Przy czym, odnośnie czynu drugiego, Sąd tak to wprost określił (k. 214 v w/w akt), natomiast co do czynu trzeciego ograniczył się do powołania przepisów art. 88 i art. 126 § 3 k.p.c., jakkolwiek zaniechał jednoznacznych ocen co do tego czy in concreto zostały one rzeczywiście przez obwinionego naruszone (art. 215 wyżej wym. akt). Owa niejednoznaczność rozstrzygnięcia co do oceny prawno-dyscyplinarnej zachowania obwinionego stanowi istotne uchybienie, które niewątpliwie mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku i jako takie musiało skutkować jego uchyleniem. Ocenę tą implikowały nie tylko powołane na wstępie względy normatywne dotyczące wymogów redakcji wyroków skazujących sądów dyscyplinarnych, ale również inne stwierdzone w sprawie okoliczności. Po pierwsze to, że sama treść wniesionych od zaskarżonego wyroku pozostałych odwołań również dowodzi zaistnienia kontrowersji interpretacyjnych dotyczących treści tego orzeczenia. Minister Sprawiedliwości w swoim odwołaniu wyraża przecież przekonanie, że „wszystkie (przypisane obwinionemu zachowania) godziły w jedną zasadę etyczną określoną w § 10 Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów” (k. 267 wyżej wym. akt) i stanowiły tylko uchybienie godności urzędu. Natomiast Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego dla okręgu Sądu Okręgowego w (...) w swojej skardze odwoławczej stwierdził już (czym zresztą uzasadniał zakres jej zaskarżenia), że „z samej treści uzasadnienia wyroku w sposób jednoznaczny wynika, że o ile w przypadku czynu pierwszego mamy do czynienia li tylko z naruszeniem § 10 Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Sędziów (...) o tyle w pozostałych dwóch przypadkach występuje ponadto w działaniu sędziego naruszenie prawa” (k. 248 wyżej wym. akt). Tę ostatnią okoliczność Zastępca Rzecznika wskazał przy tym jako podstawę sformułowanego przez niego w odwołaniu zarzutu rażącej niewspółmierności (łagodności) orzeczonej wobec obwinionego – za drugi i trzeci z przypisanych mu czynów – kary. Oczywiste jest zatem to, że rozstrzygnięcie o zasadności tego zarzutu jest możliwe tylko przy jednoczesnym uznaniu, że rzeczywiście w obydwu tych przypadkach obwiniony „naruszył prawo”. Co więcej, sama treść art. 107 § 1 u.s.p. jednoznacznie dowodzi, iż obraza przepisów prawa stanowi przewinienie służbowe tylko wówczas, gdy jest oczywista i rażąca. 7 Brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jednoznacznych i kategorycznych rozważań co do tego czy obwiniony rzeczywiście – odnośnie drugiego i trzeciego z przypisanych mu zachowań – „oczywiście i rażąco” obraził prawo, przy równoczesnym stwierdzeniu – wprost (co do czynu drugiego), czy konkludentnie (co do trzeciego czynu), że rzeczywiście to prawo naruszył (stanowiące podstawę odwołania Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego), powoduje w istocie niemożność przeprowadzenia – w związku z zarzutem tego odwołania – prawidłowej kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia. Nie jest ona także przez to możliwa w zakresie wskazanym w odwołaniu Ministra Sprawiedliwości. Zarówno dlatego, że uznanie przypisanych obwinionemu przewinień dyscyplinarnych za ciąg przewinień dyscyplinarnych i wymierzenie za nie jednej kary jest uwarunkowane uprzednim stwierdzeniem, iż wszystkie te podobne zachowania były podjęte z taką samą motywacją i każde z nich respektowały wymóg tożsamości oceny prawno- dyscyplinarnej (wyczerpywało znamiona – przewinienia służbowego, bądź stanowiło uchybienie godności sędziego – por. A. Siuchniński: Problematyka zbiegu realnego przewinień dyscyplinarnych w orzecznictwie Sądów Dyscyplinarnych w 2006 roku – OSNKD 2006, s. 378; P. Kardas – Przewinienia dyscyplinarne o charakterze ciągłym – Rejent, 2010 r., nr specjalny, s. 117), jak też, ze względu na stwierdzony – w oparciu o poczynione przez sąd dyscyplinarny ustalenia faktyczne – charakter pierwszego z przypisanych obwinionemu czynów. Polegać on miał przecież na uchybieniu godności urzędu, poprzez zaniechanie wyłączenia się przez sędziego od podejmowania czynności w sprawie II Ca 605/09, wbrew treści art. 49 k.p.c. Istota tego zarzutu sprowadzała się więc do tego, iż obwiniony postąpił – „także” czy „wyłącznie” – wbrew treści tego przepisu. Stąd też to przewinienie służbowe – w istocie – miało mieć (wyłącznie czy również) postać obrazy przepisów prawa. Istniała przez to oczywista więc potrzeba rozważenia przez Sąd dyscyplinarny również tych aspektów owego zachowania obwinionego. Po drugie – jak już nadmieniono, naruszenie przez sędziego prawa staje się deliktem dyscyplinarnym tylko wtedy, gdy ma charakter rażący i oczywisty. Te przedmiotowe znamiona tej postaci przewinienia dyscyplinarnego muszą zatem wystąpić łącznie, by móc je kreować. Stąd też – in concreto – niezbędna jest, w tym zakresie, ocena owych zarzucanych zachowań obwinionego z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Uznanie ich za przewinienia służbowe („wyłącznie” czy „również”) jest przecież możliwe tylko po stwierdzeniu, iż naruszył on konkretne przepisy prawa w sposób „oczywisty” (a zatem łatwy do stwierdzenia bez potrzeby dokonywania głębszej analizy) i „rażący” (a więc odnoszący się do istotnych skutków owego uchybienia). Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, brak jest w ogóle takowych rozważań. Uchybienie to jest tym bardziej istotne w sytuacji stwierdzenia dalszych 8 braków, tak w zakresie kompletności motywacji uzasadnienia wyroku odnośnie innych jego części, jak też w zakresie dokładności i szczegółowości przeprowadzonego postępowania dowodowego. Nie ulega wątpliwości, że zarzucane obwinionemu przewinienia dyscyplinarne cechuje duża społeczna szkodliwość, tym większa w sytuacji uwzględnienia owych (rzekomych), towarzyszących im, funkcjonujących w miejscowej społeczności, opinii co do „współpracy” obwinionego z synem adwokatem. Ich zaistnienie – drastycznie podważające prestiż wymiaru sprawiedliwości – Sąd dyscyplinarny wszak ustalił, traktując tę okoliczność jako obciążającą przy wymiarze kary. Również jest ona eksponowana w odwołaniach: Zastępcy Rzecznika oraz Ministra Sprawiedliwości jako dowodząca niewspółmierności (łagodności) orzeczonej wobec obwinionego kary. Potwierdzenie zasadności tych ustaleń niewątpliwie mogłoby implikować ocenę o słuszności tych tak postawionych zarzutów. Rzecz jednak w tym, że wspomniane uchybienia, których się Sąd dyscyplinarny dopuścił, skutkują niemożnością dokonania w toku niniejszej kontroli ostatecznych – w tym względzie – konstatacji. Po pierwsze dlatego, że dokonana przez Sąd dyscyplinarny ocena wyjaśnień obwinionego jest tak dalece lakoniczna, iż nie sposób ją zaaprobować (k. 213 v – 214 wyżej wym. akt). Prawdą jest, że obwiniony sędzia potwierdził swoje zachowania zarzucane mu jako przewinienia służbowe, jednakże w swoich wyjaśnieniach (k. 133 – 137) zakwestionował swoją winę, wskazując liczne okoliczności, które – w jego ocenie – powodowały, iż nie można tych jego zachowań uznać za skutkujące jego odpowiedzialnością dyscyplinarną. Tymczasem Sąd dyscyplinarny uznał za nieprawdziwe tylko te wyjaśnienia obwinionego, w których twierdził on, że syn okazywał mu pełnomocnictwo E. L. (k. 214 wyżej wym. akt). Oznacza to, że w pozostałym zakresie ocenił je jako wiarygodne. A więc również i te, w których twierdził on, że: wobec wszystkich pełnomocników (a nie tylko swojego syna) „nie żądał pozostawienia pełnomocnictwa, a jedynie odbierał ustne oświadczenie, że jest pełnomocnikiem” (k. 134 wyżej wym. akt), co (pośrednio) potwierdzała Anna J. (k. 185 wyżej wym. akt), której zeznania Sąd uznał za wiarygodne, niezwłocznie po wydaniu zarządzenia o doręczeniu odpisu apelacji w sprawie II Ca 605/09 „kazał zadekretować sprawę na sędziego X. Y.” oraz że wydane przez niego zarządzenia będące podstawą drugiego i trzeciego zarzutu, miały li tylko „porządkowo – formalnoprawny” charakter. Równocześnie Sąd w ogóle nie rozważył tego czy te wyjaśnienia (uznane przez niego za wiarygodne) podważają czy też nie (a jeżeli tak, to z jakich względów) zasadność uznania tych zarzucanych obwinionemu zachowań, za przewinienia służbowe. Po drugie, ustalenia dotyczące (rzekomej) „współpracy” obwinionego z synem adwokatem (k. 213 wyżej wym. akt sprawy) nie są wprawdzie wskazane jako 9 bezpośrednie (a nawet pośrednie) następstwa przypisanych obwinionemu przewinień, ale jako okoliczności ściśle z nimi związane. Uwzględniając ich charakter, nie ulega wątpliwości, że w przypadku uznania potwierdzenia ich zaistnienia – powinny były być one przedmiotem postawionych obwinionemu zarzutów. Tak – z woli i decyzji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego – nie stało się, co jest zrozumiałe w kontekście stanu dowodowego sprawy. Niemniej jednak, skoro Sąd Dyscyplinarny ustalił postawienie przez Starostę (...) podczas rozmów z Prezesem Sądu Rejonowego w A. i Prezesa Sądu Okręgowego w (...) zarzutów dotyczących niewątpliwie nagannego postępowania obwinionego, budzącego aż tak krytyczne dla sądu oceny w miejscowej społeczności i czyniąc z tego podstawę faktyczną swojego rozstrzygnięcia – w konsekwencji – uznał te fakty za okoliczności dla obwinionego obciążające przy wymiarze kary, to tak postępując, powinien był w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dokładnie wskazać i omówić podstawę dowodową warunkującą możliwość dokonania tych – rażąco dla obwinionego obciążających – ustaleń oraz je jednoznacznie, z punktu widzenia zasad odpowiedzialności dyscyplinarnej, ocenić. Tymczasem powinności tej w istocie Sąd Dyscyplinarny całkowicie zaniechał. Ograniczył się bowiem do ogólnego przywołania zeznań Katarzyny C. i Krzysztofa J., a przy tym nie dostrzegł już tego, że przytaczali oni tylko to o czym mówił im Starosta, ani też nie ocenił znaczenia faktów (wskazanych przez obwinionego i jego syna), które mogłyby podważać bezinteresowność (k. 188 i 207 wyżej wym. akt) podjętych przez Starostę wobec obwinionego działań. Nieprawidłowość takiego procedowania jest więc niewątpliwa. Tym bardziej po uwzględnieniu znaczenia tych okoliczności dla rzetelnego i sprawiedliwego rozstrzygnięcia, tak o samej zasadności postawionych obwinionemu zarzutów, jak też – w przypadku ich potwierdzenia – dla określenia właściwej i adekwatnej do rangi tych przewinień kary dyscyplinarnej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Dyscyplinarny będzie miał na względzie powyższe uwagi i wnioski, przy czym przeprowadzając postępowanie w zakresie dowodów, które nie miały wpływu na uchylenie wyroku, może poprzestać na ich ujawnieniu w trybie art. 442 § 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. W razie potrzeby dokona również oceny zachowania obwinionego z uwzględnieniem tych okoliczności, które podnieśli w swoich odwołaniach: obrońca obwinionego i Minister Sprawiedliwości. Z tych wszystkich względów, orzeczono jak wyżej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI