I NS 1236/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca M.S. złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po swojej babci W.S., która zmarła w 2018 roku. Wnioskodawca powoływał się na testament holograficzny z 2013 roku, w którym babcia miała ustanowić go spadkobiercą konkretnych działek rolnych w drodze zapisu windykacyjnego. Sąd ustalił stan faktyczny, zgodnie z którym spadkodawczyni pozostawiła sześciu synów i zmarła jako wdowa. W testamencie własnoręcznym z 2013 roku, sporządzonym w stanie świadomości, spadkodawczyni wskazała wnuka M.S. jako spadkobiercę działek rolnych o numerach (...) w m. Ż.-O. W skład spadku wchodziły również udziały w nieruchomościach położonych w K. przy ul. (...) oraz w m. Ż.-O. Sąd analizując przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące dziedziczenia, w szczególności art. 922, 924, 925, 926, 961 oraz 981(1), doszedł do wniosku, że testament holograficzny nie może być traktowany jako powołanie do spadku ani jako zapis windykacyjny. Kluczowe było ustalenie, że dyspozycja testamentowa dotyczyła jedynie udziału w jednej nieruchomości, a druga nieruchomość pozostała poza testamentem, co oznacza, że testament nie wyczerpywał prawie całego spadku w rozumieniu art. 961 KC. Ponadto, zapis windykacyjny wymaga formy aktu notarialnego, której testament holograficzny nie spełnia. W związku z tym, dziedziczenie po W.S. nastąpiło z ustawy, zgodnie z art. 931 § 1 KC, na rzecz jej sześciu synów w częściach równych. Brak oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w terminie 6 miesięcy skutkował przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących dziedziczenia testamentowego i ustawowego, w szczególności w kontekście testamentów holograficznych i zapisów windykacyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy testament nie wyczerpuje całego spadku i nie spełnia wymogów formy dla zapisu windykacyjnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy testament holograficzny, w którym spadkodawca rozrządza konkretnymi przedmiotami, ale nie wyczerpuje całego spadku, może być traktowany jako powołanie do spadku lub zapis windykacyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, testament holograficzny, który nie wyczerpuje całego spadku i nie spełnia wymogów formy aktu notarialnego dla zapisu windykacyjnego, nie może być traktowany jako powołanie do spadku ani jako zapis windykacyjny.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 961 KC, który dopuszcza dziedziczenie testamentowe konkretnych przedmiotów tylko wtedy, gdy wyczerpują one prawie cały spadek. W analizowanej sprawie testament dotyczył jedynie udziału w jednej nieruchomości, a druga nieruchomość pozostała poza nim, co wyklucza zastosowanie tego przepisu. Ponadto, zapis windykacyjny wymaga formy aktu notarialnego (art. 981(1) § 1 KC), której testament holograficzny nie spełnia.
W jaki sposób następuje dziedziczenie, gdy testament nie powołuje spadkobiercy do całości spadku lub jego części ułamkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W takiej sytuacji dziedziczenie następuje z ustawy.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 926 § 1 i 2 KC, powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe następuje, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy lub gdy powołani nie chcą lub nie mogą być spadkobiercami. W przypadku, gdy testament nie obejmuje całości spadku, a nie jest to zapis windykacyjny, dziedziczenie pozostałej części odbywa się z ustawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| W. S. (1) | osoba_fizyczna | spadkodawczyni |
| B. S. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| G. S. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| W. S. (2) | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| A. S. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| T. S. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| K. S. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| S. S. | osoba_fizyczna | zmarły małżonek spadkodawczyni |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 926 § § 1
Kodeks cywilny
Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu.
k.c. art. 926 § § 2
Kodeks cywilny
Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
k.c. art. 961
Kodeks cywilny
Stosuje się, gdy testator rozrządził na rzecz oznaczonego spadkobiercy lub spadkobierców w testamencie poszczególnymi przedmiotami, wyczerpującymi prawie cały spadek. W tym przypadku nie jest dopuszczalne co do pewnych przedmiotów dziedziczenie testamentowe, a co do pozostałych - ustawowe.
k.c. art. 981(1) § § 1
Kodeks cywilny
Zapis windykacyjny może być uczyniony wyłącznie w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego.
k.c. art. 931 § § 1
Kodeks cywilny
W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych.
Pomocnicze
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób.
k.c. art. 924
Kodeks cywilny
Otwarcie spadku następuje w chwili śmierci osoby fizycznej.
k.c. art. 925
Kodeks cywilny
Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.
k.c. art. 968
Kodeks cywilny
Dyspozycje dotyczące konkretnych przedmiotów zawarte w akcie ostatniej woli, które nie wyczerpują prawie całego spadku i nie są zapisami windykacyjnymi, należy traktować jako zapisy zwykłe.
k.c. art. 1015 § § 2
Kodeks cywilny
Brak oświadczenia spadkobiercy o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swojego powołania, jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Testament holograficzny nie wyczerpuje całego spadku, co wyklucza zastosowanie art. 961 KC. • Zapis windykacyjny wymaga formy aktu notarialnego, której testament holograficzny nie spełnia. • Dziedziczenie następuje z ustawy, gdy testament nie obejmuje całości spadku.
Odrzucone argumenty
Testament holograficzny ustanawia zapis windykacyjny na rzecz M.S.
Godne uwagi sformułowania
dziedziczenie zostało ukształtowane, jako rodzaj sukcesji uniwersalnej • następstwo prawne po osobie zmarłej ma charakter sukcesji uniwersalnej • w myśl przepisu art. 926 § 1 KC, powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu • nie ma więc odrębnego dziedziczenia testamentowego do jednego lub kilku przedmiotów majątkowych, wchodzących w skład spadku, i dziedziczenia ustawowego do pozostałych przedmiotów • nie można zatem uznać, że spadkodawczyni rozrządziła niemal całym spadkiem w rozumieniu art. 961 KC
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dziedziczenia testamentowego i ustawowego, w szczególności w kontekście testamentów holograficznych i zapisów windykacyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy testament nie wyczerpuje całego spadku i nie spełnia wymogów formy dla zapisu windykacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia dziedziczenia i interpretacji testamentów, co jest interesujące dla szerokiego grona prawników i osób zainteresowanych prawem spadkowym.
“Czy testament napisany odręcznie może pozbawić spadkobierców ustawowych ich praw?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.