I NS 1092/14

Sygnatura akt I Ns 1092/14 POSTANOWIENIE Dnia 20 stycznia 2015 r. Sąd Rejonowy w Oleśnicy I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Ryszard Jaworski Protokolant: Katarzyna Czerniawska Po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 r. przy udziale stron: wnioskodawca: K. K. (1) uczestnicy postępowania: G. K. (1) , K. K. (2) , K. K. (3) , A. W. sprawy o stwierdzenie nabycia spadku POSTANAWIA I. stwierdzić, że spadek po spadkodawcy którym jest: H. K. - imiona rodziców spadkodawcy: K. , M. - nazwisko rodowe spadkodawcy: G. - data śmierci spadkodawcy: 25 lutego 2012 r. - miejsce ostatniego stałego zamieszkania spadkodawcy: M. na podstawie ustawy nabyli: - mąż C. K. - syn K. K. (1) - syn W. K. po 1/3 części; II. stwierdzić, że spadek po spadkodawcy którym jest: C. K. - imiona rodziców spadkodawcy: F. , A. - nazwisko rodowe spadkodawcy: K. - data śmierci spadkodawcy: 1 sierpnia 2013r. - miejsce ostatniego stałego zamieszkania spadkodawcy: M. na podstawie ustawy nabyli: - syn K. K. (1) - syn W. K. po 1/2 części. Z./: 1. (...) 2. (...) - (...) - (...) 20 stycznia 2015 r. I Ns 1092/14 UZASADNIENIE Wnioskodawca wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po dwojgu spadkodawców wskazując, że jeden z nich pozostawił testament, który jednak znajduje się w posiadaniu innego członka rodziny. Wnioskodawca wskazał, że do kręgu spadkobierców po pierwszym spadkodawcy należy mąż i dwoje synów, a po drugim dwoje synów. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny: H. K. zmarła 25.02.2012r. i w chwili śmierci pozostawała w związku małżeńskim z C. K. . Ze związku tego pochodziło dwoje dzieci W. K. i K. K. (1) . Zmarła nie miała innych dzieci w tym pozamałżeńskich, przysposobionych, czy zmarłych wcześniej. Za jej życia nie były zawierane żadne umowy dotyczące dziedziczenia, a spadkobiercy nie składali oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Spadkodawczyni nie sporządziła też testamentu. Syn spadkodawczyni W. K. zmarł 19.03.2014r. pozostawiając żonę G. K. (1) i troje dzieci: K. K. (2) , A. K. (1) i K. K. (3) . Dowód: akt zgonu k. 7 i 5 zapewnienie spadkowe k. 24 C. K. zmarł 01.08.2013r. i w chwili śmierci nie pozostawał w związku małżeńskim. Miał dwoje dzieci W. K. i K. K. (1) . Nie miał innych dzieci w tym przysposobionych, czy zmarłych wcześniej. Nie były za jego życia zawierane żadne umowy dotyczące dziedziczenia, a żaden ze spadkobierców nie składał oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Spadkodawcą przed śmiercią opiekował się głównie syn W. K. , który w lipcu 2013r. przygotował tekst testamentu dla ojca spisując go własnoręcznie. Dokument ten został przedstawiony spadkodawcy przez G. K. (1) , która też zaprosiła do tej czynności dwie sąsiadki: I. K. i I. J. . Przygotowany tekst testamentu przeczytała G. K. (1) , a C. K. złożył pod nim podpis, jak też podpisy złożyły sąsiadki wezwane w charakterze świadków. Testament ten przechowywała G. K. (1) , która też złożyła go w sądzie spadku. Spadkodawca chorował na nadciśnienie i w końcowym etapie życia był osłabiony, ale zawsze był sprawny fizycznie i psychicznie - choć mógł mieć pewne problemy z pisaniem czy czytaniem. Dowód: zeznanie G. K. k. 25 K. K. k. 25 A. K. – W. k. 25 K. K. k. 26 testament – archiwum, kopia k. 23 Testament sporządzony przez C. K. został otwarty i ogłoszony w dniu 20 stycznia 2015r. Dowód: protokół otwarcia k. 25 X X X W istocie ustalony stan faktyczny dotyczący kręgu spadkobierców ustawowych po obojgu zmarłych spadkobiercach nie był sporny – a zapewnienie spadkowe złożone w sprawie w pełni korespondowało z dokumentami w postaci aktów stanu cywilnego. Tym samym zaś, zważywszy, że H. K. nie pozostawiła testamentu – o kręgu osób dziedziczących orzeczono na podstawie art. 931 § 1 kc. Powołany przepis przewiduje bowiem, że w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku małżonek i dzieci spadkodawcy – którzy dziedziczą w częściach równych. Tym samym znalazło to odbicie w treści punktu I postanowienia – z tym zastrzeżeniem, że jako spadkobiercę ujęto nieżyjącego W. K. , który zmarł był po otwarciu spadku. Krąg spadkobierców ustala się zaś zawsze według stanu z daty otwarcia spadku - a krewni zmarłego spadkobiercy występują jedynie w charakterze uczestników, „reprezentując jego interes w toku postępowania”. W oparciu o cytowany wyżej przepis ustaniu uległ też krąg spadkobierców ustawowych po C. K. – po którym, w ustalonej sytuacji faktycznej, dziedziczą jego dzieci w częściach równych. Odnosząc się natomiast do tego spadkodawcy, to należy wskazać, że ustawowy porządek dziedziczenia ustępuje pierwszeństwa dziedziczeniu testamentowemu – o ile oczywiście spadkodawca sporządził ważny testament. Nie ma przy tym znaczenia wola stron co do tego porządku dziedziczenia (jak w niniejszej sprawie, gdzie wszyscy wnieśli o stwierdzenie nabycia spadku z testamentu) – gdyż zgodnie z art. 670 kpc sąd z urzędu bada kto jest spadkobiercą. Odnosząc się zatem do przedłożonego do akt dokumentu, należy wskazać, że niewątpliwie złożony testament nie jest testamentem zwykłym. Ten może być bowiem sporządzony skutecznie tylko w ten sposób, że spadkobierca sporządzi go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą – co normuje art. 949 § 1 kc. Złożony testament nie został spisany przez spadkodawcę, a zatem należało go rozważyć w kontekście dyspozycji art. 952 kc , który przewiduje, że w sytuacji „istnienia obawy rychłej śmierci, albo gdy zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub utrudnione, spadkodawca może oświadczyć swą wolę ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków. Z niespornych ustaleń faktycznych poczynionych w oparciu o zeznanie uczestników (co znajduje też potwierdzenie w treści samego testamentu) wynika zaś, że nie był spełniony warunek obecności trzech świadków. Wprawdzie przy czynności tej była obecna także G. K. (1) , ale art. 957 §1 kc , przewiduje, że nie może być świadkiem testamentu osoba dla której w testamencie przewidziano jakąkolwiek korzyść, ani małżonek tej osoby. Skoro testament jako spadkobiercę wskazał męża G. K. (1) o to tym samym nie mogła być ona świadkiem testamentu. W tej zaś sytuacji nie był spełniony wymóg formalny pozwalający na uznanie testamentu za skuteczny. Ubocznie można też dodać, że dla skuteczności testamentu ustnego konieczne jest złożenie oświadczenia o powołaniu do spadku ustnie przez spadkobiercę. Tymczasem z zeznań samej G. K. (1) wynika, że spadkodawcy odczytano tylko treść testamentu, a on złożył na tym dokumencie podpis. Każda z tych przesłanek samoistnie powoduje, że złożony do akt testament nie może być uznany za wyraz ostatniej woli zmarłego spadkodawcy - a tym samym także co do niego miało zastosowanie dziedziczenie w porządku ustawowym. To, że pominięty w testamencie wnioskodawca godził się z treścią testamentu (domagając się tylko zachowku) nie ma w tej sytuacji żadnego znaczenia procesowego. Przedstawione wyżej argumenty pozwalają też na odstąpienie od omawiania kwestii istnienia przesłanek do sporządzenia testamentu szczególnego – gdyż bez względu na dokonane ustalenia, rozstrzygnięcie sprawy nie mogło by być odmienne. Z/ - (...) - (...) 02.02.2015r.