I Ns 1/12

sygn. akt: I Ns 1/12 POSTANOWIENIE dnia 18 lutego 2013 roku Sąd Rejonowy w Zgorzelcu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSR Marek Tęcza Protokolant Aneta Adamowicz po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2013 roku w Zgorzelcu sprawy z wniosku M. M. przy udziale W. G. , J. G. , H. G. i R. K. o dział spadku postanawia 1. ustalić, że w skład spadku po L. G. wchodzi udział w 1/2 prawa własności nieruchomości lokalowej nr 6, położonej w Z. przy ul. (...) o powierzchni 38,95 m 2 , dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Zgorzelcu prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) , o wartości 94.000, zł (dziewięćdziesiąt cztery tysiące złotych), 2. dokonać działu spadku w ten sposób, że udział w 1/2 prawa własności nieruchomości opisanej w punkcie 1 o wartości 47.000, zł (czterdzieści siedem tysięcy złotych) przyznać na wyłączną własność uczestniczce W. G. , 3. zasądzić od uczestniczki W. G. tytułem spłaty udziałów wnioskodawczyni i uczestników postępowania w majątku spadkowym: a) na rzecz M. M. kwotę 8.812,50 zł (osiem tysięcy osiemset dwanaście złotych i pięćdziesiąt groszy), b) na rzecz J. G. kwotę 8.812,50 zł (osiem tysięcy osiemset dwanaście złotych i pięćdziesiąt groszy), c) na rzecz H. G. kwotę 8.812,50 zł (osiem tysięcy osiemset dwanaście złotych i pięćdziesiąt groszy), d) na rzecz R. K. kwotę 8.812,50 zł (osiem tysięcy osiemset dwanaście złotych i pięćdziesiąt groszy), płatne w terminie 6 (sześciu) miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki w płatności, 4. ustalić, że wnioskodawczyni i każdy z uczestników postępowania ponosi koszty tego postępowania stosownie do swojego udziału w sprawie. sygn. akt: I Ns 1/12 UZASADNIENIE Wnioskodawczyni M. M. wystąpiła z wnioskiem o dział spadku po L. G. . Wskazała, że w skład spadku wchodzi udział w 1/2 części prawa własności lokalu mieszkalnego położonego w Z. przy ul. (...) , dla którego Sąd Rejonowy w Zgorzelcu prowadzi księgę wieczystą na (...) o wartości 130.000, zł. Jako uczestników postępowania wskazała W. G. posiadającą udział w 20/32 prawa własności oraz J. G. , H. G. i R. K. posiadających tak jak wnioskodawczyni udziały we wskazanym lokalu w 3/23 i w związku z tym wniosła o przyznanie własności lokalu na wyłączną własność W. G. oraz zobowiązanie jej do spłaty udziałów wnioskodawczyni i pozostałych uczestników postępowania w kwocie po 12.187,50 zł. Ponadto wniosła o obciążenie uczestników postępowania kosztami procesu w równych częściach. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że postanowieniem w sprawie I Ns 430/00 z 10 sierpnia 2000 roku Sąd Rejonowy w Zgorzelcu stwierdził, że spadek po L. G. odziedziczyli W. G. w 1/4 części oraz M. M. , J. G. , H. G. i R. K. po 3/16 części. Jako jedyny składnik spadku wskazała udział w prawie własności lokalu mieszkalnego przy ul. (...) , którego wartość określiła w oparciu o informacje uzyskane od biur obrotu nieruchomości. Natomiast wniosek o przekazanie udziałów na rzecz W. G. uzasadniła tym, że tylko ona zamieszkuje w tym lokalu, a pozostali współwłaściciele nie korzystają w żaden sposób z mieszkania. Wysokość spłat uzasadniła wielkością udziałów w lokalu i jego wartością wskazaną na 130.000, zł. W toku rozprawy stwierdziła, że jest w stanie przyjąć wartość lokalu na 100.000, zł. W piśmie procesowym z 16 grudnia 2012 roku wniosła o zasądzenie od uczestniczki postępowania W. G. na jej rzecz kosztów postępowania w kwocie 2.500, zł lub rozdzielenie tych kosztów po równo na wszystkich uczestników wraz z wnioskodawczynią i orzeczenie zwrotu od nich na jej rzecz kwot po 500, zł. Uzasadniając wniosek dotyczący kosztów postępowania wskazała, że jako jedyna była aktywna w toku postępowania, podejmowała kroki w celu rozstrzygnięcia sprawy lub jej ugodowego zakończenia, a w zasadzie tylko postępowanie uczestniczki W. G. spowodowało podwyższenie kosztów postępowania, natomiast zwrot kosztów od pozostałych uczestników uzasadniła faktem, że posiadają oni udziały w spadku w takiej samej wysokości jak wnioskodawczyni. W odpowiedzi na wniosek W. G. wskazała, że wartość lokalu to 70.300, zł i podniosła, że gdy z mężem dokonywali zakupu mieszkania jego wartość została określona na kwotę 5.670,69 zł z czego wraz z mężem spłacili 70% jego wartości czyli 3.680,26 zł natomiast przy pomocy syna spłaciła pozostałą kwotę 1.650,82 zł. W chwili śmierci męża mieszkanie było w stanie do remontu, który wykonała sama uczestniczka postępowania. Stwierdziła, że w remont mieszkania zainwestowała 11.000, zł kupując komplet wypoczynkowy, kanapę, lodówkę, dokonała wymiany okien i drzwi wejściowych do lokalu, a ponadto położyła na balkonie kafelki i odświeżyła całe mieszkanie, na potwierdzenie czego załączyła liczne rachunki, faktury i umowy pożyczek na zakup wymienionych rzeczy oraz sfinansowanie remontów. Podniosła również, że nie zgadza się z obciążeniem jej kosztami postępowania, bowiem w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po L. G. ustaliła z wnioskodawczynią i pozostałymi uczestnikami postępowania, że nie będą oni żądali od niej spłaty udziałów w spadku, a dopiero po jej śmierci dokonają sprzedaży mieszkania i podzielą się uzyskanymi środkami. Stwierdziła, że nie ma żadnych oszczędności, żyje z emerytury, jest stara, schorowana i dużo pieniędzy wydaje na lekarstwa, dlatego nie stać jej na spłatę pasierbów i poniesienie kosztów procesu. W toku postępowania podkreślała, że określając wartość lokalu mieszkalnego należy przyjąć, że 1 m 2 wart jest 2.000, zł ponieważ mieszkanie to było ostatnio remontowane 36 lat temu, a podniesienie standardu nastąpiło tylko w wyniku przeprowadzonych przez nią remontów. Natomiast w piśmie procesowym z 20 stycznia 2013 roku ponownie podniosła, że po śmierci spadkodawcy ustalono, iż dział spadku zostanie dokonany po jej śmierci, a wystąpienie z wnioskiem nie było z nią ustalone oraz przytoczyła okoliczności dotyczące wykupu lokalu na raty od Kopalni (...) , stwierdziła że za życia męża spłacili około 71 % jego wartości, a pozostałą kwotę zapłaciła przy pomocy syna i dlatego przy określaniu kwoty do spłaty na rzecz wnioskodawczyni i pozostałych uczestników postępowania należy brać pod uwagę tylko 71 % jego wartości określonej przez biegłego. Uczestnicy postępowania J. G. , H. G. i R. K. poparli wniosek. Na rozprawie przyznali, że jedynym składnikiem masy spadkowej po L. G. jest udział w 1/2 części prawa własności lokalu mieszkalnego położonego w Z. przy ul. (...) , a jego wartość zgodnie przyjęli na kwotę 100.000, zł. Ponadto zgodnie oświadczyli, że wnoszą o przyznanie przysługujących im udziałów w prawie własności tego lokalu na rzecz uczestniczki postępowania W. G. i zasądzenie od niej na ich rzecz spłaty wartości tych udziałów. W toku postępowania sąd ustalił następujący stan faktyczny: L. G. zmarł 01 marca 1999 roku w Z. . Spadek po nim nabyli żona W. G. w 4/16 części oraz dzieci H. G. , J. G. , M. M. i R. K. po 3/16 części każde z nich. W skład spadku wchodzi udział w 1/2 części prawa własności nieruchomości lokalowej nr 6, położonej w Z. przy ul. (...) o powierzchni 38,95 m 2 , dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Zgorzelcu prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) o wartości 94.000, zł. Przed śmiercią L. G. udział ten stanowił majątek wspólny jego i W. G. . dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Zgorzelcu z dnia 10 sierpnia 2000 roku w sprawie I Ns 430/00 k. 14 w aktach sprawy I Ns 430/00, odpis z księgi wieczystej nr (...) k. 6-11, opinia biegłego z zakresu wyceny nieruchomości k. 65-94; W. G. ma 78 lat, jej źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.600, zł miesięcznie, sama prowadzi gospodarstwo domowe. Ze środków pochodzących z kredytów oraz przy pomocy syna zakupiła wyposażenie mieszkania przy ul. (...) w Z. oraz dokonała w nim wymiany stolarki okiennej. dowód: oświadczenie uczestniczki postępowania W. G. k. 117; Sąd zważył, co następuje: W przedmiotowej sprawie znajdują zastosowanie przepisy tytułu VIII księgi czwartej kc ( art. 1035 i nast. kc ). Natomiast w zakresie prawa procesowego stosuje się przepisy art. 680 – 689 kpc , w myśl których skład i wartość spadku ustala sąd, rozstrzygając także o istnieniu zapisów, których przedmiotem są rzeczy i prawa należące do spadku, jak również o wzajemnych rozliczeniach pomiędzy współspadkobiercami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych. Art. 1035 kc odsyła natomiast do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących współwłasności w częściach ułamkowych (czyli art. 617 i następnych kpc oraz art. 211 i następnych kc ). W przedmiotowej sprawie bezspornym było, że jedynym składnikiem spadku po L. G. jest udział w 1/2 części prawa własności nieruchomości lokalowej nr 6, położonej w Z. przy ul. (...) o powierzchni 38,95 m 2 , dla której to nieruchomości sąd Rejonowy w Zgorzelcu prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) . Jako że wartość nieruchomości pomiędzy wnioskodawczynią M. M. i uczestnikami postępowania J. G. , H. G. i R. K. a uczestniczką postępowania W. G. była sporna sąd ustalił ją w oparciu o opinię biegłego z zakresu wyceny nieruchomości na kwotę 94.000, zł. W ocenie sądu sporządzony przez biegłego sądowego operat szacunkowy dotyczący nieruchomości był rzetelny, wiarygodny i odzwierciedlający aktualną wartość nieruchomości, a przy tym uwzględniający jej stan na dzień otwarcia spadku. W szczególności biegły wziął pod uwagę dokonane przez uczestniczkę postępowania W. G. zmiany w stanie lokalu po otwarciu spadku, czyli wymianę stolarki okiennej i drzwiowej, o czym świadczy ocena stolarki okiennej zawarta w operacie szacunkowym, którą biegły opisał jako starą, zniszczoną i w złym stanie technicznym, a stan techniczny stolarki drzwiowej określił jako od pogorszonego do dobrego. Ponadto podkreślić należy, że mimo wyznaczenia terminu (k. 97) do zgłoszenia ewentualnych zastrzeżeń wnioskodawczyni i uczestnicy postępowania nie zgłaszali żadnych zarzutów co do prawidłowości sporządzenia operatu i zaakceptowali wartości wyliczone przez biegłego. Odnosząc się do zarzutów uczestniczki postępowania W. G. , zgłoszonych po wyznaczonym do tego terminie, czyli dopiero na rozprawie stwierdzić należało, iż nie mogły się one ostać. Po pierwsze biegły sporządzał opinię nie tylko na podstawie danych z księgi wieczystej i własnych obserwacji podczas oględzin, ale również po wysłuchaniu wnioskodawczyni i uczestników postępowania, o czym świadczy zawarte na stronie 8 operatu (k. 72 akt) zastrzeżenie, że istnieją rozbieżności, co do rodzaju podłogi w przedpokoju na dzień 01 marca 1999 roku, a ponadto po analizie załączonych przez W. G. do akt umów kredytów oraz potwierdzeń ich spłaty. Jak wskazano wyżej biegły w opisie lokalu uwzględnił dokonaną przez uczestniczkę postępowania po otwarciu spadku wymianę stolarki okiennej. Ponadto argumenty dotyczące wykupu własności mieszkania z bonifikatą, również nie mogły zmienić oceny aktualnej wartości przedmiotu spadku po L. G. . Wykupywane mieszkanie zakładowe było zbywane na specjalnych zasadach, co nie zmieniało jego wartości rynkowej. Z chwilą zawarcia umowy sprzedaży doszło do przeniesienia prawa własności, które było przysporzeniem dla majątku wspólnego W. i L. G. . Spłata ratalna należności za nieruchomość lokalową i wysokość tej spłaty przy uwzględnieniu zastosowanych przez pracodawcę bonifikat nie ma znaczenia dla przeniesienia prawa własności i jego wartości. Natomiast ewentualne dokonywanie spłat mieszkania po otwarciu spadku nie zostało wykazane, mimo ciążącego na uczestniczce W. G. obowiązku dowiedzenia tej okoliczności ( art. 6 kc ), bowiem załączone do akt wpłaty na mieszkanie dotyczą okresu od października 1996 roku do lutego 1999 roku, a więc przed otwarciem spadku. Wobec powyższego sąd przyjął wartość lokalu mieszkalnego położonego w Z. przy ul. (...) , w którym udziały stanowią jedyny składnik masy spadkowej, na kwotę 94.000, zł. Ponieważ w toku postępowania W. G. przez cały czas jako jedyna wnosiła o przyznanie na jej rzecz własności tego lokalu, a wnioskodawczyni M. M. i uczestnicy postępowania J. G. , H. G. i R. K. zgodnie oświadczyli, że zgadzają się na przekazanie na rzecz W. G. swoich udziałów i nie interesuje ich przejęcie własności mieszkania, sąd na zgodny wniosek współwłaścicieli przyznał własność ich udziałów na rzecz uczestniczki postępowania W. G. . Równocześnie mając na uwadze, że wnioskodawczyni M. M. i uczestnicy postępowania J. G. , H. G. i R. K. zażądali spłaty wartości swoich udziałów w spadku należało określić wysokość spłat i ich termin. Ponieważ udziały w prawie własności tego lokalu M. M. , J. G. , H. G. i R. K. wynoszą po 3/32, sąd przyznając prawo własności lokalu na wyłączną własność W. G. zasądził na rzecz wnioskodawczyni i pozostałych uczestników postępowania równowartość ich udziałów w kwocie po 8.812,50 zł (3/32 z 94.000, zł). Sąd stosownie do treści art. 212 § 3 kc i art. 688 kpc odroczył termin spłaty udziałów na 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia, uznając iż aktualna sytuacja finansowa uczestniczki nie pozwala jej na natychmiastową spłatę. W. G. utrzymuje się bowiem wyłącznie ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1.600, zł miesięcznie i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jednak zdaniem sądu w tak wskazanym terminie będzie w stanie zgromadzić środki na spłaty udziałów M. M. , J. G. , H. G. i R. K. . Należy podkreślić, że w toku postępowania mimo konsekwentnego podtrzymywania wniosku o przekazanie na jej rzecz udziałów wnioskodawczyni i pozostałych uczestników postępowania twierdziła równocześnie, że nie będzie w stanie dokonać ich spłaty. Biorąc jednak pod uwagę, że W. G. w ciągu ostatnich kilku lat otrzymała i spłaciła kilka pożyczek uzyskanych od banków, a więc instytucji które dokonują szczegółowej oceny zdolności kredytowej klienta, należało uznać, że będzie mogła uzyskać pożyczkę na spłaty. Ponadto może skorzystać również z pomocy swojego syna, który już wcześniej jej pomagał (jak wynika ze złożonych przez nią oświadczeń), a ponadto W. G. planuje w przyszłości przekazać właśnie na jego rzecz prawo własności nieruchomości lokalowej w Z. przy ul. (...) . Do tego zarówno wnioskodawczyni jak i uczestnicy J. G. , H. G. i R. K. w trakcie postępowania, wobec nakłaniania ich do ugody, stwierdzili że znają sytuację majątkową W. G. i nie zamierzają egzekwować należnych im udziałów w sposób uniemożliwiający jej spłatę. W ostateczności należało uznać, że gdyby nie udało się W. G. zgromadzić niezbędnych środków pieniężnych to termin 6 miesięcy jest realnym okresem, umożliwiającym sprzedaż nieruchomości i spłatę udziałów wnioskodawczyni i pozostałych uczestników postępowania. W ten sposób wnioskodawczyni oraz J. G. , H. G. i R. K. stosunkowo szybko uzyskają spłatę udziałów spadkowych, co umożliwi osiągnięcie celu postępowania działowego. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 520 § 1 kpc , uznając że zarówno wnioskodawczyni jak i każdy z uczestników postępowania winni ponieść koszty postępowania stosownie do swojego udziału w sprawie, podzielając przy tym w całości pogląd wyrażony w rozstrzygnięciu Sądu Najwyższego w sprawie III CZ 46/10 z dnia 19 listopada 2010 roku, zgodnie z którym, w sprawach tzw. działowych nie zachodzi przewidziana w art. 520 § 2 i 3 kpc sprzeczność interesów tych uczestników, którzy domagają się podziału, niezależnie od tego, jaki sposób podziału postulują i jakie wnioski składają w tym względzie. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie cytowanych przepisów, należało orzec jak w postanowieniu.