III SA/Łd 229/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi P.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi o nałożeniu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego pod przyłącze kanalizacyjne. Skarżący nabył nieruchomość, dla której poprzedni właściciel posiadał zezwolenie na umieszczenie przyłącza. Po wygaśnięciu tego zezwolenia, organ uznał, że skarżący, jako nowy właściciel nieruchomości, zajmuje pas drogowy bez zezwolenia. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na dwa główne powody. Po pierwsze, organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący jest właścicielem przyłącza kanalizacyjnego, które znajduje się w pasie drogowym. Zgodnie z art. 49 Kodeksu cywilnego, urządzenia takie nie zawsze stanowią część składową nieruchomości, a ich własność może należeć do przedsiębiorcy lub osoby, która poniosła koszty budowy. Umowa sprzedaży nieruchomości nie zawierała informacji o przyłączu. Po drugie, Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 42 i 44 KPA, dotyczące doręczeń. Pisma wszczynające postępowanie zostały wysłane na stary adres zamieszkania skarżącego, mimo że organ dysponował adresem nowej nieruchomości. Doręczenie przez awizo uznano za nieskuteczne, co pozbawiło skarżącego możliwości udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Sąd podkreślił, że organy powinny dołożyć należytej staranności w ustalaniu adresu strony i zapewnić jej prawo do obrony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie własności urządzeń w pasie drogowym, prawidłowość doręczeń w postępowaniu administracyjnym, obowiązki organów w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego.
Dotyczy sytuacji, gdy nabywca nieruchomości kwestionuje własność urządzeń znajdujących się w pasie drogowym, a organy nie wykazują należytej staranności w ustalaniu stanu faktycznego i doręczaniu pism.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nabywca nieruchomości, dla której poprzedni właściciel posiadał zezwolenie na umieszczenie urządzenia w pasie drogowym, staje się automatycznie właścicielem tego urządzenia i odpowiada za jego zajęcie po wygaśnięciu zezwolenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nabycie nieruchomości nie oznacza automatycznego nabycia własności urządzenia znajdującego się w pasie drogowym, które nie stanowi części składowej nieruchomości. Konieczne jest wykazanie tytułu prawnego do urządzenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nie wykazały, iż skarżący jest właścicielem przyłącza kanalizacyjnego, które znajduje się w pasie drogowym. Umowa sprzedaży nieruchomości nie obejmowała tego urządzenia, a przepisy Kodeksu cywilnego (art. 49) wskazują, że takie urządzenia mogą należeć do przedsiębiorcy lub osoby, która poniosła koszty budowy, a niekoniecznie do właściciela nieruchomości.
Czy doręczenie pisma wszczynającego postępowanie administracyjne na poprzedni adres zamieszkania strony, pod którym już nie mieszka, jest skuteczne, jeśli organ dysponuje nowym adresem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, doręczenie na adres, pod którym strona nie zamieszkuje, mimo posiadania przez organ informacji o nowym adresie, jest nieskuteczne i narusza prawo strony do udziału w postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania na stary adres zamieszkania skarżącego, mimo że organ znał nowy adres nieruchomości, był nieskuteczny. Uznanie doręczenia za skuteczne na podstawie awiza, gdy strona nie mieszka pod wskazanym adresem, narusza przepisy KPA (art. 42, 44) i prawo strony do obrony (art. 10 KPA).
Czy organ administracji ma obowiązek wyjaśnienia kwestii własności urządzenia znajdującego się w pasie drogowym przed nałożeniem kary pieniężnej na właściciela nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ ma obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym ustalenia właściciela urządzenia, które zajmuje pas drogowy, aby prawidłowo zastosować przepisy prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego może być wymierzona tylko podmiotowi, który faktycznie zajmuje pas drogowy, czyli właścicielowi urządzenia. Organ nie wykazał, że skarżący jest takim właścicielem, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 KPA).
Przepisy (19)
Główne
u.d.p. art. 40 § ust. 1
Ustawa o drogach publicznych
Zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej.
u.d.p. art. 40 § ust. 12
Ustawa o drogach publicznych
Za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi wymierza się, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty, jeśli uchylił decyzję.
Pomocnicze
u.d.p. art. 39 § ust. 3
Ustawa o drogach publicznych
Lokalizowanie w pasie drogowym urządzeń obcych oraz reklam może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi.
u.d.p. art. 40 § ust. 2
Ustawa o drogach publicznych
Zezwolenie dotyczy m.in. umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy fakt został udowodniony.
k.p.a. art. 42
Kodeks postępowania administracyjnego
Pisma doręcza się osobom fizycznym w mieszkaniu lub miejscu pracy.
k.p.a. art. 44
Kodeks postępowania administracyjnego
Doręczenie przez awizo jest skuteczne w określonych przypadkach.
k.p.a. art. 10
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.
k.c. art. 49 § § 1
Kodeks cywilny
Urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa.
k.c. art. 49 § § 2
Kodeks cywilny
Osoba, która poniosła koszty budowy urządzeń, o których mowa w § 1, jest ich właścicielem, może żądać, aby przedsiębiorca, który przyłączył urządzenia do swojej sieci, nabył ich własność za odpowiednim wynagrodzeniem.
k.p.a. art. 162 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji stwierdza wygaśnięcie decyzji, gdy stała się ona bezprzedmiotowa.
k.p.a. art. 189f § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ może odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.
k.p.a. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Strony mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu.
k.p.a. art. 41 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
W razie zaniedbania obowiązku zawiadomienia o zmianie adresu, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie wykazały własności przyłącza kanalizacyjnego przez skarżącego. • Doręczenia pism były nieskuteczne, ponieważ kierowano je na stary adres zamieszkania skarżącego. • Skarżący nie został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania, co naruszyło jego prawo do obrony.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów o skutecznym doręczeniu na podstawie awizo. • Stanowisko organów, że nabycie nieruchomości automatycznie przenosi obowiązki związane z zajęciem pasa drogowego. • Argument organu, że nieznajomość prawa szkodzi i nie może być usprawiedliwieniem.
Godne uwagi sformułowania
Organy nie wykazały, że to skarżący jest właścicielem przyłącza zlokalizowanego w pasie ulicy [...]. • Doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania przez awizo było nieskuteczne, gdyż zostało dokonane na adres, pod którym skarżący już nie zamieszkiwał. • Obowiązkiem organu jest wyczerpanie wszystkich możliwości doręczenia stronie pisma, gdy jest to pierwsze pismo w sprawie i gdy strona nie została jeszcze pouczona o obowiązku informowania organu o każdej zmianie adresu i skutkach zaniedbania tego obowiązku.
Skład orzekający
Teresa Rutkowska
przewodniczący sprawozdawca
Monika Krzyżaniak
członek
Małgorzata Kowalska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie własności urządzeń w pasie drogowym, prawidłowość doręczeń w postępowaniu administracyjnym, obowiązki organów w zakresie wyjaśniania stanu faktycznego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy nabywca nieruchomości kwestionuje własność urządzeń znajdujących się w pasie drogowym, a organy nie wykazują należytej staranności w ustalaniu stanu faktycznego i doręczaniu pism.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zajęcia pasa drogowego i kar z tym związanych, a także kluczowych kwestii proceduralnych dotyczących doręczeń, które mają znaczenie dla każdego uczestnika postępowań administracyjnych.
“Czy kupując dom, automatycznie dziedziczysz kary za przyłącza? Sąd wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.