I NO 69/22

Sąd Najwyższy2022-09-21
SNinnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
wyłączenie sędziegobezstronnośćskarga na czynności komornikaSąd NajwyższySąd Apelacyjnyprawo do sąduprzewlekłość postępowania

Sąd Najwyższy wyłączył jednego sędziego od rozpoznania sprawy, a oddalił wnioski pozostałych sędziów o wyłączenie od rozpoznania sprawy dotyczącej skargi dłużnika na czynności komornika.

Sędziowie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie złożyli wnioski o wyłączenie od rozpoznania sprawy dotyczącej skargi dłużnika P. D. na czynności komornika. Głównymi powodami były wytoczone przez dłużnika powództwa przeciwko sędziom oraz stosunki służbowe łączące sędziów. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 49 k.p.c., wyłączył jednego sędziego z uwagi na wytoczone przeciwko niemu powództwo o ochronę dóbr osobistych, natomiast oddalił pozostałe wnioski, uznając, że same stosunki koleżeńskie między sędziami nie stanowią wystarczającej podstawy do wyłączenia.

Sprawa dotyczyła wniosków sędziów Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie o wyłączenie od rozpoznania sprawy prowadzonej pod sygnaturą I ACo 43/22, która dotyczyła skargi dłużnika P. D. na czynności komornika. Sędziowie wskazywali jako podstawę wyłączenia fakt wytoczenia przez dłużnika powództw przeciwko nim oraz istniejące między nimi stosunki służbowe (koleżeńskie). Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, postanowił wyłączyć od rozpoznania sprawy sędziego SSA K. R., który dodatkowo wytoczył przeciwko niemu powództwo o ochronę dóbr osobistych. Pozostałe wnioski o wyłączenie zostały oddalone. Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, sędzia pozostający w sporze sądowym z stroną powinien złożyć wniosek o wyłączenie, co uzasadniało uwzględnienie wniosku SSA K. R. W odniesieniu do pozostałych wniosków, Sąd Najwyższy stwierdził, że sama okoliczność istnienia stosunków służbowych (koleżeńskich) między sędziami nie stanowi wystarczającej podstawy do ich wyłączenia, gdyż mogłoby to prowadzić do strukturalnej przewlekłości postępowań i naruszenia prawa do sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli strona pozostaje w sporze sądowym z sędzią. Nie, jeśli chodzi jedynie o stosunki koleżeńskie między sędziami.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że fakt wytoczenia przez dłużnika powództwa przeciwko sędziemu uzasadnia jego wyłączenie od rozpoznania sprawy. Natomiast same stosunki koleżeńskie między sędziami nie są wystarczającą podstawą do wyłączenia, gdyż mogłoby to prowadzić do przewlekłości postępowań.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

postanowienie

Strona wygrywająca

Sąd Najwyższy (w części oddalającej wnioski)

Strony

NazwaTypRola
P. D.osoba_fizycznadłużnik
SSA K. R.osoba_fizycznasędzia
SSA J. D.osoba_fizycznasędzia
SSA G. D.osoba_fizycznasędzia
SSA Z. D.osoba_fizycznasędzia
SSA B. F.osoba_fizycznasędzia
SSA A. H.osoba_fizycznasędzia
SSA K. K.osoba_fizycznasędzia
SSA M. K.osoba_fizycznasędzia
SSA D. M.osoba_fizycznasędzia
SSA I. M.osoba_fizycznasędzia
SSA J. P.osoba_fizycznasędzia
SSA M. M.osoba_fizycznasędzia
SSA E. P.osoba_fizycznasędzia
SSA A. S.osoba_fizycznasędzia
SSA G. Z.osoba_fizycznasędzia
SSA B. Z.osoba_fizycznasędzia
SSR R. P.osoba_fizycznasędzia

Przepisy (2)

Główne

k.p.c. art. 49

Kodeks postępowania cywilnego

Sędzia podlega wyłączeniu na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

Pomocnicze

k.p.c. art. 48

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wytoczenie przez dłużnika powództwa o ochronę dóbr osobistych przeciwko sędziemu. Istnienie sporu sądowego między stroną a sędzią.

Odrzucone argumenty

Stosunki służbowe (koleżeńskie) łączące sędziów z innymi sędziami. Fakt, że sędziowie orzekali w innej sprawie dotyczącej tej samej strony.

Godne uwagi sformułowania

sędzia rozpoznający sprawę z udziałem strony, z którą pozostaje w sporze sądowym w innej sprawie, powinien złożyć wniosek o wyłączenie sama okoliczność, iż sędziów łączą stosunki służbowe (koleżeńskie) z innymi sędziami, nie uzasadnia co do zasady ich wyłączenia Odmienne zapatrywanie skutkować może strukturalną przewlekłością postępowań sądowych i naruszeniem prawa do sądu.

Skład orzekający

Leszek Bosek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziego, zwłaszcza w kontekście sporów sądowych między stroną a sędziami oraz relacji między sędziami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosków o wyłączenie w postępowaniu wpadkowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje mechanizmy wyłączania sędziów i podkreśla znaczenie bezstronności, co jest istotne dla zaufania do wymiaru sprawiedliwości. Pokazuje też, jak strony próbują wpływać na postępowanie.

Czy sędziowie mogą być wyłączeni z powodu koleżeństwa? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I NO 69/22
POSTANOWIENIE
Dnia 21 września 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Leszek Bosek
w sprawie ze skargi dłużnika P. D.
na czynności komornika sądowego,
na skutek wniosków sędziów Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie o wyłączenie od rozpoznania sprawy I ACo 43/22,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 21 września 2022 r.
1. wyłącza od rozpoznania sprawy prowadzonej pod sygnaturą I ACo 43/22 w Sądzie Apelacyjnym w Rzeszowie SSA K. R.;
2. oddala wnioski o wyłączenie od rozpoznania sprawy prowadzonej pod sygnaturą I ACo 43/22 w Sądzie Apelacyjnym w Rzeszowie: SSA J. D., SSA G.
D., SSA Z. D., SSA B. F., SSA A.
H., SSA K. K., SSA M. K., SSA D. M., SSA I. M., SSA J. P., SSA M. M., SSA E. P., SSA E. P., SSA A. S., SSA G. Z., SSA B. Z., SSR R. P. delegowanego do Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie.
UZASADNIENIE
Sędziowie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie:
SSA J.  D., SSA G.
D., SSA Z.D., SSA B. F., SSA A.
H., SSA K. K., SSA M. K., SSA D. M., SSA I. M., SSA J. P., SSA M. M., SSA E. P., SSA E. P., SSA K. R., SSA  A. S., SSA G. Z., SSA B. Z. oraz SSR R. P., delegowany do Sądu Apelacyjnego w
Rzeszowie,
złożyli oświadczenia o podstawie ich ewentualnego wyłączenia od rozpoznania sprawy o sygn. I ACo 43/22.
Jak wynika z treści złożonych oświadczeń, najczęściej wskazywaną podstawą wyłączenia ma być, po pierwsze, że P. D. wytoczył przeciwko sędziom orzekającym w apelacji rzeszowskiej powództwa związane z czynnościami służbowymi sędziów. Po drugie, powoływano się na stosunki służbowe (koleżeńskie) łączące sędziów z sędziami pozwanymi przez P. D..
SSA K. R. wyjaśnił dodatkowo, że skarżący P. D. wytoczył przeciwko niemu powództwo o ochronę dóbr osobistych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 49 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że sędzia rozpoznający sprawę z udziałem strony, z którą pozostaje w sporze sądowym w  innej sprawie, powinien złożyć wniosek o wyłączenie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 19 kwietnia 2012 r., IV CSK 441/11). Zatem okoliczności przedstawione we wniosku Sędziego Sądu Apelacyjnego K. R. wymagały uwzględnienia.
Natomiast pozostałe wnioski nie mogły zostać uwzględnione.
Po pierwsze, treść złożonych oświadczeń nie ujawnia okoliczności, które wskazywałyby na jakiekolwiek związki sędziów Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z
P. D., które w obiektywnym ujęciu wzbudzałyby uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności.
Po drugie, sama okoliczność, iż sędziów łączą stosunki służbowe (koleżeńskie) z innymi sędziami, nie uzasadnia co do zasady ich wyłączenia od rozpoznania wniosków innych sędziów (sędziów Sądu Okręgowego w Rzeszowie), w postępowaniu wpadkowym ze skargi P. D. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Odmienne zapatrywanie skutkować może strukturalną przewlekłością postępowań sądowych i naruszeniem prawa do sądu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[as]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI