I NO 62/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący S.G. złożył skargę na uchwałę Sejmu z dnia 11 grudnia 2023 r. w sprawie wyboru Prezesa Rady Ministrów oraz na uchwałę Sejmu z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie zmiany Regulaminu Sejmu. Dodatkowo zaskarżył postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 grudnia 2023 r. o powołaniu Prezesa Rady Ministrów i członków Rady Ministrów. Skarżący zarzucił naruszenie konstytucyjnych zasad dyskryminacji oraz ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wskazując na zmianę trybu głosowania w Sejmie. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, odrzucił zarówno skargę, jak i wniosek o udzielenie zabezpieczenia. Sąd uznał, że akty te mają charakter ustrojowy, kreują stosunki prawa ustrojowego i ich podstawę, treść oraz skutki określają bezpośrednio przepisy Konstytucji RP, w szczególności art. 154 ust. 3 i art. 112. Sąd podkreślił, że autonomia regulaminowa Sejmu ma rangę konstytucyjną i wyłączność Sejmu w normowaniu wewnętrznego trybu wyboru Rady Ministrów. W związku z tym, akty te nie podlegają wzruszeniu w żadnym trybie, a nawet Prezydent RP nie ma kompetencji do odmowy ich wykonania. Sąd stwierdził również, że sprawa nie mieści się w definicji sprawy cywilnej w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, a brak jest przepisu konstytucyjnego upoważniającego Sąd Najwyższy do kontroli takich aktów ustrojowych. W konsekwencji, wniosek o zabezpieczenie również został odrzucony, gdyż postępowanie zabezpieczające jest dopuszczalne głównie w sprawach cywilnych i wymaga wyraźnego upoważnienia ustawowego w sprawach publicznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie zasady o braku kognicji sądów administracyjnych i powszechnych w zakresie kontroli aktów ustrojowych Sejmu i Prezydenta RP, w szczególności dotyczących powoływania Rady Ministrów.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustrojowej i kompetencji Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Interpretacja art. 45 Konstytucji RP w kontekście spraw ustrojowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uchwały Sejmu dotyczące wyboru Prezesa Rady Ministrów i zmiany Regulaminu Sejmu, a także postanowienia Prezydenta o powołaniu Rady Ministrów, podlegają kontroli Sądu Najwyższego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwały te mają charakter ustrojowy, wynikają bezpośrednio z Konstytucji RP i nie podlegają kontroli sądowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że akty te kreują stosunki prawa ustrojowego, a ich podstawę, treść i skutki określają bezpośrednio przepisy Konstytucji RP. Konstytucja RP wyłącza te kwestie spod kognicji sądów, gwarantując autonomię regulaminową Sejmu.
Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do sprawowania kontroli nad aktami ustrojowymi Sejmu i Prezydenta RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Konstytucja RP nie ustanawia żadnego wyjątku od reguł określonych w art. 154 ust. 3 i 112 Konstytucji RP, co wyklucza taką kontrolę.
Uzasadnienie
Brak jest jakiegokolwiek przepisu konstytucyjnego upoważniającego Sąd Najwyższy do sprawowania kontroli i wzruszania aktów ustrojowych (kreacyjnych) Sejmu RP i Prezydenta RP.
Czy wniosek o udzielenie zabezpieczenia może być uwzględniony w sprawie dotyczącej aktów ustrojowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zabezpieczenia można udzielić w sprawach cywilnych, a w innych sprawach tylko na podstawie i w granicach wyznaczonych przez przepis prawa publicznego, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie.
Uzasadnienie
Postępowanie zabezpieczające nie służy wstrzymywaniu postępowań ustrojowych i pozostaje w ścisłym związku z dochodzeniem roszczenia w postępowaniu cywilnym. Brak jest wyraźnego upoważnienia ustawowego do stosowania przepisów o postępowaniu zabezpieczającym w sprawach ustrojowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. G. | osoba_fizyczna | skarżący |
Przepisy (15)
Główne
Konstytucja RP art. 154 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje tryb wyboru Prezesa Rady Ministrów i członków Rady Ministrów przez Sejm RP oraz obowiązek ich powołania przez Prezydenta RP. Wskazuje na wyłączność kompetencji Sejmu w tym zakresie.
Konstytucja RP art. 112
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje autonomię regulaminową Sejmu RP, która obejmuje również normowanie wewnętrznego trybu wyboru Prezesa Rady Ministrów i Rady Ministrów.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Definiuje pojęcie 'sprawy' w kontekście prawa do sądu, które należy odczytywać szeroko, jednak nie obejmuje ono spraw ustrojowych o charakterze kreacyjnym.
Ustawa z dnia 17 marca 1921 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 45
Ustawy Konstytucyjnej z dnia 23 kwietnia 1935 r. art. 25
Ustawy Konstytucyjnej z dnia 23 kwietnia 1935 r. art. 28
Ustawy Konstytucyjnej z dnia 23 kwietnia 1935 r. art. 30
Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym art. 57
Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym art. 58
Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym art. 59
Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym art. 62
Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym art. 64
Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym art. 68
Kodeks wyborczy art. 1
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy
Określa zakres spraw, do których stosuje się przepisy Kodeksu wyborczego, wykluczając tym samym skargę skarżącego jako niebędącą skargą wyborczą w rozumieniu tej ustawy.
k.p.c. art. 730
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania zabezpieczającego, które nie ma zastosowania w sprawach ustrojowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Akty ustrojowe Sejmu i Prezydenta RP, wynikające bezpośrednio z Konstytucji, nie podlegają kontroli sądowej. • Autonomia regulaminowa Sejmu RP jest gwarantowana konstytucyjnie i obejmuje tryb wyboru Rady Ministrów. • Sprawa nie stanowi 'sprawy' w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, co wyklucza drogę sądową. • Brak jest przepisu konstytucyjnego upoważniającego Sąd Najwyższy do kontroli aktów ustrojowych. • Postępowanie zabezpieczające nie ma zastosowania w sprawach ustrojowych bez wyraźnego upoważnienia ustawowego.
Odrzucone argumenty
Zaskarżone uchwały Sejmu naruszyły konstytucyjne zasady dyskryminacji i ochrony zaufania obywatela do państwa. • Zmiana Regulaminu Sejmu miała na celu umożliwienie kontroli głosowania przez większość sejmową. • Usunięcie dwuetapowego trybu powołania Premiera narusza zasady proceduralne. • Zaprzysiężenie Premiera i członków rządu jest naruszeniem zasad proceduralnych i konstytucyjnych.
Godne uwagi sformułowania
„zaskarżone uchwały złamały konstytucyjną zasadę dyskryminacji oraz zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa” • „tak zmieniono Regulamin Sejmu, aby głosowanie imienne (tajne) zamienić na głosowanie jawne, typowe, będące pod pełną kontrolą sejmowej większości” • „zaprzysiężenie D. T. na stanowisko Premiera i członków jego rządu jest (…) naruszeniem zasad proceduralnych i kontynuowaniem, poprzednio złamanej konstytucyjnej zasady dyskryminacji oraz zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa” • Akty te są rozstrzygnięciami kreacyjnymi o charakterze konkretnym i indywidualnym. • Uchwały te nie podlegają wzruszeniu w żadnym trybie, skoro nawet Prezydent RP nie ma kompetencji do odmowy ich wykonania. • Konstytucja RP nie dopuszcza żadnych wyjątków od zasady wyłączności kompetencyjnej Sejmu RP do normowania wewnętrznego trybu wyboru Prezesa Rady Ministrów oraz Rady Ministrów. • Brak jednocześnie jakiegokolwiek przepisu konstytucyjnego upoważniającego Sąd Najwyższy do sprawowania kontroli i wzruszania aktów ustrojowych (kreacyjnych) Sejmu RP i Prezydenta RP. • Postępowanie zabezpieczające nie służy wstrzymywaniu postępowań ustrojowych.
Skład orzekający
Leszek Bosek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady o braku kognicji sądów administracyjnych i powszechnych w zakresie kontroli aktów ustrojowych Sejmu i Prezydenta RP, w szczególności dotyczących powoływania Rady Ministrów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustrojowej i kompetencji Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Interpretacja art. 45 Konstytucji RP w kontekście spraw ustrojowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z podziałem władzy, kompetencjami Sejmu i Prezydenta oraz zakresem kontroli sądowej nad aktami o charakterze politycznym i ustrojowym. Jest to temat o dużym znaczeniu dla zrozumienia polskiego systemu konstytucyjnego.
“Sąd Najwyższy: Uchwały Sejmu ws. rządu poza kontrolą sądów. Kluczowe rozstrzygnięcie o podziale władzy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.