I NO 62/21

Sąd Najwyższy2021-11-24
SNPracyurlopy pracowniczeWysokanajwyższy
sędziaurlop zdrowotnyCOVID-19powikłania pocovidoweprawo o ustroju sądów powszechnychMinister SprawiedliwościSąd Najwyższyprawo pracy

Sąd Najwyższy uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości odmawiającą sędzi urlopu dla poratowania zdrowia po COVID-19, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Sędzia Sądu Okręgowego wnioskowała o płatny urlop dla poratowania zdrowia po ciężkim przebiegu COVID-19 i powikłaniach neurologicznych. Minister Sprawiedliwości odmówił, uznając dokumentację medyczną za niewystarczającą, zwłaszcza brak precyzyjnego harmonogramu leczenia. Sąd Najwyższy uchylił tę decyzję, wskazując, że interpretacja przepisów przez Ministra była zbyt restrykcyjna i nie uwzględniała specyfiki leczenia powikłań pocovidowych, a także błędnie utożsamiała urlop dla poratowania zdrowia z wynagrodzeniem chorobowym.

Sędzia M.S. z Sądu Okręgowego w W. złożyła wniosek o udzielenie płatnego urlopu dla poratowania zdrowia na okres od 16 września 2021 r. do 15 marca 2022 r., powołując się na ciężki przebieg COVID-19 i związane z nim powikłania, takie jak problemy z koncentracją i pamięcią. Minister Sprawiedliwości odmówił udzielenia urlopu, argumentując, że przedstawiona dokumentacja medyczna nie zawierała wystarczających informacji o zaleconym leczeniu, jego harmonogramie oraz rokowań na powrót do zdrowia. Minister wezwał do uzupełnienia wniosku o szczegółowe zaświadczenie lekarskie. Sędzia odwołała się od tej decyzji do Sądu Najwyższego, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących urlopu dla poratowania zdrowia, w szczególności zbyt wąskie rozumienie pojęcia „zalecone leczenie” i nieprawidłowe utożsamianie tego urlopu z urlopem wypoczynkowym. Sąd Najwyższy uznał odwołanie za zasadne. Wskazał, że urlop dla poratowania zdrowia ma na celu umożliwienie przeprowadzenia leczenia, które może kolidować z obowiązkami służbowymi, nawet jeśli nie prowadzi do całkowitego wyleczenia. Sąd podkreślił, że specyfika leczenia powikłań pocovidowych, będących nowym zespołem chorobowym, utrudnia ustalenie sztywnych harmonogramów. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że Minister Sprawiedliwości nie posiada kompetencji do oceny rekomendowanego sposobu leczenia ani do kwestionowania decyzji specjalistów medycznych. Ponadto, Sąd zaznaczył, że urlop dla poratowania zdrowia jest odrębnym uprawnieniem od wynagrodzenia chorobowego i nie można odmówić go z powodu dostępności urlopu wypoczynkowego, zwłaszcza gdy niezdolność do pracy uniemożliwia jego wykorzystanie. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność uwzględnienia przesłanki celowościowej „przeprowadzenia zaleconego leczenia”.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Minister Sprawiedliwości dokonał błędnej, zbyt restrykcyjnej wykładni przepisów, nie uwzględniając specyfiki leczenia powikłań pocovidowych i możliwości kolidowania leczenia z obowiązkami służbowymi.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że urlop dla poratowania zdrowia ma na celu umożliwienie przeprowadzenia leczenia, które może kolidować z obowiązkami służbowymi, nawet jeśli nie jest ono w pełni sprecyzowane co do harmonogramu, zwłaszcza w przypadku nowych chorób jak COVID-19. Minister nie może kwestionować zaleceń lekarskich ani utożsamiać tego urlopu z urlopem wypoczynkowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia

Strona wygrywająca

M.S.

Strony

NazwaTypRola
M.S.osoba_fizycznaOdwołująca się
Minister Sprawiedliwościorgan_państwowyOrgan

Przepisy (9)

Główne

p.u.s.p. art. 93 § § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Sędziemu można udzielić płatnego urlopu dla poratowania zdrowia w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia, jeżeli leczenie to wymaga powstrzymania się od pełnienia służby.

p.u.s.p. art. 93 § § 3

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Urlopu dla poratowania zdrowia udziela Minister Sprawiedliwości.

p.u.s.p. art. 93 § § 4

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

W przypadku odmowy udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia sędziemu przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego.

Pomocnicze

p.u.s.p. art. 93 § § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Urlop dla poratowania zdrowia nie może przekraczać sześciu miesięcy.

k.p.c. art. 398 § 3 § 1 in fine

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 3 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 15 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.

Kodeks pracy

Niedopuszczalne jest wyrażenie zgody przez pracodawcę na urlop wypoczynkowy w okresie niezdolności do pracy.

Konstytucja RP art. 66

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Minister Sprawiedliwości dokonał błędnej wykładni art. 93 § 1 p.u.s.p., zbyt wąsko interpretując pojęcie „zalecone leczenie” i wymagając szczegółowego harmonogramu, co jest nieadekwatne do specyfiki leczenia powikłań pocovidowych. Urlop dla poratowania zdrowia jest odrębnym uprawnieniem od urlopu wypoczynkowego i wynagrodzenia chorobowego; nie można odmawiać go z powodu dostępności urlopu wypoczynkowego, zwłaszcza gdy niezdolność do pracy uniemożliwia jego wykorzystanie. Minister Sprawiedliwości nie posiada kompetencji do oceny zasadności rekomendowanego sposobu leczenia ani do kwestionowania dokumentacji medycznej przedłożonej przez specjalistów.

Godne uwagi sformułowania

Leczenie ma na celu poprawę zdrowia chorego, nie musi to jednak oznaczać, że doprowadzi do pełnego wyleczenia. Urlop dla poratowania zdrowia nie jest tożsamy z okresem niezdolności do wykonywania obowiązków sędziego. Niedopuszczalne jest wyrażenie zgody przez pracodawcę na urlop wypoczynkowy w okresie niezdolności do pracy.

Skład orzekający

Mirosław Sadowski

przewodniczący, sprawozdawca

Adam Redzik

członek

Aleksander Stępkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących urlopu dla poratowania zdrowia sędziów, zwłaszcza w kontekście chorób o niejednorodnym przebiegu i powikłań (np. po COVID-19), a także relacji między urlopem zdrowotnym a urlopem wypoczynkowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy zawodowej sędziów, ale zawiera ogólne zasady dotyczące interpretacji przepisów o urlopach zdrowotnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego uprawnienia sędziów, jakim jest urlop dla poratowania zdrowia, w kontekście współczesnych wyzwań zdrowotnych (COVID-19) i pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy w sytuacjach wymagających elastyczności.

Sędzia po COVID-19 walczy o urlop zdrowotny – Sąd Najwyższy wyjaśnia, co oznacza „zalecone leczenie”.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt I NO 62/21
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 listopada 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Mirosław Sadowski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Adam Redzik
‎
SSN Aleksander Stępkowski
w sprawie z odwołania M.S.
‎
od decyzji Ministra Sprawiedliwości DKO-IV. (…) z dnia 21 września 2021r.
w przedmiocie odmowy udzielenia płatnego urlopu dla poratowania zdrowia,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 24 listopada 2021 r.,
uchyla zaskarżoną uchwałę i przekazuje sprawę Ministrowi Sprawiedliwości do ponownego rozpatrzenia.
UZASADNIENIE
Decyzją z 21 września 2021 r., znak: DKO-IV.
(…)
Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 93 § 1, 3 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. 2020, poz. 2072; dalej: p.u.s.p.) odmówił sędzi Sądu Okręgowego w W. M.S. (dalej: Odwołująca się) udzielenia płatnego urlopu dla poratowania zdrowia.
Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z  22  sierpnia 2021 r. Odwołująca się wystąpiła o udzielenie płatnego urlopu dla
poratowania zdrowia na okres od 16 września 2021 r. do 15 marca 2022 r. Jako  podstawę wniosku Odwołująca się wskazała, że 20 kwietnia 2021 r. stwierdzono u niej zachorowanie na Covid
-
19. Przebieg choroby był bardzo ciężki i wymagał 21-dniowej hospitalizacji, uniemożliwiającej jej powrót do obowiązków zawodowych. W okresie od 18 lipca 2021 r. do 8 sierpnia 2021 r. Odwołująca się korzystała z rehabilitacji pocovidowej NFZ. Obecnie, obok ogólnej męczliwości i
reakcji depresyjnych, nadal ma duże problemy z koncentracją i tzw. pamięcią świeżą, od września rozpoczyna terapię neurologiczną. Odwołująca się do wniosku załączyła: kopię karty informacyjnej Powiatowego Szpitala w A.; kopię wyniku badania z
12
lipca
2021 r., kopię karty informacyjnej z    [...] Szpitala Uzdrowiskowo
-
Rehabilitacyjnego SP ZOZ w   C.; kopię zaświadczenia lekarskiego z 16 sierpnia 2021 r. wystawionego przez lekarza chorób wewnętrznych - specjalistę medycyny pracy.
Minister Sprawiedliwości wezwał Odwołującą się do uzupełnienia powyższego wniosku poprzez złożenie zaświadczenia lekarskiego wskazującego:
- czy obecnie występuje choroba, która czasowo uniemożliwia wykonywanie obowiązków zawodowych, a jeśli tak to jaka,
- czy leczenie tej choroby wymaga czasowego powstrzymania się od pełnienia służby na stanowisku sędziego,
- jakie leczenie jest planowane i jakie okoliczności wskazują, że doprowadzi ono do uzyskania poprawy stanu zdrowia, pozwalającego na powrót do wykonywania obowiązków sędziego,
- czy i z jakich powodów zalecone leczenie wymaga udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia na wskazany okres.
W odpowiedzi na powyższe Odwołująca się przedstawiła zaświadczenie lekarskie z 30 sierpnia 2021 r. wystawione przez lekarza chorób wewnętrznych - specjalistę medycyny pracy (k.).
W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości podkreślił, że od 20 kwietnia 2021 r. do 13 października 2021 r. Odwołująca się przebywa na zwolnieniu lekarskim. Do wykorzystania ma 36 dni urlopu wypoczynkowego. Nadto Minister Sprawiedliwości wskazał, że z przedłożonej wraz z wnioskiem karty informacyjnej Powiatowego Szpitala w A. wynika, że
w
okresie od 26 kwietnia 2021 r. do 15 maja 2021 r. Odwołująca się była leczona we wskazanej placówce z rozpoznaniem zapalenia płuc z jednoczesnym zidentyfikowaniem wirusa Covid
-
19. W trakcie leczenia dolegliwości stopniowo zmniejszały się, co skutkowało wypisaniem jej w stanie ogólnym dobrym. Zgodnie z treścią karty informacyjnej z [...] Szpitala Uzdrowiskowo
-
Rehabilitacyjnego SP ZOZ w C. Odwołująca się przeszła rehabilitację po przebytej infekcji Covid
-
19, zaś w wyniku zastosowanych zabiegów uzyskano poprawę. Oceniając wpływ przebycia Covid-19 na jej życie, Odwołująca się wskazała, że może wykonywać wszystkie swoje zwykłe obowiązki, lecz nadal występują u niej objawy takie jak duszności, zmęczenie, osłabienie mięśni, dolegliwości bólowe, zaburzenia pamięci, stany depresyjne czy niepokój. Z zaświadczenia lekarskiego z 16 sierpnia 2021 r. wystawionego przez lekarza chorób wewnętrznych - specjalistę medycyny pracy wynika, że Odwołująca się przeszła leczenie szpitalne w związku z Covid
-
19. Wymaga dalszego leczenia, konsultacji specjalistycznych i rehabilitacji. Jest niezdolna do pracy w zawodzie, lecz rokuje na powrót do wykonywania obowiązków w ciągu 6 miesięcy.
Z treści zaświadczenia przedłożonego wraz z pismem uzupełniającym wynika, że u Odwołującej się występują powikłania neurologiczne w postaci zaburzeń koncentracji, uwagi i pamięci. Wymaga leczenia neurologicznego i powstrzymania się od pełnienia służby na stanowisku sędziego. Zaplanowane konsultacje: neurologiczna i pulmonologiczna oraz dalsze leczenie i rehabilitacja powinny doprowadzić do poprawy stanu zdrowia i powrotu do wykonywania zawodu. Jak zaznaczono istniejące zaburzenia w sposób istotny wpływają na procesy myślowe i koncentrację, uniemożliwiając prawidłowe wykonywanie obowiązków.
Minister Sprawiedliwości podkreślił, że urlop dla poratowania zdrowia stanowi szczególne uprawnienie, z którego sędzia może skorzystać, gdy w sposób niebudzący wątpliwości zostanie ustalone, że zachodzą okoliczności uzasadniające jego udzielenie, a zalecone leczenie nie może być przeprowadzone inaczej niż przy wykorzystaniu tego urlopu albo w innych warunkach byłoby to co najmniej utrudnione. Charakter tego urlopu, który immanentnie wiąże się z oceną stanu zdrowia sędziego i
rekomendowanym sposobem leczenia, rozważając potrzebę jego udzielenia, Minister Sprawiedliwości musi opierać się na dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia sędziego. Dokumentacja ta powinna odnosić się zarówno do choroby stanowiącej przyczynę złożenia przez sędziego wniosku o udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia, jak i do widoków na zakończane powodzeniem leczenie w okresie, na który został zawnioskowany przedmiotowy urlop (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 1 września 2021 r., I NO 42/21).
W ocenie Ministra Sprawiedliwości, przedstawiona przez Odwołującą się dokumentacja nie zawierała dokładnych informacji co do przebiegu planowanego leczenia czy rehabilitacji, a w szczególności okresu, w jakim ma się odbywać. W przedłożonych zaświadczeniach stosunkowo precyzyjnie wskazano wyłącznie na konieczność odbycia dwóch konsultacji specjalistycznych, co jednak nie przemawia za zasadnością udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia. Znamienne pozostaje, że
pomimo wezwania Odwołującej się do uzupełnienia złożonego wniosku, w szczególności poprzez złożenie zaświadczenia lekarskiego wskazującego, jakie
leczenie jest planowane i jakie okoliczności wskazują, że doprowadzi ono do uzyskania poprawy stanu zdrowia, pozwalającego na powrót do wykonywania obowiązków sędziego oraz czy i z jakich powodów zalecone leczenie wymaga udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia na wskazany okres, w przedłożonym zaświadczeniu uzupełniającym brak jest wskazanych informacji. Zaznaczono w nim wyłącznie, że sędzia ma przejść leczenie i rehabilitację, które powinny doprowadzić do poprawy stanu zdrowia i w związku z tym umożliwić powrót do pełnienia służby na  stanowisku sędziego oraz, że z uwagi na obecne dolegliwości jest niezdolna do wykonywania obowiązków służbowych. Z powyższego wynika, że Odwołującej się nie zostało zalecone żadne skonkretyzowane leczenie, a w szczególności takie, które mogłoby być realizowane wyłącznie w ramach wnioskowanego urlopu. W stosunku do Odwołującej się na chwilę obecną nie została również zaplanowana dalsza rehabilitacja, która byłaby związana z dolegliwościami odczuwanymi przez sędzię.
W ocenie Ministra Sprawiedliwości przedstawiona dokumentacja medyczna nie zawiera danych pozwalających na ustalenie, iż zachodzą opisane w art. 93 § 1 u.s.p. przesłanki do udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia.
Odwołująca się zaskarżyła powyższą decyzję w całości z uwagi na naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 93 § 1 p.u.s.p. polegające na:
1) wadliwym przydęciu przy jego wykładni, że termin „zalecone leczenie” jako przesłanka udzielenia urlopu na poratowanie zdrowia oznaczać winien każdorazowo wyłącznie skonkretyzowane świadczenia medyczne i ustalony harmonogram leczenia, w sytuacji gdy takie rozumienie tego zwrotu abstrahuje od realiów udzielania świadczeń medycznych, w szczególności w zakresie publicznej służby zdrowia, oraz od objawów charakterystycznych dla danej jednostki chorobowej, co ma istotne znaczenie w przypadku przebycia choroby Covid-19 i związanych z nią powikłań o niejednorodnym charakterze, a w konsekwencji dokonanie błędnej oceny treści zaświadczeń lekarskich z dnia 16 i 30 sierpnia 2021 r. wystawionych przez lekarza chorób wewnętrznych - specjalistę medycyny pracy i pozostałych dokumentów załączonych do wniosku o udzielenie urlopu, jako niewystarczającej podstawy faktycznej do uwzględnienia wniosku o udzielenie urlopu na poratowanie zdrowia;
2) wadliwym przyjęciu, że odbycie już zaplanowanych wizyt lekarskich jest możliwe przy wykorzystaniu urlopu wypoczynkowego i nie uniemożliwia wykonywania obowiązków zawodowych, podczas gdy istota leczenia, o którym mowa w odnośnym przepisie nie jest wyłącznie odbywanie samych wizyt lekarskich czy przyjmowanie świadczeń medycznych, ale proces dochodzenia do zdrowia, co uniemożliwia ograniczenie oceny przesłanek udzielenia urlopu na poratowanie zdrowia do samego harmonogramu leczenia;
3) wadliwym przyjęciu, że urlop na poratowanie zdrowia określony w odnośnym przepisie stanowi uprawnienie sędziego o charakterze alternatywnym do urlopu wypoczynkowego, co stoi w sprzeczności z dorobkiem orzeczniczym oraz poglądami komentatorów, zgodnie z którymi w razie zidentyfikowania okoliczności uniemożliwiających orzekanie, a mających swoje źródło w sytuacji zdrowotnej, sędzia jest zobligowany do skorzystania z instytucji określonej w tej normie.
Odwołująca się wniosła o uchylenie w/w decyzji i orzeczenie o udzieleniu urlopu dla poratowania zdrowia lub o uchylenie jej i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia przez Ministra Sprawiedliwości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie, zatem należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz przekazać sprawę do ponownego rozstrzygnięcia Ministrowi Sprawiedliwości.
Zgodnie z art. 93 § 1 p.u.s.p., sędziemu można udzielić płatnego urlopu dla  poratowania zdrowia w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia, jeżeli leczenie to wymaga powstrzymania się od pełnienia służby. Urlopu dla poratowania zdrowia udziela Minister Sprawiedliwości (art. 93 § 3 p.u.s.p.); nie może on przekraczać sześciu miesięcy (art. 93 § 2 p.u.s.p.). W przypadku odmowy udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia sędziemu przysługuje w terminie 14 dni od dnia otrzymania odmowy odwołanie do Sądu Najwyższego (art. 93 § 4 p.u.s.p.).
Sąd Najwyższy jest związany ustalonym w sprawie stanem faktycznym, a sprawę rozpoznaje w granicach odwołania. Wobec tego (argument z art. 398
3
§ 1
in fine
k.p.c.) odwołanie można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub też na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą nie mogą być jednak zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 398
3
§ 3 k.p.c.). Oznacza to też, że nie można brać pod uwagę faktów i dowodów, które zaistniały po dniu wydania zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości.
Urlopy dla poratowania zdrowia nie są powszechnym uprawnieniem pracowniczym, lecz uprawnieniem określonych grup zawodowych, wynikającym z przepisów szczególnych. Cel udzielenia tego urlopu jest jednoznaczny, a pojęcie „przeprowadzenia leczenia” pozwala na szerokie i jednocześnie indywidualne przyznawanie tego uprawnienia. Leczenie może bowiem obejmować zarówno pobyt w szpitalu, sanatorium, długotrwałą rehabilitację, jak i każdą inną formę terapii, której stosowanie z różnych przyczyn koliduje z wykonywaniem przez sędziego jego obowiązków służbowych.
Leczenie ma na celu poprawę zdrowia chorego, nie musi to jednak oznaczać, że doprowadzi do pełnego wyleczenia. Sama perspektywa poprawy stanu zdrowia może być wystarczająca do uznania, że udzielenie urlopu celem przeprowadzenia leczenie jest zasadne (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2020 r., I NO 33/20).
Leczenie w ramach urlopu dla poratowania zdrowia ma
doprowadzić do poprawy stanu zdrowia, którego nieprzeprowadzenie w
warunkach czasowej rezygnacji z wykonywania obowiązków zawodowych prowadzić może do utraty przez wnioskodawcę zdolności do wykonywania obowiązków sędziego (charakter prewencyjny).
Podkreślić jednak należy, że inaczej niż w przypadku pozostałych grup zawodowych uprawnionych do korzystania z urlopu dla poratowania zdrowia, w
przypadku sędziów brak jest jakichkolwiek szczegółowych uregulowań proceduralnych, tak ustawowych jak i aktów wykonawczych. Prawo o ustroju sądów powszechnych nie precyzuje trybu podejmowania przez Ministra Sprawiedliwości decyzji w przedmiocie urlopu dla poratowania zdrowia, nie określa żadnych zasad procedowania, w szczególności w zakresie podważenia potrzeby udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia. Wobec czego zakres kompetencji Ministra Sprawiedliwości należy wykładać ściśle, ze szczególnym uwzględnieniem celowości udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia. Decyzja Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie udzielenie sędziemu urlopu dla poratowania zdrowia nie jest decyzją uznaniową (wyrok Sądu Najwyższego z 15 marca 2018 r., III KRS 1/2018). Kryteria podjęcia decyzji w tym przedmiocie muszą być transparentne. Kluczowym kryterium jest przeprowadzenie zaleconego leczenia. Udzielenie urlopu dla poratowania zdrowia nie jest uzależnione od kryterium stażowego (lat służby sędziego), po upływie, którego może ubiegać się o jego udzielenie. Nie ma też ustalonej kolejności świadczeń przewidzianych p.u.s.p. (wynagrodzenie chorobowe, urlop dla poratowania zdrowia).
O potrzebie udzielenia sędziemu urlopu dla poratowania zdrowia orzeka uprawniony lekarz posiadający stosowane kwalifikacje. W sensie formalnym podstawą wniosku jest zatem orzeczenie lub zaświadczenie lekarskie. Do wniosku można dołączyć także inną dokumentację medyczną związaną z chorobą, której leczenie stanowi podstawę wniosku. Rozważając potrzebę jego udzielenia Minister Sprawiedliwości musi się opierać w niezbędnym zakresie, wyznaczonym przez indywidualne okoliczności każdego przypadku, na dokumentacji medycznej dotyczącej stanu zdrowia sędziego, odnoszącej się zarówno do choroby stanowiącej przyczynę złożenia przez sędziego wniosku o udzielenie urlopu dla
poratowania zdrowia, jak i widoków na zakończone powodzeniem leczenie w  okresie, na który został zawnioskowany urlop dla poratowania zdrowia. Taki   sposób postępowania w przedmiocie wniosku o udzielenie urlopu dla
poratowania zdrowia nie wynika wprost z regulacji przepisu art. 93 p.u.s.p. Jednak analiza istoty tej instytucji ustrojowej p.u.s.p. sprzeciwia się uznaniu, że Minister Sprawiedliwości przy podejmowaniu decyzji odnośnie udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia może odstąpić od zbadania istnienia okoliczności przemawiających za udzieleniem urlopu dla poratowania zdrowia, to zaś wymaga dysponowania przez Ministra Sprawiedliwości odpowiednim materiałem dowodowym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 7 maja 2019 r., I NO 34/19). Minister Sprawiedliwości nie może natomiast dokonywać oceny zasadności udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia, podważając decyzje specjalistów z zakresu medycyny czy kwestionując przedłożoną przez wnioskodawcę dokumentację medyczną. Treść dokumentacji medycznej ma stanowić potwierdzenie zasadności wniosku i korelować z przesłankami udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia.
Wobec treści zaskarżonej decyzji podkreślić należy, że urlop dla poratowania zdrowia nie jest tożsamy z okresem niezdolności do wykonywania obowiązków sędziego. W przypadku niezdolności do pełnienia obowiązków orzeczonej przez lekarza, sędziemu przysługuje wynagrodzenie chorobowe. Urlop dla poratowania zdrowia udzielany jest niezależnie od tego, czy wnioskujący jest zdolny do pełnienia obowiązków sędziego czy też nie. Istotą urlopu dla poratowania zdrowia jest bowiem brak możliwości pogodzenia wykonywania obowiązków sędziego z
podjęciem leczenia choroby, także takiej, która nie skutkuje niezdolnością do wykonywania obowiązków sędziego. Czynnikami decydującymi o tym, że
wnioskodawca nie może pogodzić leczenia z wykonywaniem obowiązków zawodowych mogą być: środowisko pracy, sposób wykonywania obowiązków zawodowych czy planowany przebieg terapii wymagający zmiany miejsca pobytu, ilości i rodzaju wykonywanych zabiegów, czy też ich wpływu na obniżenie zdolności do wykonywania obowiązków zawodowych.
Z przedłożonej przez Odwołującą się dokumentacji medycznej wynika, że
w
chwili składania wniosku była ona niezdolna do wykonywania obowiązków sędziego, a w ocenie lekarza medycyny pracy stan ten miałby się utrzymywać nie  dłużej niż 6 miesięcy. Odwołująca z uwagi na stwierdzone powikłania neurologiczne i pulmonologiczne, po odbytej rehabilitacji w sanatorium, została skierowana do dalszego leczenia w poradniach specjalistycznych. Odwołująca się leczy się farmakologicznie, a odczuwane przez nią dolegliwości ogólnoustrojowe i neurologiczne utrudniają jej wykonywanie obowiązków zawodowych. Jak słusznie podniosła Odwołująca się, proces leczenia, szczególnie w przypadku choroby nowej, dotąd nieznanej, której leczenie wciąż pozostaje na etapie badań laboratoryjnych, jest wynikiem różnych zabiegów, których skutków nie można przewidzieć w sposób pewny i planowy.
Zarówno Covid
-
19 jak i pocovidowe powikłania to nowy zespół chorobowy, w którym trudno mówić o utrwalonych procedurach medycznych i wypracowanej
metodologii zaleconego leczenia.
Wobec czego żądanie przedłożenia przez Odwołującą się harmonogramu leczenia jest niezasadne w sytuacji, gdy poddaje się ona leczeniu zgodnie z zaleceniami specjalistów z sanatorium i oczekuje na kolejne wizyty u specjalistów. Nie ulega wątpliwości, że Odwołująca przedłożyła dokumentację medyczną potwierdzającą, że od września rozpoczyna terapię neurologiczną; zaplanowano dalsze leczenie i  rehabilitację neurologiczną i pulmonologiczną, które powinny doprowadzić do poprawy stanu zdrowia i powrotu do wykonywania zawodu w ciągu najbliższych 6 miesięcy, tj. do lutego 2022 r.
Mimo przedłożenia dokumentacji medycznej ww. treści, pismem z
26
sierpnia 2021 r. Odwołująca się została wezwana do uzupełniania przedmiotowego wniosku poprzez przedłożenie zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego diagnozę, niezdolność do wykonywania obowiązków sędziego, okres leczenia i jego rokowania. W ocenie Sądu Najwyższego są to przesłanki ściśle związane z ustaleniem prawa do świadczeń z tytułu niezdolności do wykonywania obowiązków sędziego, określonych w art. 94 § 1 i 94d § 3 p.u.s.p. a nie urlopu dla poratowania zdrowia. Z wykładni językowej jak i systemowej wynika jednoznacznie, że urlop dla poratowania zdrowia jest odrębnym uprawnieniem sędziego, niezależnym od uprawnień określonych w art. 92 § 1, art. 94 § 1 czy art. 94d § 3 p.u.s.p.
Wbrew twierdzeniom Ministra Sprawiedliwości, wnioskujący o urlop dla   poratowania zdrowia powinien przedstawić dokumentację medyczną wskazującą jedynie, że planowane leczenie koliduje z wykonywaniem obowiązków sędziego. Sytuacji tej nie można utożsamiać z obowiązkiem wykazania, że stan powstrzymania się od pełnienia służby, objęty wnioskiem o urlop dla poratowania zdrowia, ma na celu przeprowadzenie konkretnie i precyzyjnie określonego leczenia w zakresie charakterystyki zabiegów medycznych i terminów ich przeprowadzania ani tym bardziej ziszczania się wskazanych - na potrzeby postępowania przed Ministrem Sprawiedliwości - perspektyw powrotu do zdrowia wskutek zastosowania planowanego leczenia. Leczenie to proces i obejmować może zarówno leczenie farmakologiczne, jak i leczenie inwazyjne, zabiegi rehabilitacyjne, diagnostykę, czyli
szereg następujących po sobie czynności, ściśle ze sobą związanych, ponieważ
przebieg jednego z tych etapów ma decydujące znaczenie dla podjęcia lub
zaniechania kolejnego. Jak słusznie podniosła Odwołująca się, w jej przypadku, dopiero zbiór tych wszystkich czynności prowadzić może do spodziewanego efektu leczniczego. Dla podjęcia decyzji, o której mowa w art. 93 p.u.s.p. kluczowe jest zatem ustalenie w okolicznościach konkretnego przypadku, w oparciu o treść przedstawionej dokumentacji, czy urlop dla poratowania zdrowia jest uzasadniony koniecznością czasowego zrezygnowania przez wnioskodawcę z wykonywania obowiązków sędziego oraz poparty zaleceniami specjalisty z zakresu medycyny. Należy podkreślić, że Minister Sprawiedliwości nie posiada kompetencji do oceny rekomendowanego sposobu leczenia.
Wobec podniesionego przez Ministra Sprawiedliwości zarzutu, że Odwołująca się ma jeszcze do wykorzystania 36 dni urlopu, przypomnieć należy, że niedopuszczalne jest wyrażenie zgody przez pracodawcę na urlop wypoczynkowy w okresie niezdolności do pracy. Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że niezdolność do pracy z powodu choroby pozostaje w opozycji do zwolnienia urlopowego. Kodeks Pracy wprost uznaje niezdolność do pracy z powodu choroby za
przeszkodę w rozpoczęciu urlopu wypoczynkowego, a  okres choroby nie jest i
nie
może być okresem wykorzystywania urlopu wypoczynkowego. Tego rodzaju regulacja prawna jest w sposób oczywisty związana z celem urlopu, który jest jedną z
instytucji zabezpieczających prawo do wypoczynku gwarantowane w art. 66 Konstytucji (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 25 lutego 2015 r., II PK 84/14). Udzielenie urlopu w okresie niezdolności do pracy jest prawnie niedopuszczalne, także wówczas, gdy wnioskodawca wyraził na to zgodę (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 9 marca 2011 r., II PK 240/10 i z 10 listopada 1999 r., I PKN 350/99).
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy stwierdził naruszenie prawa materialnego poprzez uznanie, że warunkiem udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia jest przedłożenie orzeczenia o niezdolności do pełnienia obowiązków sędziego wraz ze wskazaniem okresu trwania tej niezdolności/okresu leczenia oraz rokowań leczenia, a tym samym przedstawiona przez Odwołującą się dokumentacja medyczna nie zawiera danych pozwalających na ustalenie, iż zachodzą opisane w
art.
93 § 1 p.u.s.p. przesłanki do udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia. Zastosowanie przez Ministra Sprawiedliwości kryteria są sprzeczne z kryteriami określonymi w art. 93 § 1 p.u.s.p., co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i przekazaniem sprawy Ministrowi sprawiedliwości do ponownego rozstrzygnięcia.
W celu umożliwienia właściwego rozpoznania wniosku Odwołującej się należy zatem uwzględnić jej odwołanie. Przy ponownym wydawaniu decyzji Minister Sprawiedliwości winien oprzeć rozstrzygnięcie na podstawie złączonej dokumentacji medycznej, z uwzględnieniem przesłanki celowościowej, tj. „przeprowadzenia zaleconego leczenia”.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 93 § 4 p.u.s.p. w związku z art. 398
15
§ 1 k.p.c., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI