I NO 42/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych rozpoznał sprawę z odwołania sędziego E.T. od postanowienia Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt I AGa 256/22, o stwierdzenie i wytknięcie uchybienia Sądowi Okręgowemu w K. Sąd Apelacyjny wytknął Sądowi Okręgowemu, orzekającemu w jednoosobowym składzie przez SSO E.T., oczywistą obrazę art. 386 § 6 k.p.c. wobec odmowy przyjęcia przez sąd pierwszej instancji wiążącej oceny prawnej oraz zaniechania poczynienia ustaleń faktycznych, co skutkowało uchyleniem wyroku Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy podkreślił, że instytucja wytyku judykacyjnego nie jest środkiem odwoławczym, lecz stanowi reakcję na nieprawidłowości, które nie powinny mieć miejsca w przyszłości, a jej celem jest dobro wymiaru sprawiedliwości. Analizując sprawę, Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił nieprawidłowości zaistniałe po stronie Sądu Okręgowego, w szczególności naruszenie art. 386 § 6 k.p.c. oraz art. 327¹ § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy dwukrotnie nie rozpoznał istoty sprawy, ignorując wiążącą ocenę prawną Sądu Apelacyjnego i nie dokonując wymaganych ustaleń faktycznych. Sąd Najwyższy odrzucił argumentację sędziego E.T. o ograniczeniu niezawisłości sędziowskiej, wskazując, że związanie oceną prawną sądu drugiej instancji jest zgodne z Konstytucją RP. W konsekwencji, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 386 § 6 k.p.c. dotyczącego związania sądu pierwszej instancji oceną prawną sądu drugiej instancji oraz pojęcie nierozpoznania istoty sprawy.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wytykiem judykacyjnym i ponownym rozpoznaniem sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd pierwszej instancji, rozpoznając sprawę po raz drugi, jest związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji jest związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji, chyba że nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego, albo Sąd Najwyższy wyraził odmienną ocenę prawną w uchwale.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zasada związania oceną prawną sądu drugiej instancji jest naczelną zasadą procesu cywilnego, zapobiegającą powtarzaniu błędów i gwarantującą pewność stanowiska sądu wyższej instancji. Związanie to jest zgodne z konstytucyjnym prawem do sądu.
Czy nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji uzasadnia uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nierozpoznanie istoty sprawy jest obligatoryjną przesłanką do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Nierozpoznanie istoty sprawy oznacza nierozstrzygnięcie o żądaniu pozwu, całkowite zaniechanie wyjaśnienia jego przedmiotu lub treści spornego stosunku prawnego, bądź zaniechanie zbadania materialnej podstawy żądania lub zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia przesłanki unicestwiającej roszczenie.
Jaki jest charakter i cel instytucji wytyku judykacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Instytucja wytyku judykacyjnego nie jest środkiem odwoławczym, lecz stanowi reakcję sądu drugiej instancji na nieprawidłowości, które nie powinny mieć miejsca w przyszłości, a jej celem jest dobro wymiaru sprawiedliwości.
Uzasadnienie
Wytyk jest środkiem procesowo odrębnym od postępowania, w związku z którego przebiegiem został uczyniony. Jego podstawą jest wyłącznie 'oczywista' obraza przepisów, co wskazuje na decydujące znaczenie elementów obiektywnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E.T. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Sąd Okręgowy w K. | instytucja | sąd pierwszej instancji |
| Sąd Apelacyjny w [...] | instytucja | sąd drugiej instancji |
| Powód – Syndyk masy upadłości P. spółka jawna w upadłości likwidacyjnej | spółka | powód |
| Syndyk masy upadłości Spółdzielczego Banku R. w upadłości likwidacyjnej | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
p.u.s.p. art. 40 § § 1
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Sąd apelacyjny lub okręgowy jako sąd odwoławczy, w razie stwierdzenia przy rozpoznawaniu sprawy oczywistej obrazy przepisów, niezależnie od innych uprawnień, wytyka uchybienie właściwemu sądowi.
k.p.c. art. 386 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiąże zarówno sąd, któremu sprawa została przekazana, jak i sąd drugiej instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Pomocnicze
p.u.s.p. art. 40 § § 2a
Prawo o ustroju sądów powszechnych
Sędzia lub asesor sądowy może wnieść odwołanie od postanowienia o wytknięciu uchybienia do Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
k.p.c. art. 327 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, dowodów i przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom.
k.c. art. 532
Kodeks cywilny
Dotyczy uprawnienia powoda do zaspokojenia się z nieruchomości w kontekście skargi pauliańskiej.
u.k.w.h. art. 65 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Dotyczy uprawnienia wierzyciela hipotecznego do zaspokojenia się z nieruchomości.
k.p.c. art. 841
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy materialnoprawnego charakteru orzeczenia o zwolnieniu od egzekucji.
u.SN art. 26 § § 1 pkt 11
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa właściwość Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN do rozpoznawania spraw z zakresu prawa publicznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił, że Sąd Okręgowy naruszył art. 386 § 6 k.p.c. poprzez odmowę przyjęcia wiążącej oceny prawnej i zaniechanie ustaleń faktycznych. • Nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd Okręgowy uzasadniało uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. • Instytucja wytyku judykacyjnego jest właściwym środkiem reakcji na oczywiste uchybienia sądu pierwszej instancji. • Związanie sądu pierwszej instancji oceną prawną sądu drugiej instancji jest zgodne z konstytucyjnymi zasadami prawa do sądu i niezawisłości sędziowskiej.
Odrzucone argumenty
Sędzia E.T. argumentowała, że związanie oceną prawną sądu drugiej instancji ogranicza jej niezawisłość sędziowską. • Sędzia E.T. twierdziła, że Sąd Apelacyjny uchylił się od dokonania oceny prawnej, przerzucając ten obowiązek na sąd pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
rozpoznanie sprawy nastąpiło z oczywistą obrazą art. 386 § 6 k.p.c. • ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wiąże zarówno sąd, któremu sprawa została przekazana, jak i sąd drugiej instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy • nierozpoznanie istoty sprawy • dobro wymiaru sprawiedliwości • oczywista obraza przepisów • niezawisłość sędziowska • pozbawienie stron dwuinstancyjnego procesu
Skład orzekający
Aleksander Stępkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Mirosław Sadowski
członek
Paweł Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 386 § 6 k.p.c. dotyczącego związania sądu pierwszej instancji oceną prawną sądu drugiej instancji oraz pojęcie nierozpoznania istoty sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wytykiem judykacyjnym i ponownym rozpoznaniem sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między niezawisłością sędziowską a obowiązkiem stosowania się do wytycznych sądu wyższej instancji, co jest istotne dla praktyki prawniczej i zrozumienia mechanizmów kontroli orzeczniczej.
“Niezawisłość sędziego kontra wytyczne sądu wyższej instancji – Sąd Najwyższy rozstrzyga spór o granice swobody orzeczniczej.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.