Orzeczenie · 2020-01-08

I NO 148/19

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2020-01-08

SNinnesamorząd zawodowyWysokanajwyższy

komornicysamorząd komorniczyuchwałyskładkiustawa o komornikachMinister SprawiedliwościSąd Najwyższykontrolalegalność

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi Ministra Sprawiedliwości na trzy uchwały Walnego Zgromadzenia Izby Komorniczej w (...) z dnia 31 stycznia 2019 r., dotyczące ustalenia wysokości składek uiszczanych przez komorników i asesorów komorniczych. Minister domagał się uchylenia uchwały nr 1/2019 (składka miesięczna 1% wynagrodzenia prowizyjnego) z uwagi na pominięcie art. 38 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych (ulgi dla początkujących i mniej obciążonych sprawami komorników). Uchwały nr 2/2019 i 3/2019 dotyczyły składek celowych. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę na podstawie przepisów o skardze kasacyjnej, uznał uchwałę nr 1/2019 za sprzeczną z prawem, wskazując, że akty prawa wewnętrznego nie mogą modyfikować treści ustaw, a uchwała ta mogła budzić wątpliwości interpretacyjne co do stosowania ulg. Natomiast uchwały nr 2/2019 i 3/2019 zostały uznane za zgodne z prawem. Sąd wyjaśnił, że limit 1% wynagrodzenia prowizyjnego, określony w art. 38 ust. 1 ustawy, dotyczy jedynie obowiązkowych składek miesięcznych, a nie fakultatywnych składek celowych, o których mowa w art. 208 ust. 1 pkt 7 ustawy. Podkreślono, że składki celowe mają charakter samoistny i nie są powiązane z limitem składek obowiązkowych. Sąd oddalił również zarzut dotyczący udziału asesorów w głosowaniu nad uchwałą nr 2/2019, wskazując, że ograniczenia z art. 207 ust. 5 ustawy dotyczą składek z pkt 5 i 6 art. 208, a nie składek celowych z pkt 7. Sąd Najwyższy uchylił uchwałę nr 1/2019 i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Izbie Komorniczej, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących składek w samorządach zawodowych, w szczególności komorniczych, oraz relacji między aktami prawa wewnętrznego a ustawami.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej komorników i ich samorządu, ale może być pomocne w analizie podobnych kwestii w innych samorządach zawodowych.

Zagadnienia prawne (4)

Czy uchwała walnego zgromadzenia izby komorniczej ustalająca wysokość miesięcznej składki dla komorników, która nie uwzględnia przewidzianych w ustawie ulg dla określonych grup komorników, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała taka jest niezgodna z prawem, ponieważ akty prawa wewnętrznego nie mogą modyfikować treści ustaw, a uchwała powinna precyzyjnie odzwierciedlać przepisy ustawowe, w tym przewidziane ulgi.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że uchwała nr 1/2019 narusza art. 38 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych, ponieważ pomija ulgi dla komorników w pierwszym roku działalności lub o mniejszej liczbie spraw. Uchwała ta mogła budzić wątpliwości interpretacyjne i prowadzić do sporów, dlatego została uchylona.

Czy limit wysokości miesięcznej składki obowiązkowej dla komorników, określony w art. 38 ust. 1 ustawy o komornikach, ma zastosowanie do składek celowych uchwalanych na podstawie art. 208 ust. 1 pkt 7 tej ustawy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, limit ten dotyczy wyłącznie obowiązkowych składek miesięcznych i nie ma zastosowania do składek celowych, które mają charakter fakultatywny i samoistny.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy rozróżnił składki miesięczne obowiązkowe od składek celowych. Stwierdził, że składki celowe są odrębną instytucją prawną, uchwalaną na podstawie innego przepisu (art. 208 ust. 1 pkt 7 u.k.s.), i nie podlegają ograniczeniom kwotowym przewidzianym dla składek obowiązkowych w art. 38 ust. 1 u.k.s.

Czy asesorzy komorniczy mogą brać udział w głosowaniu nad uchwałami dotyczącymi składek celowych (art. 208 ust. 1 pkt 7 u.k.s.)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, asesorzy komorniczy mogą brać udział w głosowaniu nad uchwałami dotyczącymi składek celowych, ponieważ ograniczenia w tym zakresie dotyczą jedynie składek z art. 208 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 207 ust. 5 ustawy o komornikach, wyłączający asesorów od głosowania, odnosi się do składek z pkt 5 i 6 art. 208, a nie do składek celowych z pkt 7 tego artykułu. Ponadto, w doktrynie dopuszcza się objęcie asesorów obowiązkiem uiszczania składek celowych.

Czy uchwała ustalająca składkę celową na realizację celów statutowych i szkoleniowych jest wystarczająco precyzyjna?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała taka jest wystarczająca, jeśli cel jest zgodny z prawem i celami samorządu, a jego prawidłowe wykorzystanie podlega kontroli komisji rewizyjnej.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że uchwała nr 3/2019, wskazując na cele statutowe i szkoleniowe, nie jest nadmiernie abstrakcyjna. Podkreślono, że ustawa nie wymaga precyzyjnego określenia celu, a jedynie zgodności z prawem i celami samorządu, a kontrolę nad wydatkowaniem środków sprawuje komisja rewizyjna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie uchwały w części i przekazanie do ponownego rozpoznania, oddalenie w pozostałym zakresie

Strona wygrywająca

Minister Sprawiedliwości (w części)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Minister Sprawiedliwości	organ_państwowy	skarżący
Walne Zgromadzenie Izby Komorniczej w (...)	instytucja	strona uchwały
Krajowa Rada Komornicza	instytucja	interwenient uboczny
Izba Komornicza w (...)	instytucja	strona uchwały

Przepisy (19)

Główne

u.k.s. art. 215 § 1

Ustawa o komornikach sądowych

Podstawa jurysdykcji Sądu Najwyższego w sprawach o uchylenie uchwał organów samorządu komorniczego.

u.k.s. art. 215 § 2

Ustawa o komornikach sądowych

Podstawa do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy w przedmiocie skargi Ministra Sprawiedliwości.

u.k.s. art. 38 § 1

Ustawa o komornikach sądowych

Określa wysokość miesięcznej składki uiszczanej przez komorników na potrzeby organów samorządu komorniczego (1% wynagrodzenia prowizyjnego).

u.k.s. art. 208 § 1

Ustawa o komornikach sądowych

Określa kompetencje walnego zgromadzenia izby komorniczej, w tym ustalanie wysokości składek.

u.k.s. art. 208 § 1

Ustawa o komornikach sądowych

pkt 6 - ustalanie wysokości miesięcznych składek na potrzeby organów samorządu komorniczego.

u.k.s. art. 208 § 1

Ustawa o komornikach sądowych

pkt 7 - uchwalanie składek na określone cele (składki celowe).

Pomocnicze

u.k.s. art. 38 § 2

Ustawa o komornikach sądowych

Przewiduje ulgi w wysokości składki miesięcznej dla komorników w pierwszym roku działalności lub o mniejszej liczbie spraw (nie więcej niż 100 zł).

u.k.s. art. 207 § 5

Ustawa o komornikach sądowych

Wyłącza asesorów komorniczych od głosowania w sprawach dotyczących ustalania wysokości składek miesięcznych na potrzeby organów samorządu komorniczego (art. 208 ust. 1 pkt 5 i 6).

u.k.s. art. 209 § 3

Ustawa o komornikach sądowych

Dotyczy głosowania w sprawach dotyczących ustalania wysokości składek miesięcznych na potrzeby organów samorządu komorniczego.

k.p.c. art. 398 § 13

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowany odpowiednio w postępowaniu ze skargi Ministra Sprawiedliwości, nakłada obowiązek rozpoznania skargi w granicach zaskarżenia i brania z urzędu pod rozwagę tylko nieważności postępowania.

Konstytucja RP art. 17

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa prawna funkcjonowania samorządu komorniczego.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada legalizmu, zgodnie z którą organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa.

u.k.s. art. 1 § 1