Orzeczenie · 2024-04-09

I NO 12/22

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2024-04-09
SNinnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniasąd najwyższynaczelny sąd administracyjnywłaściwość sądukonstytucjakrajowa rada sądownictwatrybunał konstytucyjnykpc

Skarga o wznowienie postępowania została złożona przez K.W. do Sądu Najwyższego (SN) w lutym 2022 r., kwestionując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z października 2021 r. Skarżący powołał się na nieważność postępowania z powodu naruszenia przepisów i pozbawienia go możności działania (art. 401 pkt 2 k.p.c.), a także na niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją RP (art. 401^1 k.p.c.) w związku z publikacją wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z października 2021 r. (K 3/21), który orzekł o niezgodności przepisów stanowiących podstawę wyroku NSA. Dodatkowo, skarżący wskazał na wcześniejsze wyroki TK (K 12/18 i P 7/20) stwierdzające niezgodność przepisów z Konstytucją RP, co jego zdaniem stanowi podstawę wznowienia postępowania na mocy art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Sąd Najwyższy, rozważając swoją właściwość do rozpoznania skargi, zidentyfikował kluczowe zagadnienie prawne: czy do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania, złożonej na wyrok sądu wydany z naruszeniem norm konstytucyjnych (w tym dotyczących właściwości sądu), właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie (art. 405 k.p.c.), czy też sąd, który byłby właściwy na podstawie ustawy w czasie orzekania, jeśli ta właściwość nie budzi wątpliwości konstytucyjnych. SN podkreślił, że wyrok NSA z 2021 r. został wydany z naruszeniem art. 184 Konstytucji RP, który określa właściwość sądu do rozpoznawania odwołań od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa (KRS). Wskazał, że od 1 kwietnia 2019 r. właściwy do rozpoznawania takich odwołań był wyłącznie Sąd Najwyższy. Zastosowanie art. 405 k.p.c. w tej sytuacji prowadziłoby do ponownego naruszenia art. 184 Konstytucji RP. W związku z tym, SN uznał za konieczne przedstawienie tego zagadnienia składowi siedmiu sędziów SN.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Właściwość sądu w sprawach o wznowienie postępowania, gdy orzeczenie sądu niższej instancji narusza normy konstytucyjne, w szczególności dotyczące właściwości sądu.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia norm konstytucyjnych przez sąd wydający orzeczenie, które jest przedmiotem skargi o wznowienie postępowania.

Zagadnienia prawne (1)

Czy do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania – złożonej na wyrok sądu, który uznał się w nim za właściwy z naruszeniem normy konstytucyjnej oraz z naruszeniem normy ustawowej – właściwy jest zgodnie z art. 405 k.p.c. sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, czy też sąd, który w czasie orzekania w zaskarżonej sprawie był właściwy na podstawie ustawy, i która to właściwość nie budzi wątpliwości konstytucyjnych, jeśli skarżący złożył swoją skargę bezpośrednio do tego sądu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy przedstawił zagadnienie prawne składowi siedmiu sędziów SN do rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy rozważa, czy w sytuacji, gdy zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem norm konstytucyjnych dotyczących właściwości sądu (art. 184 Konstytucji RP), zastosowanie art. 405 k.p.c. (nakazującego rozpoznanie skargi o wznowienie przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie) nie prowadziłoby do ponownego naruszenia Konstytucji RP. Wskazuje, że właściwość sądu powinna być określona na podstawie przepisów konstytucyjnych i ustawowych, które w tej sprawie wskazują na Sąd Najwyższy.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Przedstawienie zagadnienia prawnego

Strony

NazwaTypRola
K. W.osoba_fizycznaskarżący

Przepisy (10)

Główne

k.p.c. art. 405

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, jest właściwy do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania, jednakże przepis ten może nie mieć zastosowania, gdy orzeczenie zostało wydane z naruszeniem norm konstytucyjnych dotyczących właściwości sądu.

Konstytucja RP art. 190 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano prawomocne orzeczenie sądowe, stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określa właściwość sądów do rozpoznawania odwołań od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa.

u.KRS art. 44 § ust. 1

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Określa właściwość Sądu Najwyższego w sprawach odwołań od uchwał KRS.

Pomocnicze

k.p.c. art. 401 § pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa wznowienia postępowania z powodu nieważności.

k.p.c. art. 401 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa wznowienia postępowania z powodu niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP.

Konstytucja RP art. 8 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.

u.SN art. 82 § § 1

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Dotyczy przedstawienia zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów SN.

u.KRS art. 44 § ust. 3

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Odsyła do stosowania przepisów k.p.c. o skardze kasacyjnej w postępowaniu przed SN i NSA.

Konstytucja RP art. 183 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Podstawa konstytucyjna dla przepisów określających właściwość Sądu Najwyższego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie norm konstytucyjnych dotyczących właściwości sądu przez NSA. • Konieczność zapewnienia zgodności z Konstytucją RP i orzeczeniami TK. • Zastosowanie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP do sytuacji, gdy sąd świadomie zastosował przepis niezgodny z Konstytucją.

Godne uwagi sformułowania

Czy do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania [...] właściwy jest [...] sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, czy też sąd, który w czasie orzekania [...] był właściwy na podstawie ustawy? • Sąd Najwyższy musi bowiem dokonać ustaleń, w przedmiocie swojej właściwości do rozpoznania niniejszej skargi. • Aby zatem zapewnić poszanowanie art. 8 ust. 1 Konstytucji RP [...] art. 190 ust. 4 Konstytucji RP powinien znajdować zastosowanie [...] do sytuacji, w których sąd świadomie zastosował przepis, którego niezgodność z Konstytucją RP została stwierdzona przed publikacją kwestionowanego orzeczenia. • Zastosowanie tego przepisu prowadziłoby bowiem do naruszenia art. 184 Konstytucji RP.

Skład orzekający

Adam Redzik

przewodniczący

Janusz Niczyporuk

sprawozdawca

Aleksander Stępkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Właściwość sądu w sprawach o wznowienie postępowania, gdy orzeczenie sądu niższej instancji narusza normy konstytucyjne, w szczególności dotyczące właściwości sądu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia norm konstytucyjnych przez sąd wydający orzeczenie, które jest przedmiotem skargi o wznowienie postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii właściwości sądu i poszanowania Konstytucji RP, co jest niezwykle istotne dla prawników i obywateli zainteresowanych praworządnością. Dotyka również kontrowersji wokół sądownictwa.

Czy sąd, który naruszył Konstytucję, może sam decydować o wznowieniu postępowania?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst