I NO 1/25

SN
I NO 1/25
POSTANOWIENIE
Dnia 4 marca 2025 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Elżbieta Karska
w sprawie ze skargi J. S.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
‎
w postępowaniu przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Pragi Południe
‎
w Warszawie w sprawie o sygn. IV K 1019/17 oraz przed Sądem Okręgowym Warszawa Praga w Warszawie o sygn. akt VI Ka 1139/20,
po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
‎
i Spraw Publicznych w dniu 4 marca 2025 r.,
wniosku skarżącego o wznowienie postępowania
pozostawia wniosek bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
J.S. pismem z dnia 2 stycznia 2025 r., które wpłynęło do
Sądu
Apelacyjnego 9 stycznia 2025 r., zaś do Sądu Najwyższego 27 stycznia 2025 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie skargi na
przewlekłość postępowania o sygn. II S 133/22, która dotyczyła sprawy o
sygn.
akt IV K 1019/17 Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie oraz o sygn. akt VI Ka 1139/20 Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie. Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny postanowieniem z   11   stycznia 2023 r. oddalił skargę J. S. na przewlekłość ww. postępowania.
W przedmiotowym wniosku o wznowienie postępowania skarżący wskazał na „okoliczności wyczerpujące znamiona błędu” z powodu tego, że w składzie orzekającym w sprawie o sygn. akt II S 133/22 zasiadał SSA X.Y.. Skarżący
zarzucił postanowieniu naruszenie art. 55 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, art. 44 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Ponadto wskazał na niewłaściwe obsadzenie sądu w związku z powołaniem SSA X.Y. przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
W treści uzasadnienia skarżący wskazał na fakt, że nie został poinformowany o składzie orzekającym w jego sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania oraz powołał uchwałę I KZP 2/22 Sądu Najwyższego i wyroki sądów i trybunałów międzynarodowych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o wznowienie postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie i podlegał pozostawieniu bez rozpoznania.
W przedmiotowej sprawie należy rozważyć kilka jej elementów. Po pierwsze, kwestia podstaw prawnych wznowienia postępowania w świetle Kodeksu  postępowania karnego. Zgodnie z art. 540 k.p.k. postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia; po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub dowody wskazujące na to, że skazany nie popełnił czynu albo  czyn  jego nie stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze, skazano go za  przestępstwo zagrożone karą surowszą albo nie uwzględniono okoliczności zobowiązujących do nadzwyczajnego złagodzenia kary albo też błędnie przyjęto okoliczności wpływające na nadzwyczajne obostrzenie kary, sąd umorzył lub
warunkowo umorzył postępowanie karne, błędnie przyjmując popełnienie przez  oskarżonego zarzucanego mu czynu. Ponadto postępowanie wznawia się na
korzyść strony, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z   Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie; wznowienie nie może nastąpić na niekorzyść oskarżonego. Postępowanie wznawia się na korzyść oskarżonego także wtedy, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. W wymienionym katalogu zarówno brak postępowania ze skargi na przewlekłość postępowania jak i innych okoliczności wymienionych w art. 540 k.p.k. wobec czego Sąd Najwyższy stwierdza brak podstaw prawnych do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.
Po drugie, skarżący wskazał okoliczności powołania jednego z sędziów Sądu Apelacyjnego jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania. Sąd  Najwyższy stwierdza, że w
myśl art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o   Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2021, poz. 154, dalej: „u.SN”) do    właściwości Sądu Najwyższego należy rozpoznawanie wniosków
lub
oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed
którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Ustawodawca powierzył Sądowi Najwyższemu rozpoznawanie określonej kategorii wniosków lub   oświadczeń formułowanych w toku spraw rozpatrywanych przez sądy, a
jednocześnie ograniczył zakres kognicji Sądu do takich, które zawierają pewien rodzaj zarzutów, tj. zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego.
Wniosek o wyłączenie sędziego skierowany do rozpoznania przez  Sąd  Najwyższy na podstawie art. 26 § 2 u.SN,
jako obejmujący ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do
wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości, pozostawia się bez rozpoznania (art. 26 § 3 u.SN).
Przywołany art. 26 § 3 u.SN wyznacza tym samym granicę, w jakiej Sąd  Najwyższy bada zarzuty, o których mowa w art. 26 § 2 u.SN. Zarzuty te nie  mogą dotyczyć oceny tego, czy dana osoba jest sędzią, a więc polegać na
rozstrzyganiu w przedmiocie przysługiwania osobie objętej wnioskiem statusu sędziowskiego. Ograniczenie to stanowi konsekwencję przewidzianej na poziomie konstytucyjnym procedury powoływania sędziów przez Prezydenta RP na
wniosek
KRS (art. 179 Konstytucji RP) i wiąże się z rozstrzygnięciem przez  ustawodawcę, że akt powołania stanowi podstawę prawno-konstytucyjnego stosunku łączącego osobę sędziego z Rzecząpospolitą Polską, który – jako taki – nie może być przedmiotem kontroli sądowej (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z 16 października 2019 r., I NOZP 2/19). O ile zatem istnieje sądowa kontrola uchwał KRS obejmujących rozstrzygnięcie w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego, realizowana przez Sąd Najwyższy (art. 44 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, Dz.U. 2019, poz. 84 ze zm.), o tyle kontrola ta jest   niedopuszczalna w odniesieniu do samego aktu powołania sędziego przez Prezydenta RP.
Wnioskodawca oparł wniosek o wyłączenie od orzekania sędziów Sądu
Najwyższego na przesłance udziału w procedurze ich powołania.
Sąd
Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 8 stycznia 2020 r., I  NOZP
3/19, pkt 32 podkreślił, że
badanie ważności lub skuteczności aktu ustrojowego Prezydenta RP powołania sędziego oraz wynikającego z niego stosunku ustrojowego łączącego sędziego z Rzeczpospolitą Polską przez
Prezydenta RP – odrębnego od stosunku służbowego – nie jest dopuszczalne w jakimkolwiek postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym (…). Nie jest w szczególności dopuszczalne ustalenie istnienia albo   nieistnienia tego stosunku na drodze sądowej (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 listopada 2009 r., I CSK 16/09).
Celem kontroli i stosowania kryteriów określonych w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z  19  listopada 2019 r. w połączonych sprawach C-585/18, C-624/18 i C-625/18 jest
zapewnienie rozpoznania sprawy przez sąd spełniający kryteria niezależności i  bezstronności, a nie następcza kontrola aktu powołania sędziego. Kontrola ta ma
charakter wstępny i następuje na etapie uchwał Krajowej Rady Sądownictwa o    rekomendowaniu sędziego, wyłącznie w sytuacji ich zaskarżenia do   Sądu   Najwyższego. Inaczej prowadziłoby to do naruszenia prerogatywy Prezydenta Rzeczypospolitej do powoływania sędziów, w świetle potwierdzonej także przez TSUE w wyroku z 19 listopada 2019 r. niedopuszczalności kontroli sądowej aktów ustrojowych Prezydenta Rzeczypospolitej.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zgłoszony wniosek nie wskazuje, jaki wpływ na niezawisłość i  rozpoznawanie sprawy ma okoliczność powołania wskazanych we wniosku sędziów w procedurze nominacyjnej, w której brała udział Krajowa Rada Sądownictwa powołana na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. W świetle wyroku TSUE z 19 listopada 2019 r. sama okoliczność, że sędzia został powołany w procesie nominacyjnym przeprowadzonym przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o  Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie uzasadnia zarzutu braku niezależności lub bezstronności, bowiem konieczne jest wystąpienie dodatkowych okoliczności i wzięcie pod uwagę ich całokształtu, w tym testu obiektywnego odbioru kwestii niezawisłości sędziego.
Wyrokiem z 2 czerwca 2020 r., P 13/19, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2019, poz. 1460 ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji RP. Z kolei wyrokiem z 4 marca 2020 r., P
22/19, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 2020, poz. 30), stosowany odpowiednio na podstawie art. 74
1
pkt 1 ustawy z
dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. 2020, poz. 75), w zakresie, w
jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U.
2019,
poz.
84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r., poz. 190), jest niezgodny z  art.  179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP. W konsekwencji doprowadziło to do ustalenia stanu prawnego, który pozostaje w sprzeczności ze
stanowiskiem przyjętym w uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.
(B
SA I-4110-1/20,
OSNC 2020, nr 4, poz. 34). Zmiana stanu prawnego, na gruncie którego została podjęta uchwała powoduje, że również z
tej
przyczyny wykładnia tam przyjęta nie wiąże innych składów Sądu  Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2021 r., I NZP 1/21).
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji). Nadanie  przez  Konstytucję RP mocy powszechnie obowiązującej orzeczeniom Trybunału Konstytucyjnego oznacza, iż jest nimi związany także Sąd Najwyższy. Odnosi się to również do uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.
Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że powołanie sędziego na urząd następuje bezpośrednio na podstawie Konstytucji RP, stanowi podstawę prawno
-
konstytucyjnego stosunku łączącego osobę sędziego z Rzeczpospolitą Polską, który nie może być przedmiotem kontroli sądowej. Wnioskodawca   nie   wskazał żadnych konkretnych zarzutów, które mogłyby stanowić podstawę oceny niezawisłości wskazanych sędziów. Tak skonstruowany, abstrakcyjny, pozbawiony podstaw faktycznych i prawnych, wniosek nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu.
Po trzecie, w przedmiotowej sprawie składający wniosek o wznowienie postępowania sporządził i podpisał go osobiście. Zgodnie zaś z art. 545 § 2 k.p.k. wniosek o wznowienie postępowania, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, powinien   być sporządzony i podpisany przez adwokata, radcę prawnego albo Radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na
podstawie art. 93 § 1 k.p.k. oraz art. 547 § 1 k.p.k. w zw. z 545 § 2 k.p.k., zaś
wniosek o wyłączenie sędziów formułowany na podstawie wątpliwości co     do     ich statusu wynikających z samej procedury powołania, jako        niedopuszczalny, należało pozostawić bez rozpoznania, o czym Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 26 § 3 u.SN.
[SOP]
[a.ł]
‎