I NKRS 76/24

SN
I NKRS 76/24
POSTANOWIENIE
Dnia 17 grudnia 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Elżbieta Karska
w sprawie z odwołania M. S.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z dnia 27 sierpnia 2024 r.
‎
w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu
‎
na stanowisku sędziego sądu apelacyjnego w Sądzie Apelacyjnym w Krakowie,
‎
ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2023 r., poz. 407,
z udziałem P. S.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 17 grudnia 2024 r.,
wniosków odwołującej się o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Oktawiana Nawrota od orzekania w sprawie toczącej się przed Sądem Najwyższym
‎
pod sygn. I NKRS 76/24,
pozostawia wniosek bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
W piśmie o wyłączenie SSN Oktawiana Nawrota z dnia 2 grudnia 2024 r. wniesionym przez P. S. pełnomocnika M. S. (k.
41), M. S. (k.
46) oraz J. S. pełnomocnika M. S. (k.
47) został zawarty wniosek o uwzględnienie zarzutu niewłaściwego obsadzenia składu
sędziowskiego w sprawie I NKRS 76/24 podnosząc procedurę konkursową z
wniosku „organu określanego jako Krajowa Rada Sądownictwa”. W dalszej części wniosku o wyłączenie sędziego, wnioskodawcy zawarli swoje opinie na temat list
poparcia 15. sędziów wybranych przez Sejm do składu KRS i określili SSN
Oktawiana Nawrota jako „bezpośredniego beneficjenta”. W pozostałej części uzasadnienia zaprzeczyli jakoby wniosek podważał prerogatywy Prezydenta RP, jednak opis nie ma związku ze sprawą główną, a jedynie zawiera stwierdzenie, że
„podstawą wyłączenia powinien być związek pomiędzy okolicznościami odnoszącymi się do P. S. i Oktawiana Nawrota, które
uniemożliwiają obiektywne rozstrzygnięcie wniosku przez tego drugiego odnoszącego się do tego pierwszego”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek pozostawiono bez rozpoznania.
W myśl art. 26 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst
jedn
.
Dz.U. 2021, poz. 154, dalej: „u.SN”) do właściwości Sądu Najwyższego należy
rozpoznawanie wniosków
lub oświadczeń dotyczących wyłączenia sędziego albo o oznaczenie sądu, przed którym ma się toczyć postępowanie, obejmujących
zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. Ustawodawca powierzył Sądowi Najwyższemu rozpoznawanie określonej kategorii
wniosków lub oświadczeń formułowanych w toku spraw rozpatrywanych przez sądy, a jednocześnie ograniczył zakres kognicji Sądu do takich, które
zawierają pewien rodzaj zarzutów, tj. zarzut braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego.
Wniosek o wyłączenie sędziego skierowany do rozpoznania przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 26 § 2 u.SN,
jako obejmujący ustalenie oraz ocenę zgodności z prawem powołania sędziego lub jego umocowania do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości, pozostawia się bez rozpoznania (art. 26 § 3 u.SN).
Przywołany art. 26 § 3 u.SN wyznacza tym samym granicę, w jakiej Sąd Najwyższy bada zarzuty, o których mowa w art. 26 § 2 u.SN. Zarzuty te nie mogą dotyczyć oceny tego, czy dana osoba jest sędzią, a więc polegać na rozstrzyganiu w
przedmiocie przysługiwania osobie objętej wnioskiem statusu sędziowskiego. Ograniczenie to stanowi konsekwencję przewidzianej na poziomie konstytucyjnym procedury powoływania sędziów przez Prezydenta RP na wniosek KRS (art.
179
Konstytucji RP) i wiąże się z rozstrzygnięciem przez ustawodawcę, że
akt
powołania stanowi podstawę prawno
-
konstytucyjnego stosunku łączącego
osobę sędziego z Rzecząpospolitą Polską, który – jako taki – nie
może
być przedmiotem kontroli sądowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 października 2019 r., I NOZP 2/19). O ile zatem istnieje sądowa
kontrola uchwał KRS obejmujących rozstrzygnięcie w przedmiocie przedstawienia Prezydentowi RP wniosku o powołanie do pełnienia urzędu sędziego, realizowana przez Sąd Najwyższy (art. 44 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa, Dz.U. 2019, poz. 84 ze zm.), o tyle kontrola ta jest
niedopuszczalna w odniesieniu do samego aktu powołania sędziego przez Prezydenta RP.
Wnioskodawca oparł wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego Sądu
Najwyższego Oktawiana Nawrota na przesłance udziału w procedurze jego powołania.
Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 8 stycznia 2020 r., I
NOZP
3/19, pkt 32 podkreślił, że
badanie ważności lub skuteczności aktu ustrojowego Prezydenta RP powołania sędziego oraz wynikającego z niego stosunku ustrojowego łączącego sędziego z Rzeczpospolitą Polską przez
Prezydenta RP – odrębnego od stosunku służbowego – nie jest dopuszczalne w jakimkolwiek postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym (…). Nie jest w szczególności dopuszczalne ustalenie istnienia albo
nieistnienia tego stosunku na drodze sądowej (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 listopada 2009 r., I CSK 16/09).
Celem kontroli i stosowania kryteriów określonych w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z
19
listopada 2019 r. w połączonych sprawach C
-
585/18, C
-
624/18 i C
-
625/18 jest
zapewnienie rozpoznania sprawy przez sąd spełniający kryteria niezależności
i
bezstronności, a nie następcza kontrola aktu powołania sędziego. Kontrola ta ma
charakter wstępny i następuje na etapie uchwał Krajowej Rady Sądownictwa o
rekomendowaniu sędziego, wyłącznie w sytuacji ich zaskarżenia do
Sądu Najwyższego. Inaczej prowadziłoby to do naruszenia prerogatywy Prezydenta Rzeczypospolitej do
powoływania sędziów, w świetle potwierdzonej także przez TSUE w wyroku z
19
listopada 2019 r. niedopuszczalności kontroli sądowej aktów ustrojowych Prezydenta Rzeczypospolitej.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zgłoszony wniosek nie wskazuje, jaki wpływ na niezawisłość i
rozpoznawanie sprawy ma okoliczność powołania wskazanego we wniosku sędziego w procedurze nominacyjnej, w której brała udział Krajowa Rada Sądownictwa powołana na podstawie przepisów ustawy z 8 grudnia 2017 r. W
świetle wyroku TSUE z 19 listopada 2019 r. sama okoliczność, że sędzia został
powołany w procesie nominacyjnym przeprowadzonym przez Krajową Radę
Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy
o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, nie
uzasadnia zarzutu braku niezależności lub bezstronności, bowiem konieczne jest wystąpienie dodatkowych okoliczności i wzięcie pod uwagę ich całokształtu, w tym testu obiektywnego odbioru kwestii niezawisłości sędziego.
Wyrokiem z 2 czerwca 2020 r., P 13/19, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że
art.
49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2019, poz. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku
o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji RP. Z kolei wyrokiem z 4 marca 2020 r., P
22/19,
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 2020, poz.
30),
stosowany odpowiednio na podstawie art. 74
1
pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. 2020, poz. 75), w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w
skład
której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12
maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. 2019, poz. 84, 609, 730 i
914 oraz 2020, poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt
17
Konstytucji RP. W konsekwencji doprowadziło to do ustalenia stanu
prawnego, który pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem przyjętym w
uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.
(B
SA
I
-
4110
-
1/20,
OSNC 2020, nr 4, poz. 34). Zmiana stanu prawnego, na
gruncie
którego została podjęta uchwała powoduje, że również z tej przyczyny wykładnia tam przyjęta nie wiąże innych składów Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 2021 r., I NZP 1/21).
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne (art. 190 ust. 1 Konstytucji). Nadanie przez Konstytucję RP mocy powszechnie obowiązującej orzeczeniom Trybunału Konstytucyjnego oznacza, iż jest nimi związany także Sąd Najwyższy. Odnosi
się
to również do uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.
Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że powołanie sędziego na
urząd
następuje bezpośrednio na podstawie Konstytucji RP, stanowi
podstawę
prawno
-
konstytucyjnego stosunku łączącego osobę sędziego z
Rzeczpospolitą Polską, który nie może być przedmiotem kontroli sądowej. Wnioskodawca nie wskazał żadnych konkretnych zarzutów, które mogłyby stanowić
podstawę oceny niezawisłości wskazanego sędziego. Tak
skonstruowany,
abstrakcyjny, pozbawiony podstaw faktycznych i prawnych, wniosek nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu.
Mając na uwadze powyższe wniosek o wyłączenie sędziego SN Oktawiana
Nawrota formułowany na podstawie wątpliwości co
do
jego
statusu
wynikający z samej procedury powołania, jako niedopuszczalny, należało pozostawić bez rozpoznania, o czym Sąd Najwyższy na podstawie art. 26 § 3 u.SN, orzekł jak w sentencji.
ł.n
[a.ł]
‎