I NKRS 90/23

SN
I NKRS 90/23
POSTANOWIENIE
Dnia 10 lipca 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Paweł Księżak (przewodniczący)
‎
SSN Adam Redzik
‎
SSN Mirosław Sadowski (sprawozdawca)
w sprawie z odwołania L. R.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […]/2023 z 19 września 2023 r.
‎
w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym we Włocławku, ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2023 r., poz. 143,
z udziałem D. B.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 10 lipca 2024 r.,
zawiesza postępowanie w sprawie z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych usuwających wady procesowe określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718 oraz w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21) w terminie tam zakreślonym (art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. per analogiam).
Adam Redzik      Paweł Księżak     Mirosław Sadowski
UZASADNIENIE
1. Ustawa o Sądzie Najwyższym przewiduje, że do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego należą m.in. rozpoznawanie odwołań od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa (dalej KRS) (art.
26 § 1 pkt 3 u SN). Podczas rozpoznawania jednego z odwołań od uchwały KRS (I NKRS 76/21) Sąd Najwyższy skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne.
2. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 21 grudnia 2023 r., C
-
718/21 stwierdził, że skład trzech sędziów Sądu Najwyższego, orzekających w
Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, powołanych do tego Sądu 10
października 2018 r. przez Prezydenta RP na podstawie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr 331/2018 z 28 sierpnia 2018 r., nie ma statusu niezawisłego i
bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy w rozumieniu art.
19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 akapit drugi Karty Praw Podstawowych, a w konsekwencji nie stanowi „sądu” w rozumieniu art. 267 TFUE (pkt 77
-
78) i nie może prowadzić dialogu sądowego z Trybunałem. Uzasadniając to stanowisko Trybunał wskazał na:
1)  brak wystarczających gwarancji niezawisłości Krajowej Rady Sądownictwa, przedstawiającej Prezydentowi
RP kandydatów do powołania na stanowiska sędziów Sądu Najwyższego, nawiązując w tym kontekście do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 8 listopada 2021 r., Dolińska
-
Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19 (pkt 47
-
49, 63
-
64);
2)  powierzenie Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i
Spraw
Publicznych rozpoznawania spraw „szczególnie wrażliwych” (pkt 66);
3)
brak
skutecznych środków prawnych pozwalających na zakwestionowanie uchwały KRS (pkt 67
-
69);
4)  wstrzymanie wykonania uchwały KRS nr 331/2018 postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2018 r. (pkt
50
-
51, 70
-
73);
5)  przyjęcie ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, która weszła w życie 23 maja 2019 r. w celu uniemożliwienia przeprowadzenia jakiejkolwiek kontroli sądowej powołań dokonywanych na
podstawie uchwał KRS obejmujących wnioski o powołanie sędziów Sądu Najwyższego (pkt 74
-
75);
6) uchylenie uchwały KRS nr 331/2018 wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2021 r. (pkt 54, 76).
3. Zbliżone zastrzeżenia sfomułował Europejski Trybunał Praw Człowieka w
wyroku pilotażowym z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce, skarga
nr
50849/21.
W wyroku tym zwrócono uwagę na potrzebę przeprowadzenia zmian normatywnych, które usuną dostrzeżone wady procesowe prowadzące do
naruszenia art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W kwestii wadliwej procedury powoływania sędziów Trybunał w pełni podzielił i poparł wskazania dotyczące środków ogólnych przekazane państwu przez Komitet Ministrów, który wezwał Polskę m.in. do szybkiego opracowania środków mających na celu: (i) przywrócenie niezależności KRS poprzez wprowadzenie przepisów gwarantujących polskiemu sądownictwu prawo wyboru sędziów
-
członków KRS; (ii)
uregulowanie statusu wszystkich sędziów powołanych w wadliwej procedurze z
udziałem KRS w składzie określonym w ustawie nowelizującej z 2017 r., a także decyzji podjętych z ich udziałem; oraz (iii) zapewnienie skutecznej kontroli sądowej uchwał KRS w sprawie powołania sędziów przedstawianych prezydentowi RP, w
tym
do Sądu Najwyższego.
W części dotyczącej funkcjonowania Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego Trybunał zauważył, że składa się ona wyłącznie
z
sędziów powołanych w drodze wadliwej procedury. W związku z tym państwo powinno podjąć odpowiednie kroki legislacyjne, aby zapewnić spełnianie przez ten organ wymogów „niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” zgodnie z orzecznictwem Trybunału.
Europejski Trybunał Praw Człowieka zobowiązał Państwo Polskie do przeprowadzenia stosownych zmiany legislacyjnych w terminie 12 miesięcy.
4. W Rzeczypospolitej Polskiej sędziowie podlegają Konstytucji i ustawom (art.
178
ust. 1 Konstytucji RP). Sąd Najwyższy nie ma możliwości usunięcia wad
procesowych, które prowadzą do naruszenia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i europejskiego prawa traktatowego (art. 267 TFUE), bowiem mają one charakter ogólny i wiążą się z procedurą nominowania sędziów. To rolą ustawodawcy jest przeprowadzenie takich zmian legislacyjnych, by do naruszenia prawa europejskiego oraz EKPCz nie dochodziło.
5. W konsekwencji Sąd Najwyższy w niniejszym składzie uznał, że należy powstrzymać się z merytorycznym rozpoznaniem sprawy i zawiesić postępowanie.
Od postanowienia zdanie odrębne złożył SSN Mirosław Sadowski.
Zdanie odrębne SSN Mirosława Sadowskiego
od POSTANOWIENIA Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2024 r.
w sprawie I NKRS 90/23
Nie zgadzam się z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2024 r., w sprawie I NKRS 90/23, w przedmiocie zawieszenia postepowania.
Wyrażam zdecydowany sprzeciw wobec zawieszenia niniejszego postępowania w
oparciu o nieistniejącą podstawę prawną jako „konieczność przeprowadzenia zmian
legislacyjnych usuwających wady procesowe określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C
-
718 oraz w
wyroku
pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21) w terminie tam zakreślonym”.
Zawieszenie postępowania na pozaustawowej podstawie stanowi jaskrawy przykład przekroczenia kompetencji przez funkcjonariusza publicznego i odmowę sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sędziego.
Uwypuklenia wymaga, iż na podstawie art. 178 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko ustawom. Zatem jedynie Konstytucja zachowuje nadrzędność i pierwszeństwo wobec wszystkich aktów prawnych, w tym także prawa unijnego, co sygnalizował już Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. SK 45/09.
Reasumując, Konstytucja, poprzez dyspozycję normy art. 178 nakazuje sędziemu
orzekać na podstawie obowiązującego prawa, zaś powstrzymywanie się od
sprawowania wymiaru sprawiedliwości stoi w rażącej sprzeczności z podstawowymi obowiązkami sędziego wynagradzanego z budżetu Skarbu Państwa i podważa autorytet
władzy sądowniczej w pełnieniu służby na rzecz, jak i dla dobra Wymiaru Sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej, w tym zapewnieniu obywatelom konstytucyjnego prawa do sądu.
Z kolei wyroki trybunałów międzynarodowych nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa i nie stanowią podstawy prawnej do działania organów Państwa.
W tych okolicznościach zawieszenie postepowania należy uznać nieuzasadnione.
[SOP]
[a.ł]