I NKRS 3/24

SN
I NKRS 3/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 lipca 2024 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Mirosław Sadowski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Aleksander Stępkowski
‎
SSN Paweł Wojciechowski
w sprawie z odwołania S. D.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr [...]/2023 z dnia 25 października 2023 r. w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 3 lipca 2024 r.,
uchyla w całości zaskarżoną uchwałę.
Aleksander Stępkowski      Mirosław Sadowski      Paweł Wojciechowski
UZASADNIENIE
Krajowa Rada Sądownictwa (dalej „KRS” lub „Rada”) w dniu 15 września 2022 podjęła uchwałę nr [...]1/2022 na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 12 maja 2011 o Krajowej Radzie Sądownictwa (DZ.U. z 2021 r. poz. 269,
dalej: „u.KRS”
) w przedmiocie przedstawienia wniosku o mianowanie S. D. na stanowisko asesora sądowego w Sądzie Rejonowym w Słupsku. W punkcie III uzasadnienia uchwały Rada wskazała, że kandydat spełnia wymagania wskazane w art.106h ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.- Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. 2020 r. poz. 2072 ze zm.). Następnie KRS w dniu 25 października 2023 r. podjęła uchwałę nr [...]/2023 na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2a w zw. z art. 45 ust 1 i 3 u.KRS w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej uchwała nr [...]1/2022. Rozważania o ponownym rozpatrzeniu omawianej sprawy zainicjowało pismo z Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 17 lipca 2023 r. o sygn. [...].
Przed przyjęciem uchwały z dnia 25 października 2023 r. KRS dokonywała czynności sprawdzające w celu rozważenia zasadności ewentualnego ponownego rozpatrzenia sprawy. W ramach tych czynności Rada przeprowadziła w trybie zdalnym rozmowę z Skarżącym co do okoliczności pojawiania się jego osoby w systemach informatycznych policji. Skarżący składał też przed podjęciem uchwały z dnia 25 października 2023 pisma kierowane zarówno do KRS jak i do Prezydenta RP w celu wyjaśnienia pojawiających się wątpliwości.
Na powyższą uchwałę nr [...]/2023 z dnia 25 października 2023 r. S. D. (dalej: „Odwołujący”, „Skarżący”) wniósł do Sądu Najwyższego odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości.
Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie :
1. art. 45 ust. 1 ustawy o KRS w zw. z art. 33b ust. 10 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 roku o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2022 r. poz. 217 ze zm. - dalej jako ustawa o KSSiP) poprzez dokonanie błędnej wykładni systemowej i w konsekwencji uznanie, iż dopuszczalne jest ponowne rozpatrzenie sprawy egzaminowanego aplikanta aplikacji prokuratorskiej po upływie ponad roku od dnia przedstawienia Krajowej Radzie Sądownictwa od Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury listy klasyfikacyjnej egzaminowanych aplikantów ubiegających się o stanowiska asesorskie, w sytuacji gdy zgłoszenie przez Krajową Radę Sądownictwa sprzeciwu wobec mianowania egzaminowanego aplikanta na
stanowisko asesora sądowego może nastąpić jedynie w ciągu dwóch miesięcy od dnia przedstawienia wskazanej listy;
2. art. 45 ust. 1 i 3 ustawy o KRS poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i podjęcie przez Krajową Radę Sądownictwa uchwały o ponownym rozpatrzeniu sprawy, pomimo że nie zostały ujawnione jakiekolwiek nowe okoliczności, tj. takie, które nie byłyby znane Radzie w trakcie poprzedniego rozpoznania sprawy, ani które by zaistniały już po zakończeniu postępowania, a dotyczące istoty sprawy i mogące mieć wpływ na sposób jej rozstrzygnięcia, jako że pismo I Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego Policji w […] z dnia 21 lipca 2022 roku zostało przekazane Radzie przez Dyrektora Krajowej Szkoły pismem z dnia 9 sierpnia 2022 roku wraz z listą klasyfikacyjną egzaminowanych aplikantów aplikacji prokuratorskiej ubiegających się o nieobsadzone stanowiska asesora sądowego, zaś Rada wzięła je pod uwagę, co wynika wprost z uzasadnienia zaskarżonej uchwały, oceniając kandydaturę i ustalając, iż odwołujący spełnia wymagania określone w art. 106h ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 217 - dalej jako p.u.s.p.), w tym przesłankę nieskazitelności charakteru, w toku postępowania nie ujawniono okoliczności, które dawałyby podstawę do zgłoszenia sprzeciwu;
3. art. 33 ust. 2 ustawy o KRS poprzez jego niezastosowanie polegające na zaniechaniu zażądania od uczestnika postępowania osobistego stawiennictwa lub złożenia pisemnych wyjaśnień, pomimo że w ocenie samej Rady zachodziła taka konieczność, a w konsekwencji przyjęcie w oparciu o niepełny materiał dowodowy, iż w sprawie zaistniały nowe okoliczności dotyczące istoty sprawy i mogące mieć wpływ na sposób jej rozstrzygnięcia skutkujące podjęciem uchwały o ponownym rozpatrzeniu sprawy, podczas gdy umożliwienie uczestnikowi zabrania głosu lub złożenia pisemnych wyjaśnień umożliwiłoby wykazanie, iż w sprawie nie
zaistniały żadne nowe okoliczności, a jeżeli nawet, to nie były to okoliczności istotne, a jeżeli nawet, to nie były to takie okoliczności, które mogły mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy;
4. art. 33 ust. 1 ustawy o KRS poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia sprawy, z góry ukierunkowanej w stronę ponownego rozpatrzenia sprawy o mianowanie egzaminowanego aplikanta na stanowisko asesora sądowego, bez zbadania przesłanek dopuszczalności wznowienia tego postępowania i w konsekwencji błędnego uznania, iż zachodzą nowe okoliczności dotyczące istoty sprawy i mogące mieć wpływ na sposób jej rozstrzygnięcia, ponadto bez dokonania analizy udostępnionej dokumentacji, w szczególności pominięcia treści pisma Komendanta Stołecznego Policji z dnia 11 sierpnia 2023 roku, znak PR
-
[…], sporządzonego w trybie art. 58 § 3 p.u.s.p. dla kandydatów ubiegających się o stanowisko sędziowskie, zgodnie z którym nie odnaleziono w policyjnych systemach informatycznych żadnych danych dotyczących odwołującego;
5. art. 45c ustawy o KRS poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji wznowienie postępowania przed Krajową Radą Sądownictwa, pomimo że odwołujący jako osoba przedstawiona Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej spełniał w dniu podjęcia uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa wszystkie warunki formalne wymagane dopełnienia urzędu, określone w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności podstawowy wymóg, jakim jest posiadanie nieskazitelnego charakteru;
6. art. 29 ust. 2 ustawy o KRS poprzez jego niezastosowanie i niepoinformowanie uczestnika o terminie posiedzenia w dniach 23 - 27 października 2023 roku, na którym była rozpatrywana sprawa odwołującego, podczas gdy zgodnie z § 11 Regulaminu Krajowej Rady Sądownictwa poinformowania można dokonać również za pośrednictwem poczty elektronicznej, co powinno było nastąpić w realiach przedmiotowej sprawy, tj. w przypadku wznowienia postępowania (rozważenia możliwości wznowienia z urzędu postępowania), gdy odwołujący nie wiedział, że jego sprawa po uprawomocnieniu się uchwały nr [...]1/2022 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 15 września 2022 roku będzie przedmiotem ponownego rozpatrzenia przed Radą; niezależnie od powyższego informacja zamieszczona w Biuletynie Informacji Publicznej Krajowej Rady Sądownictwa, iż w trakcie posiedzenia Rady w dniach 23 -27 października 2023 roku będą rozpatrywane zgłoszenia kandydatów na wolne stanowiska asesorskie była wadliwa, jako że sprawa dotyczyła wznowienia postępowania (rozważenia możliwości wznowienia z urzędu postępowania), a nie zgłoszenia uczestnika na wolne stanowisko asesorskie, co w konsekwencji przesądziło, iż nie sposób zastosować w stosunku do odwołującego fikcji poinformowania o terminie posiedzenia Rady w drodze zamieszczenia informacji w Biuletynie Informacji Publicznej i tym samym odwołujący został pozbawiony możliwości składania wniosków, wyjaśnień w tym postępowaniu, co doprowadziło do zaniechania przez Rade wszechstronnego rozważenia sprawy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie, choć nie ze wszystkich podniesionych powodów.
Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, iż doszło do naruszenia art. 33 ust. 2 i art. 29 ust. 2 u.KRS bowiem jak wynika z protokołu posiedzenia zespołu członków KRS z dnia 9 listopada 2023 r., nr WO.[...], przeprowadzonego w formie zdalnej, zespół członków KRS odbył rozmowę ze skarżącym w sprawie rozważenia możliwości sprzeciwu wobec jego mianowania na asesora oraz przedstawienia Prezydentowi RP wniosku o mianowanie na stanowisko asesora sądowego w Sądzie Rejonowym w Słupsku. Podczas tego posiedzenia Skarżący wyczerpująco wyjaśnił członkom KRS okoliczności co do budzących wątpliwości informacji z systemów teleinformatycznych policji. Wskazując, że był osobą zgłaszającą/pokrzywdzoną w pięciu sprawach prowadzonych przez IV i V komisariat Policji w […], w których to odmówiono wszczęcia dochodzenia/śledztwa bądź które umorzono. Co do ujawnionych informacji o legitymowaniu Skarżącego przez policję w okresie od 17 lutego do 14 lipca 2022 r. w zw. z interwencjami w miejscu publicznych Skarżący wyjaśnił, iż były one następstwem zgłaszanych przez Skarżącego wykroczeń bowiem był on świadkiem ich popełnienia i działał w celu ochrony porządku prawnego.
Zasadny okazał się jednak zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 i 3 u. KRS poprzez dokonanie niewłaściwej wykładni przepisów skutkującej uznaniem, że w sprawie występują nowe okoliczności rozumiane jako przesłanki do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej uchwałą.
Zgodnie z art. 45 u.KRS Rada posiada kompetencję do ponownego rozpatrzenia sprawy z urzędu lub na wniosek uczestnika postępowania, w sprawach zakończonych podjęciem uchwały w przypadku ujawnienia nowych okoliczności. Z akt niniejszej sprawy wynika, że za okoliczność taką uznano fakt występowania skarżącego w systemach informatycznych policji. Zgodnie z pismem I Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego Policji w […], które wpłynęło do Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w dniu 27 lipca 2022 r. i znajduje się w aktach osobowych aplikanta dołączonych do akt sprawy, Skarżący nie występuje jako osoba podejrzana w: Elektronicznym Rejestrze czynności Dochodzeniowo- śledczych oraz w Krajowym systemie Informacyjnym Policji, a także w Systemie Wspomagania Dowodzenia. Skarżący występuje jednak pięciokrotnie jako osoba zgłaszająca w systemie ERCDŚ oraz występuje sześciokrotnie jako osoba legitymowana w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji. Z akt sprawy wynika że omawiane pismo było do dyspozycji KRS przed przyjęciem pierwszej uchwały, w której Rada odnosząc się do skarżącego stwierdziła że „ spełnia wymagania określone w art.106h ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.- Prawo o ustroju sądów powszechnych. W przytoczonym powyżej przepisie znajduje się odesłanie do art. 61 przywołanej ustawy, gdzie znajdują się wymagania co do sylwetki kandydata na stanowisko, o które ubiegał się skarżący. Przepis ustępu drugiego art. 61 mówi, że kandydat musi odznaczać się nieskazitelnym charakterem. Ponadto, w dalszej części uzasadnienia KRS stwierdza, że „w toku postępowania nie ujawniono okoliczności, które dawałyby podstawę do zgłoszenia sprzeciwu wobec mianowania kandydata na stanowiska.” Rada stwierdzając, że kandydat spełnia warunki z art. 106h ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.- Prawo o ustroju sądów powszechnych stwierdziła więc jednocześnie że kandydat spełnia wymogi z art. 61 tejże ustawy a wiec, że jest on osobą o nieskazitelnym charakterze.
Jak zauważył już powyżej Sąd Najwyższy, KRS oceniając kandydata w ramach pierwszej uchwały dysponowała informacjami, które następnie potraktowała jako nową okoliczność wzbudzającą wątpliwości co do nieskazitelności charakteru Skarżącego, o czym mowa w piśmie Kancelarii Prezydenta RP z 17 lipca 2023 z oraz w zaskarżonej uchwale. Oznacza to że nie wystąpiły w tej sprawie nowe okoliczności, o których mówi art. 45 u.KRS bowiem podejmując pierwszą uchwałę Rada dokonała analizy pisma dostarczonego przez policję i nie rozpoznała tego jako przesłanki negatywnej dla zarekomendowania go jako kandydata na stanowisko o które ubiegał się Skarżący. W sprawie nie pojawiły się inne nowe okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie procedury ponownego rozpatrzenia sprawy.
Co więcej zgodnie z art. 33b ust. 10 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz.U.2022.217) Rada ma 2 miesiące na zgłoszenie sprzeciwu na podstawie dokumentacji dostarczonej przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, której obowiązek przedstawienia wynika z art. 33b ust 3 w zw. z art. 32a ust. 1. Po upływie tego terminu, Rada nie dysponuje już kompetencji do wyrażenia sprzeciwu względem objęcia stanowiska asesorskiego przez aplikanta. Tym samym, zaskarżona uchwała KRS została podjęta
ultra vires
bez adekwatnej podstawy prawnej i z tego względu, jej uchylenie nie skutkuje koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy, wydanie bowiem w tej sprawie ponownej uchwały jest w świetle art. 33b ust. 10 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury niedopuszczalne.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398
15
k.p.c. w zw. z art. 44 ust. 3 u.K.R.S., orzekł jak w sentencji wyroku.
Aleksander Stępkowski      Mirosław Sadowski      Paweł Wojciechowski
[SOP]
r.g.