I NKRS 20/22

SN
Sygn. akt I NKRS 20/22
POSTANOWIENIE
Dnia 26 kwietnia 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Elżbieta Karska (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Oktawian Nawrot
‎
SSN Grzegorz Żmij
w sprawie z odwołania W. B.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z 16 grudnia 2021 r.
‎
w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 26 kwietnia 2022 r.,
udziela zabezpieczenia w ten sposób, że wyraża zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego Sądu Apelacyjnego
‎
w
[…]
przez W. B. do czasu zakończenia postępowania.
UZASADNIENIE
Sędzia Sądu Apelacyjnego w
[…]
W. B. (dalej także: odwołujący) odwołał się od uchwały nr
[…]
Krajowej Rady Sądownictwa
(dalej:
KRS lub Rada)
, która nie wyraziła zgody na dalsze zajmowanie przez niego stanowiska sędziego Sądu Apelacyjnego w
[…]
w związku z osiągnięciem wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku. Odwołujący wnosił o
stwierdzenie, że pozostaje w mocy i obowiązuje uchwała Krajowej Rady Sądownictwa nr
[X.]
z dnia 2 grudnia 2021 r., mocą której Rada wyraziła zgodę na dalsze zajmowanie przez niego stanowiska sędziego Sądu Apelacyjnego w
[…]
po ukończeniu wieku upoważniającego do przejścia w stan spoczynku.
Ponadto, sędzia W. B., alternatywnie wnosił też o: zawieszenie postępowania w sprawie do czasu udzielenia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odpowiedzi na pytanie prawne zadane przez Sąd Najwyższy w sprawie I NKRS 76/21, ewentualnie o uchylenie uchwały KRS nr
[…]
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a nadto o „udzielenie zabezpieczenia niniejszego odwołania” poprzez wstrzymanie skuteczności uchwały KRS nr
[…]
.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Sąd Najwyższy jest sądem kontrolującym uchwały KRS pod względem ich
zgodności z prawem. Zgodnie z art. 44 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011
r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (t.j. Dz.U. 2021, poz. 269 ze zm., dalej: u.KRS), uczestnik postępowania przed KRS może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności uchwały Rady z prawem, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej.
Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, od uchwały KRS wydanej na
podstawie art. 69
§ 1b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. 2020, poz. 2072, dalej: p.u.s.p.) przysługuje odwołanie do
Sądu Najwyższego na podstawie art. 44 ust. 1 u.KRS (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 30 czerwca 2021 r., I NZP 3/21).
W sprawach z odwołań od uchwał KRS w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska sędziego po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku przyjęto w orzecznictwie Sądu Najwyższego możliwość udzielenia zabezpieczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 stycznia 2019 r., I
NO
57/18; z 11 lutego 2020 r., I NO 3/20; z 13 lutego 2020 r., z I NO 187/19; z
15
kwietnia 2020 r., I NO 191/19; z 7 lipca 2021 r., I NKRS 62/21). Podstawą udzielenia zabezpieczenia jest odpowiednio stosowany art. 730 oraz art. 734 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2021, poz. 1805 ze zm., dalej: k.p.c.), który stanowi, że do udzielenia zabezpieczenia właściwy jest sąd, do którego właściwości należy rozpoznanie sprawy w I instancji. W ramach przedmiotowego postępowania brak jest innego sądu, który mógłby rozpoznać wniosek odwołującego o udzielenie zabezpieczenia, gdyż Sąd Najwyższy jest jedyną instancją w toku kontroli legalności zaskarżonej uchwały w
trybie art. 44 ust. 1 u.KRS. Z tego względu, Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 734 k.p.c. w zw. z art. 398
21
k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 44 ust. 3 u.KRS przyjął, że jest właściwy do rozpoznania wniosku.
Zgodnie z art. 44 ust. 3 u.KRS, do postępowania przed Sądem Najwyższym stosuje się przepisy k.p.c. o skardze kasacyjnej (z wyłączeniem art. 87
1
k.p.c.). Przepis art. 398
21
k.p.c. odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o apelacji, a art. 391 § 1 k.p.c. odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o
postępowaniu przed sądem I instancji. Uwzględnić należy także art. 13 § 2 k.p.c., który wskazuje, że regulacje o procesie stosuje się w innych rodzajach postępowań unormowanych w Kodeksie, chyba że inne przepisy stanowią inaczej. Takim innym rodzajem postępowania jest postępowanie zabezpieczające uregulowane w części drugiej k.p.c.
Sąd Najwyższy rozważył, czy w świetle odpowiednio stosowanego art. 730
1
§ 1 k.p.c. odwołujący uprawdopodobnił zasadność żądania oraz interes prawny w
udzieleniu zabezpieczenia. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie (art. 730
1
§ 2 k.p.c.). W
przekonaniu Sądu Najwyższego brak zabezpieczenia w przedmiotowej sprawie spowodowałby, że przed rozpoznaniem sprawy ziściłby się skutek, którego dotyczyło postępowanie przed KRS, czyli 29 kwietnia 2022 r. doszłoby do przejścia odwołującego w stan spoczynku, a w związku z tym osiągnięcie celu postępowania w sprawie zainicjowanej odwołaniem mogłoby okazać się utrudnione. Skoro celem postępowania w sprawie jest kontrola zgodności z prawem uchwały KRS, to przyjąć należy, że skuteczność wywołującej daleko idące konsekwencje uchwały powinna być wstrzymana, a tym samym - na podstawie art. 69 § 1b zd. 3 p.u.s.p. - odwołujący powinien pozostać w stanie czynnym, tym bardziej że postępowanie związane jest z fundamentem służby sędziowskiej, czyli zasadą nieusuwalności sędziów wyrażoną w art. 180 Konstytucji RP.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 15 stycznia 2019 r., I
NO
57/18, w takim przypadku daleko idące skutki dotyczą organizacji pracy sądu, w którym odwołujący orzeka, jak chociażby odwołanie wyznaczonych terminów posiedzeń, itp. Następstwa nieuwzględnienia wniosku o zabezpieczenie postępowania występują również w sferze służbowej odwołującego, gdyż otrzyma odprawę (art. 100 § 4 p.u.s.p.), ekwiwalent za niewykorzystany urlop i zacznie mu być wypłacane uposażenie należne sędziemu w stanie spoczynku (art. 100 § 2 p.u.s.p.) w wysokości niższej niż przysługujące sędziemu w służbie czynnej. Zatem
w interesie wymiaru sprawiedliwości, jak i w interesie odwołującego, jest
pozostawienie go w stanie czynnym do czasu podjęcia uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa i ewentualnie rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy czy
zaskarżona uchwała KRS nie narusza prawa (w wypadku złożenia odwołania od uchwały KRS). Przejście odwołującego w stan spoczynku przed ponownym rozpoznaniem sprawy przez Krajową Radę Sądownictwa i Sąd Najwyższy (w
wypadku złożenia odwołania od uchwały KRS) czyniłoby istotną zmianę w jego statusie, ukształtowałoby stan niepożądany przed dokonaniem kontroli sądowej i
byłoby trudne do odwrócenia. Dlatego
Sąd Najwyższy uznał wniosek o udzielenie zabezpieczenia za zasadny.
W związku z powyższym, Sąd Najwyższy na podstawie art. 755 § 1 k.p.c. w
zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS udzielił zabezpieczenia w ten sposób, że
do czasu ponownego podjęcia uchwały przez Krajową Radę Sądownictwa i ewentualnie rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy odwołania (w przypadku jego złożenia), zabezpieczył pozostawanie sędziego Sądu Apelacyjnego W. B. w służbie czynnej, czym wstrzymał skuteczność uchwały KRS nr
[…]
.
a.s.