I NKRS 16/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSędzia X.Y. złożyła odwołanie od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) z 2025 roku, która nie wyraziła zgody na dalsze zajmowanie przez nią stanowiska sędziego po osiągnięciu wieku emerytalnego. Sędzia argumentowała, że KRS naruszyła przepisy postępowania, dokonując oceny w sposób dowolny i arbitralny, pomijając istotne dowody, takie jak opinia Prezesa Sądu Apelacyjnego czy dane dotyczące sytuacji kadrowej sądu. Wniosła o uchylenie uchwały, a także o przekazanie sprawy do innej izby SN, ustalenie nieistnienia uchwały z powodu rzekomego braku kompetencji KRS, a nawet o zwrócenie się do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi. Sąd Najwyższy, rozpoznając odwołanie, podkreślił, że jego rolą jest jedynie kontrola legalności uchwały, a nie jej merytoryczna ocena. Stwierdził, że KRS przeprowadziła indywidualną analizę działalności orzeczniczej sędziego, uwzględniając zarówno dane statystyczne, jak i opinię Prezesa Sądu Apelacyjnego oraz sytuację kadrową sądu. Sąd Najwyższy odrzucił również wnioski dotyczące właściwości rzeczowej Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz konieczności zwrócenia się do TSUE, wskazując na wyłączną kompetencję organów krajowych do regulowania ustroju sądownictwa. Oddalono również wniosek o ustalenie nieistnienia uchwały, podkreślając konstytucyjność obecnego składu i sposobu wyboru członków KRS. Ostatecznie Sąd Najwyższy oddalił odwołanie, uznając, że skarżąca nie wykazała, aby uchwała KRS była niezgodna z prawem lub podjęta w sposób dowolny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKontrola legalności uchwał Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziów, właściwość rzeczowa Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, zgodność krajowego ustroju sądownictwa z prawem UE, konstytucyjność Krajowej Rady Sądownictwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji sędziego osiągającego wiek emerytalny i procedury przed KRS.
Zagadnienia prawne (4)
Czy Krajowa Rada Sądownictwa, odmawiając zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego po osiągnięciu wieku emerytalnego, naruszyła przepisy postępowania, dokonując oceny w sposób dowolny i arbitralny oraz pomijając istotne dowody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania ani dowolności oceny ze strony KRS.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że uzasadnienie uchwały KRS zawierało wystarczającą argumentację pozwalającą na kontrolę jej legalności. Stwierdzono, że KRS przeprowadziła indywidualną analizę działalności orzeczniczej skarżącej, uwzględniając dane statystyczne, opinię Prezesa Sądu Apelacyjnego oraz sytuację kadrową sądu. Kontrola Sądu Najwyższego jest ograniczona do badania legalności procedury i arbitralności rozstrzygnięcia, a nie merytorycznej oceny.
Czy odwołanie od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa w sprawie dalszego zajmowania stanowiska sędziego powinno być rozpoznane przez Izbę Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odwołania od uchwał KRS należą do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę połączonych izb (I NZP 7/25), która odstąpiła od zasady prawnej sformułowanej w uchwale III PZP 1/25. Wyjaśniono, że Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie była właściwa do rozpoznawania takich odwołań, a właściwość tę posiada Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
Czy przepisy krajowe dotyczące przechodzenia sędziów w stan spoczynku i kompetencje Krajowej Rady Sądownictwa w tym zakresie są zgodne z prawem Unii Europejskiej, w szczególności z art. 19 ust. 1 TUE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy krajowe są zgodne z prawem UE, a kompetencje w tym zakresie przysługują organom krajowym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Rzeczpospolita Polska nie przekazała organom UE kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację krajowego wymiaru sprawiedliwości. Podkreślono, że kompetencje te przysługują wyłącznie organom krajowym, a Trybunał Sprawiedliwości UE nie ma kompetencji do kształtowania ustroju organów konstytucyjnych państw członkowskich. Obecne brzmienie przepisów powierzających decyzję KRS jest zgodne z art. 19 ust. 1 TUE.
Czy Krajowa Rada Sądownictwa, w obecnym składzie i sposobie wyboru jej członków, posiada przymioty i kompetencje nadane przez Konstytucję RP, a jej uchwały są ważne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obecny skład i sposób wyboru członków KRS są zgodne z Konstytucją RP, a uchwały są ważne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (K 12/18) oraz własne wcześniejsze orzecznictwo, wskazując, że sposób kształtowania sędziowskiej części KRS jest zgodny z Konstytucją. Podkreślono, że funkcja kreacyjna Sejmu nie jest kontrowersyjna, a sposób wyboru członków KRS określa ustawa, zgodnie z art. 187 ust. 4 Konstytucji RP.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X. Y. | osoba_fizyczna | skarżąca |
| Krajowa Rada Sądownictwa | instytucja | organ |
Przepisy (13)
Główne
p.u.s.p. art. 69 § § 1b
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
KRS może wyrazić zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego, jeżeli jest to uzasadnione interesem wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym, w szczególności, jeśli przemawia za tym racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów. Słowo 'może' oznacza uznaniową kompetencję KRS.
Pomocnicze
p.u.s.p. art. 69 § § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych
Sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia, chyba że złoży oświadczenie o woli dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie lekarskie.
u.KRS art. 33 § ust. 1
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
u.KRS art. 42 § ust. 1
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1 in fine
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 187 § ust. 1 pkt 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 187 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 90 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 91 § ust. 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
KRS działała w granicach przysługującego jej uznania. • Uzasadnienie uchwały KRS było wystarczające do kontroli legalności. • Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych jest właściwa do rozpoznawania odwołań od uchwał KRS. • Przepisy krajowe dotyczące ustroju sądownictwa są zgodne z prawem UE. • Obecny skład i sposób wyboru członków KRS są zgodne z Konstytucją RP.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez KRS (dowolność, arbitralność oceny, pominięcie dowodów). • Niewłaściwość rzeczowa Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. • Niezgodność przepisów krajowych z prawem UE. • Brak konstytucyjnych przymiotów i kompetencji KRS.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do ingerencji w materialną treść zaskarżonej uchwały, albowiem dokonanie oceny co do zasadności dalszego zajmowania stanowiska sędziego stanowi wyłączną kompetencję Rady. • Zgoda na dalsze orzekanie nie jest zatem na gruncie ustawy przedmiotem domniemania. • Słowo 'może' oznacza uznaniową kompetencję (a nie obowiązek) KRS do wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego pomimo ukończenia przez niego 65 roku życia. • Kontrola Sądu Najwyższego, ograniczona do badania legalności procedury oraz arbitralności rozstrzygnięcia, nie daje podstaw do ingerencji w merytoryczną ocenę dokonaną przez konstytucyjny organ. • Rzeczpospolita Polska nie przekazała organom Unii Europejskiej lub jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację i funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości. • Treść wniesionego odwołania ujawnia skłonność skarżącej do kwestionowania obowiązującego porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej przez odwoływanie się do pozanormatywnych ocen formułowanych w określonych kręgach środowiskowych.
Skład orzekający
Aleksander Stępkowski
przewodniczący-sprawozdawca
Paweł Czubik
członek
Mirosław Sadowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kontrola legalności uchwał Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziów, właściwość rzeczowa Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, zgodność krajowego ustroju sądownictwa z prawem UE, konstytucyjność Krajowej Rady Sądownictwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziego osiągającego wiek emerytalny i procedury przed KRS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych związanych z funkcjonowaniem Krajowej Rady Sądownictwa, niezależnością sędziowską oraz relacjami z prawem Unii Europejskiej, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i szerszej publiczności.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Czy sędzia po 65. roku życia może dalej orzekać? Kluczowa decyzja w sprawie KRS.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.