I NKRS 16/26

Sąd Najwyższy2026-03-10
SNAdministracyjneprawo urzędniczeWysokanajwyższy
sędziaKrajowa Rada Sądownictwawiek emerytalnykontrola sądowaustrój sądówprawo konstytucyjneprawo administracyjne

Sąd Najwyższy oddalił odwołanie sędziego X.Y. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa odmawiającej zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Sędzia X.Y. odwołała się od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa (KRS), która nie wyraziła zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku. Sędzia zarzuciła KRS naruszenie przepisów postępowania, arbitralność oceny i pominięcie istotnych dowodów. Sąd Najwyższy oddalił odwołanie, uznając, że KRS działała w granicach przysługującego jej uznania, a jej ocena była wystarczająco uzasadniona i zgodna z prawem.

Sędzia X.Y. złożyła odwołanie od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) z 2025 roku, która nie wyraziła zgody na dalsze zajmowanie przez nią stanowiska sędziego po osiągnięciu wieku emerytalnego. Sędzia argumentowała, że KRS naruszyła przepisy postępowania, dokonując oceny w sposób dowolny i arbitralny, pomijając istotne dowody, takie jak opinia Prezesa Sądu Apelacyjnego czy dane dotyczące sytuacji kadrowej sądu. Wniosła o uchylenie uchwały, a także o przekazanie sprawy do innej izby SN, ustalenie nieistnienia uchwały z powodu rzekomego braku kompetencji KRS, a nawet o zwrócenie się do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi. Sąd Najwyższy, rozpoznając odwołanie, podkreślił, że jego rolą jest jedynie kontrola legalności uchwały, a nie jej merytoryczna ocena. Stwierdził, że KRS przeprowadziła indywidualną analizę działalności orzeczniczej sędziego, uwzględniając zarówno dane statystyczne, jak i opinię Prezesa Sądu Apelacyjnego oraz sytuację kadrową sądu. Sąd Najwyższy odrzucił również wnioski dotyczące właściwości rzeczowej Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz konieczności zwrócenia się do TSUE, wskazując na wyłączną kompetencję organów krajowych do regulowania ustroju sądownictwa. Oddalono również wniosek o ustalenie nieistnienia uchwały, podkreślając konstytucyjność obecnego składu i sposobu wyboru członków KRS. Ostatecznie Sąd Najwyższy oddalił odwołanie, uznając, że skarżąca nie wykazała, aby uchwała KRS była niezgodna z prawem lub podjęta w sposób dowolny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, Sąd Najwyższy nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania ani dowolności oceny ze strony KRS.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że uzasadnienie uchwały KRS zawierało wystarczającą argumentację pozwalającą na kontrolę jej legalności. Stwierdzono, że KRS przeprowadziła indywidualną analizę działalności orzeczniczej skarżącej, uwzględniając dane statystyczne, opinię Prezesa Sądu Apelacyjnego oraz sytuację kadrową sądu. Kontrola Sądu Najwyższego jest ograniczona do badania legalności procedury i arbitralności rozstrzygnięcia, a nie merytorycznej oceny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Krajowa Rada Sądownictwa

Strony

NazwaTypRola
X. Y.osoba_fizycznaskarżąca
Krajowa Rada Sądownictwainstytucjaorgan

Przepisy (13)

Główne

p.u.s.p. art. 69 § § 1b

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

KRS może wyrazić zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego, jeżeli jest to uzasadnione interesem wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym, w szczególności, jeśli przemawia za tym racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów. Słowo 'może' oznacza uznaniową kompetencję KRS.

Pomocnicze

p.u.s.p. art. 69 § § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych

Sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia, chyba że złoży oświadczenie o woli dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie lekarskie.

u.KRS art. 33 § ust. 1

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

u.KRS art. 42 § ust. 1

Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1 in fine

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 187 § ust. 1 pkt 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 187 § ust. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 90 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 91 § ust. 2 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

KRS działała w granicach przysługującego jej uznania. Uzasadnienie uchwały KRS było wystarczające do kontroli legalności. Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych jest właściwa do rozpoznawania odwołań od uchwał KRS. Przepisy krajowe dotyczące ustroju sądownictwa są zgodne z prawem UE. Obecny skład i sposób wyboru członków KRS są zgodne z Konstytucją RP.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez KRS (dowolność, arbitralność oceny, pominięcie dowodów). Niewłaściwość rzeczowa Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Niezgodność przepisów krajowych z prawem UE. Brak konstytucyjnych przymiotów i kompetencji KRS.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do ingerencji w materialną treść zaskarżonej uchwały, albowiem dokonanie oceny co do zasadności dalszego zajmowania stanowiska sędziego stanowi wyłączną kompetencję Rady. Zgoda na dalsze orzekanie nie jest zatem na gruncie ustawy przedmiotem domniemania. Słowo 'może' oznacza uznaniową kompetencję (a nie obowiązek) KRS do wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego pomimo ukończenia przez niego 65 roku życia. Kontrola Sądu Najwyższego, ograniczona do badania legalności procedury oraz arbitralności rozstrzygnięcia, nie daje podstaw do ingerencji w merytoryczną ocenę dokonaną przez konstytucyjny organ. Rzeczpospolita Polska nie przekazała organom Unii Europejskiej lub jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację i funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości. Treść wniesionego odwołania ujawnia skłonność skarżącej do kwestionowania obowiązującego porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej przez odwoływanie się do pozanormatywnych ocen formułowanych w określonych kręgach środowiskowych.

Skład orzekający

Aleksander Stępkowski

przewodniczący-sprawozdawca

Paweł Czubik

członek

Mirosław Sadowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Kontrola legalności uchwał Krajowej Rady Sądownictwa w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziów, właściwość rzeczowa Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, zgodność krajowego ustroju sądownictwa z prawem UE, konstytucyjność Krajowej Rady Sądownictwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziego osiągającego wiek emerytalny i procedury przed KRS.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych związanych z funkcjonowaniem Krajowej Rady Sądownictwa, niezależnością sędziowską oraz relacjami z prawem Unii Europejskiej, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i szerszej publiczności.

Sąd Najwyższy rozstrzyga: Czy sędzia po 65. roku życia może dalej orzekać? Kluczowa decyzja w sprawie KRS.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
I NKRS 16/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 marca 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Aleksander Stępkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Paweł Czubik
‎
SSN Mirosław Sadowski
w sprawie z odwołania X. Y.
od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr […] z dnia […] 2025 r.
‎
w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku,
po rozpoznaniu 10 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
oddala odwołanie.
UZASADNIENIE
Krajowa Rada Sądownictwa (dalej: „Rada” lub „KRS”) uchwałą z […] 2025 r., nr […], działając na podstawie art. 69 § 1b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.) – dalej p.u.s.p., nie wyraziła zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez sędziego Sądu Apelacyjnego w […] X. Y. (dalej: „skarżąca”).
W uzasadnieniu uchwały Rada wskazała, że skarżąca pismem z
[…] 2025 r.
oświadczyła Krajowej Radzie Sądownictwa wolę dalszego zajmowania stanowiska sędziego. Do oświadczenia załączyła zaświadczenie lekarskie z
22 sierpnia 2025 r.
oraz zaświadczenie psychologiczne z
22 sierpnia 2025 r.,
stwierdzające, że jest zdolna do pełnienia urzędu sędziego, ze względu na stan zdrowia.
Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa w celu rozpoznania sprawy z
wniosku skarżącego wyznaczył zespół oraz o jego powołaniu zawiadomił Ministra Sprawiedliwości.
Zespół członków KRS na posiedzeniu […] 2025 r. rekomendował podjęcie uchwały o niewyrażeniu zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez skarżącą. Za uwzględnieniem woli skarżącej oddano 1 głos „za”, przy braku głosów „przeciw” i 2 głosach „wstrzymujących się”.
W ocenie zespołu członków Krajowej Rady Sądownictwa brak jest podstaw do wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez skarżącą, bowiem nie stwierdzono żadnych ponadnormatywnych okoliczności leżących po stronie interesu wymiaru sprawiedliwości, czy też interesu społecznego, mogących przesądzić o potrzebie dalszego zajmowania stanowiska sędziego, o czym świadczą – w ocenie zespołu – dane statystyczne obrazujące pracę orzeczniczą skarżącej, jak również sytuacja kadrowa II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w […].
Rada dokonała analizy indywidualnej działalności orzeczniczej skarżącej i podzieliła stanowisko zespołu o braku istnienia ekstraordynaryjnych okoliczności leżących po stronie interesu wymiaru sprawiedliwości, czy też interesu społecznego, przemawiających za dalszym pełnieniem przez nią urzędu sędziego. Krajowa Rada Sądownictwa uwzględniła informację o sytuacji kadrowej Sądu Apelacyjnego w […] .
W trakcie posiedzenia Krajowej Rady Sądownictwa […] 2025 r. za wyrażeniem zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez skarżącą nie oddano głosów, przy 9 głosach „przeciw” i 5 głosach „wstrzymujących się” (oddano ogółem 14 głosów). Wobec nieuzyskania bezwzględnej większości głosów za wyrażeniem zgody, KRS podjęła uchwałę jak na wstępie.
Skarżąca
zaskarżyła uchwałę KRS
w przedmiocie niewyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, to jest:
– naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (tekst jedn. Dz. U. 2024 poz. 1186 – dalej u.KRS) w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP przez podjęcie uchwały bez wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy, tj. przeprowadzenie oceny w sposób dowolny i arbitralny, pominięcie istotnych danych wynikających ze zgromadzonej dokumentacji, w szczególności: dokumentacji dotyczącej sytuacji kadrowej sądu macierzystego skarżącej, opinii służbowej Prezesa Sądu Apelacyjnego w […], a także dorobku orzeczniczego skarżącej, w tym stabilności orzecznictwa co w rezultacie skutkowało brakiem możliwości dokonania przez Krajową Radę Sądownictwa rzetelnej oceny, co do możliwości dalszego zajmowania przez skarżącą stanowiska sędziego w świetle kryteriów ustanowionych w
art. 69 § 1b p.u.s.p.,
a w konsekwencji do nierozpoznania istoty sprawy;
– naruszenie art. 69 § 1b zdanie pierwsze p.u.s.p. polegające na niewskazaniu w treści zaskarżonej uchwały, dlaczego, w ocenie Rady, dalsze zajmowanie przez skarżącą urzędu sędziego nie jest uzasadnione interesem wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym, że nie przemawia za tym racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego lub potrzeby wynikające z sytuacji kadrowej i obciążenia zadaniami Sądu Apelacyjnego w […], w tym II Wydziału Karnego, co znamionuje podjęcie zaskarżonej uchwały z pominięciem ustawowych kryteriów statuowanych przez wskazany w zarzucie przepis, a w rezultacie stanowi dokonanie oceny sprawy w sposób całkowicie dowolny, arbitralny, przy zastosowaniu niejasnych kryteriów;
– naruszenie art. 42 ust. 1 u.KRS przez sporządzenie uzasadnienia uchwały w sposób ogólnikowy, bez merytorycznego i kompleksowego przedstawienia racji, które warunkowały jej treść, co niweczy możliwość odniesienia się do całości przesłanek, na podstawie których Rada uznała, że brak jest podstaw do wyrażania zgody na dalsze zajmowanie przez skarżącą stanowiska sędziego.
Ze względu na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Ponadto, skarżąca wniosła o przekazanie odwołania do rozpoznania w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Sądzie Najwyższym, uzasadniając to uchwałą Sądu Najwyższego (7) z 24 września 2025 r., III PZP 1/25.
Skarżąca wniosła również o ustalenie nieistnienia skarżonej uchwały, jako wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie, który nie posiada przymiotów i kompetencji nadanych Radzie przez Konstytucję RP, co zdaniem skarżącej skutkuje niemożnością uznania zaskarżonej uchwały za podjętą przez organ konstytucyjny; a w przypadku ustalanie nieistnienia zaskarżonej uchwały, o zawieszenie postępowania do czasu powołania Krajowej Rady Sądownictwa spełniającej wymogi organu, o którym mowa w Konstytucji RP.
Skarżąca wniosła także o zwrócenie się przez Sąd Najwyższy do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: „TSUE”), na podstawie art. 267 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: „TFUE”), z pytaniami w trybie prejudycjalnym dotyczącymi przechodzenia sędziów w stan spoczynku, a przypadku uwzględniania powyższego postulatu o zawieszenie postępowania do czasu wydania przez TSUE odpowiedzi na te pytania prejudycjalne, ewentualnie o zawieszenie postępowania do czasu zmiany stanu prawnego.
W odpowiedzi na odwołanie, Rada wniosła o jego oddalenie w całości, jako pozbawionego uzasadnionych podstaw.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
1. Rozpoznając odwołanie Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do ingerencji w materialną treść zaskarżonej uchwały, albowiem dokonanie oceny co do zasadności dalszego zajmowania stanowiska sędziego stanowi wyłączną kompetencję Rady (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2021 r., I NKRS 22/21), zaś Sąd Najwyższy uprawniony jest jedynie do zbadania uchwały KRS pod kątem zgodności z prawem. Zasadność takiej decyzji nie podlega kontroli ze strony Sądu Najwyższego, o ile nie miało wpływu na nią naruszenie zasady legalności, w tym posłużenie się niedozwolonym kryterium oceny (zob. wyrok
Sądu Najwyższego
z 27 lutego 2019 r., I NO 16/18).
Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się zatem do zbadania czy zaskarżona uchwała KRS nie została podjęta w sposób dowolny, arbitralny oraz z użyciem niedozwolonych kryteriów ustawowych. W ocenie Sądu Najwyższego, uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera wystarczającą argumentację, która pozwala na kontrolę i
merytoryczne rozpoznanie wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego.
2. Na mocy art. 69 § 1 p.u.s.p. sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia, chyba że nie później niż na sześć miesięcy i nie wcześniej niż na dwanaście miesięcy przed ukończeniem tego wieku oświadczy Krajowej Radzie Sądownictwa wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego, wydane na zasadach określonych dla kandydata na stanowisko sędziowskie. Zatem ustawa jako zasadę przyjmuje skutki
ex lege
wraz z zaistnieniem określonego terminu. Przepis art. 69 § 1 p.u.s.p. jednoznacznie wskazuje, że przejście sędziego w stan spoczynku następuje z mocy prawa z chwilą osiągnięcia 65 roku życia i, co istotne, takie rozstrzygnięcie powinno być traktowane jako reguła. Natomiast możliwość dalszego pełnienia służby sędziowskiej ma jedynie charakter fakultatywny i stanowi wyjątek od tej reguły. Ta zasadnicza konstrukcja doznaje istotnego ograniczenia związanego z prawem do złożenia wniosku, który musi być ostatecznie rozpatrzony zanim skutek w postaci przejścia w stan spoczynku nastąpi (por. art. 69 § 1b zd. 3 p.u.s.p.). Zgoda na dalsze orzekanie nie jest zatem na gruncie ustawy przedmiotem domniemania.
Należy przypomnieć, że rozstrzygnięcie KRS dotyczące dalszego zajmowania przez sędziego jego stanowiska ma charakter autonomiczny (wyrok Sądu Najwyższego z 14 marca 2002 r., III KRS 1/02). Zgodnie z art. 69 § 1b zd. 1 p.u.s.p. KRS może wyrazić zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego, jeżeli jest to uzasadnione interesem wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym, w szczególności, jeśli przemawia za tym racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów. Wskazane w art. 69 § 1b zd. 1 p.u.s.p. przesłanki warunkują możliwość wyrażenia zgody, nie stanowią natomiast przesłanek jej niewyrażenia. Przepis ten wskazuje również na uznanie, jakie w tej mierze przysługuje Radzie – ustawa wyraźnie stanowi, że KRS „może wyrazić zgodę”, a nie „wyraża zgodę”. Słowo „może” oznacza uznaniową kompetencję (a nie obowiązek) KRS do wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego pomimo ukończenia przez niego 65 roku życia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 1 grudnia 2021 r.,
I NKRS 80/21).
3. Zarzuty skarżącej, sprowadzające się do twierdzenia, iż Krajowa Rada Sądownictwa podjęła zaskarżoną uchwałę bez wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy, dokonując oceny w sposób dowolny i arbitralny oraz pomijając istotną część zgromadzonej dokumentacji, nie zasługują na uwzględnienie.
Z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika jednoznacznie, że Rada przeprowadziła indywidualną i wieloaspektową analizę działalności orzeczniczej skarżącej. W szczególności Krajowa Rada Sądownictwa uwzględniła wyniki statystyczne skarżącej, w tym dane dotyczące załatwialności spraw oraz terminowości sporządzania uzasadnień. Rada nie pominęła przy tej analizie i ocenie pozytywnej opinii Prezesa Sądu Apelacyjnego w […] o skarżącej.
Podobnie, Rada odniosła się do sytuacji kadrowej pionu karnego Sądu Apelacyjnego, wskazując ją jako jeden z elementów, który był brany pod uwagę przy podejmowaniu rozstrzygnięcia (zob. uchwała, s. 6).
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art.
33 ust. 1 i art. 42 ust. 1 u.KRS, wskazać należy, że nawet jeżeli w ocenie skarżącej uzasadnienie skarżonej uchwały nie jest rozbudowane i może budzić niedosyt w odniesieniu do jego zindywidualizowania, to Sąd Najwyższy nie dopatrzył się naruszenia tych przepisów, zwłaszcza w kontekście obiektywnych trudności wiążących się z uzasadnieniem decyzji podejmowanych w głosowaniu przez organ kolegialny (zob. również wyroki Sądu Najwyższego z: 26 listopada 2019 r., I NO 74/19; 12 maja 2021 r., I NKRS 27/21).
W konsekwencji nie można przyjąć, że doszło do faktycznego pominięcia istotnych okoliczności sprawy, lub że ocena Krajowej Rady Sądownictwa miała charakter dowolny. Dokonana przez Radę analiza mieści się w granicach przysługującego jej uznania, a kontrola Sądu Najwyższego, ograniczona do badania legalności procedury oraz arbitralności rozstrzygnięcia, nie daje podstaw do ingerencji w merytoryczną ocenę dokonaną przez konstytucyjny organ stojący na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów.
4. Wniosek skarżącej o przekazanie
odwołania do rozpoznania do Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Sądzie Najwyższym, motywowany uchwałą Sądu Najwyższego (7) z 24 września 2025 r., III PZP 1/25, nie mógł być uwzględniony. Sąd Najwyższy, na mocy uchwały połączonych izb: Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 3 grudnia 2025 r., I NZP 7/25, odstąpił od zasady prawnej sformułowanej w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 24 września 2025 r., III PZP 1/25. Jak wskazano w uchwale I NZP 7/25, zarówno ustawa o SN, jak i ustawa o KRS, regulują określone aspekty ustroju polskiego wymiaru sprawiedliwości na mocy delegacji konstytucyjnej zawartej odpowiednio w art. 176 ust. 2 oraz art. 187 ust. 4 ustawy zasadniczej. Z przepisów tych wynika wprost, że zagadnienia organizacji Sądu Najwyższego, w tym jego podziału na izby i określania właściwości poszczególnych izb, jak również sposób wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa spośród sędziów, mogą być regulowane jedynie ustawowo.
W stanie prawnym przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, odwołania od uchwał KRS rozpoznawała Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, która została zniesiona na mocy art. 133 § 1 u.SN, a na mocy art. 133 § 2 u.SN powołano Izbę Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Zatem Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie jest i nigdy nie była właściwa do rozpoznawania odwołań od uchwał KRS. Rozpoznawanie odwołań od uchwał KRS w przypadkach przewidzianych w przepisach szczególnych, na mocy art. 26 § 1 pkt 3 u.SN należy do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych.
5. W odniesieniu do podnoszonych przez skarżącą wątpliwości co do zgodności z prawem unijnym przepisów krajowych dotyczących przechodzenia sędziów w stan spoczynku i wniosku o zwrócenie się w trybie prejudycjalnym do TSUE, ani podnoszona argumentacja, ani wniosek ten, nie zasługują na uwzględnienie.
W uchwale połączonych izb Sądu Najwyższego: Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 3 grudnia 2025 r., I NZP 7/25
przypomniano, że Rzeczpospolita Polska nie przekazała organom Unii Europejskiej lub jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację i funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości, ani do określania zakresu, w którym mogą być one stosowane. Kompetencje te przysługują wyłącznie konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej i nie podlegają przekazaniu na podstawie art. 90 ust. 1 Konstytucji RP, w konsekwencji nie znajduje w tym zakresie zastosowania art. 91 ust. 2 i 3 w zw. z art. 87 Konstytucji RP. Innymi słowy, kompetencje Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zakresie wykładni prawa Unii Europejskiej nie obejmują kształtowania ustroju organów konstytucyjnych państw członkowskich ani zastępowania ustawodawcy krajowego w zakresie regulacji dotyczących organizacji władzy sądowniczej.
Sama różnorodność rozwiązań ustrojowych, mieszczących się w konstytucyjnej tożsamości państwa członkowskiego, nie może być utożsamiana z naruszeniem art. 19 ust. 1 TUE. W uchwale I NZP 7/25 wskazano również, że stanowisko zajęte w uchwale w sprawie III PZP 1/25 nie tylko łamało konstytucyjną zasadę zachowania suwerenności w procesie integracji europejskiej, naruszając „istotę suwerenności” Rzeczypospolitej Polskiej, lecz także art. 4 TUE, który wskazuje, że zgodnie z zasadą przyznania (art. 5 TUE) wszelkie kompetencje nieprzyznane Unii w Traktatach należą do Państw Członkowskich, a z normy tego artykułu wynika także konieczność poszanowania przez Unię Europejską tożsamości narodowej państw członkowskich (w tym Rzeczypospolitej Polskiej), która nierozerwalnie związana jest z ich podstawowymi strukturami politycznymi i konstytucyjnymi, do tych zaś należy wyłączna kompetencja regulacji krajowej w zakresie organizacji i funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Niezależnie od powyższego, nawet przy uwzględnieniu wykładni art. 19 ust. 1 TUE wypracowanej w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, należy podkreślić, że stan prawny, w którym zapadła zaskarżona uchwała, uległ istotnej zmianie. Obowiązujące przepisy jednoznacznie powierzają podejmowanie decyzji w przedmiocie dalszego pełnienia służby sędziowskiej po osiągnięciu wieku określonego w art. 69 p.u.s.p. Krajowej Radzie Sądownictwa, będącej konstytucyjnym organem stojącym na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji RP), a nie Ministrowi Sprawiedliwości. W konsekwencji nie sposób przyjąć, że zastosowanie art. 69 p.u.s.p. w obowiązującym brzmieniu, w ramach postępowania prowadzonego przed Krajową Radą Sądownictwa, pozostaje w sprzeczności z art. 19 ust. 1 TUE. Podnoszona przez skarżącego argumentacja kwestionuje natomiast obowiązujące unormowania konstytucyjne oraz ustawowe.
Zarzuty kwestionujące niezależność Rady względem władzy wykonawczej lub ustawodawczej nie znajdują potwierdzenia w realiach jej funkcjonowania. Skarżąca nie uprawdopodobniła nawet, aby przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały KRS działała pod wpływem jakichkolwiek nacisków zewnętrznych ani aby decyzja ta była rezultatem ingerencji innych władz. Przeciwnie, powszechnie znane okoliczności funkcjonowania Krajowej Rady Sądownictwa obecnej kadencji wskazują, że organ ten podejmuje swoje rozstrzygnięcia samodzielnie, często wbrew oczekiwaniom formułowanym publicznie przez Ministra Sprawiedliwości lub innych członków rządu. Co więcej, KRS wykazuje stałość w wykonywaniu powierzonych jej kompetencji pomimo nacisków o charakterze pośrednim, w tym o charakterze finansowym (budżetowym), lub bezpośrednim (najścia prokuratorów w asyście policji przy użyciu siły).
6.
Wniosek skarżącej o ustalenie nieistnienia skarżonej uchwały jako wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie, który rzekomo ma nie posiadać przymiotów i kompetencji nadanych Radzie przez Konstytucję RP, jest całkowicie bezpodstawny i sprowadza się do kwestionowania porządku prawnego obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej.
W pierwszej kolejności, należy zwrócić uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 marca 2019 r., K 12/18, który rozstrzygnął wątpliwości co do zgodności z Konstytucją RP sposobu kształtowania sędziowskiej części KRS. W wyroku tym wskazano, że zasadnicze kwestie związane z jej funkcjonowaniem ustrojodawca przekazał mocą art. 187 ust. 4 Konstytucji RP do regulacji ustawowej, ustanawiając w tekście Konstytucji RP jedynie pewien minimalny standard konstytucyjności KRS. Podkreślono również, że fakt bycia reprezentacją środowiska prawniczego wynika nie ze sposobu wyboru członków KRS, ale z tego, iż z dużą przewagą wybierani są do jej składu sędziowie, co jest objęte gwarancją konstytucyjną.
W uchwale I NZP 7/25 obszernie wyjaśniono, że funkcja kreacyjna Sejmu, polegająca na bezpośrednim powoływaniu, a niekiedy też odwoływaniu, innych organów państwa oraz osób wchodzących w skład tych organów, nie jest niczym kontrowersyjnym i istotowo powiązana jest z demokratyczną tożsamością państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Sąd Najwyższy od dawna wskazuje, że „na gruncie polskiego systemu konstytucyjnego, w którym władza zwierzchnia należy do Narodu, ten zaś, jeśli nie sprawuje jej bezpośrednio, to czyni to za pośrednictwem swoich przedstawicieli (art. 4 Konstytucji RP), budowanie argumentu kwestionującego legitymizację organu konstytucyjnego w oparciu o twierdzenia, że członkowie tego organu są wyłaniani przez przedstawicieli Narodu (art. 104 ust. 1 Konstytucji RP), oznacza kwestionowanie demokratycznych podstaw państwa prawnego, poprzez postulowanie konieczności wyłączenia określonych obszarów funkcjonowania władzy spod oddziaływania reprezentacji Narodu i poddania go pod wyłączną kontrolę jednej spośród korporacji zawodowych. Argument taki nie ma racji bytu na gruncie zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), które ma realnie stanowić dobro wspólne obywateli (art. 1 Konstytucji RP) (zob. także wyrok Sądu Najwyższego z 12 maja 2021 r., I NKRS 34/21, pkt 6; oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z 18 września 2023 r., I NWW 331/23; z 25 sierpnia 2023 r., I NWW 308/23; z 30 czerwca 2023 r., I NWW 235/23; z 14 lutego 2023 r., I NWW 109/21; z 4 listopada 2022 r., I NWW 165/22 oraz I NWW 3/22; z 9 września 2022 r., I NWW 32/22; z 9 października 2025 r., I NWW 48/25). Nie sposób zatem racjonalnie twierdzić, że Sejm, który wybiera bezpośrednio sędziów Trybunału Konstytucyjnego (art. 194 ust. 1 Konstytucji RP) oraz sędziów Trybunału Stanu (art. 199 ust. 1 Konstytucji RP), nie może wybrać członków KRS spośród sędziów legitymujących się poparciem minimum 25 innych sędziów lub minimum 2000 wyborców.
W uchwale I NZP 7/25
podkreślono również, że art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji RP nie rozstrzyga o wyborze sędziów przez sędziów, zaś jego ustęp 4 stanowi, że sposób wyboru członków KRS określa ustawa. Wywodzenie jakichkolwiek, wprost niewyrażonych w treści art. 187 ust. 1 pkt 2 Konstytucji RP dodatkowych kryteriów, stanowi naruszenie art. 187 ust. 4 Konstytucji RP, który przesądza, że sposób wyboru sędziów do KRS określa Sejm i Senat wraz z Prezydentem w drodze ustawy.
7.
Treść wniesionego odwołania ujawnia skłonność skarżącej do kwestionowania obowiązującego porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej przez odwoływanie się do pozanormatywnych ocen formułowanych w określonych kręgach środowiskowych. Taki sposób argumentowania, abstrahujący od mocy wiążącej przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym art. 7 i art. 178 ust. 1
in fine
Konstytucji RP, rodzi uzasadnione wątpliwości, czy w praktyce orzeczniczej skarżąca będzie w stanie konsekwentnie przyjmować za podstawę rozstrzygnięć wyłącznie obowiązujące prawo, którego stosowanie i ochrona stanowią podstawowy, konstytucyjny obowiązek sędziego orzekającego w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej.
W świetle przedstawionych okoliczności, Sąd Najwyższy nie znalazł przesłanek do stwierdzenia niezgodności zaskarżonej uchwały z prawem. Skarżąca nie wykazała, aby KRS podjęła zaskarżoną uchwałę w sposób dowolny, lub w oderwaniu od przedłożonych danych statystycznych. Jednocześnie treść zarzutów formułowanych przez skarżącą względem uchwały KRS potwierdza merytoryczną zasadność rozstrzygnięcia, którego dokonała KRS, wskazują one bowiem na skłonność skarżącej do ignorowania obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej porządku prawnego.
8. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
14
k.p.c. w zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS orzekł jak w sentencji.
[az]
[r.g.]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI